Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Shariif Sheekh Axmed oo saacad ka badan lagu xayiray degmada Shangaani ayaa haatan la gudbay ciidamo badan iyo hub culus oo ay wateen.
Dowladda Federaalka oo markii hore ku dhagtay kolonyada ciidamada Shariif ayaa ku doodeysay in ay wehliyaan gaadiid ciidan oo ka badan inta la ogol yahay, balse markii dambe way fasaxday kadib waanwaan laga sameeyay dhinacyada.
Kolonyada Shariif oo ka soo dhaqaaqay aagga Mirinaayo ee degmada Cabdicasiis ayaa ku wajahnaa gurigiisa ku yaalla xayndaabka garoonka diyaaradaha ee Aadan Cadde, halkaas oo haatan xarun u ah mucaaradka dowladda.
Dhex-dhexaadiyaal ay ku jiraan Mareykan iyo Turki ayaa la sheegaya inay dhinacyada ku qanciyeen in la dejiyo xiisadda, isla markaana la bilaabo wada-hadallo masiiri ah.
Dowladda ayaa diidan mucaarad isku hubeeya gudaha caasimadda, iyadoo Sheekh Shariif uu ku adkeystay in aan laga qaadin ilaaladiisa gaarka ah, isla markaana uu diyaar u yahay inuu iska difaaco weerar kasta oo lagu soo qaado.
Si kastaba, khilaafka ka dhashay doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo muddada xilka hay’adaha federaalka ayaa sii xoogaystay kadib markii wada-hadallo u dhexeeyey Dowladda Federaalka iyo xubnaha mucaaradka ay kusoo dhammaadeen natiijo la’aan 15-kii May.
Wada-hadalladaas ayaa diiradda lagu saarayey hannaanka doorashada, muranka dastuurka iyo mustaqbalka siyaasadeed ee hay’adaha federaalka. Mucaaradka ayaa ku doodaya in muddo xileedka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu ku ekaa 15-kii May, isla markaana aan lagu sii shaqeyn karin hannaan aan lagu wada heshiin.
Dowladda Federaalka ayaa dhankeeda ku adkeysaneysa in dalka loo wado doorasho qof iyo cod ah, taas oo ay ku tilmaantay isbeddel muhiim ah oo Soomaaliya ka saaraya hannaan doorasho dadban oo muddo dheer ku dhisnaa awood-qeybsi iyo xulasho beeleed.
Soomaaliya ayaa markii ugu dambeysay doorasho guud oo toos ah qabatay sanadkii 1969-kii, ka hor afgambigii militariga ee Maxamed Siyaad Barre. Tan iyo burburkii dowladdii dhexe, doorashooyinka heer federaal ayaa inta badan ku dhacay hannaan dadban, waxaana madaxweynaha dooran jiray baarlamaanka.
Hase yeeshee, qorshaha dowladda ee doorasho qof iyo cod ah ayaa wajahaya mucaaradad xooggan, iyadoo kooxaha mucaaradka iyo qaar ka mid ah maamul-goboleedyada ay ku doodayaan in hannaan kasta oo doorasho lagu geli karo uu u baahan yahay heshiis siyaasadeed oo ballaaran.
Beesha caalamka ayaa dhankeeda muujineysa cabsi laga qabo in khilaafka siyaasadeed uu u gudbo marxalad ka adag midda hadda taagan, gaar ahaan iyadoo Soomaaliya ay weli wajahayso weerarro ka imanaya Al-Shabaab, xaalad amni oo jilicsan iyo baahiyo bini’aadantinimo oo soo noqnoqda.
Waxaa sidoo kale weli xusuusta ku jirta xiisaddii siyaasadeed ee sanadkii 2021, markii muran ka dhashay muddo-kordhin uu sababay isku dhacyo hubeysan oo ka dhacay Muqdisho, ka hor inta aysan dhinacyadii siyaasadeed dib ugu laaban wada-hadal.
Beesha caalamka ayaa hadda u muuqata inay doonayso in laga hortago in xaaladda siyaasadeed ee maanta taagan ay gaarto heerkaas oo kale.