Riyadh (Caasimada Online) – Diyaarad ay leedahay shirkadda FlyDubai oo ku sii jeedday magaalada Tel Aviv ayaa Arbacadii si degdeg ah ugu degtay waqooyiga Sacuudi Carabiya, kadib markii mid ka mid ah duuliyeyaasha lagu eedeeyey inuu mindi ku weeraray duuliyihii kale, xilli diyaaradda ay si lama filaan ah kumannaan feet hoos ugu dhacday.
Ra’iisul Wasaaraha Israel Benjamin Netanyahu ayaa sheegay in mid ka mid ah duuliyeyaasha diyaaradda FZ1073 uu weeraray duuliyihii kale, isla markaana uu u muuqday inuu isku dayay inuu diyaaradda burburiyo.
Netanyahu ayaa sheegay in rakaab iyo xubno ka tirsan shaqaalaha diyaaradda ay gudaha u galeen qolka duuliyeyaasha, ayna xakameeyeen duuliyaha weerarka geystay. Duuliyeyaal kale oo FlyDubai ah oo diyaaradda saarnaa balse aan waqtigaas shaqada ku jirin ayaa kadib la wareegay hagisteeda, iyagoo ugu dambeyn si nabad ah uga dejiyey Tabuk.
Hase yeeshee, weli si madax-bannaan looma xaqiijin in ujeeddada duuliyaha la tuhunsan yahay ay ahayd inuu diyaaradda rido, mana cadda waxa sababay weerarka.
FlyDubai ayaa sheegtay in sababta iyo ujeeddada dhacdada ay weli baaritaan ku jiraan, iyadoo ka digtay in laga hordhaco natiijada baaritaanka.
Diyaaradda oo nooca Boeing 737 Max 8 ah ayaa ka soo duushay Dubai, waxayna ku sii jeedday Tel Aviv markii ay dhibaatadu ka dhacday hawada Sacuudi Carabiya, meel ku dhow xadka Jordan.
Xogta adeegga dabagalka duulimaadyada ee FlightRadar24 ayaa muujisay in diyaaraddu ay ku socotay joog dhan 34,000 feet markii ay si xooggan hoos ugu dhacday.
Diyaaraddu waxay lumisay in ka badan 14,000 feet muddo ku dhow 30 ilbiriqsi, kahor inta aysan dib u kicin, haddana mar kale hoos u dhicin, sida lagu sheegay xogta duulimaadka.
Rakaabkii saarnaa ayaa sheegay in xaalad cabsi iyo jahwareer leh ay ka dhalatay gudaha diyaaradda, iyadoo dad badan ay markii hore u maleeyeen inay diyaaradda dhaceyso.
Rakaab iyo shaqaale farageliyey
Faahfaahin dheeraad ah oo kasoo baxday dhacdada ayaa muujisay in duuliyaha la weeraray uu door muhiim ah ka qaatay in dadka kale ay gudaha u galaan cockpit-ka.
Duuliyaha, oo lagu magacaabo Smit Machchhar kana soo jeeda India, ayaa la sheegay inuu dhaawac culus qabay oo dhiig baxayay, balse isagoo dhulka cockpit-ka yaalla uu awooday inuu furo qufulka albaabka.
Rakaab iyo shaqaale sugnaa bannaanka ayaa markaas gudaha galay, halkaas oo ay ku xakameeyeen co-pilot-ka lagu eedeeyey weerarka.
Netanyahu ayaa sheegay in rakaab iyo xubin ka tirsan shaqaalaha ay xoog ku galeen qolka duuliyeyaasha, halkaas oo lagu qabtay ninka la tuhunsan yahay.
Warbixinno laga helay rakaabka ayaa sidoo kale sheegay in dagaalka qolka duuliyeyaasha ka dhacay uu sababay dhaawacyo, ka hor inta aan xaaladda gacanta lagu dhigin.
Asaf Rajuan, oo ka mid ahaa rakaabkii ka qeyb qaatay xakameynta duuliyaha, ayaa sheegay in rakaabku ay si degdeg ah uga falceliyeen markii ay ogaadeen khatarta ka jirta gudaha cockpit-ka.
Rakaab kale oo lagu magacaabo Yaniv Hayun ayaa sidoo kale ka mid ahaa dadkii galay qolka duuliyeyaasha.
Muuqaal lagu duubay gudaha diyaaradda oo ay warbaahinta caalamiga ah xaqiijisay ayaa muujiyey rag dhaawac ah oo dhiig ka muuqdo, iyadoo ugu yaraan mid ka mid ah uu xirnaa dharka duuliyeyaasha FlyDubai.
Netanyahu ayaa sheegay in dhacdadu ay u muuqatay isku day fashilmay oo lagula wareegayey diyaaradda, balse mas’uuliyiinta wali ma aysan shaacin wax caddeyn ah oo muujinaysa sababta ama ujeeddada ka dambeysay falka.
Laba mas’uul oo ka tirsan ammaanka Israel ayaa sheegay in baarayaasha ay eegayaan dhowr suurtagal, oo ay ku jirto in dhacdadu ahayd weerar lagu beegsanayey rakaabka Israel, balse baaritaankaasi wali ma gaarin gunaanad.
Diyaaradda oo dirtay calaamadda afduubka
Xogta FlightRadar24 ayaa sidoo kale muujisay in diyaaradda ay markii hore dirtay code-ka degdegga ah ee 7700, oo loo isticmaalo xaaladaha degdegga ah.
Wax yar kadib waxay u beddeshay 7500, oo ah code caalami ah oo duuliyeyaashu isticmaalaan marka ay jirto faragelin sharci-darro ah ama afduub diyaaradeed.
Diyaaraddu waxay muddo kooban gashay hawada Jordan, kahor inta aysan 180 darajo dib ugu leexan Sacuudi Carabiya oo ay u dhaqaaqin dhinaca Tabuk.
Markii xaaladda cockpit-ka la xakameeyey, duuliyeyaal kale oo FlyDubai ah oo diyaaradda saarnaa ayaa la wareegay hagisteeda.
Joogitaanka duuliyeyaashaas kale ayaa door muhiim ah ka ciyaaray in diyaaradda si nabad ah loo dejiyo kadib markii labada duuliye ee markii hore waday ay ku lug yeesheen iska horimaadka.
Degitaan degdeg ah oo Tabuk ah
Diyaaradda ayaa ugu dambeyn si nabad ah ugu degtay garoonka diyaaradaha ee Tabuk, waqooyi-galbeed Sacuudi Carabiya, saacaddu markay ahayd 9:45 subaxnimo waqtiga deegaanka.
Garoonka Tabuk ayaa sheegay in captain-ka iyo co-pilot-ka loo qaaday isbitaal si loogu daweeyo dhaawacyada, inkastoo aan faahfaahin buuxda laga bixin xaaladdooda.
Hay’adda Duulista Rayidka ee Imaaraadka Carabta, GCAA, ayaa dhacdada ku tilmaantay “dhacdo amni”, waxayna sheegtay in baaritaan lagu sameynayo dhinacyada amniga iyo hawlgalka duulimaadka.
Netanyahu ayaa sheegay in diyaaradda ay saarnaayeen 174 qof, intooda badanna ay ahaayeen muwaadiniin Israeli ah. FlyDubai ayaa sheegtay in dhammaan rakaabka la xaqiijiyey inay badqabaan.
Mas’uul Israeli ah ayaa sheegay in co-pilot-ka lagu eedeeyey weerarka uu yahay muwaadin u dhashay Cumaan, inkastoo mas’uuliyiinta Cumaan aysan weli arrintaas si rasmi ah uga hadlin.
Netanyahu ayaa sidoo kale sheegay in mas’uuliyiinta Sacuudiga ay gacanta ku dhigeen qofka lagu tuhunsan yahay weerarka.
Shirkadda FlyDubai ayaa xaqiijisay in dhacdo amni ay ka dhacday duulimaadka, iyadoo sheegtay in shaqaalaheedu ay sugeen diyaaradda, isla markaana ay la shaqeynayaan hay’adaha ay khuseyso baaritaanka.
Shirkaddu waxay diyaarisay diyaarado kale oo Tabuk ka soo qaaday rakaabka iyo shaqaalaha, kuwaas oo saacado kadib gaaray Tel Aviv.
Sababta rasmiga ah ee dagaalka ka dhex qarxay labada duuliye, sida saxda ah ee diyaaradda ay sida xooggan ugu hoos dhacday iyo ujeeddada ninka la tuhunsan yahay ayaa dhammaantood weli qeyb ka ah baaritaanka.