Muqdisho (Caasimada Online) — Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa digniin adag u diray dowladda Israa’iil, isagoo ku eedeeyay inay “faragelin qaawan” ku heyso gobollada Geeska Afrika, wuxuuna ballan-qaaday inay dowladdu si milatari u wajihi doonto isku day kasta oo ay Israa’iil saldhig kaga dhiganayso gobollada waqooyi ee Somaliland.
Waraysi gaar ah oo uu siiyay telefishinka Al Jazeera oo la baahiyay Sabtidii, ayuu Madaxweyne Xasan Sheekh ku tilmaamay dhaq-dhaqaaqyada diblamaasiyadeed ee u dambeeyay ee Israa’iil inay yihiin “daandaansi sharci-darro ah” oo lagu lunsanayo madaxbannaanida Soomaaliya, kaas oo uu sheegay inuu halis ku yahay nidaamka iyo shuruucda caalamiga ah.
Xiisaddan ayaa ka dhalatay go’aankii uu Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu bishii Diseembar ku shaaciyay inuu si rasmi ah u aqoonsan yahay Somaliland—oo ah gobol sheegtay in uu ka go’ay Soomaaliya inteeda kale sannadkii 1991-kii.
Go’aankaas ayaa horseeday cambaareyn caalami ah, iyadoo ururrada Midowga Afrika, Jaamacadda Carabta, iyo Midowga Yurub ay dhammaantood ku celiyeen inay garab taagan yihiin midnimada dhuleed ee Soomaaliya. Ururradan ayaa uga digay Israa’iil in tallaabadani ay dhiirigelinayso dhaq-dhaqaaqyada goosashada ee qaaradda Afrika, taasoo abuuri karta fowdo hor leh.
Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa carrabka ku adkeeyay in aqoonsigani uusan ahayn mid diblamaasiyadeed oo qura, balse uu yahay qorshe istaraatiijiyadeed oo salka ku haya in Israa’iil ay saldhig milatari ka dhisato deegaannadaas si ay “marinka looga duulo” ugu noqoto gardarrada gobolka.
Khubarada falanqeeya arrimaha gobolka ayaa aaminsan in Somaliland ay ku taal meel muhiim u ah marinka Bab el-Mandeb, joogitaanka ciidanka Israa’iil ee halkaasna uu u saamaxayo inay si toos ah u beegsadaan kooxda Ansarullah ama Xuutiyiinta ee dalka Yemen.
Mugdi weyn ayaa soo kala dhex galay Muqdisho iyo Tel Aviv ka dib markii ay soo baxeen warar sheegaya in mas’uuliyiinta Israa’iil ay ka wadahadleen in dhulka Soomaaliya loo adeegsado barakicinta qasabka ah ee dadka Falastiiniyiinta ah ee laga soo saarayo marinka Gaza. Arrintan ayaa dhalisay caro xooggan oo gudaha iyo gobolkaba ah.
Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa isbarbardhig ku sameeyay hab-dhaqanka Israa’iil ee Gaza iyo kan Soomaaliya, isagoo sheegay in labaduba ay calaamad u yihiin adduun “xooggu uu ka sarraynayo sharciga.”
Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, isagoo helaya taageerada inta badan dalalka Afrika iyo Carabta, wuxuu ku dhowaqay in Soomaaliya ay diyaar u tahay difaaca xuduudaheeda.
“Waxa aan ku dagaalami doonaa awooddeenna oo dhan,” ayuu yiri Madaxweynuhu, isagoo raaciyay in Soomaaliya aysan marnaba daawan doonin iyadoo quwadaha shisheeye ay ka faa’iideysanayaan kala qaybsanaanta gudaha si ay faragelin milatari ugu sameystaan marinka muhiimka ah ee Badda Cas.