Muqdisho (Caasimada Online) — Caasimadda Soomaaliya ee Muqdisho ayaa wajaheysa saameyn lama filaan ah oo dhanka dhaqaalaha ah, oo kaga imaneysa dagaalka Mareykanka iyo Israa’iil ay ku qaadeen Iiraan.
Qiimaha shidaalka ee caasimadda ayaa tan iyo dagaalka cirka isku shareeray qiyaastii 77%. Ganacsatada suuqyada Muqdisho ayaa soo warinaya isbeddel lixaad leh oo ku yimid kharashka ku baxa tamarta.
Maalmo uun ka hor, halkii liitar ee shidaalka baasiinka ah ayaa si xasiloon loogu kala iibsanayay $0.65 (Senti). Si kastaba ha ahaatee, laga soo bilaabo fiidnimadii Jimcaha, qiimaha kaalmaha shidaalka ee magaalada ayaa gaaray $1.15 (Doolar iyo shan iyo toban senti), arrintaas oo darawalada gaadiidka iyo ganacsatadaba ku reebtay la-tacaalidda xaqiiqadan cusub ee adag.
Sare-u-kacan lama filaanka ah ayaa loo aaneynayaa xiisadaha cirka isku sii shareeraya ee ka taagan Bariga Dhexe, kuwaas oo galay maalintoodii siddeedaad ee dagaal toos ah. Maadaama Soomaaliya ay tahay dal si weyn ugu tiirsan shidaalka dibadda laga soo dejiyo, waxay si gaar ah ugu nugushahay carqaladaha ku yimaada silsiladaha saadka caalamiga ah iyo sugnaanta amniga badaha.
Khubarada arrimaha dhaqaalaha iyo shidaalka ayaa farta ku fiiqay dhowr arrimood oo isbiirsaday oo keenay sare-u-kacan maxalliga ah. Waxaa ka mid ah khataraha dhanka badda oo keentay in la kordhiyo lacagaha ceymiska ee maraakiibta shidaalka sida ee isticmaala Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.
Sidoo kale, waxaa jirta cabsi xooggan oo laga qabo carqaladeynta saadka iyo xasilooni-darrada soo wajahday warshadaha sifeynta shidaalka iyo dekedaha dhoofinta ee gobolka. Intaas waxaa sii dheer, mala-awaalka suuqyada ganacsiga, iyadoo qiimaha saliidda ceyriin ee caalamka uu ka falcelinayo khatarta dagaal goboleed daba-dheeraada oo dhexmara dalalka ugu waaweyn ee soo saara shidaalka.
Gudaha caasimadda Muqdisho, saameynta dhibaatadan ayaa markiiba la dareemay. Wadayaasha gaadiidka dadweynaha, sida basaska iyo mootooyinka bajaajta, ayaa muujiyay walaac xooggan oo ku aaddan in kororka qiimaha shidaalku uu ku qasbi doono inay kordhiyaan lacagaha rakaabka laga qaado, taas oo culeys hor leh ku kordhin doonta bulsho markii horeba la daalaa-dhacaysay sicir-barar baahsan.
“Waxaan seexday anigoo shidaalka ku iibsanaya 65 senti, waxaana ku soo toosay isagoo kor u dhaafay hal dollar,” ayuu yiri darawal tagsi oo ka hawlgala magaalada. “Ma awoodno inaan masruufno qoysaskeenna haddii qiimaha shidaalku uu ka bato lacagta aan shaqeyno maalintii.”
Ugu dambeyn, dhaqaaleyahannada maxalliga ah ayaa ka digaya in haddii colaadda Bariga Dhexe ay sii xoogeysato, saameynta taban ee ka dhalata aysan ku koobnaan doonin oo kaliya shidaalka, balse ay si toos ah u kordhin doonto qiimaha korontada iyo badeecooyinka cunnada ee dibadda laga keeno, kuwaas oo halbowle u ah dhaqaalaha iyo nolosha dadka Soomaaliyeed.