Washington (Caasimada Online) – Maamulka Madaxweyne Donald Trump ayaa Jimcihii ku dhawaaqay inuu ballaarinayo ololaha dhalashada looga qaadayo muwaadiniin Mareykan ah oo ku dhashay dibadda, kuwaas oo lagu eedeeyay inay si khiyaano ah ku heleen dhalashada Mareykanka ama lagu helay dambiyo culus oo ay ka mid yihiin lunsashada hantida dowladda, taageerada argagixisada iyo dambiyo kale oo halis ah.
Waaxda Caddaaladda Mareykanka ayaa sheegtay inay maxkamado federaal ah oo ku yaalla gobollo kala duwan ka gudbisay dacwado lagu doonayo in dhalashada looga qaado 12 qof oo qaatay jinsiyadda Mareykanka.
Wasaaraddu waxay sheegtay in dadkaas lagu eedeeyay inay qariyeen xog muhiim ah intii ay ku jireen hannaanka qaadashada dhalashada, ama ay si ula kac ah uga been sheegeen dambiyo iyo xiriirro sharci ahaan saameyn ku yeelan lahaa xaqa ay u lahaayeen jinsiyadda Mareykanka.
Tallaabadan ayaa ka dhigan koror weyn oo ku yimid adeegsiga nidaamka loo yaqaan dhalasho kala noqoshada, kaas oo ah hannaan sharci oo adag, waqti badan qaata, isla markaana ay dawladihii hore ee Mareykanka si xaddidan u adeegsan jireen.
Intii u dhaxeysay 1990 ilaa 2017, dowladda Mareykanka waxay gudbisay wax ka yar 350 dacwadood oo noocan ah, taas oo celcelis ahaan ka dhigneyd ku dhowaad 11 dacwadood sanadkii.
Sida uu qabo sharciga socdaalka iyo jinsiyadda Mareykanka, dowladda federaalka waxay maxkamad ka codsan kartaa in dhalashada lagala noqdo qof qaatay jinsiyadda haddii la caddeeyo inuu ku helay si sharci-darro ah, ama uu qariyay xog muhiim ah, ama uu si ula kac ah uga been sheegay codsigiisa dhalashada. Kiisaska noocan ah waxaa go’aamiya garsoore federaal ah, waxaana dowladda laga doonayaa inay keento caddeyn xooggan.
Kooxda ay hadda Waaxda Caddaaladdu doonayso inay dhalashada kala noqoto waxaa ku jira dad asal ahaan ka yimid Bolivia, Shiinaha, Colombia, Gambia, Hindiya, Ciraaq, Kenya, Morocco, Nigeria, Soomaaliya iyo Uzbekistan.
Dadka la beegsanayo waxaa ka mid ah wadaad Katoolik ah oo u dhashay Colombia oo lagu helay dambi ah inuu faraxumeeyay ilmo yar, nin u dhashay Morocco oo lagu eedeeyay inuu xiriir la leeyahay Al-Qaacida, muhaajir Soomaali ah oo qirtay inuu taageero agab siiyay Al-Shabaab, iyo sarkaal hore oo ka tirsanaa booliska Gambia oo lagu eedeeyay inuu ku lug lahaa dambiyo dagaal. Al-Shabaab ayaa Mareykanku u aqoonsan yahay urur argagixiso.
Kooxdan waxaa sidoo kale ku jira shaqsiyaad lagu eedeeyay inay adeegsadeen aqoonsiyo been abuur ah si ay u helaan faa’iidooyin la xiriira socdaalka, iyo nin lagu eedeeyay inuu galay guurro been abuur ah si uu u sameeyo khiyaano dhanka socdaalka ah.
Waaxda Caddaaladda ayaa ku doodaysa in dadka qariyay dambiyo culus ama si been ah ku helay dhalashada aysan xaq u lahayn inay sii haystaan jinsiyadda Mareykanka. Todd Blanche, oo ah ku-simaha xeer ilaaliyaha guud ee Mareykanka, ayaa sheegay in maamulka Trump uu doonayo inuu wax ka qabto “xadgudubyada culus” ee lagu sameeyay nidaamka socdaalka Mareykanka.
Hase yeeshee, tallaabadan ayaa sidoo kale dhalisay walaac sharci iyo mid siyaasadeed. Qareenno dhanka socdaalka ah ayaa ka digay in ololaha si ballaaran loo adeegsado uu cabsi gelin karo malaayiin qof oo si sharci ah u qaatay dhalashada Mareykanka, gaar ahaan haddii dacwadaha lagu saleeyo bartilmaameed tiro ahaan loo dejiyay.
Warbixinno Mareykan ah ayaa sheegay in hay’adda USCIS ay riixeyso in ilaa 200 kiis oo suuragal ah bil kasta loo gudbiyo dacwad-oogayaasha federaalka.
Dadka dhalashada lagala noqdo waxay lumin karaan xuquuqda buuxda ee muwaadinnimada Mareykanka, waxaana xaaladdooda sharci lagu celin karaa heerkii ay joogeen ka hor inta aysan dhalashada qaadan. Taasi waxay xaalado qaarkood u furi kartaa in loo tarxiilo dalalkii ay asal ahaan ka yimaadeen, gaar ahaan haddii lagu helo dambiyo culus ama xadgudubyo kale oo sharciga socdaalka la xiriira.
Ku dhawaaqis gaar ah oo soo baxday Jimcihii, Waaxda Caddaaladda ayaa sidoo kale sheegtay inay doonayso inay dhalashada kala noqoto Manuel Rocha, oo ahaa diblomaasi hore oo Mareykan ah, kaas oo qirtay inuu muddo tobannaan sano ah basaas u ahaa Cuba. Rocha, oo asal ahaan ka soo jeeda Colombia, ayaa horay loogu xukumay 15 sano oo xabsi ah kadib markii uu qirtay inuu si qarsoodi ah ugu shaqeynayay dowladda Cuba.
Kiiska Rocha ayaa maamulka Trump u adeegsanayaa tusaale muujinaya sida uu u doonayo inuu u ballaariyo adeegsiga dhalasho kala noqoshada, gaar ahaan marka ay jiraan eedeymo la xiriira basaasnimo, argagixiso, dambiyo dagaal ama khiyaano lagu galay hannaanka jinsiyadda.
Dhammaan kiisaskan ayaa weli u baahan in maxkamadaha federaalka ay go’aan ka gaaraan. Waaxda Caddaaladda ayaa sheegtay in eedeymaha ku jira dacwadaha qaarkood ay yihiin sheegashooyin u baahan in maxkamad lagu caddeeyo, taas oo ka dhigan in dadka la beegsanayo ay weli haystaan xaqa ay isaga difaaci karaan dacwadaha loo haysto.