Tel Aviv (Caasimada Online) – Sarkaal hore oo sare oo ka tirsanaa sirdoonka Israel ayaa sheegay in mashruuca nukliyeerka Iran uu weli yahay “sidii uu ahaa”, inkastoo Israel iyo Mareykanka ay weerarro ku qaadeen xarumo muhiim ah oo ku yaalla dalkaas.
Tamir Hayman, oo ah agaasimaha fulinta ee Machadka Daraasaadka Amniga Qaranka ee Israel, ayaa sheegay in dagaalkii 12-ka maalmood socday ee Israel ku qaaday Iran bishii June 2025 uu gaaray guulo xeeladeed, balse uusan beddelin labada hadaf ee ugu waaweynaa: nidaamka Jamhuuriyadda Islaamiga ah iyo mashruuciisa nukliyeerka.
Hayman, oo xil sare ka hayay sirdoonka militariga Israel intii lagu jiray bilihii hore ee dagaalka Mareykanka iyo Israel ay kula jireen Iran, ayaa faahfaahinta ku sheegay warqad siyaasadeed oo uu Axaddii daabacay machadka uu hoggaamiyo, sida ay markii hore qortay jariidadda Haaretz.
Waxa uu sheegay in dagaalkaasi “uusan dhisin xal joogto ah”, isla markaana Iran ay muujisay awood degdeg ah oo ay dib ugu soo kaban karto.
Intii lagu jiray dagaalkaas, Mareykanka ayaa markii ugu horreysay weeraray dhulka Iran, isagoo waxyeello gaarsiiyay saddex xarumood oo nukliyeer ah. Hase yeeshee Hayman wuxuu sheegay in Tehran ay billowday soo kabasho, isaga oo tusaale u soo qaatay dib-u-hawlgelinta xarunta Fordow iyo dhismaha degdegga ah ee xarun cusub oo loo yaqaan “Pickaxe Mountain”, taas oo la sheegay in ay ka difaacan tahay duqeymaha cirka.
Xaruntaas ayaa lagu sheegay mid ku taalla meel dhulka hoostiisa ah oo u dhow xarunta nukliyeerka Natanz.
Hayman ayaa sidoo kale sheegay in Iran ay soo saarto ku dhowaad 125 gantaal ballistic ah bishii, isla markaana ay haysatay 2,500 oo gantaal markii uu billowday dagaalka sanadkan.
Wuxuu intaas ku daray in Iran ay hoggaamisay dib-u-soo kabashada Xisbullah ee Lubnaan, kadib khasaarihii xooganaa ee kooxdaas ka soo gaaray dagaalkii ay la gashay Israel intii u dhaxeysay 2023 iyo 2024.
Sida uu sheegay, taageeradaas waxaa ka mid ahaa in la laba jibbaaray miisaaniyadda ururka, iyo in la sii waday marinno sahay ah oo mara Syria, inkastoo ay dhacday xukuumaddii Bashar al-Assad.
Hayman ayaa sheegay in hadafka siyaasadeed ee Israel uu ahaa in meesha laga saaro nidaamka Iran, halka hadafka militariga uu ahaa in la wiiqo awoodaha Tehran.
Laakiin wuxuu sheegay in hoggaanka Iran uu u wareegay qaab amar-bixin oo aad u kala firdhisan kadib markii Mojtaba Khamenei uu noqday hoggaamiyaha sare, kaddib dilkii aabihii Ayatollah Ali Khamenei.
Hayman ayaa intaas ku daray in go’aankii Iran ay ku xirtay Marinka Hormuz uu siiyay awood cadaadis oo caalami ah, isla markaana uu mudnaanta Mareykanka iyo dalalka kale u wareejiyay suuqyada tamarta.
Wuxuu sheegay in wejigii labaad ee howlgalka Israel, kadib dilalka hoggaamiyeyaasha Iran, uu ahaa in “mashruuca nukliyeerka lagu burburiyo hab cusub oo gaar ah”.
“Hadafkii ugu weynaa, oo ahaa burburinta barnaamijka nukliyeerka, si buuxda looma xaqiijin ka hor inta aysan dhaqan-gelin nasashadii koowaad,” ayuu qoray.
Hayman ayaa sidoo kale sheegay in Mojtaba Khamenei uu ka xagjirsan yahay aabihii, isla markaana uusan ku xirneyn fatwadii Ali Khamenei ee mamnuucaysay sameynta hub nukliyeer ah.
“Iran waxay sanad gudihiis ku adkeysatay laba dagaal oo waaweyn, gunaanadka ay u badan tahay in hoggaankeeda gaarayona waa in kaliya cabsi-gelin nukliyeer ay ka hortagi karto dagaalka xiga,” ayuu yiri.
Warbixin uu toddobaadkii hore daabacay New York Times ayaa sheegtay in hay’adaha sirdoonka Mareykanka ay u sheegeen madaxda siyaasadda in Iran ay dib u heshay marin ay ku gaarto inta badan goobaha gantaallada, qalabka ridista iyo xarumaha dhulka hoostiisa ku yaalla.
Warbixintaas ayaa ka duwan hadallada Washington ee sheegaya in awoodaha militariga Iran si weyn loo burburiyay.
Qiimeyn sirdoon oo la xigtay ayaa sheegtay in Iran ay dib u heshay adeegsigii 30 ka mid ah 33 goobood oo gantaallo ah oo ku yaalla hareeraha Marinka Hormuz, taas oo ka dhigan in Tehran ay weli halis gelin karto maraakiibta ganacsiga caalamiga ah iyo kuwa dagaalka Mareykanka ee marinkaasi mara.
Dokumentiga ayaa sidoo kale sheegay in Iran ay weli haysato ku dhowaad 70 boqolkiiba qalabkeedii gantaallada guurguura iyo 70 boqolkiiba keydkii gantaallada ee ay lahayd ka hor dagaalka.
Sirdoonka militariga Mareykanka ayaa, isagoo adeegsanaya sawirro dayax-gacmeed iyo qalab kale oo kormeer, qiimeeyay in Iran ay dib u heshay marin ay ku gaarto ku dhowaad 90 boqolkiiba xarumaha dhulka hoostiisa ku yaalla ee lagu keydiyo lagana rido gantaallada, kuwaas oo qaarkood si buuxda ama qeyb ahaan u shaqeynaya.
Arrimahan ayaa sawir ka duwan ka bixinaya sheegashada Madaxweyne Donald Trump iyo saraakiil sare oo Mareykan ah, kuwaas oo sheegay in awoodaha Iran “la burburiyay”.
Mareykanka iyo Israel ayaa dagaalka ku billowday 28-kii Febraayo weerarro xiriir ah oo lagu qaaday Iran. Tehran ayaa ka jawaabtay weerarro ay ku qaadday Israel iyo dalal Khaliijka ah, iyadoo sidoo kale xirtay Marinka Hormuz, oo ay maraan shan meelood meel saliidda iyo gaaska dabiiciga ah ee dunida.
Afhayeen u hadlay Aqalka Cad ayaa warbixinta New York Times kaga jawaabay in Iran “la jebiyay”, isagoo sheegay in qof kasta oo aaminsan in Tehran ay dib u dhistay awooddeeda militariga uu yahay “mid dhalanteed ku jira ama u hadlaya” Ilaalada Kacaanka Iran.

