Xog: Dano siyaasadeed oo dhabar-jab ku noqday baaritaanka qaraxii Soobe

By Asad Cabdullahi Mataan

Waxaa maanta laga joogaa 12 maalmood markii uu dhacay weerarkii Xasuuqa ahaa iyo Qaraxii isgoyska Soobe ee lagu dilay in ka badan 358 qof, balse weli dowlada Soomaaliya masoo bandhigin wax natiijo ah baaritaanka la sheegay inuu socdo.

Baaritaanka weerarkaasi ma jiraan illaa iyo hada wax xisaabtan ah oo lala yeeshay hay’adaha amaanka qaabilsan, mana jirto wax horumar ah oo laga sameeyey baaritaanka oo hada u muuqdo mid gaabis ku yimid ama lugaha la galay arrimo siyaasadeed.

Waxaa suurto gashay inay markale xariir la sameyno qaar kamid ah Saraakiisha hay’adaha amaanka ee ku hawlanaa baaritaanka socday ayaa xaqiijiyey in arrimo siyaasadeed ay dhabar jab ku noqdeen hawlihii baaritaanka la waday.

Eedeysanayaasha iyo Xiriirkooda

Waxaa horey qorshuhu ahaa in lasoo bandhigo dadka loo qabtay weerarkan, hase yeeshee arrintan ayey xukuumada Federaalka iyo madaxdeeda sare go’aansadeen in la joojiyo, kadib markii ay codsiyo badan uga yimaadeen shirkado iyo dadyow kale oo xiriir laleh eedeysanayaasha kuwaasi oo ka cabsi qaba in baaritaanka iyaga lugaha lasoo galo.

Tashwiisha iyo Siyaasad 

Saraakiisha baaritaanka waday ayaa sidoo kale ka cabanaya in tashwiish xoogleh lagu furay baaritaanka iyo arrimo siyaasadeed taasina keentay in gebi ahaan la joojiyo qorshihii ahaa baahinta natiijada baaritaanka ee horey loo qorsheeyey.

Xubno kamid ah Xafiiska Raysalwasaare Xasan Cali Khayre ayey saraakiisha ku dhaliileen in xog aan jirin ay siiyeen warbaahinta caalamka qaarkood sida Jariirada The Gaurdian, xogtaasi oo garab marsan natiijooyinka baaritaanka socday.

Warbixintii The Guardian 

Jariirada The Gaurdian ayaa sadex maalmood kadib qaraxii Soobe qortay xog ay sheegtay inay kasoo xigatay saraakiisha dowlada oo u xaqiijiyey in weerarkii Soobe uu fuliyey askari horey uga tirsanaan jiray Ciidamada Qalbka Sida ee Soomaaliya oo ka gadooday dilkii loo geystay beeshiisa ee weerarkii Bariire, xogtaasi oo ay saraakiisha Baaritaanka wada ku eedeeyeen inay bixiyeen xubno ku sugan xafiiska Raysalwasaare Khayre.

Taliska Ciidamada Dowlada Federaalka ayaa iyaguna dhankooda ka beeniyey in ninka weerarkaasi fuliyey uu ahaa askari ciidankooda ka goostay iyagoo iska fogeeyey warbixintii jariirada The Gaurdian.

“…Waxaa nasiib xumo ah in Xafiiska Raysalwasaaraha rag ka shaqeeya ay xog been ah siiyaan jaraa’idka caalamka maalmo kadib qaraxii Soobe iyadoo illaa iyo hada la diidan yahay in xogta rasmiga ah shacabka Soomaaliyeed loo soo bandhigo..” ayuu yiri sarkaal kamid ah hay’ada nabadsugida.

Xogta ay bixiyeen xubnaha ka shaqeeya Xafiiska Raysalwasaaraha ayaa sidoo kale lagu sheegay in weerarkan lala damacsanaa Saldhiga dowlada Turkiga ka dhistay jasiira ee lagu tababarayo ciidamada dowlada Federaalka, xogtan oo sidoo kale ka horimaaneysa natiijada baaritaanka socday sida ay sheegeen saraakiisha hay’adaha amaanka oo sheegay in arrintan ay qeyb ka ahayd inaan dowlada shaacin baaritaanka socday.

Safarka Khayre ee Turkiga

Xafiiska Raysalwasaare Xassan Cali Khayre farrogelinta uu ku sameeyey baaritaanka socday ayaa la sheegay inuu la xariiray booqashada Raysalwasaaraha doonayey inuu ku tago dalka Turkiga oo ay dowlada Soomaaliya u bandhigi doonto inay taageero ciidan oo horleh siiso xukuumada federaalka si looga jawaabo weerarkii Soobe.

Arrimahan siyaasada ayey saraakiisha sheegeen inay caqabado ku noqdeen baaritaankii socday iyo in laga gun gaaro dhamaan shabakadihii isku xirnaa ee fududeeyey weerarkii dhacay 14kii Oktoober.

Xafiiska Raysalwasaaraha ayaan weli ka jawaabin xogtan ay bixiyeen saraakiisha baaritaanka waday iyo dhaliilaha loo soo jeediyey.

Todobaadkii hore ayey shir jaraa’iid oo ay qabteen Wasiirka Warfaafinta iyo Amniga uga hadleen tirada dhimashada iyagoo aan warbixintooda wax faah faahin ah ka bixin baaritaanka socday.

Weerarkii 14kii Oktoober ayaa ahaa kii ugu xumaa ee ka dhaca Caalamka tan iyo weeraradii 11kii September 2001 ee Maraykanka ka dhacay. Waxaana ku dhintay in ka badan 358 qof, waxaana ku dhaawacmay dad gaaraya 400.

Illaa iyo hada oo laga joogo ku dhawaad labo todobaad dowladu ma shaacin cida ay weerarkaasi u qabatay iyo natiijada baaritaanka socday oo warar kala duwan kasoo baxayaan arrintaasi oo su’aalo badan la iska weydiinayo.

W/Q: Maxamed Jeenyo
HorseedMedia