Ankara (Caasimada Online) – Dowladda Turkiga ayaa markii ugu horreysay si cad u shaacisay inay si toos ah uga qayb geli doonto howlgalada lagu bartilmaameedsanayo kooxaha hubeysan ee ka dagaallama gudaha dhulka federaalka Soomaaliya, gaar ahaan Al-Shabaab iyo Daacish, arrin muujinaysa wejigii ugu dambeeyay ee doorkeeda la-dagaallanka argagixisada ee dalka.
Ku dhawaaqistan ayaa waxaa sameeyay wasiirka arrimaha dibadda Turkiga, Hakan Fidan, oo sheegay in Ankara ay dib u habeyn ku sameyneyso istiraatiijiyaddeeda amniga si ay u xoojiso wada-shaqeynta ay la leedahay saaxiibbada caalamiga ah, iyadoo Soomaaliya uu ku tilmaamay meelaha ugu muhiimsan ee qorshahan cusub lagu wajahayo.
Fidan wuxuu sheegay in Turkigu uu haddaba taageero siinayo ciidamada ammaanka Soomaaliya, isagoo si toos ah u qeexay nooca taageeradaas. Waxa uu yiri, “Turkigu wuxuu taageero toos ah siiyaa dadaallada ay ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya kula dagaallamayaan Al-Shabaab iyo Daacish.”
Hadalkan ayaa si rasmi ah u caddeynaya in doorka Turkiga uusan ku koobneyn taageero siyaasadeed ama mid la-talin, balse uu gaaray heer uu si toos ah uga mid noqdo howlgalada lagu beegsanayo kooxaha hubeysan ee ka howlgala gudaha Soomaaliya.
Wasiirka arrimaha dibadda Turkiga wuxuu sidoo kale sheegay in habka Ankara ee la-dagaallanka argagixisadu uusan ku ekeyn Soomaaliya oo keliya. Waxa uu tilmaamay in dalkiisu u furan yahay inuu nooc la mid ah oo iskaashi amni ah la yeesho dowlado kale oo wajahaya khataro kaga imanaya kooxaha hubeysan, isagoo xusay in Nigeria ay ka mid noqon karto dalalka mustaqbalka laga tixgelin karo arrintan.
Fidan wuxuu intaas ku daray in Turkigu dhisayo hannaan iskaashi amni oo ku saleysan wada-shaqeyn dhow oo lala yeesho ciidamada maxalliga ah, qaabkan oo hadda laga hirgelinayo meelo kala duwan oo ay ka jiraan kooxo hubeysan, isla markaana dowladahoodu codsadeen taageero.
Sanadihii u dambeeyay, Turkigu wuxuu si isa soo taraysa u ballaarinayay doorkiisa amniga ee qaaradda Afrika, isagoo isu muujinaya lamaane muhiim ah oo dhinaca la-dagaallanka argagixisada ah.
Ankara waxay marar badan iftiimisay awooddeeda milatari, oo ay ku jiraan nidaamyada hubka iyo teknoolajiyada isgaarsiinta, kuwaas oo ay ku sheegtay qayb ka mid ah kaalinteeda dadaallada wadajirka ah ee amniga.
Gudaha Soomaaliya, Turkigu wuxuu muddo dheer la lahaa iskaashi ballaaran oo taabanaya taageerada amniga, horumarinta kaabeyaasha dhaqaalaha, gargaarka bani’aadannimo iyo dhismaha awoodda hay’adaha dowladda.
Iskaashiyadaas waxaa hagaya heshiisyo rasmi ah oo u dhexeeya labada dowladood iyo barnaamijyo socday oo ay ku jiraan tababarka ciidamada ammaanka Soomaaliya iyo taageerada hay’adaha u xil-saaran adeegyada dadweynaha iyo maamulka qaranka.
Saraakiisha Turkiga ayaa ku tilmaama xiriirkaas mid qayb ka ah dadaal ballaaran oo lagu doonayo in lagu xoojiyo xasilloonida iyo awoodda Soomaaliya ay ugu maareyn karto caqabadaha amni ee ka jira dhulkeeda.
Al-Shabaab iyo Daacish weli waxay ka mid yihiin khataraha amni ee ka jira Soomaaliya, iyadoo ciidamada Soomaalidu sii wadaan howlgallada milatari ee lagu beegsanayo labadaas kooxood, halka saaxiibbada caalamiga ahna ay bixiyaan heerar kala duwan oo taageero ah, taas oo ku xiran heshiisyada iyo qaababka wada-shaqeyneed ee jira.
Mawqifka cusub ee Turkiga ayaa hadda muujinaya in Ankara ay si dhow ugu soo biirtay dhinaca howlgalada tooska ah ee dagaalkaas, iyadoo si cad u xaqiijisay ka qaybgalkeeda dhaq-dhaqaaqyada lagu beegsanayo kooxaha hubeysan ee ka firfircoon deegaanno kala duwan oo Soomaaliya ah.
Hadallada Fidan waxay sidoo kale xoojinayaan aragtida Turkiga ee ah in iskaashigiisa amni uu qayb ka yahay qaab-dhismeed caalami ah oo ballaaran, kaas oo ku dhisan wada-shaqeyn muddo dheer socota oo lala yeesho dowladaha wajahaya khataro amni oo la mid ah kuwa Soomaaliya.