Washington (Caasimada Online) – Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa Jimcihii amar ku bixiyey in ciidamada dalkiisa aysan duqeymo cusub ka fulin Iran, isaga oo hakad geliyey weerarro maalinle ahaa oo socday 13 maalmood oo xiriir ah, sida ay sheegeen laba ilo-wareed oo xog-ogaal u ah go’aanka.
Amarkan ayaa noqon kara calaamaddii ugu xoogganeyd ee muujineysa in Trump uu doonayo inuu waqti dheeraad ah siiyo dadaallada diblomaasiyadeed ee lagu qaboojinayo xiisadda sii xoogeysaneysa ee u dhexeysa Washington iyo Tehran.
Hase yeeshee, weli ma cadda in hakadka Jimcaha uu ahaa go’aan hal maalin ah iyo in uu bilow u yahay joojinta duqeymaha Mareykanka ee Iran muddo dheer. Ciidamada Mareykanka ayaa weli awood u leh inay weerarrada dib u bilaabaan muddo gaaban gudaheed haddii Trump uu bixiyo amar cusub.
Maalin kasta labadii toddobaad ee la soo dhaafay, saraakiisha militariga Mareykanka ayaa Trump horgeynayey qorsheyaal duqeyn ah, kuwaas oo madaxweynuhu ansixinayey galabtii, ka hor inta aan weerarrada la fulin saacado yar kaddib.
Jimcihii, Trump waxaa la horgeeyey qorshe kale oo la mid ah kuwii hore, balse markan ma uusan siin oggolaanshaha lagu fulin lahaa. Taa beddelkeeda, wuxuu ciidamada faray inaysan wax duqeyn ah qaadin, sida ay sheegeen labada ilo-wareed.
Go’aanka Trump ayaa la rumeysan yahay inuu salka ku hayo laba arrimood. Midda koowaad waa rabitaankiisa ah inuu waddada u furo wada-hadallada socda, halka midda labaad ay tahay qiimeyn muujineysa in duqeymaha xaddidan ee maalinlaha ahi ay gaareen heerkii ugu sarreeyey ee ay wax-ku-ool noqon karaan, haddii aan dib loogu noqon dagaal ballaaran.
Militariga Mareykanka ayaa weli diyaarinaya qorsheyaal la xiriira suurtagalnimada in dib loo bilaabo hawlgallo militari oo waaweyn. Si kastaba, Trump weli ma uusan amrin in diyaar-garowgaas loo beddelo hawlgal rasmi ah.
Aqalka Cad kama jawaabin codsi loo diray oo ku saabsanaa in uu faahfaahin ka bixiyo amarka hakinta duqeymaha.
‘Istaraatiijiyad caqli badan’
Wax yar kaddib markii uu amarka siiyey ciidamada, Trump ayaa wariyeyaasha Aqalka Cad u sheegay inuu weli haysto fursado kala duwan, oo ay ku jiraan sii wadista duqeymaha ama in Mareykanku kordhiyo awoodda weerarradiisa.
Wuxuu sheegay in ciidamada Mareykanku ay awoodaan inay Iran ka burburiyaan “wax kasta oo ay haystaan,” balse wuxuu carrabka ku adkeeyey in xalka uu hadda doorbidayo uu yahay heshiis lagu gaaro wada-xaajood.
“Waxaan hadda la hadlaynaa [Iraaniyiinta]. Waxaan u maleynayaa inay maalinba maalinta ka dambeysa sii noqonayaan kuwo dhab ka ah arrintan. Waan diyaarsannahay, hubkeenuna waa diyaar, balse waan la hadlaynaa,” ayuu yiri Trump.
Madaxweynaha ayaa sheegay in “istaraatiijiyadda caqliga badan” ay tahay in Iran lala gaaro heshiis, halkii si degdeg ah loogu dhaqaaqi lahaa weerarro kale oo horseedi kara dagaal ka ballaaran kan hadda socda.
Hase yeeshee, markii dambe oo Jimcihii ahayd, Trump ayaa khudbad uu ka jeediyey cashada ururka wariyeyaasha Aqalka Cad ku sheegay in uusan rumeysneyn in Iran ay xilligan diyaar u tahay inay heshiis gasho.
“Uma maleynayo inay hadda diyaar u yihiin inay heshiis sameeyaan, balse diyaar ayaan u ahay inaan dhageysto,” ayuu yiri.
Hadalladiisa ayaa muujinaya in inkasta oo duqeymaha la hakiyey, haddana farqiga u dhexeeya labada dhinac uu weli weyn yahay, isla markaana Washington aysan meesha ka saarin in cadaadis militari mar kale la adeegsado.
Wafdi gaaray Tehran
Amarka hakinta duqeymaha ayaa la bixiyey dhowr saacadood kaddib markii wafdi ka socda Cumaan uu Jimcihii gaaray magaalada Tehran, si uu mas’uuliyiinta Iran ugala hadlo qorshe cusub oo lagu furayo Marinka Hormuz.
Cumaan ayaa muddo dheer door dhexdhexaadin ah ka ciyaareysay khilaafaadka u dhexeeya Mareykanka iyo Iran, iyadoo xiriir la leh labada dhinac. Wafdiga ayaa Tehran kala xaajoonaya nidaam lagu maamulo isu-socodka maraakiibta ganacsiga iyo kuwa shidaalka ee marinka.
Laba ilo-wareed oo gobolka ah oo xog-ogaal u ah wada-hadallada ayaa sheegay in horumar laga sameeyey kulamada, isla markaana Cumaan iyo Iran ay heshiis gaari karaan dhammaadka toddobaadkan.
Haddii labada dhinac ay isku raacaan hindisaha cusub, Madaxweyne Trump ayaa markaas go’aan ka gaari doona inuu aqbalo iyo in kale.
Marinka Hormuz, oo u dhexeeya Iran iyo Cumaan, ayaa ka mid ah marinnada badeed ee ugu muhiimsan ganacsiga caalamka, waxaana caadi ahaan mara qayb weyn oo ka mid ah shidaalka loo dhoofiyo suuqyada dunida. Xiisadda ka taagan marinka ayaa saameyn ku yeelatay maraakiibta ganacsiga, qiimaha tamarta iyo ammaanka guud ee gobolka.
Hakinta duqeymaha Jimcaha ayaa sidaas darteed fursad siin karta dadaallada Cumaan, balse weli ma jiro heshiis rasmi ah oo xaqiijinaya in dagaalka la qaboojiyey.
Haddii wada-hadalladu fashilmaan, Trump ayaa weli awood u leh inuu muddo gaaban gudaheed dib u amro duqeymaha ama uu qaado tallaabooyin militari oo ka xoog badan kuwii 13-ka maalmood ee la soo dhaafay.

