Tehran (Caasimada Online) – Hay’adaha sirdoonka Mareykanka ayaa rumeysan in hoggaamiyaha cusub ee Iran, Ayatollah Mojtaba Khamenei, uu aabbihii uga furfuran yahay in Tehran ay sameysato hub nukliyeer ah, taasi oo ah wax laga cabsi qabay kahor dilkii aabihiis.
Qiimeyn cusub oo sirdoon, oo ay heleen mas’uuliyiin Mareykan ah, ayaa muujineysa in Mojtaba Khamenei iyo dowladda mayalka adag ee ka dhalatay dilkii hoggaamiyayaashii hore ee Iran ay daneynayaan horumarinta hub nukliyeer oo casri ah.
Wargeyska New York Times, oo soo xigtay saraakiil lagu wargeliyey qiimeynta, ayaa sheegay in hoggaamiyaha cusub uusan weligiis si furan ugu baaqin in Iran ay sameysato bam nukliyeer ah.
Hase yeeshee, wada-hadallo ay sirdoonku dhexda ka qabteen iyo mowqifyo uu muujiyey dagaalka ka hor ayaa saraakiisha Mareykanka ku qanciyey inuusan Mojtaba la wadaagin taxaddarkii aabbihii, Ayatollah Ali Khamenei.
Ali Khamenei, oo Iran hoggaaminayey in ka badan 36 sano, ayaa lagu dilay weerar ay Israel billowgii dagaalka fulisay, kaas oo la sheegay inay gacan ka geysteen xogaha sirdoonka Mareykanka.
Hoggaamiyihii hore ayaa muddo dheer diidanaa in Iran ay sameysato ama adeegsato hub nukliyeer ah, inkasta oo Washington ay aaminsaneyd in Tehran ay dooneysay awood ay si degdeg ah ugu sameysan karto hubkaas haddii ay go’aansato.
Dowladda cusub ee Iran ayaa sidoo kale adkeysay dadaallada ay ku doonayso inay saameyn weyn ugu yeelato marin-biyoodka Hormuz, iyadoo isla markaana noqotay dhinac ay Washington ku adkaatay inay heshiis la gaarto.
Haddii dagaalka Mareykanka iyo Israel uu Iran ku riixay inay hub nukliyeer sameysato halkii uu ka hor istaagi lahaa, arrintaas waxay noqon kartaa mid ka mid ah cawaaqibta ugu khatarta badan ee ka dhashay dilkii hoggaamiyihii hore iyo isku daygii maamulka Donald Trump ee ahaa in la beddelo nidaamka Tehran.
Awood aan la mid ahayn tii aabbihii
Saraakiisha Mareykanka ayaa ka digaya in xogta ugu badan ee laga hayo aragtida Mojtaba Khamenei la ururiyey dagaalka ka hor.
Hoggaamiyaha cusub ayaa si xun ugu dhaawacmay wejigii hore ee dagaalka, waxaana tan iyo markaas yaraaday isgaarsiintiisa iyo kasoo muuqashadiisa fagaarayaasha.
Saraakiisha ayaa sheegay inuu arrintaas u sameynayo dhaawaciisa awgiis iyo cabsi uu ka qabo in lagu beegsado weerar cirka ah.
Qiimeynta Mareykanka ayaa muujineysa inuu weli gacanta ku hayo dowladda, balse uusan lahayn awooddii buuxda iyo saameyntii uu aabbihii ku dhex lahaa nidaamka siyaasadeed, militariga iyo hay’adaha diinta ee Iran.
Qiimeyntan ayaa kusoo beegmeysa xilli madaxweyne Trump uu ka fiirsanayo inuu sii ballaariyo ololaha militari ee ka dhanka ah Iran.
Haddii la xaqiijiyo in hoggaamiyaha cusub uu taageersan yahay sameysashada hub nukliyeer ah, arrintaas ayaa maamulka Trump siin karta sabab kale oo uu ku xoojiyo weerarrada.
Si kastaba, saraakiisha Mareykanka ayaa sheegaya in Tehran aysan weli qaadin tallaabo cad oo ay dib ugu bilaabeyso kobcinta uranium-ka ama howlaha kale ee muhiimka u ah sameynta hub nukliyeer.
Waxayse Iran qaaday tallaabooyin lagu ilaalinayo qalabkeeda nukliyeerka kadib weerarradii Mareykanka ee sanadkii hore iyo xilliyadii dagaalka hadda socda uu yara hakaday.
Qalab loo raray buur dhulka hoostiisa ah
Saraakiisha Mareykanka ayaa sheegay in Iran ay ugu yaraan qaar ka mid ah qalabka centrifuges-ka u rartay xarun si weyn loo adkeeyey oo ku taalla bartamaha dalka, taas oo Washington ay ugu yeerto “Buurta Pickaxe”.
Centrifuges-ku waa mashiinnada lagu kobciyo uranium-ka, waxaana dhaqdhaqaaqooda markii ugu horreysay toddobaadkan baahisay Wall Street Journal, oo sheegtay in sirdoonka Israel uu la socday raristooda.
Tallaabadaas waxay noqon kartaa bilowga dib-u-dhiska awoodda kobcinta uranium-ka. Hase yeeshee, saraakiisha Mareykanka ayaa rumeysan in Iran ay hadda diiradda saareyso badbaadinta qalabka, iyadoo u rareysa meel ka baxsan awoodda bambooyinka Mareykanka.
Bishii June 2025, Trump ayaa amray in ciidamada Mareykanka ay weeraraan saddex ka mid ah xarumaha ugu muhiimsan barnaamijka nukliyeerka Iran.
Diyaaradaha qarsoon ee B-2 ayaa bambooyinka caadiga ah ee ugu waaweyn ee Mareykanku haysto ku garaacay xarumaha Fordo iyo Natanz, halka xarunta Isfahan lagu dhuftay gantaallada Tomahawk.
Trump ayaa markiiba sheegay in howlgalka lagu “baabi’iyey” xarumahaas, balse qiimeyntii hore ee sirdoonka Mareykanka ayaa ka taxaddar badneyd hadalkaas, iyadoo sheegtay in barnaamijka dib loo dhigay dhowr bilood oo keliya.
Buurta Pickaxe laguma darin weerarradaas, waxaana xaruntaasi ay ciidamada Mareykanka u tahay bartilmaameed aad uga adag kuwii hore.
Dhismayaasha gudaha xarunta ayaa si qoto dheer uga hooseeya buur, waxaana saraakiil Mareykan ah ay sheegeen inay ka baxsan yihiin awoodda bambooyinka caadiga ah ee ugu xooggan ee Washington hayso.
Iran ayaa la sheegay inay baaritaan ku sameysay burburkii Fordo si ay u ogaato heerka ay gaareen bambooyinka Mareykanka, kadibna ay ku qanacday in godadka Buurta Pickaxe oo ka sii qoto dheer ay ka badbaadi karaan weerar cirka ah.
Si kastaba, Tehran waxay ka walaacsan tahay in Mareykanku fuliyo weerar kumaandoos ah oo ciidamada dhulka ay gudaha ugu galaan xarunta, qalabkana halkaas ku burburiyaan.
Sirdoonka Mareykanka ayaa sheegay in Iran ay ciidamo dhulka ah geysay agagaarka Buurta Pickaxe si ay uga hortagto weerar noocaas ah.
Trump ayaa toddobaadkan ku hanjabay inuu weerari karo xarunta, isaga oo ku tilmaamay “bartilmaameed suurtagal ah oo lagu dhufan karo jug weyn oo albaabkeeda hore ah”.
Wuxuu sidoo kale sheegay in Mareykanku uusan halkaas ku arag wax howl nukliyeer ah, taas oo saraakiishu ku fasireen in Iran aysan weli dib u bilaabin kobcinta uranium-ka, inkasta oo ay qalab u rartay xarunta.
Kaydka uranium-ka oo weli jira
Weerarradii Mareykanka iyo Israel ayaa ugu yaraan hakiyey horumarkii barnaamijka nukliyeerka Iran.
Hay’adaha sirdoonka Mareykanka ayaa markii hore qiyaasay in burburka xarumaha uu barnaamijka dib u dhigi lahaa lix bilood oo keliya haddii Tehran ay si degdeg ah u dayactiri lahayd centrifuges-ka ama ay kobcinta uranium-ka ka bilaabi lahayd xarumo kale.
Laakiin saraakiisha ayaa sheegay in Iran aysan isla markiiba qodin xarumihii burburay, isla markaana aysan howlaha kobcinta ka bilaabin goobo kale.
Hase yeeshee, waxyaabaha ugu muhiimsan ee lagu sameyn karo bamka, gaar ahaan kaydka uranium-ka heerka sare loo kobciyey, ayaa weli jira, waxaana la rumeysan yahay in Tehran ay heli karto.
Ali Khamenei ayaa hore u soo saaray fatwo diimeed uu ku mamnuucayo adeegsiga hubka nukliyeerka. Mowqifkaas ayaa si rasmi ah loogu gudbiyey Hay’adda Caalamiga ah ee Tamarta Nukliyeerka sanadkii 2005.
Fatwadaas ma aysan joojin Iran inay horumariso barnaamijkeeda nukliyeerka ama ay qaaddo tallaabooyin farsamo oo u dhow sameynta hub. Kooxo mayal adag oo dowladda ka tirsan ayaa xitaa xilligii Ali Khamenei doonayey in Iran ay yeelato awood ay si degdeg ah hub ugu sameysan karto.
Sirdoonka Mareykanka ayaa hadda rumeysan in Mojtaba Khamenei uu xiiseynayo hub ka casrisan bamka fudud ee Iran ay sahamineysay dhammaadkii maamulkii Joe Biden.
Saraakiisha Mareykanka ayaa sheegay in Tehran waqtigaas baareysay suurtagalnimada sameynta bam u eg kuwii hore ee nukliyeerka, kaas oo adkaan lahaa in lagu rakibo gantaal balse loo adeegsan karay cabsi-gelin iyo ka-hortag weerar.
Mojtaba ayaa la rumeysan yahay inuusan hub noocaas ah u arkin mid faa’iido badan leh, balse uu taageersan yahay horumarinta madax dagaal thermonuclear ah oo mustaqbalka la yareyn karo laguna rakibi karo gantaallada riddada dheer.
Khudbadihiisa fagaare, hoggaamiyaha cusub wuxuu ku ballanqaaday inuu ilaalinayo awoodda nukliyeerka Iran, balse si toos ah ugama uusan hadlin sameysashada hub.
Wuxuu sidoo kale iska fogeeyey heshiis ay Mareykanka iyo Iran saxiixeen bishii June, kaas oo Tehran ku ballanqaadday inaysan raadin doonin hub nukliyeer. Mojtaba ayaa sheegay inuu oggolaaday in heshiiska la saxiixo, balse uusan mabda’ ahaan ku qanacsaneyn.
Rosemary Kelanic, oo madax ka ah barnaamijka Bariga Dhexe ee machadka Defense Priorities, ayaa sheegtay in dagaalka iyo qorshaha Mareykanka ee lagu taageerayo Sacuudi Carabiya inay yeelato xarumo lagu kobciyo uranium-ka ay kordhinayaan fursadda Iran ay hub nukliyeer ku raadiso.
“Iran waxay hadda haysataa sabab aad uga weyn oo ay hub nukliyeer u sameysato, si ay uga hortagto isku dayo kale oo Mareykanka ama Israel ay ku doonayaan inay ku burburiyaan nidaamka ama dowladda Iran,” ayay tiri.
Waxay intaas ku dartay in dagaalku sidaas darteed kasoo horjeedo hadafkii loo sheegay ee ahaa in Iran laga hor istaago faafinta hubka nukliyeerka.
Saraakiil Mareykan ah ayaa sheegay in mas’uuliyiin Iranian ah oo muddo dheer ku doodayey in hub nukliyeer oo keliya uu dalkooda ka difaaci karo weerar ay qaadaan Israel ama Mareykanka ay hadda rumeysan yihiin in dagaalku xoojiyey doodooda.

