Soomaaliya waxay mar kale taagan tahay marxalad siyaasadeed oo xasaasi ah. Wadatashiyada u socda Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo mucaaradka ma aha oo keliya kulan siyaasadeed; waa fursad taariikhi ah oo lagu dhisi karo is-afgarad qaran, lagu xoojin karo dowladnimada, laguna xaqiijin karo doorashooyin lagu wada kalsoon yahay.
Waxaa muhiim ah in dhammaan dhinacyadu fahmaan in guusha wadatashigu aysan ku xirnayn cidda ka adkaata dhinaca kale, balse ay ku jirto in la gaaro heshiis waara oo ku dhisan dastuurka, sharciga, wadajirka ummadda iyo danta guud ee qaranka.
Dowladnimada casriga ahi waxay ku dhisan tahay wada-hadal, is-qancin iyo isu-tanaasul. Khilaafka siyaasadeed waa arrin dabiici ah oo ka jirta dal kasta oo dimuqraadi ah, balse waxa lagu kala duwan yahay waa habka loo maareeyo. Qaran xooggan laguma dhiso guul siyaasadeed oo hal dhinac gaaro, balse waxaa lagu dhisaa heshiisyo ay dhammaan dhinacyadu u arkaan kuwo caddaalad ah oo sharciyeysan.
Tiirka koowaad ee lagu gaari karo guul waa in dastuurka iyo ku dhaqanka sharcigu noqdaan saldhigga wada-xaajoodka. Dastuurku waa heshiiska ugu weyn ee shacabka Soomaaliyeed ay ku mideysan yihiin, mana habboona in xal siyaasadeed lagu raadiyo meel ka baxsan nidaamka dastuuriga ah. Haddii ay jiraan qodobbo lagu kala aragti duwan yahay, waxaa habboon in lagu xalliyo hannaan sharci ah iyo hay’ado dastuuri ah.
Waxaa sidoo kale lama huraan ah in danta qaranku ka sarreyso danaha siyaasadeed ee gaarka ah. Dowladda iyo mucaaradkuba waa inay muujiyaan biseyl siyaasadeed, dulqaad iyo isu-tanaasul, iyagoo maskaxda ku haya in shacabka Soomaaliyeed ay ka sugayaan xasillooni, amni iyo nidaam dimuqraadi ah oo waara.
Wadatashigu wuxuu noqon karaa mid miro-dhal ah oo keliya haddii uu noqdo mid loo dhan yahay. Waxaa muhiim ah in la dhegeysto dhammaan dhinacyada siyaasadda, dowlad-goboleedyada, Baarlamaanka, bulshada rayidka ah, haweenka iyo dhalinyarada. Heshiis kasta oo sal ballaaran leh wuxuu yeeshaa sharciyad iyo cimri dheer.
Sidoo kale, waxaa lama huraan ah in la dhiso kalsooni siyaasadeed. Hadallada hurinaya khilaafka, eedeymaha aan salka lahayn iyo ololaha kala fogeynaya bulshada waa in laga fogaadaa. Halkooda waa in lagu beddelaa ixtiraam, hufnaan iyo is-aaminaad.
Doorashooyinka soo socda waa inay noqdaan kuwo xor ah, hufan, loo dhan yahay, isla markaana lagu wada kalsoon yahay. Taasi waxay u baahan tahay heshiis siyaasadeed oo cad oo ku saabsan jadwalka doorashada, maamulka doorashada, amniga iyo habka lagu xallinayo cabashooyinka si nabad ah oo sharci waafaqsan.
Waxaa kale oo muhiim ah in hay’adaha dastuuriga ah, gaar ahaan guddiyada doorashooyinka iyo garsoorku, ay ilaashadaan madax-bannaanidooda. Kalsoonida shacabka waxaa lagu dhisaa hay’ado dhexdhexaad ah oo aan u adeegayn dano siyaasadeed oo gaar ah.
Heshiis kasta oo la gaarana waa inuu yeeshaa hannaan fulineed oo cad. Ballanqaad aan lahayn jadwal, mas’uuliyiin loo xilsaaray iyo hab lagu kormeero hirgelintiisa wuxuu halis ugu jiraa inuu noqdo qoraal aan la dhaqan-gelin.
Ugu dambayn, Soomaaliya maanta waxay u baahan tahay hoggaan siyaasadeed oo ka fikira jiilasha soo socda, halkii uu ka fikiri lahaa doorashada soo socota oo keliya. Taariikhdu waxay xusi doontaa kuwii horseeday is-afgarad qaran iyo dowladnimo adag, ee ma xusi doonto kuwii ku adkaystay guul siyaasadeed oo ku-meel-gaar ah.
Waqtigani waa waqti lagu muujinayo biseyl siyaasadeed, lagu dhowrayo dastuurka, laguna ilaalinayo midnimada qaranka. Haddii dowladda iyo mucaaradku ay ka hormariyaan danta Soomaaliya danahooda siyaasadeed, wadatashiyadani waxay noqon karaan bilowga marxalad cusub oo lagu xoojinayo dimuqraadiyadda, nabadda iyo dowladnimada Soomaaliyeed.
AFEEF: Aragtida qoraalkan waxa ay ku gaar tahay qofka ku saxiixan, kamana tarjumeyso tan Caasimada Online. Caasimada Online, waa mareeg u furan qof kasta inuu ku gudbiyo ra’yigiisa saliimka ah. Kusoo dir qoraaladaada [email protected] Mahadsanid.