Washington (Caasimada Online) — Israa’iil ayaa toddobaadkan ku wargelisay dowladda Mareykanka inuu gabaabsi ku dhow yahay kaydkeeda gantaallada ka-hortagga iyo difaaca cirka ee riddada dheer (ballistic missile interceptors), xilli uu si xawli ah u sii xoogeysanayo dagaalka kala dhexeeya Iiraan, sida ay saraakiil Mareykan ah u xaqiijiyeen shabakadda Mareykanka ee Semafor.
Wararka ayaa sheegaya in Israa’iil ay dagaalkan hadda socda gashay iyadoo markii horeba ay hooseysay tirada gantaalladeeda difaaca, kuwaas oo in badan oo ka mid ah la riday intii uu socday dagaalkii xagaagii hore ee Iiraan.
Nidaamka difaaca riddada dheer ee Israa’iil ayaa culeys weyn kala kulmay weerarada joogtada ah ee Tehran; CNN ayaa werisay in Iiraan ay gantaaladeeda ku dartay kuwa wata madaxyada badan ee qarxa wata, taas oo la rumeysan yahay inay dadajisay gabaabsiga kaydka hubka ee Israa’iil.
Sarkaal Mareykan ah ayaa sheegay in Washington ay bilooyin ka hor ogeyd hoos u dhaca awoodda difaac ee Israa’iil, isagoo yiri: “Waa arrin aan fileynay oo aan sii saadaalinay.” Sarkaalkan ayaa carabka ku adkeeyay in Mareykanka laftiisu uusan wajihin gabaabsi la mid ah kan Israa’iil, hadalkaas oo imanaya xilli laga walwalsan yahay in dagaal daba-dheeraada uu sababi karo in Mareykanka qudhiisu uu kayd beelo.
Si kastaba ha ahaatee, Wasiirka Arrimaha Dibadda Israa’iil, Gideon Sa’ar, ayaa Axaddii beeniyay in dalkiisu uu wajahayo gabaabsi dhanka gantaallada difaaca ah, sida uu qoray wargeyska Jerusalem Post.
Weli ma cadda in Mareykanku uu isku dayi doono inuu ka iibiyo ama la wadaago Israa’iil gantaaladiisa difaaca, tallaabadaas oo haddii ay dhacdo culeys ku keeni karta saadka hubka ee gudaha Mareykanka.
Sarkaal Mareykan ah ayaa xusay inay haystaan wax kasta oo ay u baahan yihiin si ay u ilaaliyaan saldhigyadooda iyo ciidamadooda gobolka, isagoo raaciyay in Israa’iil ay la imanayso xalal ay wax kaga qabato gabaabsigeeda.
In kasta oo Israa’iil ay leedahay qaabab kale oo ay isaga caabiso gantaallada Iiraan, sida adeegsiga diyaaradaha dagaalka, haddana gantaallada difaaca (interceptors) ayaa ah hubka ugu waxtarka badan ee looga hortago weerarada riddada dheer. Nidaamkeeda difaaca ee Iron Dome ayaa inta badan loogu talagalay inuu iska caabiyo oo keliya weerarada riddada dhow.
Madaxweyne Donald Trump ayaa horraantii bishan sheegay in Mareykanku uu haysto kayd rasaaseed oo “aan xad lahayn”, inkastoo falanqeeyayaasha difaacu ay muddo dheer sheegayeen in kaydka Mareykanku uu ka hooseeyo heerka ay milaterigu jeclaan lahaayeen.
Sida ay sheegtay Xarunta Daraasaadka Istaraatiijiga ah iyo kuwa Caalamiga ah (CSIS), bishii Juun ee la soo dhaafay, Mareykanka ayaa riday in ka badan 150 gantaal oo ah nidaamka difaaca THAAD intii lagu jiray dagaalkii 12-ka maalmood ahaa ee lala galay Iiraan—taas oo lagu qiyaasay inay ahayd ku dhawaad rubuc ka mid ah kaydkii Mareykanka ee xilligaas. Sidoo kale, waxaa la rumeysan yahay in Mareykanku uu adeegsaday gantaallada difaaca ee Patriot oo qiimahoodu dhan yahay $2.4 bilyan shantii maalmood ee ugu horreysay dagaalkan haatan socda.
Bishii Janaayo, Waaxda Gaashaandhigga ee Pentagon-ka ayaa qaadday tallaabooyin ay si weyn ugu kordhinayso wax-soo-saarka nidaamka difaaca gantaallada ee THAAD. Afhayeenka ugu sarreeya Pentagon-ka, Sean Parnell, ayaa bayaan uu siiyay Semafor ku sheegay in waaxdu ay haysato “wax kasta oo ay u baahan tahay si ay u fuliso hawlgal kasta waqtiga iyo goobta” uu Trump doorto.
Afhayeenka Aqalka Cad, Karoline Leavitt, ayaa dhankeeda sheegtay in kaydka Mareykanku uu “in ka badan ku filan yahay” si loo gaaro yoolalka Trump, iyadoo xustay in madaxweynuhu uu diiradda saarayo xoojinta ciidamada qalabka sida.
Waxay carabka ku adkeysay in guulaha milateriga Mareykanka iyo ciidamada Israa’iil ay yihiin kuwo is-muujinaya, maadaama weeraradii diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Iiraan ay hoos u dhaceen boqolkiiba 95%, halka weeraradii gantaallada riddada dheerna ay hoos u dhaceen boqolkiiba 90%, nidaamka Tehran-na xaaladiisu ay kasii dari doonto.
Dhanka kale, Waaxda Arrimaha Dibadda Mareykanka ayaa toddobaadkii hore ku dhawaaqday iibka 12,000 oo bambaanooyin culus ah oo laga iibinayo Israa’iil. Iibkan uma baahnaan doono oggolaanshaha Koongareeska; maamulka Trump ayaa iska indho-tiray baarlamaanka isagoo sabab uga dhigay “xaaladda deg-degga ah” ee jirta xilligan ay Mareykanka iyo Israa’iil dagaalka kula jiraan Iiraan.
In kasta oo Madaxweyne Trump uu sheegay in dagaalku uu “dhowaan” dhammaan karo, isagoo dhowaanahan ku sifeeyay inuu yahay “safar waqti gaaban ah”, haddana Trump, Israa’iil, iyo Iiraan ayaa dhammaantood muujinaya inay diyaar u yihiin inay dagaallamaan inta loo baahan yahay.
“Wuxuu socon doonaa inta loo baahan yahay,” ayuu yiri Trump fiidnimadii Jimcaha mar la weydiiyay waqtiga uu qaadan karo. “Waa la burburiyay. Dalku xaalad xun ayuu ku jiraa. Nidaamkii oo dhan ayaa dumaaya.”
Si kastaba ha ahaatee, la-taliyaha arrimaha dibadda ee Iiraan ayaa u sheegay shabakadda CNN toddobaadkan in dalkiisu uusan arkin wax waddo diblomaasiyadeed ah xilligan, wuxuuna ku adkeystay inay diyaar u yihiin dagaal dheer.
Xoghayaha Difaaca Mareykanka Pete Hegseth ayaa isna Jimcihii saxafiyiinta u xaqiijiyay in guud ahaan “awooddii wax-soo-saar ee gantaallada riddada dheer” ee Iiraan si dhab ah loo naafeeyay.

