Minneapolis (Caasimada Online) – Dacwad ballaaran oo ku saabsan musuqmaasuq dhan $250 milyan oo ka socota gobolka Minnesota—taasoo xeer-ilaalinta Mareykanku ku qeexday lunsashadii ugu ballaarnayd ee la xiriirta gargaarkii COVID-19 ee dalka ka dhacda—ayaa waxay gilgil siyaasadeed oo lama filaan ah ku reebtay Geeska Afrika.
Xarigga Muna Wacays Fidhin, oo ah eedeysanaha 75-aad ee fadeexadda “Feeding Our Future”, ma aha oo kaliya kiis kale oo ku biiray diiwaanka maxkamadaha Mareykanka. Munan waa xaaska Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Somaliland, Cabdiraxmaan Daahir Aadan—sidoo kalena waa shakhsiyad caan ah oo ka dhex muuqata siyaasadda qurba-joogta, iyadoo ah guddoomiyaha xisbiga talada haya ee Waddani ee qeybtiisa Mareykanka.
Eedeynta loo jeediyay shakhsiyaad xiriir dhow la leh xukuumadda Somaliland, oo ah jamhuuriyad iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida, ayaa kiis dambi oo gudaha Mareykanka ah u rogtay xiisad diblomaasiyadeed. Tani waxay halis gelinaysaa inay carqaladeyso dedaal soddon sano qaatay oo lagu raadinayay aqoonsi caalami ah, kaasoo si taxadar leh looga dhex waday xarumaha awoodda ee Washington, D.C bilihii dhowaa.
In ka badan 30 sano, Somaliland waxay dooddeeda madaxbannaanida ku dhisaysay aragti adag oo joogto ah: inay tahay ‘gacan nabadeed’ iyo dal dimoqraadi ah oo ka soocan dalalka kale ee gobolka rabshaduhu hareeyeen.
Xilli Soomaaliya ay la daalaa dhacaysay colaado iyo musuqmaasuq, Hargeysa waxay isku muujinaysay inay tahay saaxiib la isku halleyn karo, sharciga ilaaliya, oo qabta doorashooyin joogto ah, sugta amnigeeda, kuna dhaqanta sarreynta sharciga.
Aragtidan ku dhisan ka-duwanaanshaha ayaa tiir-dhexaad u noqotay olole xeeladaysan oo ololayn ah oo lala beegsanayay dalka Mareykanka.
Diblomaasiyiinta iyo u doodayaasha Somaliland waxay aqoonsiga u soo bandhigeen mid aan ahayn tabasho taariikheed, balse ah arrin istiraatiiji ah oo lama huraan u ah Washington—fursad ay ku heli karto meel ay kaga istaagto marin badeed oo muhiim ah, ayna iskaashi la yeelan karto saaxiib dimoqraadi ah si looga hortago saamaynta sii kordhaysa ee Shiinaha. Soo jeedintaasi, oo ay maal-gelinayaan Imaaraadka, waxay heshay dhego u furan, gaar ahaan xubno saameyn leh oo ka tirsan Xisbiga Jamhuuriga.
Fadeexadda “Feeding Our Future” waxay si toos ah u wiiqaysaa aasaaskii dooddan. Eedeymaha ah in shakhsiyaad ku xiran madaxda siyaasadda Somaliland ay ka qaybqaateen qorshe lagu lunsaday lacagta canshuur-bixiyeyaasha Mareykanka—lacag loogu talagalay in lagu quudiyo carruur gaajeysan—iyo suurtagalnimada in lacagtaas la been xalaaleeyey, waxay si toos ah u duminayaan tiirkii ahaa ‘sharciga ilaaliya’ ee ay sumcaddeeda ku dhisatay.
Saameynta diblomaasiyadeed waa mid degdeg ah. Fadeexaddan waxay hub xooggan siinaysaa mucaaradka ka soo horjeeda madaxbannaanida Somaliland—oo ay ugu horreyso Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo dadka u ololeeya—kuwaasoo hadda ku doodi kara in farqiga dhinaca maamul-wanaagga ee la sheego inuu u dhexeeyo Hargeysa iyo Muqdisho uu yahay mid la buunbuuniyay.
Dhanka xeer-ilaalinta Mareykanka iyo hay’adda FBI, kiiskan wuxuu ugu horreyn yahay arrin musuqmaasuq gudaha ah: lacag ayaa si khaldan loo isticmaalay, sharcigana waa inuu waddadiisa qaataa. Hase yeeshee, xiriirka uu la leeyahay xaaska diblomaasi shisheeye ayaa xaqiijinaya in dhacdadan saameynteedu ay ka gudbeyso maxkamadaha gobolka Minnesota.
Dhibaatadan waxay si toos ah u hortaallaa madaxweynaha cusub ee Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi “Cirro”, oo xilka la wareegay bishii Diseembar 2024. Cirro, oo ahaa hoggaamiye mucaarad, wuxuu isbeddel weyn ka yahay maamulkii ka horreeyay—kaasoo hagayay dedaallada caalamiga ah ee Somaliland. Jawaabta uu ka bixiyo fadeexaddan ayaa si dhow looga la socon doonaa Washington, taasoo lagu cabbiri doono sida ay uga go’an tahay inuu isbeddel sameeyo.
Wuxuu hadda wajahayaa xujo adag. Haddii uu qaato waddo daah-furnaan iyo iskaashi ku dhisan—taasoo laga yaabo inay ku kallifto in maamulkiisu iska fogeeyo wasiirka arrimaha dibadda—wuxuu halis u gelinayaa inuu ka caraysiiyo xulafadiisa awoodda badan ee beelaha iyo siyaasadda, taasoo keeni karta inay qalqal geliso siyaasadda gudaha.
Hase yeeshee, haddii uu qaato waddo is-difaacid ama inkiraad ah, waxay musiibo ku noqon doontaa sumcadda caalamiga ah ee Somaliland, iyadoo xaqiijinaysa tuhunnadii ugu xumaa ee ay qabeen dadka dhaliila, isla markaana meesha ka saaraysa rajadii aqoonsi laga helo Mareykanka.
Hab-dhaqanka dimoqraadiga ah ee Somaliland weli waa mid xooggan marka la barbardhigo dalalka kale ee gobolka, balse fadeexaddan waxay soo bandhigtay nuglaansho gudaha ah—oo ay muddo dheer ka digayeen dadka dhaliila—oo ay ka mid yihiin musuqmaasuqa hay’adaha iyo dhaqanka ciqaab la’aanta. Eedeynta Mareykanku ma abuurin dhibaatooyinkan, laakiin waxay ku soo bandhigtay indhaha caalamka qaabkii ugu waxyeellada badnaa.
Waddadii loo marayay dawlad-nimada, oo markii horeba adkayd, ayaa hadda sii adkaatay. Aragtidii fududeyd ee soo jiidashada lahayd ee Somaliland ay dhisaysay tobannaan sano ayaa hadda dillaacday.
Si loo billaabo dayactirka, maamulka Madaxweyne Cirro waa inuu sameeyaa wax ka badan inkiraad; waa inuu hadalka u beddelo ficil dib u xaqiijinaya sida ay uga go’an tahay sarreynta sharciga. Mustaqbalka himilada aqoonsi ee Somaliland waxaa laga yaabaa inay ku xirnaato jawaabta ay ka bixiso arrintan.