7-dii Agoosto 2026, magaalada ugu barakaysan Islaamka, saddex hoggaamiye ayaa saxiixay heshiis si weyn u beddelay khariidadda istaraatiijiyadeed ee dal kasta oo xiriir milatari la leh midkood.
Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan, Dhaxal-sugaha Sacuudiga Mohammed bin Salman iyo Ra’iisul Wasaaraha Pakistan Shehbaz Sharif, oo uu wehliyay taliyaha ciidanka dalkaas, ayaa heshiiska ku kala saxiixday magaalada Makkah.
Heshiiska Difaaca Wadajirka ah ee Makkah wuxuu dhigayaa in weerar hubaysan oo lagu qaado mid ka mid ah saddexda dal loo aqoonsanayo weerar lagu qaaday dhammaantood.
In heshiiska lagu saxiixo Makkah ma ahayn arrin iska timid. Miisaanka astaan iyo diin ahaan ay leedahay magaalada ugu barakaysan Islaamka ayaa heshiiska siisay macne ka baxsan iskaashi amni oo keliya. Dadka hindisay heshiiskan waxay doonayaan in loo arko farriin xambaarsan aragti ilbaxnimo iyo mid istaraatiijiyadeed oo ka ballaaran heshiis difaac oo caadi ah.
Soomaaliya qolka ma joogin. Soomaaliya ma saxiixin Heshiiska Makkah.
Laakiin Soomaaliya waxay heshiisyo milatari la leedahay dhammaan saddexda dal ee saxiixay.
Farqigaas — u dhexeeya isbahaysiga la saxiixay 7-dii Agoosto iyo heshiisyada laba-geesoodka ah ee Soomaaliya sannadihii u dambeeyay urursatay — waa su’aasha istaraatiijiyadeed ee ugu weyn ee Muqdisho aan weli lagu qasbin inay si cad uga jawaabto.
Laakiin mar uun waa lagu qasbi doonaa.
Su’aashu waxay tahay: marka waqtigaas la gaaro, Soomaaliya diyaar ma u noqon doontaa?
Turkiga wuxuu Muqdisho ku leeyahay saldhiggiisa milatari ee ugu weyn ee uu ku leeyahay meel ka baxsan dalkiisa. Diyaaradaha dagaalka ee F-16-ka Turkiga ayaa ku sugan garoonka diyaaradaha Aadan Cadde. Ciidamada badda Turkiga waxay gaaf-wareegaan biyaha Soomaaliya, iyagoo ku shaqaynaya oggolaansho la kordhiyay ilaa Luulyo 2028.
Turkigu wuxuu tababaraa qaar ka mid ah cutubyada dagaal ee ugu awoodda badan Soomaaliya, wuxuuna ku maamulaa dekedda iyo garoonka diyaaradaha Muqdisho heshiisyo 30 sano ah. Waxa kale oo uu shidaal ka sahminayaa xeebaha Soomaaliya, iyadoo heshiiskaasi Ankara siinayo ilaa 90 boqolkiiba dakhliga marxaladaha hore.
Sacuudi Carabiya ayaa 9-kii Febraayo 2026 Soomaaliya la saxiixatay heshiis iskaashi milatari, hase yeeshee qodobbadiisa si shaacsan looma faahfaahin. Isla bishaas, Riyadh waxay Soomaaliya la gashay heshiisyo kale oo la xiriira gaadiidka badda iyo horumarinta dekedaha.
Pakistan-na waxay Agoosto 2026 Soomaaliya la saxiixatay is-afgarad iskaashi difaac, isla toddobaadkii la dhammaystiray Heshiiska Makkah. Heshiiskaas wuxuu khuseeyaa la-dagaallanka argagixisada, barnaamijyada tayeynta ciidamada iyo is-weydaarsiga khibradaha.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda Hindiya waxay xaqiijisay inay si gaar ah ula socoto heshiiska amni ee Pakistan iyo Soomaaliya, iyadoo sidoo kale isha ku haysa Heshiiska Makkah laftiisa. Marka Hindiya ay si shaacsan magac ugu sheegto heshiis laba-geesood ah oo dhex maray laba dal, heshiiskaasi wuxuu yeeshay miisaan istaraatiijiyadeed oo aysan dhinacyadii saxiixay iska indho-tiri karin.
Heshiisyadeeda laba-geesoodka ah awgood, Soomaaliya waxay isku mar isku dhex dhigtay saaxadda istaraatiijiyadeed ee dhammaan saddexda dal ee saxiixay Heshiiska Makkah.
Su’aasha cusub ee heshiiskaasi dhalinayo waxay tahay waxa ay dhab ahaan ka dhigan tahay in Soomaaliya sidaas ula safan tahay saddex dal oo hadda isku xiran ballanqaad difaac wadajir ah — gaar ahaan marka cidda ay iskaashigaas difaac si dadban uga soo horjeedaan ay tahay isla cidda taageerta xoogagga caqabad ku ah midnimada dhuleed ee Soomaaliya.
Heshiiska Makkah waxaa la saxiixay xilli uu socdo dagaalka Mareykanka iyo Iran, isla markaana uu dib u qarxay dagaalka Xuutiyiinta Yemen.
Turkigu wuxuu ku adkaystay in heshiiska aan dal gaar ah loola jeedin. Taasi waa hadal diblomaasiyadeed oo caadi ah. Laakiin duruufaha istaraatiijiyadeed ee heshiiska ku xeeran sidaas uma mugdi badna.
Iran waxay taageertaa Xuutiyiinta. Xuutiyiintuna waxay gacanta ku hayaan xeebaha Yemen ee ka soo horjeeda Somaliland. Israa’iil — oo aqoonsatay Somaliland bishii Diseembar 2025, haddana dagaal kula jirta Iran — waa awoodda ay Turkiga, Sacuudiga iyo hadda Pakistan sida ugu tooska badan uga hortagayaan ballaarinta saameynteeda Geeska Afrika.
Tan iyo Diseembar 2025, Soomaaliya waxay sheegaysay inaysan oggolaan doonin saldhig milatari oo Israa’iil ka samaysato Somaliland, isla markaana ay ka hortagi doonto tallaabo kasta oo noocaas ah.
Hadalkaas hadda wuxuu ka dhex jiraa qaab-dhismeed difaac wadajir ah oo ay ku jiraan dalka keliya ee Muslim ah ee haysta hubka nukliyeerka, dhaqaalaha ugu weyn dunida Carabta iyo ciidanka labaad ee ugu weyn NATO.
Taasi ma aha isbeddel yar oo ku yimid deegaanka istaraatiijiyadeed ee Soomaaliya.
Waa isbeddel salka wax ka beddelaya.
Saamaynta uu ku yeelanayo loollanka labada isbahaysi ee hadda ka samaysmaya Geeska Afrika waa mid degdeg ah.
Isbahaysiga Muqdisho — Turkiga, Sacuudiga, Masar iyo Qatar — waxaa hadda si rasmi ah u xoojiyay ku biirista Pakistan ee heshiis difaac wadajir ah oo ay la gashay labada xubnood ee ugu awoodda badan isbahaysigaas.
Dhanka kale, Isbahaysiga Berbera — Israa’iil, Imaaraadka Carabta iyo Itoobiya — wuxuu wajahayaa xulafo si rasmi ah isu abaabulay, awooddooda milatarina aad uga sarreyso wax kasta oo ay awoodaha doonaya inay beddelaan nidaamka jira ka keeni karaan Geeska Afrika.
Itoobiya ma laha awood nukliyeer oo ay cadow ku cabsi geliso. Imaaraadku ma laha heshiis difaac wadajir ah. Israa’iilna waxay isku mar dagaal uga jirtaa dhowr jiho.
Isu-dheellitirka ballanqaadyada milatari ee rasmiga ah ee Geeska Afrika wuxuu isu beddelay qaab aan gobolka muddooyinkii dhowaa lagu arag.
Hase yeeshee, xaaladda Soomaaliya waxaa ku jira arrin murugsan oo Heshiiska Makkah uusan xal u helin.
Soomaaliya waxay heshiisyo milatari la leedahay Turkiga, Sacuudiga iyo Pakistan. Laakiin midkoodna lama laha heshiis difaac rasmi ah oo labada dhinac isku waajibinaya inay dagaal isu galaan.
Heshiisyada Soomaaliya waxay khuseeyaan tababar, iskaashi iyo amniga badda. Kuma jiraan qodobka difaaca wadajirka ah ee Heshiiska Makkah hadda ka dhex dhigay saddexda dal ee saxiixay.
Soomaaliya waxay ku dhex jirtaa saaxadda istaraatiijiyadeed ee Heshiiska Makkah, iyada oo aan xubin ka ahayn heshiiska laftiisa.
Waxay ka faa’iidaysan kartaa awoodda cabsi-gelinta ee isbahaysiga, laakiin ma haysato dammaanadda difaac wadajirka ah ee xubnaha heshiisku leeyihiin.
Kala-duwanaanshahaas — ku-tiirsanaan aan xubinnimo lahayn iyo la-safasho aan heshiis difaac rasmi ahi saldhig u ahayn — waa xaalad qaab-dhismeed oo muddo toban sano ku dhow qeexaysay siyaasadda arrimaha dibadda Soomaaliya iyo inta badan xiriirrada laba-geesoodka ah ee ay dhisatay.
Soomaaliya waxay urursatay iskaashi milatari oo ay la leedahay xulafada ugu awoodda badan qaab-dhismeedka amni ee cusub ee ka soo baxaya Geeska Afrika.
Laakiin weli iskaashiyadaas uma beddelin xiriir rasmi ah oo heshiis difaac ku dhisan, kaas oo siin lahaa kursi ay ku yeelato miiska lagu gaarayo go’aannada mustaqbalkeeda qaabeeya.
Taasi waa farqiga istaraatiijiyadeed ee Heshiiska Makkah hadda bannaanka keenay.
Farqiyada noocaas ahna, siyaasadda quwadaha adduunka, si iskood ah uma xirmaan.
W/Q: Mohamed Addow
Mohamed Addow waa falanqeeye madax-bannaan oo ku xeeldheer juqraafi-siyaasadeedka, qoraa iyo khabiir arrimaha Geeska Afrika ah, kuna nool Netherlands.