Berlin (Caasimada Online) – Madaxweyne Donald Trump ayaa amar ku bixiyay in 5,000 oo askari oo Mareykan ah laga saaro Jarmalka, taasi oo sii xoojisay khilaafka u dhexeeya Washington, Berlin iyo xulafada NATO ee ku saabsan waxa Mareykanku ku sheegay gaabiska Yurub ee taageerada dagaalka Iran.
Pentagon-ka ayaa hore u sheegay in bartilmaameedkiisa fog uu yahay in Yurub ay hoggaanka u qabato difaaceeda caadiga ah, isla markaana si tartiib tartiib ah loo dhimo joogitaanka milatari ee Mareykanka ee qaaradda. Hase yeeshee, waqtiga lagu dhawaaqay go’aanka maamulka Trump ayaa si lama filaan ah ugu yimid dalalka Yurub iyo xitaa qaar ka mid ah saraakiisha milatariga Mareykanka, sida ay sheegeen dad xog ogaal u ah qaybo ka mid ah qorshaynta.
Go’aankan ayaa yimid maalmo kadib markii Ra’iisul Wasaaraha Jarmalka Friedrich Merz uu dhaliilay sida Trump u maareynayo dagaalka Iran, isagoo sheegay in hoggaanka Tehran uu “bahdilayo” Mareykanka, isla markaana uusan arkin qorshe cad oo Washington uga baxeyso dagaalka.
Sarkaal sare oo ka tirsan Waaxda Difaaca Mareykanka ayaa sheegay in hadalka Merz uu ahaa mid aan munaasib ahayn oo aan wax caawin ah lahayn, isagoo intaas ku daray in Trump uu “si sax ah uga falcelinayo hadalladan wax u dhimaya dadaallada socda.”
Ku dhawaaqistan ayaa sidoo kale ku soo beegmeysa iyadoo Mareykanku isku dayayo inuu dhiso isbahaysi caalami ah oo dib loogu furayo marin-biyoodka Hormuz. Trump ayaa hore ugu baaqay dalalka Yurub inay door weyn ka qaataan fududeynta socodka maraakiibta ee marinkaasi ciriiriga ah, kaasoo Iran ay xirtay tan iyo bilowgii dagaalka, iyadoo adeegsaneysa weerarro iyo shuruudo ay wadatay.
Jarmalka, oo ay joogaan in ka badan 36,000 oo askari oo Mareykan ah, waa xarunta milatari ee ugu weyn ee Mareykanku ku leeyahay Yurub, waxaana Washington ay u adeegsatay saldhig ay uga hawlgasho Bariga Dhexe. Saldhigyada ku yaalla dalkaas ayaa noqday xarumo muhiim u ah sahayda iyo shidaal-siinta howlgalka milatari ee Mareykanka ee ka dhanka ah Iran, kaasoo loo yaqaan Operation Epic Fury.
“Go’aankan wuxuu ka dambeeyay dib u eegis qoto dheer oo ay Wasaaradda Difaaca ku sameysay qaab-dhismeedka ciidamadeeda ee Yurub,” ayuu yiri Sean Parnell, afhayeenka sare ee Pentagon-ka. “Waxaan filaynaa in bixitaanka la dhammaystiro lix ilaa laba iyo toban bilood gudahood.”
Saraakiil sare oo difaaca ka tirsan ayaa sheegay in go’aanku sababi doono in laga saaro Jarmalka guuto ka tirsan ciidamada dhulka ee Mareykanka. Wuxuu sidoo kale meesha ka saari doonaa go’aan uu qaaday maamulkii Joe Biden, kaasoo ahaa in sanadkan gudihiisa Jarmalka la geeyo guuto hubeysan oo haysata gantaallo masaafo dheer gaari kara.
Qorshahaas waxaa Mareykanka iyo Jarmalku ku dhawaaqeen shirkii NATO ee 2024 lagu qabtay Washington. Xilligaas, Berlin waxay tallaabadaas ku tilmaantay caddeyn muujineysa ballanqaadka Mareykanka ee xulafada NATO, balse Madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin ayaa si kulul u dhaliilay, isagoo ku tilmaamay mid xusuusinaya xiisadihii Dagaalkii Qaboobaa.
Bayaan wadajir ah oo ay Sabtidii soo saareen guddoomiyayaasha guddiyada ciidamada qalabka sida ee Senate-ka iyo Aqalka Wakiillada, Roger Wicker iyo Mike Rogers, oo labaduba ka tirsan Xisbiga Jamhuuriga, ayay ku muujiyeen walaac ay ka qabaan dhimista ciidamada Mareykanka ee Jarmalka.
“Jarmalku wuxuu qaaday tallaabooyin uu kaga jawaabayo baaqii Madaxweyne Trump ee ahaa in culeyska difaaca si cadaalad ah loo wadaago, isagoo si weyn u kordhiyay kharashaadka difaaca, isla markaana si habsami leh u siiyay ciidamada Mareykanka marin, saldhigyo iyo oggolaansho duulimaad oo lagu taageerayo Operation Epic Fury,” ayay yiraahdeen.
“In si degdeg ah loo dhimo joogitaanka Mareykanka ee safka hore ee Yurub ka hor inta aan awoodahaas si buuxda loo hirgelin waxay halis gelin kartaa awoodda ka hortagga, waxayna farriin khaldan u diri kartaa Vladimir Putin,” ayay ku dareen.
Dhimista ciidamada ayaa tirada askarta Mareykanka ee Yurub dib ugu celin doonta heerkii ay joogtay sanadkii 2022, ka hor duullaankii Ruushka ee Ukraine. Ku dhawaaqistan ayaa daba socota go’aankii maamulka Trump uu sanadkii hore kaga saaray guuto dagaal oo Mareykan ah Romania.
Trump ayaa sidoo kale ku hanjabay inuu ciidamo kala baxayo Spain iyo Italy. Wuxuu ka cawday in Spain aysan kharash ku filan ku bixin milatarigeeda, waxaana uu ka carooday diidmadeeda in saldhigyadeeda loo adeegsado ololaha milatari ee Mareykanka ka wado Iran.
Jarmalka, marka loo eego Spain, waxaa saraakiisha Mareykanku ku ammaaneen kordhinta kharashaadka difaaca. Saraakiisha Jarmalka, oo isku dayayay inay dejiyaan xiisadda ka dhex dhalatay Washington iyo Berlin kadib hadalladii hore ee Merz, ayaa sheegay in aysan filayn in dhimista ciidamada Mareykanku ay si weyn u saameyn doonto xarumaha waaweyn ee Ramstein iyo Stuttgart.
“Waan u diyaar garownay arrintan. Waxaan si dhow oo kalsooni ku dhisan ugala hadlaynaa dhammaan hay’adaha NATO,” ayuu yiri Wasiirka Arrimaha Dibadda Jarmalka Johann Wadephul, isagoo intaas ku daray inuu filayo in Mareykanku go’aannada u qaato “si ku habboon xulafada iyo saaxiibbada.”
Bishii hore, wargeyska The Wall Street Journal ayaa weriyay in Aqalka Cad uu tixgelinayo qorshe lagu ciqaabayo qaar ka mid ah xubnaha NATO ee Trump uu u arko in aysan waxtar u lahayn Mareykanka iyo Israel intii uu socday dagaalka Iran.
Xildhibaan Don Bacon, oo Jamhuuri ah kana soo gala Nebraska, horayna u ahaa sarkaal sare oo ka tirsan Ciidanka Cirka Mareykanka, ayaa sheegay in go’aankan uu wiiqayo dadaallada Mareykanka ee lagu xoojinayo xiriirka xulafadiisa.
“Waxaan u arkaa inuu wiiqayo NATO. Ruushku wuu jeclaanayaa. Waxay u muuqataa falcelin degdeg ah oo aan si qoto dheer looga fiirsan,” ayuu yiri.
Jarmalka wuxuu martigeliyaa kaabayaal waaweyn oo Mareykanku leeyahay, oo ay ku jiraan saldhigga cirka ee Ramstein, talisyada U.S. European Command iyo U.S. Africa Command, iyo sidoo kale Landstuhl Regional Medical Center, oo ah isbitaalka milatari ee ugu weyn ee Mareykanka ku leeyahay meel ka baxsan dalkiisa, kaasoo lagu daweeyay dhaawacyada ka dhashay dagaalka Iran.
Sanadkii 2020, muddo xileedkii koowaad ee maamulka Trump, waxaa la diyaariyay qorshe ku dhowaad 12,000 oo askari looga saarayo Jarmalka. Pentagon-ka ayaa markaas ku tilmaamay tallaabada dib-u-habeyn istiraatiiji ah, halka Trump uu ku sheegay ciqaab la xiriirta in Jarmalku “ka gaabiyay” kharashaadka difaaca. Sanadkii xigay, Madaxweyne Joe Biden ayaa hakiyay bixitaankaas, waxaana tan iyo markaas Jarmalku kordhiyay miisaaniyadda milatarigiisa.
Inkastoo ay jiraan xiisadaha muuqda ee ka dhex jira Mareykanka iyo xulafadiisa Yurub, Britain ayaa u oggolaatay Washington inay dhulkeeda ka duuliso diyaarado duqeymo ka fuliyay bartilmaameedyo ku yaalla Iran.
Saraakiisha Mareykanka ayaa sheegay inay weli ka shaqeynayaan faahfaahinta qorshaha, balse waxay caddeeyeen in ujeeddada ballaaran aysan ahayn in ciidamada dib loogu wareejiyo meelo kale oo Yurub ah, balse ay tahay in loo leexiyo Galbeedka Hemisphere-ka iyo gobolka Indo-Pacific.
Mareykanka wuxuu hadda ku leeyahay Yurub ku dhowaad 85,000 oo askari, oo ay ku jirto kooxda dagaalka ee markabka diyaaradaha xambaara ee USS Gerald R. Ford, taasoo ku sugan badda Mediterranean-ka.