Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul wasaarihii hore ee Soomaaliya Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaarke ayaa sheegay inuu doonayo inuu u tartamo xilka madaxweynaha Soomaaliya, isaga oo meesha ka saaray inuu mar kale ra’iisul wasaare noqdo haddii ay dhacdo in la galo heshiis siyaasadeed ama xal laga gaaro khilaafaadka hadda taagan.
Cumar Cabdirashiid, oo wareysi siiyey barnaamijka Mizan Podcast, ayaa sheegay inuu laba jeer hore u soo qabtay xilka ra’iisul wasaaraha, xilliyo uu ku tilmaamay kuwo adag oo dalka uu ku jiray marxalado siyaasadeed oo culus.
“Xilka ra’iisul wasaaraha xirfad ma aha,” ayuu yiri Cumar Cabdirashiid. “Haddii qofkii mar kasta la soo celceliyo, markaas xirfad ayuu noqonayaa.”
Hadalka Cumar Cabdirashiid ayaa imanaya xilli siyaasadda Soomaaliya ay gashay marxalad cusub oo xasaasi ah, gaar ahaan ka dib muranka ka dhashay hannaanka doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo khilaafka u dhexeeya dowladda federaalka iyo qaar ka mid ah siyaasiyiinta mucaaradka.
Sharmaarke ayaa wareysiga lagu weydiiyey haddii uu daneynayo inuu mar kale noqdo ra’iisul wasaare, haddii ay timaado xaalad siyaasadeed oo u baahan in la dhiso dowlad cusub ama xal laga gaaro khilaafka jira. Wuxuu sheegay inuusan arrintaas cidna kala hadlin, islamarkaana uusan raadin xilkaas.
Wuxuu intaas ku daray inuu aaminsan yahay inuu intii uu awoodi karay ka qabtay xilka ra’iisul wasaaraha, islamarkaana haddii uu weli door ku leeyahay siyaasadda dalka, ay tahay inuu ka raadiyo dhinaca madaxtooyada.
“Haddii wax iga harsan yihiin, waa inaan kursigaas u tartamo,” ayuu yiri, isagoo ula jeeday xilka madaxweynaha. “Kursigaas ayaan u tartamayaa.”
Cumar Cabdirashiid ayaa laba jeer soo noqday ra’iisul wasaaraha Soomaaliya. Markii ugu horreysay wuxuu xilka qabtay sanadihii 2009 illaa 2010, xilligii dowladdii ku-meel-gaarka ahayd ee uu hoggaaminayey madaxweyne Sheekh Shariif Sheekh Axmed. Markii labaadna wuxuu xilka qabtay dhammaadkii 2014 illaa 2017, xilligii dowladdii madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ee muddo-xileedkiisii koowaad.
Labadaas marxaladoodba waxay ahaayeen xilliyo siyaasadda Soomaaliya ay ku jirtay kala-guur, iyadoo dowlad-dhiska federaalka, amniga, xiriirka maamul-goboleedyada iyo hannaanka doorashooyinka ay ahaayeen arrimaha ugu waaweyn ee horyaallay xukuumadaha dalka.
Sharmaarke ayaa sheegay in qofka siyaasiga ah uu xitaa isagoo aan xil hayn ka qeyb qaadan karo xal u raadinta khilaafaadka dalka. Wuxuu ku adkeystay in xalinta murannada siyaasadeed aysan khasab ka dhigeyn inuu qofka dib ugu laabto xil uu hore u soo qabtay.
Hadalkiisa ayaa u muuqda mid uu ku kala saarayo laba arrimood: inuu weli diyaar u yahay door siyaasadeed oo heer qaran ah, balse uusan daneynayn xilka ra’iisul wasaaraha oo uu sheegay inuu hore uga soo shaqeeyay.
Shaacinta damaciisa madaxweynenimo waxay kusoo beegmeysaa xilli ay Soomaaliya wajaheyso hubanti la’aan siyaasadeed, muran la xiriira doorashooyinka soo socda iyo dood xooggan oo ka taagan qaabka awoodda dalka loo maamulayo.
Inkasta oo uusan faahfaahin ka bixin barnaamijkiisa siyaasadeed, hadalka Cumar Cabdirashiid ayaa durba gelinaya safka siyaasiyiinta waaweyn ee laga yaabo inay door muuqda ka ciyaaraan loollanka hoggaanka Soomaaliya ee soo socda.