Moscow (Caasimada Online) – Wasiiru-dawlaha Gaashaandhigga Soomaaliya, Cumar Cali Cabdi, ayaa magaalada Moscow kula kulmay dhiggiisa Ruushka, Vasily Osmakov, xilli uu halkaas ku joogo booqasho rasmi ah. Labada dhinac ayaa ka wada hadlay fursadaha lagu xoojin karo iskaashiga dhanka difaaca.
Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa sheegtay in wadahadalladu diiradda saareen arrimaha ay labada dal wadaagaan, gaar ahaan hannaanka lagu xoojin karo xiriirka difaaca ee ka dhexeeya Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya iyo Ruushka.
Labada mas’uul ayaa carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay sii wadista wadahadallada wax-ku-oolka ah, waxayna xaqiijiyeen u-heellanaanta labada dhinac ee ku aaddan dhiirrigelinta iyo xoojinta xiriirka difaaca ee ka dhexeeya labada dowladood.
Iskaashiga Soomaaliya iyo Ruushka ayaa si weyn u ballaartay sannadihii ugu dambeeyay, iyadoo ay ka mid tahay heshiiska is-afgaradka ee la saxiixay bishii Febraayo 2026. Heshiiskaas ayaa ujeeddadiisu tahay xoojinta iskaashiga caafimaadka, dhisidda awoodda xirfadlayaasha caafimaadka, iyo hirgelinta tignoolajiyada caafimaadka ee dhijitaalka ah.
Wadahadalladan ayaa ku soo beegmay xilli Soomaaliya ay ku guda jirto dadaallo ay ku ballaarinayso isbahaysigeeda caalamiga ah, si ay u taageerto horumarinta qaybta amniga iyo dagaalka ka dhanka ah argagixisada, iyadoo isla markaana kor u qaadaysa awoodda difaaca qaranka.
Danjiraha Soomaaliya u fadhiya dalka Ruushka, Maxamed Zubeyr, ayaa si firfircoon uga shaqaynayay xoojinta xiriirka diblomaasiyadeed ee Soomaaliya la leedahay Ruushka iyo Belarus. Wuxuu waraaqihiisa aqoonsiga u gudbiyay Ku-xigeenka Wasiirka Arrimaha Dibadda Ruushka, Mikhail Bogdanov, oo sidoo kale ah Ergeyga Gaarka ah ee Madaxweynaha Federaalka Ruushka u qaabilsan Bariga Dhexe iyo Afrika.
Dowladda Federaalka Ruushka ayaa sidoo kale Soomaaliya siisay gargaar bani’aadamnimo, si loo caawiyo bulshooyinka ay saameeyeen abaaraha daba-dheeraaday iyo xasaradaha kale ee bani’aadamnimo. Hay’adda Maareynta Musiibooyinka Soomaaliyeed ee SoDMA ayaa bishii Noofambar 2023 heshay 25,000 oo tan oo qamadi ah oo ka timid Ruushka, taasoo qayb ka ahayd dadaallada gargaarka bani’aadamnimo ee Soomaaliya.
Shixnad labaad oo iyaduna ahayd 25,000 oo tan oo qamadi ah oo ka timid Ruushka ayaa la helay bishii Janaayo 2024. Guddoomiyaha SoDMA, Maxamuud Macallin, ayaa Ruushka uga mahadceliyay deeqdaas raashinka muhiimka ah ee uu siiyay Soomaaliya.
Guddoomiyaha SoDMA ayaa sidoo kale wadahadallo la yeeshay Ku-xigeenka Wasiirka Ruushka ee Difaaca Shacabka, Kurynin Roman Viktorovich. Labada dhinac ayaa ka wada hadlay hannaanka loo adeegsan karo tababarrada iyo qalabka horumarsan si kor loogu qaado awoodda SoDMA iyo aqoonta la xiriirta dhimista khatarta musiibooyinka.
Iskaashiga sii kordhaya ee Muqdisho iyo Moscow
Wadahadalladan ayaa muujinaya xiriirka sii xoogeysanaya ee u dhexeeya Muqdisho iyo Moscow, iyadoo labada dhinacba ay doonayaan inay ballaariyaan iskaashiga dhinacyada ay wadaagaan.
Ku-xigeenka Wasiirka Arrimaha Dibadda Ruushka, Mikhail Bogdanov, ayaa Muqdisho soo gaaray bishii Abriil 2025, si uu wadahadallo heer sare ah ula yeesho madaxda Soomaaliya. Booqashadaas ayaa hoosta ka xarriiqday xiisaha sii kordhaya ee Moscow u hayso Geeska Afrika. Bogdanov ayaa Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud u soo gudbiyay casuumaad rasmi ah oo uga timid Madaxweyne Vladimir Putin, taasoo ku saabsan ka qeybgalka Shirweynaha Ruushka iyo Jaamacadda Carabta.
Bishii May 2025, Guddoomiyaha Aqalka Sare ee Soomaaliya, Cabdi Xaashi Cabdullaahi, ayaa u safray Moscow si uu u xoojiyo xiriirka baarlamaani ee Soomaaliya la leedahay Golaha Federaalka Ruushka. Socdaalkaas ayaa lagu doonayay in lagu xoojiyo iskaashiga dhinacyada siyaasadda, dhaqaalaha iyo istiraatiijiyadda.
Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Soomaaliya ayaa sidoo kale hoggaamiyay wafdigii Soomaaliya ee ka qeybgalay Shirkii Labaad ee Wasiirrada ee Madasha Iskaashiga Ruushka iyo Afrika, kaasoo ka dhacay Qaahira. Tallaabadan ayaa muujisay sida ay dowladda federaalka uga go’an tahay ballaarinta isbahaysigeeda caalamiga ah iyo ku-dhaqanka diblomaasiyadda dhaqaalaha.
Taageerada Ruushka ee madax-bannaanida Soomaaliya
Ruushka ayaa si cad u taageeray madaxbannaanida Soomaaliya iyo midnimadeeda dhuleed. Ka dib markii bishii Diseembar 2025 ay Israa’iil aqoonsatay Somaliland, Moscow waxay mar kale xaqiijisay taageeradeeda ku aaddan Soomaaliya midaysan, iyadoo carrabka ku adkeysay muhiimadda ay leedahay dhowrista sharciga caalamiga ah.
Ruushka ayaa sidoo kale ka horyimid kordhinta cunaqabateynta hubka ee saaran Soomaaliya ee Golaha Ammaanka bishii Abriil 2026. Mowqifkaas ayaa la jaanqaaday aragtida Muqdisho ee ah in xayiraadahaas ay wiiqeen awoodda dowladda Soomaaliya u leedahay inay qalabeyso ciidamadeeda.
Dowladda Soomaaliya ayaa soo dhoweysay mowqifka Moscow, iyadoo u aragtay mid ka tarjumaya isku-soo-dhawaanshaha istiraatiijiyadeed ee sii kordhaya ee labada dal.
Iyadoo xiriirka diblomaasiyadeed uu sii ballaaranayo, labada dhinac waxay muujiyeen rabitaankooda ah inay sii qoto-dheereeyaan iskaashiga ay ka leeyihiin arrimaha mudnaanta wadaagga u ah, sida nabadda, amniga iyo horumarka.