Washington (Caasimada Online) — Maxkamadda Sare ee Mareykanka ayaa diiday isku day uu madaxweyne Donald Trump ku doonayay in lagu xaddido dhalashada ay si toos ah u helaan carruurta ku dhasha dalkaas, xitaa haddii waalidiintood aysan sharci ku joogin Mareykanka ama ay si ku-meel-gaar ah u joogaan.
Go’aanka maxkamadda ayaa dhabar-jab weyn ku ah siyaasadda socdaalka ee Trump, waxaana uu mar kale adkeeyay mabda’a muddo dheer saldhig u ahaa dastuurka Mareykanka: in qof kasta oo ku dhasha dhulka Mareykanka uu muwaadin yahay, marka laga reebo xaalado aad u kooban.
Guddoomiyaha Maxkamadda Sare John Roberts, oo qoray aragtida aqlabiyadda, ayaa sheegay in dhalashada Mareykanka aysan ku xirneyn xaaladda sharci ee waalidka, balse ay ku saleysan tahay meesha uu ilmuhu ku dhashay iyo in uu hoos yimaado sharciga Mareykanka.
“Muwaadinnimadu, xilligaas iyo maanta, waxay ahayd xuquuqda lagu helo xuquuqaha kale — in si xor ah looga qeyb qaato bulshada siyaasadeed,” ayuu qoray Roberts.
Amarkii Trump iyo Qodobka 14-aad
Trump ayaa amarkan saxiixay maalintii ugu horreysay ee uu dib ugu soo laabtay Aqalka Cad, Janaayo 20, 2025, isaga oo sheegay in carruurta ay dhalaan haweenka aan sharciga ku joogin Mareykanka, ama kuwa ku jooga fiisooyin ku-meel-gaar ah, aysan si toos ah u noqon doonin muwaadiniin Mareykan ah haddii aabbahood uusan ahayn muwaadin ama qof haysta deggenaansho rasmi ah.
Amarkaas ayaa durba la kulmay dacwado ay gudbiyeen waalidiin iyo kooxo xuquuqda madaniga ah u dooda, waxaana maxkamado hoose ay hakiyeen ka hor inta uusan meelna ka dhaqan gelin.
Kiisku wuxuu noqday mid ka mid ah tijaabooyinkii ugu waaweynaa ee lagu eegayay awoodda madaxweynaha ee uu ku beddeli karo arrin muddo dheer loo arkayay mid dastuurku si cad u qeexay.
Go’aanka maxkamadda ayaa si weyn ugu tiirsanaa Qodobka 14-aad ee dastuurka Mareykanka, oo la ansixiyay kaddib Dagaalkii Sokeeye si loo xaqiijiyo xuquuqda dadka madow ee addoonsiga laga xoreeyay.
Qodobkaas ayaa dhigaya in “dhammaan dadka ku dhasha ama lagu jinsiyadeeyo Mareykanka, kana hoos jira awooddiisa sharci, ay yihiin muwaadiniinta Mareykanka.”
Roberts ayaa sheegay in weedha “hoos yimaada awoodda sharci” ay ka dhigan tahay dadka ku nool ama ku sugan dhulka Mareykanka ee sharciga dalkaas qabto, ee aysan ka dhigneyn in la baaro xaaladda sharci ee waalidkooda.
“Ilmo ku dhasha dhulka Mareykanka, kuna hoos jira sharciga Mareykanka, wuxuu noqday muwaadin Mareykan ah,” ayuu qoray.
Maxkamaddu waxay sheegtay in laga reebi karo oo keliya xaalado ciriiri ah, sida carruurta diblomaasiyiinta ajnabiga ah.
Kiiskii Wong Kim Ark
Maxkamaddu waxay sidoo kale tixraacday go’aankii caanka ahaa ee 1898-kii ee United States v. Wong Kim Ark, kaas oo xaqiijiyay in nin ku dhashay San Francisco, waalidiintiisna ay ahaayeen Shiinees, uu yahay muwaadin Mareykan ah.
Go’aankaas ayaa dhacay xilli Mareykanka ay ka jireen sharciyo aad u adag oo lagu beegsanayay muhaajiriinta Shiinaha, balse maxkamaddu waxay markaas caddeysay in ku dhalashada dhulka Mareykanka ay guud ahaan dhaliso muwaadinnimo.
Roberts ayaa sheegay in amarka Trump uu isku dayay in dastuurka lagu daro shuruudo aan ku jirin.
Wuxuu xusay in erayo muhiim u ahaa amarka Trump — sida “hooyo,” “aabbe,” “sharci,” iyo “ku-meel-gaar” — aysan ka muuqan Qodobka 14-aad.
Saddex garsoore oo muxaafid ah — Clarence Thomas, Samuel Alito iyo Neil Gorsuch — ayaa ka soo horjeestay go’aanka.
Thomas ayaa ku eedeeyay aqlabiyadda maxkamadda in ay qaadday tallaabo “aan caadi ahayn” oo ay ku burisay amarka madaxweynaha, isaga oo ku dooday in Qodobka 14-aad asal ahaan loogu talagalay xaqiijinta xuquuqda dadka madow ee addoonsiga laga xoreeyay.
Laakiin aqlabiyadda maxkamadda ayaa sheegtay in taariikhda, qoraalka dastuurka iyo go’aannadii hore ee maxkamaddu ay dhammaantood taageerayaan aragtida ballaaran ee dhalashada ku saleysan dhulka.
Go’aanka ayaa ka dhigan in carruurta ku dhalata Mareykanka ay weli si toos ah u helayaan dhalashada dalkaas, iyadoo aan loo eegin in waalidiintood ay yihiin muhaajiriin sharci-darro ah, dad fiisooyin ku jooga ama kuwo aan lahayn deggenaansho rasmi ah.
Waa guuldarro siyaasadeed iyo sharci oo weyn oo soo gaartay Trump, oo muddo dheer ku doodayay in dhalashada ku dhalashada ay dhiirrigeliso socdaalka sharci-darrada ah iyo waxa loogu yeero “dalxiiska dhalmada”.
Laakiin Maxkamadda Sare ayaa hadda caddeysay in madaxweynuhu uusan amar fulineed ku beddeli karin mabda’ dastuurka Mareykanka ku jiray in ka badan qarni iyo bar.