Sacuudiga oo is-hortaagay qorshihii Trump ee Iiraan

By Asad Cabdullahi Mataan
Bookmark
Bookmarked

Share

Washington (Caasimada Online) – Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa hakiyey weerar militari oo cusub oo lagu waday in lagu qaado Iran, kadib markii Sacuudi Carabiya iyo dalal kale oo Khaliijka ah ay Washington ku cadaadiyeen inay wadahadal la gasho Tehran.

Trump ayaa go’aankiisa ku shaaciyey qoraal uu baraha bulshada soo dhigay saacadihii hore ee Axadda, xilliga Bariga Dhexe, isagoo sheegay in dalal gobolka ah iyo Iran ay codsadeen waqti dheeraad ah oo lagu dhameystiro heshiis suuragal ah.

Madaxweynaha Mareykanka ayaa sheegay in heshiiska la doonayo uu horseedi doono “in si degdeg ah, buuxda oo dhammeystiran loo furo marin-biyoodka Hormuz” iyo in meesha laga saaro waxa uu ku tilmaamay halista barnaamijka nukliyeerka Iran.

Trump wuxuu sidoo kale sheegay in la isku afgartay “xuduudaha guud” ee heshiiska, inkasta oo Aqalka Cad uusan faahfaahin ka bixin qodobbada la isla meel dhigay ama muddada Iran la siiyey inay oggolaato heshiiska.

Go’aanka Trump ayaa si ku-meel-gaar ah u dejiyey xiisad sare oo u dhexeysay Mareykanka iyo Iran, taas oo maalmihii lasoo dhaafay sare u kacday kadib weerarro ay labada dhinac is-weydaarsadeen iyo hanjabaado Washington kasoo baxay oo ku saabsan duqeymo ballaaran.

Hase yeeshee, hakinta weerarka ayaan meesha ka saareyn suurtagalnimada in Mareykanku dib u billaabo duqeymaha haddii wadahadallada socda ay fashilmaan.

Qorshe cusub oo Hormuz ah

Diblomaasiyiinta Qatar ayaa Sabtidii Iran u gudbiyey qorshe cusub oo lagu doonayo in maraakiibta ganacsigu dib ugu laabtaan marin-biyoodka Hormuz, oo ah marin istaraatiiji ah oo u dhexeeya xeebaha Iran iyo Cumaan.

Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegay in diblomaasiyiinta Iran ay si wanaagsan uga falceliyeen qorshahaas, taas oo dhalisay rajo ah in heshiis ku-meel-gaar ah laga gaari karo khilaafka ka taagan maamulka iyo isticmaalka marin-biyoodka.

Qorshaha ayaa la sheegay inuu sameynayo hab cusub oo maraakiibtu u kala maraan labada marin ee Hormuz, iyadoo Iran ay horey ugu adkeysatay inay maamusho ugu yaraan qeybo ka mid ah labada jid ee ay isticmaalaan maraakiibta.

Weli ma cadda sida qorshuhu u xallinayo dalabka Iran ee ah inay lacago ama canshuuro ka qaaddo maraakiibta maraya Hormuz. Mareykanka ayaa si adag uga soo horjeeda in waddan ama hay’ad gaar ah ay lacag ku soo rogto maraakiibta isticmaasha marin-biyoodka caalamiga ah.

Saraakiisha Iran ayaa Jimcihii sidoo kale soo bandhigay fikrado cusub oo la xiriira furitaanka marin-biyoodka iyo qaadista cunaqabateynta saaran shidaalka Iran.

Diblomaasi Iranian ah ayaa xaqiijiyey in Tehran ay muujisay inay diyaar u tahay inay tixgeliso hindisayaasha dhex-dhexaadiyeyaasha, balse wuxuu sheegay inaan weli la gaarin go’aan kama dambeys ah.

Hormuz ayaa ka mid ah marinnada ugu muhiimsan ganacsiga tamarta dunida. Qiyaastii 20 milyan oo foosto oo shidaal ah ayaa maalin kasta mari jiray ka hor dagaalka, taas oo u dhiganta ku dhowaad shan meelood meel isticmaalka shidaalka caalamka. In ka badan 20 boqolkiiba ganacsiga gaaska dabiiciga ah ee la qaboojiyey ayaa sidoo kale mara marin-biyoodkaas.

Xannibaadda iyo weerarrada ka dhacay Hormuz ayaa sare u qaaday qiimaha tamarta, carqaladeeyey isu-socodka maraakiibta, isla markaana walaac ku abuuray dalalka Khaliijka ee dhaqaalahoodu si weyn ugu tiirsan yahay dhoofinta shidaalka iyo gaaska.

Sacuudiga oo Trump la hadlay

Go’aanka Trump ayaa yimid saacado kadib markii dhaxal-sugaha Sacuudi Carabiya, Maxamed bin Salmaan, uu telefoon kula hadlay madaxweynaha Mareykanka, isaga oo ku boorriyey inuu ka fogaado tallaabo militari oo sii ballaarin karta dagaalka.

Warbaahinta dowladda Sacuudiga ayaa sheegtay in Maxamed bin Salmaan uu adkeeyey muhiimadda wadahadalka iyo dadaallada diblomaasiyadeed ee lagu yareynayo xiisadda gobolka.

“Dadaallada noocan ah waxay jidka u xaarayaan xalal diblomaasiyadeed oo keenaya natiijooyin wanaagsan, ilaalinaya amniga iyo xasilloonida gobolka, kana hortagaya in loo gudbo dagaal ballaaran,” ayaa lagu yiri bayaan kasoo baxay dowladda Sacuudiga.

Dhaxal-sugaha ayaa sidoo kale la sheegay inuu Trump weydiistay faahfaahin cad oo ku saabsan istaraatiijiyadda Mareykanka ee Iran iyo ujeeddada weerarrada la qorsheynayey.

Dalalka Khaliijka ayaa muddooyinkii dambe walaac ka muujinayey waxa ay u arkaan qorshe aan caddeyn oo Mareykanku ka leeyahay dagaalka, xilli gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn oo Iran laga leeyahay ay dhowr jeer bartilmaameedsadeen saldhigyo, maraakiib iyo kaabayaal ku yaalla gobolka.

Qaar ka mid ah xulafada Washington ayaa Mareykanka ka dalbaday gantaallo dheeraad ah oo lagu xoojiyo difaaca hawada iyo dammaanad qaad ah in ciidamada Mareykanku difaaci doonaan haddii weerarrada Iran ay sii socdaan.

Si kastaba, dalalka Khaliijka isku mowqif kama aha sida Iran loola macaamilayo.

Sacuudi Carabiya iyo Qatar ayaa hormuud ka ah dadaallada lagu doonayo xasilloonida iyo wadahadalka, halka saraakiil sare oo gobolka ah ay sheegeen in Imaaraadka Carabta uu Trump ku cadaadinayey inuu qaado tallaabo militari oo adag.

Saraakiisha taageersan tallaabada militari ayaa ku doodaya in Ilaalada Kacaanka Iran aysan tanaasul sameyn doonin ilaa Mareykanku cadaadiska kordhiyo oo uu si buuxda ula wareego sugidda marin-biyoodka Hormuz.

Iran oo diginin culus dirtay

Wasiirka arrimaha dibadda Iran Cabbaas Ciraaqchi ayaa Sabtidii la hadlay dhiggiisa dalal ay ka mid yihiin Sacuudi Carabiya, Turkiga iyo Pakistan.

Ciraaqchi ayaa uga digay in Tehran ay si xooggan uga jawaabi doonto haddii Mareykanka ama Israel ay weerar cusub ku qaadaan Iran, isagoo sheegay in Washington ay qaadi doonto mas’uuliyadda cawaaqibka ka dhasha.

Inkastoo wadahadalladu dib usoo nooleeyeen rajada heshiis, khilaafka ku saabsan cidda maamuleysa Hormuz, lacagaha maraakiibta laga qaadayo iyo mustaqbalka barnaamijka nukliyeerka Iran ayaa weli ah caqabado waaweyn.

Saraakiisha Israel ayaa la sheegay inay fahamsan yihiin in Trump uu waqtigan doorbidayo heshiis halkii uu dib ugu laaban lahaa dagaal ballaaran oo dhaqaale iyo amni ahaanba saameyn culus ku yeelan kara Bariga Dhexe.

Danny Citrinowicz, oo hore uga tirsanaa sirdoonka militariga Israel, haddana cilmi-baare ka ah Machadka Daraasaadka Amniga Qaranka ee Tel Aviv, ayaa sheegay in dalalka Khaliijka ay hadda saameyn badan ku leeyihiin go’aamada Trump.

“Waxay xasilloonida ka doorbidayaan wax kasta oo kale,” ayuu yiri, isaga oo ka hadlayey dalalka ay ka mid yihiin Sacuudi Carabiya iyo Qatar.

“Qof walba wuu ogyahay waxa dhici doona haddii kaabayaasha Iran la weeraro — waxay weerari doonaan kaabayaasha dalalka Khaliijka,” ayuu raaciyey.

Go’aanka Trump ayaa sidaas darteed siinaya dhex-dhexaadiyeyaasha gobolka waqti cusub oo ay ku raadiyaan heshiis, balse xaaladdu waxay weli ku xiran tahay in Iran, Mareykanka iyo xulafadooda ay ka tanaasulaan dalabyo muddo bilo ah hortaagnaa xal waara.

- Advertisement -

Read more

Local News