Akhriso: 12-ka caqabad ee horaagan qabsoomidda doorasho qof iyo cod ah 2021-ka

By Saalax Saciid Sabriye

Guddoomiyaha guddiga madaxa banaan ee doorashooyinka qaranka Xaliimo Ismaaciil Ibrahim(Yarey)  ayaa sheegtay caqabadaha hor-taagan in doorasho qof iyo cod ah ka dhacdo Soomaaliya sanadka 2021-ka.

Xaliimo Yarey shaki ugama jiro in ay doorasho dalkan ka dhaceyo 2021-ka laakin waxaa ay walaac ka qabtaa hirgelinta heshiisyada iyo sharaciyadii lagu gaari lahaa doorasho qof iyo cod ah.

Caqabada ay sheegtay Xaliimo Yarey aad ayey u badnaayeen laakin waxa aan ku soo koobney illaa 12 caqabadood, kuwaas oo haddii aan la fulin aaney dhici doonin wax doorasho oo qof iyo cod ah 2021-ka.

Halkan Ka Akhriso: 12 Caqabad Oo Hor-taagan Doorasho Qof Iyo Cod Ah Oo Dalka Ka Dhacdo 2021-ka

1.Hirgelinta La’aanta Sharciyada: Guddoomiyaha Guddiga Madaxa Bannaan ee doorashooyinka qaranka Xaliimo Yarey waxaa ay sheegeysaa in weli aan la sameyn, lana meel-marin sharciyo muhiim u ah doorashada 2021-ka ee qof iyo cod sida: sharciga doorashooyinka, sharciyada xisbiyada ku shaqeyn lahaayeen, sharciga diiwaan-gelinta shacabka iyo murashaxiinta iyo sharciyo kale oo haddii aan la meel marin aaney dhici doonin dooarsho qof iyo cod ah 2021-ka.

  1. Xisbiyada Ma Diiwaan gishna: Guddoomiyaha guddiga doorashooyinka waxaa ay  sheegtay in axsaabta dalka ka jirta aan hor-u-mar la laga sameyn, iyada oo intaa raacisay in aan xisbiyada aan maqalno ee dalka ka jira haatan aan weli loo sameyn diiwaangelinta KMG ah ama aan joogtada aheyn iskaba daa in xisbiyada si rasmi ah loo diwaageliyee.
  2. Xafiis La’aan: Marwo Xaliimo waxaa ay xilligan si KMG ah ugu shaqeysaa xafiis ay tagistiisu aad u adag tahay oo ku dhex-yaalla madaxtooyada Villa Somalia, waxaa ay codsaneysaa in umadda ay dhex gasho oo xafiis looga sameeyo meel qof walba iman karo oo cabashada lagu dhageysan karo, haddii sidaasi aaney dhicin, waxaa adag in xafiiskaas iyo shacabka is bartaan, isla markaana ay wada shaqeeyaan.
  3. Miisaaniyad La’aan: In kasta oo guddiga miisaaniyadda sanadlaha ee dowladda lagu daro, tusaale ahaan sanadihii hore lacago loo qoondeeyay sida: $250,000 sanadkii 2015-kii, 756,000 sanadkii 2016-kii iyo sanadkan 2017-kana $444,000, Hadana waxaa ay Xaliimo sheegeysaa in bilaha qaar aan la bixin xitaa mishaaraadka mas’uuliyiinta xafiiska iyo shaqaalaha iskaba daa in laga hadlo miisaaniyad kale ‘e.
  4. Shaqaale La’aan: Xaliimo Yarey waxaa ay ka sheegatay in guddiga oo 9 qof ah iyo 18 shaqaale ah oo keliya ay ka shaqeeyaan xafiiska guddiga madaxa bannaan ee doorashooyinka qaranka, waxaa ay ku baaqday in shaqaalaha la badiyo oo meel walbo oo dalka ah ay dad ku yeeshaan.
  5. Shacabka Ma Yaqanaan Doorasho: Xaliimo Ibraahim waxaa ay ku doodeysaa in shacabka Soomaaliyeed ay doorasho ugu dambeysay 1969-kii, isla markaana loo baahan yahay in la baro waxa ay tahay doorasho qof iyo cod ah, arrintaas oo sida ay sheegtay u baahan waqti iyo miisaaniyad.
  6. Wacyigelin: Sharciyada haddii la meel-mariyo waxaa ay sheegtay in ay bilaabi lahaayeen wacyigelin ku saabsan doorashada 20121-ka, isla markaana ay u diyaar-garoobi lahaayeen sidii arrinkaas lagu fulin lahaa.
  7. Xuduudeyn: Waxaa jirta caqabad kale oo ku saabsan in aan la aqoon xuduudaha maamul goboleedyada iyo goobaha cod bixinta ka dhaceyso 2021-ka, taas oo u baahan in guddiyo kale ay shaqeeyaan.
  8. Iskaashi: Xaliimo Yarey waxaa ay codsaneysaa in la helo iskaashi ay yeeshaan dhammaan dadka ku shaqada leh doorashada 2021-ka sida shacabka, dowladda federaalka ah, maamul goboleedka iyo axsaabta.
  9. Rabitaan Siyaasadeed: Guddoomiyaha guddiga madaxa bannaaan ee doorashooyinka qaranka waxaa ay qabtaa in waxaas oo dhan ay ka horreeyaan in la helo rabitaan siyaasadeed oo ka yimaada dowladda federaalka ah, maamul goboleedyada iyo dhammaan dadka ay doorashada khuseyso oo ku tusinaya in ay doonayaan, daacadna ka yihiin doorasho qof iyo cod ah in ay dalka dhacdo 2021-ka.
  10. Diyaarinta Iyo Diwaangelinta cod-bixiyaha: Xaliimo waxaa ay leedahay waa muhiim ah in qof kasta oo qaan-gaar ah, dhimir qaba, isla markaana aan dambi gelin ay tahay in loo diwaangeliyo in uu codeyn karo doorashada soo socota 2021-ka, oo aan lagu mashquul I.D iyo arrimo kale.
  11. Si Doorasho U Dhacdo: Xaliimo Yarey waxaa ay doorashada 2021-ka ku xirtay in la helo shaqaale, amni, rabitaan siyaasdeed iyo in sharciyada doorashada la meel-mariyo si si dhaqso ah.

Guddoomiyaha waxaa ay soo qaadatay dalal badan oo sida Soomaaliya oo kale dagaallo ka dhaceen balse ay doorasho ka dhacday, waxaa ka mid ah Ciraaq, Afgaanistaan, Liberia, xitaa dhanka tirakoobka waxaa ay sheegtay in ay jiraan dalal kale sida Uganda oo tirakoob iyo I.D aanan dadkooda laheyn hadana mar walbo doorasho ka dhacdo, waxaa ay soo jiidineysaa in mar-marsiyaha la joojiyo shaqadana la bilaabo.

Ugu Dambeyntii waxaa ay guddiga doorashada wada shaqeyn ka filayaan hey’ado badan oo ay ka mid yihiin: Baarlamaanka si uu u dedejiyo sharaciyada doorashada, guddiga xuduudaha iyo wasaarado badan sida arrimaha gudaha, dastuurka, dib u heshiisiinta iyo hey’ado kale oo muhiim ay tahay in la shaqeeyaan guddigan si doorasho qof iyo cod ah u dhacdo 2021-ka.

Xaliimo Yarey weli lama kulmin sida ay saxaafadda u sheegay madaxda cusub ee dowladda federaalka ah, waxaa kaloo ay qorsheyneysaa in dhowaan ay booqasho ugu tagto madaxda maamul goboleed, waxaa ay sheegeysaa in ay u baahan tahay ballan-qaad iyo in madaxdaas Soomaalida ay ka go’an tahay qabsoomiyadda doorasho qof iyo cod ah 2021-ka si aanay u dhicin wixii dhacay doorashadii 2016-ka.

Xaliimo Ismaaciil Ibrahim(Yarey) waxaa loo doortay Guddoomiyaha Guddiga Madaxa Banaan ee doorashooyinka qaranka July 27, 2015-kii, shaqadooda waxaa ay aheyd in 2016-ka qabtaan doorasho qof iyo cod, taasi ma dhicin, hadda sida ka muuqata sheekada dhex martay Xaliimo iyo Saxaafadda iyo caqabadahan ay noo sheegtay, waa adag tahay in Soomaaliya ka dhacdo doorasho qof iyo cod ah 2021-ka!!

W/Q: Cabdi Caziz Gurbiye