Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidamada ammaanka ee Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa howl-gallo lagu xoojinayo amniga ka wada deegaanno ka tirsan gobolka Shabeellaha Dhexe ee dowlad-goboleedka HirShabeelle.
Howl-galladan ayay saraakiisha ciidanku sheegeen in lagu baadi-goobayo kooxo hubeysan oo la sheegay inay ku sugan yihiin gobolkaas. Waxay sidoo kale daba socdaan dhaq-dhaqaaqyo amni oo maalmihii lasoo dhaafay ka socday magaalada Muqdisho, kuwaas oo la xiriiray xaalado amni oo ka dhashay iska horimaadyo u dhexeeya dowladda iyo mucaaradka oo dhowaan ka dhacay caasimadda.
Ilo kala duwan ayaa xaqiijiyay in ciidamada dowladda ay howl-gallada ka bilaabeen waqooyiga Muqdisho, ugana sii gudbeen deegaanno ku yaalla gobolka Shabeellaha Dhexe, kuwaas oo ku dhow xuduudda gobolka Banaadir.
Wararka ayaa sheegaya in ciidamada ay raadinayaan xubno hubeysan oo la tuhunsan yahay inay u gudbeen deegaannadaas kadib dhaq-dhaqaaqyo amni oo ka dhacay Muqdisho toddobaadkan.
Sidoo kale, ciidamada ammaanka ayaa saacadihii lasoo dhaafay howl-gallo baaritaanno iyo hub ka dhigis ah ka sameeyay degmooyinka Cabdicasiis, Kaaraan iyo deegaanka Gubadley, iyo sidoo kale qaybo ka mid ah gobolka Shabeellaha Dhexe.
Dhinaca kale, Taliska Ciidanka Booliska Soomaaliyeed ayaa hore ugu dhawaaqay howlgal lagu uruurinayo hubka sharci-darrada ah, kaas oo la bilaabay kadib iska horimaadkii 3-dii bishan ka dhacay caasimadda.
Howl-galkaas ayaa yimid kadib iska horimaad dhex maray ciidamada dowladda iyo ciidamo ilaalo u ahaa madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed, iyo ra’iisul wasaarihii hore, Xasan Cali Kheyre, inkastoo markii dambe dowladda ay sheegtay in la soo afjaray howl-galladii la xiriiray mucaaradka.
Si kastaba, khilaafka ka dhashay doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo muddada xilka hay’adaha federaalka ayaa sii xoogaystay kadib markii wada-hadallo u dhexeeyey Dowladda Federaalka iyo xubnaha mucaaradka ay kusoo dhammaadeen natiijo la’aan 15-kii May.
Wada-hadalladaas ayaa diiradda lagu saarayey hannaanka doorashada, muranka dastuurka iyo mustaqbalka siyaasadeed ee hay’adaha federaalka. Mucaaradka ayaa ku doodaya in muddo xileedka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu ku ekaa 15-kii May, isla markaana aan lagu sii shaqeyn karin hannaan aan lagu wada heshiin.
Dowladda Federaalka ayaa dhankeeda ku adkeysaneysa in dalka loo wado doorasho qof iyo cod ah, taas oo ay ku tilmaantay isbeddel muhiim ah oo Soomaaliya ka saaraya hannaan doorasho dadban oo muddo dheer ku dhisnaa awood-qeybsi iyo xulasho beeleed.
Soomaaliya ayaa markii ugu dambeysay doorasho guud oo toos ah qabatay sanadkii 1969-kii, ka hor afgambigii militariga ee Maxamed Siyaad Barre. Tan iyo burburkii dowladdii dhexe, doorashooyinka heer federaal ayaa inta badan ku dhacay hannaan dadban, waxaana madaxweynaha dooran jiray baarlamaanka.
Hase yeeshee, qorshaha dowladda ee doorasho qof iyo cod ah ayaa wajahaya mucaaradad xooggan, iyadoo kooxaha mucaaradka iyo qaar ka mid ah maamul-goboleedyada ay ku doodayaan in hannaan kasta oo doorasho lagu geli karo uu u baahan yahay heshiis siyaasadeed oo ballaaran.
Beesha caalamka ayaa dhankeeda muujineysa cabsi laga qabo in khilaafka siyaasadeed uu u gudbo marxalad ka adag midda hadda taagan, gaar ahaan iyadoo Soomaaliya ay weli wajahayso weerarro ka imanaya Al-Shabaab, xaalad amni oo jilicsan iyo baahiyo bini’aadantinimo oo soo noqnoqda.
Waxaa sidoo kale weli xusuusta ku jirta xiisaddii siyaasadeed ee sanadkii 2021, markii muran ka dhashay muddo-kordhin uu sababay isku dhacyo hubeysan oo ka dhacay Muqdisho, ka hor inta aysan dhinacyadii siyaasadeed dib ugu laaban wada-hadal.
Beesha caalamka ayaa hadda u muuqata inay doonayso in laga hortago in xaaladda siyaasadeed ee maanta taagan ay gaarto heerkaas oo kale.