Asmara (Caasimada Online) – Mareykanka ayaa lagu warramayaa inuu diyaarinayo inuu yareeyo qaar ka mid ah cunaqabateynta saaran Eritrea, tallaabo muujineysa isbeddel weyn oo ku yimid sida Washington u eegayso Badda Cas iyo Geeska Afrika.
Arrintan waxay timid xilli ay sii kordheen xiisadaha ku xeeran marin-biyoodka Hormuz, weerarrada ka dhaca Badda Cas, khatarta Xuuthiyiinta ee maraakiibta ganacsiga, dagaalka Sudan, iyo loollanka Itoobiya ee helitaanka bad.
Dokumenti gudaha ah oo ka baxay dowladda Mareykanka ayaa muujiyay in Washington ay qorsheyneyso inay bishan May ka qaaddo qaar ka mid ah cunaqabateynta Eritrea, inkastoo aan la sheegin taariikh rasmi ah oo lagu dhawaaqi doono.
Afhayeen ka tirsan Wasaaradda Arrimaha Dibadda Mareykanka ayaa sheegay in maamulka Donald Trump uu doonayo inuu “kor u qaado nabadda iyo barwaaqada Geeska Afrika”, isla markaana uu rajeynayo in la xoojiyo xiriirka Mareykanka iyo Eritrea.
Sida uu qoray The Wall Street Journal, Massad Boulos, oo ah la-taliyaha madaxweyne Trump ee arrimaha Carabta iyo Afrika, ayaa dabayaaqadii sanadkii hore si qarsoodi ah magaalada Qaahira kula kulmay madaxweynaha Eritrea Isaias Afwerki. Kulankaas ayaa looga hadlay fududeynta cunaqabateynta iyo furitaanka wada-hadallo heer sare ah oo dib loogu hagaajinayo xiriirka labada dal.
Sababta ugu weyn ee Eritrea maanta muhiim u noqotay waa juqraafiyaddeeda. Dalkaas wuxuu leeyahay xeeb ku dhow 1,200 oo kiilomitir oo ku teedsan Badda Cas, jasiiradaha Dahlak oo ka kooban boqolaal jasiiradood, iyo laba dekedood oo muhiim ah: Massawa iyo Assab.
Dekedda Assab ayaa si gaar ah u soo jiidatay indhaha quwadaha gobolka iyo kuwa caalamka, maadaama ay aad ugu dhowdahay marin-biyoodka Bab el-Mandeb, oo isku xira Badda Cas, Gacanka Cadmeed iyo Badweynta Hindiya. Marin-biyoodkan ayaa ka mid ah meelaha ugu xasaasisan ganacsiga caalamka, waxaana mara maraakiib muhiim u ah shidaalka, badeecadaha iyo isku xirka Yurub iyo Aasiya.
Muddo dheer, Eritrea waxay ahayd dal go’doon ku jira. Madaxweyne Isaias Afwerki, oo dalka hoggaaminayay tan iyo markii uu xornimada qaatay 1993, wuxuu dhisay nidaam adag oo hal xisbi ku dhisan. Dowladda Eritrea waxaa lagu eedeeyaa caburin siyaasadeed, adeeg militari oo aan dhammaad lahayn, iyo xadgudubyo ka dhacay gudaha dalka iyo dagaalkii Tigray ee Itoobiya.
Cunaqabateynta Mareykanka ee hadda la hadal hayo waxaa inta badan la saaray sanadkii 2021, xilligii maamulka Joe Biden, kadib markii Eritrea lagu eedeeyay inay si militari ugu lug yeelatay dagaalkii Tigray, iyadoo garab siineysay dowladda Itoobiya. Cunaqabateyntaas waxay bartilmaameedsatay ciidamada Eritrea, xisbiga talada haya ee PFDJ, iyo saraakiil sare oo dowladda ka tirsan.
Hase yeeshee, cunaqabateyntaas dhaqaale ahaan si weyn uma burburin Eritrea, sababtoo ah dhaqaalaha dalkaas wuxuu muddo dheer ahaa mid xiran oo aan si weyn ugu xirneyn nidaamka maaliyadeed ee reer Galbeedka. Saameynta ugu weyn waxay ahayd mid siyaasadeed: Eritrea waxay noqotay dal si rasmi ah uga go’doonsan Washington, taas oo adkeysay xiriir kasta oo amni, militari ama diblomaasiyadeed.
Hadda, Washington waxay u muuqataa inay dib u qiimeyneyso qiimaha Eritrea. Mareykanka wuxuu doonayaa inuu helo saameyn dheeraad ah oo ku saabsan Badda Cas, gaar ahaan xilli maraakiib badan ay ka leexdeen marinadii caadiga ahaa sababo la xiriira weerarrada Xuuthiyiinta iyo xiisadaha gobolka.
Isbeddelkan wuxuu yeelan karaa guuleystayaal iyo khasaarayaal. Eritrea waxay heli kartaa sharciyad caalami ah, maalgelin cusub iyo xiriir amni oo ay muddo dheer ka maqneyd. Masar, Sacuudiga, Turkey iyo Sudan ayaa sidoo kale ka faa’iideysan kara haddii Eritrea dib loogu soo celiyo miiska istaraatiijiyadda gobolka.
Dhanka kale, Itoobiya ayaa wajahaysa cadaadis cusub. Addis Ababa waxay muddo dheer ahayd saaxiibka ugu muhiimsan ee Mareykanka ku lahaa Geeska Afrika, balse dib u soo noqoshada Eritrea waxay abuuraysaa dheelitir cusub. Damaca Itoobiya ee helitaanka marin badeed, oo mararka qaar si adag uga careysiiyay Asmara, wuxuu noqon karaa arrin Washington si dhow ula socoto.
Arrintan sidoo kale waxay dhaawici kartaa qorshayaasha Imaaraadka Carabta iyo Somaliland ee ku dhisan dekedaha iyo saameynta Badda Cas. Haddii Mareykanku u arko Assab inay tahay meel ka dhow Bab el-Mandeb kana istaraatiiji wanaagsan Berbera, waxaa is beddeli kara xisaabtii awoodaha gobolka.
Laakiin tallaabadan waxay dhalisay caro xooggan oo ka timid hay’adaha xuquuqda aadanaha. Waxay ku doodayaan in Eritrea aan lagu abaalmarin juqraafiyaddeeda iyadoo aan wax isbeddel ah ka sameyn caburinta gudaha, adeegga militari ee khasabka ah, iyo eedeymihii dagaalkii Tigray.
Si kastaba, maamulka Trump wuxuu u muuqdaa inuu mudnaanta siinayo danaha amni iyo istaraatiiji, halkii uu ka hormarin lahaa xuquuqda aadanaha. Taasi waxay muujineysaa xaqiiqo cusub oo ka jirta Geeska Afrika: dalalka leh dekedo, xeeb iyo meel muhiim u ah maraakiibta caalamka ayaa mar kale noqday kuwo aan laga maarmin.
Eritrea, oo muddo dheer ahayd dal go’doon ku jira, waxay hadda dib ugu soo laabaneysaa miiska quwadaha waaweyn. Washington-na waxay u muuqataa inay fahantay in Badda Cas aysan sugi karin saaxiibo qumman, balse ay u baahan tahay saaxiibo juqraafi ahaan muhiim ah.