Washington (Caasimada Online) – Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump ayaa ku dhawaaqay inuu baajiyay duqeymihii la qorsheeyay ee dalka Iran, isagoo tilmaamay suurtagalnimada in heshiis rasmi ah lala saxiixdo Tehran kadib wada-hadallo heer sare ah oo dhexmaray labada dhinac.
“Iyadoo lagu saleynayo xaqiiqda ah in wada-hadallada lala leeyahay Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iran la gaarsiiyay heerkii ugu sarreeyay ee hoggaanka Iran ayna ansixiyeen, waxaan… baajiyay duqeymihii iyo weerarradii qorsheysnaa ee caawa lagu qaadi lahaa Iran,” ayuu Trump ku qoray bartiisa bulshada ee Truth Social.
Trump ayaa sheegay in “qodobadii ugu dambeeyay” ee heshiiska ay ansixiyeen dhammaan dhinacyada ku lugta leh, inkastoo uusan bixin faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan waxyaabaha rasmiga ah ee lagu heshiiyay. Wuxuu intaas ku daray in waqtiga iyo goobta saxiixa rasmiga ah dhowaan lagu dhawaaqi doono.
Si kastaba, madaxweynaha Mareykanka ayaa xaqiijiyay in go’doominta dhinaca badda ee ciidamada badda Mareykanka ay ku hayaan dekedaha Iran, taas oo bilaabatay bartamihii bishii Abriil ay sii jiri doonto ilaa inta si buuxda looga dhammaystirayo heshiiskaas.
Isbeddelka ku yimid hadalka Trump
Farriintan dambe ayaa calaamad u ah isbeddel weyn oo ku yimid hannaankii hadalka Trump ee saacadihii hore ee Khamiista, markaas oo uu ku hanjabay duqeymo hor leh, isagoo sheegay in ciidamada Mareykanka ay dhowaan la wareegi doonaan kaabeyaasha dhaqaale ee ugu muhiimsan saliidda Iran.
“Ciidamada Mareykanka waxay Iran ku garaaci doonaan si adag caawa,” ayuu Trump soo dhigay saacado ka hor. “Waqti aan fogeyn kadib, waxaan la wareegi doonaa Jasiiradda Kharg iyo xarumaha kale ee kaabeyaasha saliidda, waxaanan si buuxda u maamuli doonaa suuqyadooda saliidda iyo gaaska, si la mid ah sidii aan ku sameynay Venezuela.”
Ahmiyadda istiraatiijiyadeed ee Jasiiradda Kharg
Jasiiradda Kharg waxay udub-dhexaad u tahay dhoofinta saliidda dalka Iran. Weerar kasta oo lagu qaado kaabayaasheeda tamarta wuxuu cawaaqib-xumo weyn ku keeni karaa suuqyada saliidda adduunka oo markii horeba qarka u saarnaa burbur.
Dhoofinta saliidda ayaa weli ah isha ugu muhiimsan ee dakhliga dowladda Iran, taas oo Jasiiradda Kharg ka dhigaysa hantida ugu muhiimsan ee dhinaca dhaqaalaha dalkaas.
Khatarta dagaal loo dhan yahay oo dib u qarxa
Go’aanka Trump ee barta bulshada ayaa imanaya kadib markii Mareykanka iyo Iran ay isweydaarsadeen weerarro culus maalintii saddexaad oo xiriir ah, taas oo Bariga Dhexe qarka u saartay dagaal ballaaran.
Weerarkii u dambeeyay ee Mareykanka, oo socday ilaa subaxnimadii Khamiista ee waqtiga Iran, ayaa u muuqday mid ka xoog badan kuwii dhacay dhowrkii maalmood ee ka horreeyay.
Iran ayaa soo saartay macluumaad aad u yar oo ku saabsan baaxadda khasaaraha gaaray, waxayna sheegtay inay gantaallo uga jawaabtay dhinaca waddamada Kuweyt, Baxrayn iyo Urdun, sidii ay samaysay maalintii ka horreysay.
Ciidamada Mareykanka ayaa sii wada xannibaadda dhinaca badda, iyagoo sheegay in Khamiistii ay gantaal ku dhufteen markab taangi ah oo isku dayayay inuu qaado saliidda Iran si ay u curyaamiyaan.
Mas’uul u dhashay dalka Hindiya ayaa sidoo kale xaqiijiyay in weerar uu Mareykanku ku qaaday markab ganacsi oo kale horraantii toddobaadkan uu ku dilay saddex badmaax oo u dhashay Hindiya.
Isweydaarsigan cusub ee madaafiicda iyo gantaalaha ayaa yimid xilli dadaallada nabadeed ay u muuqdeen kuwo istaagay. Trump ayaa horay uga digay Tehran inay “bixin doonto qiimaha” haddii horumar laga gaari waayo wada-hadallada.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Iran ayaa bayaan ay soo saartay ku sheegtay in weerarrada Mareykanka ay “si dhab ah uga dhigeen xabbad-joojinta mid aan macno lahayn,” inkastoo aysan si rasmi ah u sheegin inay ka baxday xabbad-joojinta.
Loolanka marinka Hormuz iyo barnaamijka nukliyeerka
Udub-dhexaadka wada-hadallada ayaa ah xayiraadda ay Iran saartay Marinka Hormuz, taas oo carqaladeysay saadka tamarta adduunka, kor u qaadday qiimaha shidaalka, kuna qaalisay cuntada iyo waxyaabaha aasaasiga ah ee caalamka oo dhan.
Iran ayaa ku dhawaaqday in marinkaas la xiray, laakiin ma cadda waxa ay taasi ka dhigan tahay maadaama ay markii horeba si weyn u xaddidday isu-socodka biyahaas.
Hoggaanka Dhexe ee Ciidamada Mareykanka (CENTCOM) ayaa diiday sheegashada Iran, Trump-na wuxuu sheegay in Mareykanku uu sameeyay hawlgal qarsoodi ah toddobaadyadii la soo dhaafay si maraakiibta looga dhex mariyo marinkaas xasaasiga ah.
Dhinaca kale, labada dhinac ayaa weli isku khilaafsan barnaamijka nukliyeerka ee Iran. Tehran waxay ku adkeysaneysaa inuu yahay mid nabdoon, balse Mareykanka iyo Israa’iil ayaa ka cabsi qaba in loo isticmaalo dhisidda hub atomik ah, sababo la xiriira kaydka weyn ee yuraaniyamta la hodmiyay ee ay Iran haysato.
Mareykanka iyo Israa’iil ayaa caddeeyay in sababta ugu weyn ee ay dagaalka u galeen 28-kii Febraayo ay ahayd sidii loo hubin lahaa in Iran aysan waligeed awood u yeelan karin inay soo saarto hubka nukliyeerka.