Garoowe (Caasimada Online) – Qoraal dheer oo uu soo saaray madaxweynihii hore ee Puntland, Cabdiraxmaan Maxamed Maxamuud Faroole, ayuu si kulul uga hadlay siyaasadda iyo tallaabooyinka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu ku hoggaaminayo dalka, isagoo sheegay in Soomaaliya xilligan aysan cago adag ku taagnayn marka laga hadlayo midnimadeeda iyo wadajirkeeda.
Cabdiraxmaan Faroole, oo ka tirsan Aqalka Sare ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya, ayaa shacabka Soomaaliyeed xusuusiyay dhaxalkii uu reebay burburkii dowladdii Kacaanka, oo ku suntanayd kalitalisnimo. Wuxuu sheegay in casharradii hore looga bartay burburkaas ay tahay inay hage u noqdaan mustaqbalka Soomaaliya.
Qaadashada nidaamka federaalka ayuu ku tilmaamay go’aan sax ah iyo tanaasul siyaasadeed oo u dhexeeyay fowdadii mar dalka ragaadisay intii uu socday dagaalkii sokeeye ee 1991-kii iyo baahida loo qabay in dib loo dhiso dowlad Soomaaliyeed oo mideysan.
Faroole ayaa ka digay isku-day uu sheegay in dib loogu soo celinayo xukun dhexe, iyo sidoo kale culaysyada gooni-u-goosadka ee ka taagan Somaliland. Wuxuu tilmaamay in federaalka loo doortay in lagu ilaaliyo midnimada Soomaaliya, iyadoo la ixtiraamayo ismaamulka, kala duwanaanshaha aragtiyaha siyaasadeed ee Soomaalida, iyo in laga hortago in lagu laabto xukun dhexe oo kalitalis ah.
Sidoo kale, Senator Faroole wuxuu ka digay in muddadii dastuuriga ahayd ee hay’adaha dowladda federaalka ay dhammaatay bilihii Abriil iyo May 2026, sida ay u kala horreeyaan labada Aqal ee Baarlamaanka Federaalka iyo waaxda fulinta. Wuxuu sheegay in hay’adahaas ay hadda ku jiraan door ku-meel-gaar ah oo awood-sii-hayn ah, iyadoo dalku sugayo heshiis laga gaaro hannaan doorasho oo cusub, kuna dhisan is-afgarad iyo dimuqraadiyad.
Si kastaba ha ahaatee, Senator Faroole ayaa ka digay in wax ka beddel hal dhinac ah lagu sameeyay Dastuurka Ku-meel-gaarka ah ee Federaalka ee 2012, kaas oo salka ku haya qaab-dhismeedkii siyaasadeed ee kasoo baxay shirarkii Jabuuti iyo Mbagathi. Wuxuu sheegay in la hareer maray habraacyadii ilaalinta dastuurka, isla markaana la wiiqay heshiiskii federaalka iyo kalsoonidii ka dhexeysay dhinacyada siyaasadda Soomaalida.
Faroole ayaa ugu baaqay hoggaanka dowladda federaalka inay ku laabtaan miiska wadahadalka, si ay ula xaajoodaan xisbiyada mucaaradka iyo dowlad-goboleedyada xubnaha ka ah Federaalka, oo ay ka mid yihiin Puntland iyo Jubaland. Wuxuu ku baaqay in wadahadalladaas lagu galo niyad-sami, ayna goob-joog ka noqdaan jileyaal caalami ah oo la aamini karo, si loo xaqiijiyo hufnaan iyo kalsooni. Wuxuu sheegay in tallaabadaas ay noqon karto dhabbo loo maro doorashooyin nabad ah, wada-ogol ah, iyo kala-guur nidaamsan.
Cabdiraxmaan Faroole wuxuu ka mid ahaa hoggaamiyeyaashii qeybta weyn ka qaatay dhismaha iyo meelmarinta Dastuurkii Ku-meel-gaarka ahaa ee la ansixiyay sannadkii 2012. Mar kasta oo uu dareemo in dowladda dhexe ay isku dayeyso inay meesha ka saarto madaxbannaanida maamul-goboleedyada, wuxuu qaataa mowqif mucaaradnimo oo adag.
Faroole wuxuu aaminsan yahay in dowladda federaalka aysan xaq u lahayn inay amar ku maquuniso gobollada kale iyada oo aan la tashan dowlad-goboleedyada. Dooddiisa joogtada ah ayaa ah in wax ka beddel aan heshiis lagu ahayn oo lagu sameeyo dastuurka uu horseedi karo kala-tag bulsho iyo khilaaf siyaasadeed oo sii qoto dheeraada.
Khilaafyadii ugu dambeeyay ee dhexmaray Faroole iyo madaxda dowladda federaalka, sida dowladdii Maxamed Cabdullaahi Farmaajo iyo dowladda hadda jirta ee Xasan Sheekh Maxamuud, waxay salka ku hayeen wax ka beddelka dastuurka iyo awoodda maamul-goboleedyada. Wuxuu si adag uga hor yimid wax ka beddelka qodobbada uu u arko inay masiiri u yihiin midnimada, wadajirka ummadda iyo nidaamka federaalka Soomaaliya.