Sheekh (Caasimada Online) – Banaanbaxyo hor leh ayaa ka dhacay degmada Sheekh ee gobolka Saaxil, kuwaas oo ka dhashay xarigga Suldaan Qabille oo dhawaan lagu xiray degmada Mandheera ee isla gobolkaas.
Banaanbaxyadan oo billowday shalay ayaa la xaqiijiyay inay ku geeriyootay ugu yaraan hal qof, halka qof kalena uu ku dhaawacmay.
Banaanbaxa ayaa ku billowday dadweyne ka caraysan xarigga suldaanka oo isugu soo baxay magaalada Sheekh, waxaana xaaladdu isu beddeshay rabshado iyo iska hor imaad dhexmaray ciidamada ammaanka iyo dibadbaxayaasha.
Wararka laga helayo degmada ayaa sheegaya in qofka ku geeriyooday banaanbaxa, oo lagu magacaabi jiray Canab Cumar Jaamac, halka qof kale uu dhaawac kasoo gaaray rabshadihii la socday dibadbaxa. Lama shaacin faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan xaaladda caafimaad ee qofka dhaawacmay.
Qaar ka mid ah dibadbaxayaasha ayaa ku eedeeyay ciidamada ammaanka inay adeegsadeen rasaas si ay u kala eryaan dadka banaanbaxayay. Mid kamid ah dadka ka qaybgalay dibadbaxa ayaa sheegay in shacabka la beegsaday xilli ay cabanayeen xarigga suldaanka.
Dhanka kale, Garyaqaan Guleed Dafac oo u ololeeya dib-u-habeynta hay’adaha booliska ayaa ku baaqay in dhacdada lagu sameeyo baaritaan madax-bannaan oo daahfuran. Wuxuu sheegay in sharci ahaan awoodda ay boolisku adeegsanayaan ay tahay mid ku saleysan heerka khatarta ay wajahayaan.
Ilaa iyo hadda, xukuumadda Somaliland kama aysan hadlin dhacdada ka dhacday degmada Sheekh iyo eedaha loo jeediyay ciidamada ammaanka. Sidoo kale, ma jiro war rasmi ah oo laga soo saaray sababta keentay dhimashada iyo dhaawaca ka dhashay rabshadaha.
Dhacdadan ayaa mar kale dib u soo nooleysay doodaha la xiriira qaabka ay ciidamada booliska Somaliland ula tacaalaan dibadbaxyada iyo isu-soo-baxyada dadweynaha, kuwaas oo marar badan sababay muran iyo eedeymo la xiriira adeegsiga awoodda.
Sanadihii u dambeeyay, booliska Somaliland ayaa wajahaya dhaleeceyn ku saabsan adeegsiga awood xad-dhaaf ah marka ay dhacaan banaanbaxyo. Sannadkii 2025, ugu yaraan 19 qof ayaa ku dhintay dibadbaxyo ka dhacay magaalada Boorama, halka sannadkii 2023 ay ugu yaraan toddobo qof ku dhinteen dibadbaxyo ay abaabuleen xisbiyada mucaaradka.
Dhacdooyinkaas ayaa horseeday baaqyo uga yimid ururrada bulshada rayidka ah iyo dadka u dooda xuquuqda aadanaha, kuwaas oo dalbanaya in dib-u-habeyn lagu sameeyo habka loo maareeyo dibadbaxyada.
Inkastoo xukuumadda Madaxweyne Cabdiraxmaan Cirro ay hore u sheegtay in la xoojin doono ilaalinta xuquuqda shacabka isla markaana la yareyn doono adeegsiga xoogga, haddana dhacdooyinka soo noq-noqday ee dhimashada iyo dhaawaca sababay ayaa sii kordhinaya su’aalaha laga qabo hirgelinta ballanqaadyadaas.