Mumbai (Caasimada Online) – Xildhibaan ka tirsan baarlamaanka India oo lagu magacaabo Raghav Chadha ayaa tusaale xun usoo qaatay Soomaaliya xilli uu khudbad ka jeediyay golaha.

Raghav ayaa sheegay in muwaadiniinta India ay canshuurta u bixiyaan sida Ingiriiska oo kale, ayna helaan adeeg liita oo lamid ah kan Soomaaliya.

“Muwaadiniinta India sidii kuwa Ingiriiska ayey canshuurta u bixiyaan, haddana waxay helaan adeeg lamid ah midka dadka ku nool Soomaaliya,” ayuu yiri Raghav Chadha oo si weyn u dhaliilsan adeega ay bixiso dowladda India.

Xildhibaanka oo si weyn u dhaliilsan xadiga canshuurta ay qaado iyo tayada adeegyada ay bixiso ayaa tusaalaha foosha xun usoo qaatay Soomaaliya, oo lagu tiriyo waddamada ay madaxdeedu ka shaqeystaan ee aysan u shaqeyn bulshadooda.

Soomaaliya oo in ka badan 30 sano kusoo jirtay fowdo, nidaam la’aan iyo colaado, ayaa adduunka u noqotay tusaale xun, ayada oo horey sidan oo kale madax kala duwan tusaaleyaal fool xun ugu soo qaateen dalkeenna.

Trump, madaxweynihi hore ee Mareykanka ayaa la xasuusta Trump in Soomaaliya uu horer ugu tilmaamay wadamada ugu halista badan caalamka, islamarkaana ah gunta argagixisada.

Halka Museveni oo ah madaxweynaha Uganda ayaa isna kamid ah madaxda caadiyeystay inay Soomaaliya u soo qaatan tusaalayaasha ugu xun-xun, oo liidid ah. Falalkan aan garowshiyo lahayn ayaa sharaf-dhac ku ah sharafta dowladda Soomaaliya iyo guud ahaan dadka iyo dalka Soomaaliyeed.

Hargeysa (Caasimada Online) – Xukuumada Somaliland ayaa markii u horreysay shaacisay inay diyaar u tahay in wada-hadal la furto hoggaanka gacanta ku haya Laascaanood, kaas oo salka ku haya maxaabiistii lagu kala qabsaday dagaalkii labada dhinac.

Wasiirka arrimaha guddaha Somaliland Maxamed Kaahin oo la hadlay BBC ayaa ku dhowaaqay arrintaan, isaggoo sheegay in xukuumadiisu ay diyaar u tahay in wadaxaajood laga furo arrinta maxaabiiista.

“Somaliland maxaabiista meel fiican ayay ka taagan tahay, markastana waxay diyaar u tahay si nabad-galyo ah oo aan shuruudo lahayn in arrinta maxaabiistaa dhinacyadu uga wada-hadlaan,” ayuu yiri wasiir Kaahin.

Sidoo kale wuxuu xusay in wada-hadalka dhinacyada ay wax ka bilaaban yihiin laakiin ay wali qabyo badani ku jirto, sidaas darteedna aan la sheegi karin waqti rasmi ah oo xal laga gaari karo arrinta maxaabiista, oo muddo ku kala xiran Hargeysa iyo Laascaanood.

Somaliland iyo SSC-Khaatumo ayaa maxaabiis ku kala qabsaday dagaalkii Laascaanood, illaa haddana ma jiro wada-hadal rasmi ah oo lagula kala wareegayo maxaabiista, marka laga imaado daadallada hoose ee Somailand shaacisay.

Horey, SSC-Khaatumo ayaa shuruud uga dhigtay sii deynta maxaabiista Somaliland ee gacanta ku hayaan illaa inta laga gaarayo heshiis nabadeed buuxa, mana cadda inay taas aqbashay xukuumadda Somaliland.

Somaliland ayaa dhankeeda dhowr jeer SSC-Khaatumo ku eedeysay in si arxan darro ah ula dhaqantay maxaabiista gacanta ku hayaan, halka taasi bedelkeeda ay SSC sheegtay in maxaabiistaas si wanaagsan loola dhaqmo, iyada oo u ogolaatay inay booqato hay’adda ICRC.

Muqdisho (Caasimada Online) – Agaasimihii hore ee hey’adda NISA Fahad Yaasiin ayaa soo saaray qoraal uu ku dhaliilay Xasan Sheekh oo ka aamusay doorashooyinka ka socda Puntland, maalmihii lasoo dhaafay Puntland waxaa ka dhacay doorashooyinka golaha deegaanka oo hanaan qof iyo cod ah loo qabtay.

Fahad Yaasiin ayaa su’aal ka keenay sababta Xasan Sheekh oo ku celcelinaya in doorasho qof iyo cod ah uu qabanayo uu uga aamusan yahay doorashooyinka ka socda Puntland oo hanaan qof iyo cod ah ku socda.

Hoos ka akhriso qoraalka uu Fahad Yaasiin ku dhaliilay Xasan Sheekh:

Madaxweyne Xasan Sheekh, laba sanadood iyo dheeraad oo uu xukunka joogo wuxuu meel walba iyo goor walba la taagan yahay dalka waxaan ka hirgalinayaa doorasho qof iyo cod ah.

Shacabka iyo maamulka Puntland waxay qabsadeen doorasho qof iyo cod ah, haddana, Madaxweynaha dalka waa u quuri la’yahay reer Puntland hambalyo iyo boogaadin inuu hawada u mariyo.

Waxaan rabaa doorasho qof iyo cod ah inay dalka oo dhan ka qabsoonto, haddana Puntland uma ogoli, haday qabsadaanna kuma boogaadinayo oo waan ka aamusayaa!

Madaxweynaha Jamhuuriyadda waa inuu is waafajiyo hankiisa iyo hadafkiisa.

Addis Ababa (Caasimada Online) – Waxaa sii kordhaysa tirada dadka ku dhintay dhul-go’ii ka dhacay dalka Ethiopia.

Sida ay shaacisay Qaramada Midoobay tirada dhimashada ayaa haatan kor u dhaaftay illaa 257, waxana lagu qiyaasayaa inay gaadhi karayso illaa 500 oo qof.

Kooxaha gurmadka deg-degga ah ayaa weli wada baadigoob iyo sidii ay u heli lahaayeen dad ka badbaaday masiibadan.

Waxaana goobta mashaqadu ka dhacday soo gaadhay kumanaan qof, kuwaas oo ay qaarkood adeegsanayaan gacmahooda ama qalab yaryar oo ay ku qodayaan dhulka.

Solomon Tsoma ayaa u sheegay wakaaladda wararka ee AFP in 13 qof oo ka mida qoyskiisu inay ku geeriyoodeen dhul-go’an, oo ay ku jiraan toddoba caruura oo uu adeerkiis uu dhalay, wuxuunta intaas ku daray inay heleen meydadka 12 ka mida.

Hay’adda Qaramada Midoobay ee UNOCHA ayaa sheegtay in tirada dhimashadu ay kor u sii socoto ayna gaadhi karto illaa 500 oo qof.

Khasaaraha xooggiisa ayaa dhacay Isniintii, kadib marki dad gurmad ahaan ugu yimid badbaadinta dhibanayaashi ku waxyeelloobay dhul go’i koowaad uu ku dul habsaday dhul go labaad.

Ra’iisul wasaaraha Itoobiya, Abiy Ahmed ayaa sheegay in uu aad uga xumaaday khasaaraha ba’an ee soo gaaray dadka, isaga oo intaasi raaciyay in ay goobta u direen saraakiil heer federal ah, si loo yareeyo saameynta masiibada.

Hargeysa (Caasimada Online) – Maamulka Somalilanad ayaa digniin u diray dowladda Turkiga oo qorsheyneysa inay Markab u soo diraan xeebaha Soomaaliya, kaas oo ilaalinaya sidoo kale sahmin shidaal ka samey doona badda Soomaaliya, sida ku cad heshiiskii dowladaha Soomaaliya iyo Turkiga.

Heshiiska ay ka carootay Somaliland ayaa dabo-socday is-afgaradkii Somaliland iyo Itoobiya ay galeen bilowgii sanadkaan, kaas oo qeyb ka mid ah badda Soomaaliya loogu saxiixay Itoobiya.

Wasiirka Arrimaha Gudaha Somaliland Maxamed Kaahin oo wareysi siiyay BBC ayaa ka hadlay qorshaha Turkiga ee Soomaaliya ayaa yiri, “Dowladda iyo Shacabka Somaliland raali kama ahan dhaqdhaqaaqa Turkiga ee Soomaaliya.”

Wasiirka ayaa uga digay Turkiga in badda Somaliland ay soo galaan, “Talaabo ayaan qaadi doonaa hadii Turkigu ku soo xadgudbo badeena, hadhow ma yeeli doono Soomaaliya ayaa na qaladay,” ayuu yiri wasiirka arrimaha gudaha Somaliland.

Wasiirka ayaa sidoo kale sheegay in shuruucda caalamiga ah ay la tiigsa doonaan Dowladda Turkiga, hadii aysan ka waantoobin dibindaabyada Somaliland ee dowladda federaalka ay kala shaqeyneyso, sida ay hadalka u dhigeen.

Sidoo kale Wasiirka ayaa ka hadlay weerar kooxda Xuutiyiintu ay ku qaadeen markab Soomaaliya u rarnaa oo dib ugu noqday Dekeda Berbera.

“Anagu waxaan ku dadaalnay oo ku guuleysanay in badeena amnigeeda aan sugno, khatar badan hadda ma jirto waxaana rajeynaa in dhibaato aysan ka dhici doonin biyaha Somaliland,” ayuu hadalkiisa ku sii daray wasiir Kaahin.

Somaliland ayaa u muuqata inay cabsi badan ka muujineyso maraakiib ay dowladda Turkiga u soo direyso badda Soomaaliya, qeybaha ugu daran ee Itoobiya ay ka ilaali doonaan waa badda Somaliland, maadaama qeyb kamid ah loo saxiixay Turkiga.

Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha wasiirada xukuumadda federaalka Soomaaliya ayaa maanta oo Khamiis ah kulankoodii todobaadlaha ahaa ku yeeshay magaalada Muqdisho, kaas oo looga hadlay arrimo muhiim ah.

Kulanka oo ahaa mid xasaasi ah ayaa waxaa guddoomiyay ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre, waxaana goobjoog ahaa ku xigeeniisa Saalax Axmed Jaamac iyo inta badan golaha soo xaadiray shirka maanta.

Ugu horreyn golaha wasiirada Soomaaliya ayaa meel-mariyey heshiis afgarad ah oo u dhexeeyo Wasaaradda Kalluumeysiga iyo Shirkadda Dekedaha ee Abu-Dhabi Ports Group oo laga leeyahay dalka Isu Tagga Imaaraadka Carabta.

Sidoo kale golaha wasiirrada ayaa kulankooda maanta ku ansixiyey Xisaab Xirka Hey’adaha Dowladda ee sanad Maaliyadeedka 2023, kaas oo si faah-faahsan u qeexaya hannaanka loo isticmaalay iyo habraacyadii kala duwanaa ee uu soo maray xisaab xirka.

Intaas kadib golaha ayaa warbixin ku saabsan dagaalladii horraantii Bishan Luulyo ka dhacay Degmeda Luuq waxa uu ka dhageystay Wasiiru Dowlaha Wasaaradda Deegaanka iyo Isbeddelka Cimilada oo kamid ahaa wafdi ay dowladdu halkaas u dirtay, iyada oo Xukuumadda DanQaran oo kaashanaysa dowlad goboleedka Jubbaland ay ku guulaysatay Xabbad joojin iyo in dhibkii dhacay wadahadal lagu xalliyo.

Golaha ayaa sidoo kale Wasaaradaha Amniga Gudaha iyo Gaashaandhigga ka dhageystay warbixinno la xiriira amniga guud ee dalka iyo dagaalka lagu ciribtirayo kooxda Al-Shabaab ee ka socda qaar kamid ah gobollada.

Xubnaha golaha wasiirad ayaa si weyn u boggaadiyay guulaha ay ciidanku ka gaarayaan sifeynta kooxaha Khawaarijta, gaar ahaan guulihii laga gaaray dhinaca Jubbaland.

Dhowaan uun ayay ahayd markii Al-Shabaab soo weeraray deegaanada Buulo-xaaji iyo Harboole lagu gaarsiiyay jab xoogan , isla markaana looga furtay hub iyo saanad ciidan.

Hargeysa (Caasimada Online) – Maamulka Somaliland ee gooni isu-taagga ayaa haatan helay aqoonsi cusub, kadib codeyn ka dhacday magaalada Liverpool ee dalka Ingiriiska, taas oo noqotay magaaladii ugu horreysay ee dalkaasi ee ku dhowaaqda aqoonsiga Somaliland.

Golaha Deegaanka Liverpool ayaa Arbacadii sheegay in ay Somaliland u aqonsadeen “dal madax bannaan” kadib markii goluhu cod u qaaday.

Sida ay warisay warbaahinta maxalliga ah golaha ayaa marka hore ka dooday mooshinka aqoonsiga maamulka Somaliland, waxaana dood dheer kadib ay u codeeyeen in Somaliland u aqoonsadaan dal ka madaxbannaan Soomaaliya inteeda kale.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa markii ugu horreysay si faah-faahsan uga hadashay arrimaha doorashooyinka ee dalka, gaar ahaan kuwa maamul goboleedyada waxayna shaacisay goorta ay dhacayaan doorashooyinkaas.

Wasiirka arrimaha dibadda Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi oo khudbad ka jeediyay shirka qurbejoogta ee magaalada Dooxa ayaa sheegay in haatan dalka uu aadayo doorashooyin, isla- markaana ay noqonayaan kuwa ay ka qayb qaataan shacabka.

Axmed Macallin Fiqi ayaa sheegay in doorashooyinkaas lagu bilbaabi doono kuwa maamul goboleedyada dalka, ayna dhacayaan dhammaadka sanadkan 2024-ka.

Sidoo kale waxa uu tilmaamay in qorshuhu yahay in la qabto doorashooyinka dowladaha hoose, si ay shacabka usoo doortay hoggaamiyeyaasha deegaankooda.

Xukuumadda Soomaaliya ayuu tilmaamay inay qaaday tallaabooyinkii ku haboonaa ee doorashooyinkan, isla- markaana la diyaariyay sharciyadii lagu hagi lahaa.

“Todobaadkan sharcigii doorashooyinka iyo sharcigii xisbiyada waa la dhammeeyay horay-baa la rabaa inay usii socdaan waxaan rajeyneynaa sanadkan aakhirkiisa dowladihii hoose iyo dowlad goboleedyadii iyo dowladda dhexaba inay doorashooyinkaas noqdaan kuwo dadka u siman yihiin qof walbaa codkiisa aan la metaleyn” ayuu yiri Fiqi.

Dhinaca kale waxa uu tilmaamay in wax badan laga qabtay amniga dalka, sidoo kale guul laga gaaray dagaalka Al-Shabaab, kuwaas oo muhiim ah doorashooyinka dalka.

“Amniga waxaa la xoreeyay 400 oo kiilo mitiri ka dheer, darraad baad arkeyseen kooxihii Khawaarijta oo inta soo weeraray ciidamadii Jubbaland sida loo galay waad aragteen’ ayuu mar kale yiri wasiirka wasaaradda arrimaha gudaha xukuumadda Soomaaliya.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, ayada oo haatan dalka ay ka taagan tahay xiisad wayn oo siyaasadeed, isla markaana hoggaanka dowladda federaalka lagu eedeeyay inay iyagu hortaagan yihiin qabsoomidda doorashooyinka maamullada dalka oo dib loo dhigay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Golaha Shacabka Sheekh Aadan Madoobe oo ay wehliyaan hab-dhowraha golaha shacabka iyo xildhibaano ayaa tacsi ugu tagay ehelada iyo xerta Allaha u naxariistee marxuum Sheekh Cusmaan Xiddig.

Guddoomiye Aadan Madoobe ayaa ehelada, qoyska, xerta Sheekha iyo guud ahaan shacabka Soomaaliyeed uga tacsiyadeeyay geerida marxuumka, waxa uuna saxiixay buuga tacsida Allaha u naxariistee Sheekh Cusmaan Sheekh Cumar Sheekh Daa’uud.

Sidoo kale, ku-simaha guddoomiyaha ahna guddoomiye ku-xigeenka koowaad ee Aqalka Sare BJFS Cali Shacbaan Ibraahim ayaa isna tacsi ugu tagay qoyska AUN Sheekh Cusmaan Xiddig.

“Guddoomiye Cali Shacbaan ayaa saxiixay buuga tacsida, wuxuuna marxuumka alle uga baryay in uu jannatul Fardowsa ka waraabiyo samir iyo iimaanna uu ka siiyo qoyska, qaraabada, culumaa’udiinka iyo dhammaan ummada Soomaaliyeed ee uu ka baxay Sheekh Cusmaan Xiddig,” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay guddoonka baarlamaanka.

Sidoo kale guddoomiye Cali Shacbaan waxaa wehliyay wasiirka wasaaradda amniga XFS, xubno ka tirsan Sanatarrada Aqalka Sare ee baarlamaanka Soomaaliya iyo xoghayaha guud.

Sheekh Cusmaan Xiddig, waxa uu muddo ka badan 40 sano ahaa daaci iyo macallin ka shaqaynayey fiidinta diinta Islaamka habeen hore ayuu ku geeriyooday Muqdisho oo shalay meydkiisa lagu aasay.

Dadka Soomaaliyeed iyo qaar kamid ah culimada dunida Islaamka ayaa si weyn uga tacsiyeeyey geerida Sheekh Cismaan Xiddig, dadka yaqaana Sheekha ayaa ku tilmaamay inu ahaa “maktabad soconaysay.”

Sheekh Cusmaan Xiddig ayaa muddo dheer lagu yaqiinay soo saarista kutub kala duwan oo ku saabsan culuumta kala duwan ee Islaamka iyo wacyiga nololeed ee Soomaalida.

Kutubta uu qoray Sheekh Cusmaan Xiddig oo aad u badan waxaa inta badan laga helaa jaamacado ku yaalla dalalka Islaamka, gaar ahaan jaamacada Axqaaf oo ku taalla dalka Yemen, sidoo kale dalka Ciraaq ayaa ka mid ah wadamada laga akhristo kutubta uu qoray Sheekh Cismaan Xiddig.

Boorama (Caasimada Online) ― Ciidamada Dab-demiska maamulka Somaliland oo gurmad deg-deg ah sameeyay ayaa soo bad-baadiyay ilmo yar oo musqul lagu riday.

Ciidanka ayaa waxa ay ku guuleysteen in ilmahan yar ay ka soo samata-bixiyeen musqusha isagoo mayd ah, waxaana ay geeyeen Isbitaalka weyn ee Magaalada Boorama ee xarunta gobolka Awdal.

Sidoo kale ciidamada ayaa farriin culus u diray shacabka Somaliland waxayna ka codsadeen inay lasoo xiriiraan, haddii ay dareemaan xaalad halis ah.

Ciidamada Dam-demiska ayaa qoraal ay kaga waramayaan sida u dhacay howl-galkaasi samato-bixintu waxay soo dhigeen bartooda Facebook-ga, wuxuuna u dhignaa sidan:-

“Boorama- Ilmo yar oo Musqul lagu Riday oo Ciidamada Dabdemisku Musqul ka soo saareen isagoo Mayda.

Ciidanka Dab-demiska Boorama ayaa lagu soo wargeliyay gurmadka Ilmo yar oo lagu Riday Musqul kuna taalla Xaafada Jarka ee degmada Sheekh Cabdisalaan.

Ciidanka ayaa ka hawlgalay sidii ilmahaas looga soo saari lahaa Suuliga, waxaana ciidanku Maydka Ilmahaa yar ka soo saareen Musqushaas.

Kadib ciidanka Dab-demiska ayaa Ilmahaas yar Maydkiisii geeyay Cisbitaalka weyn ee Magaalada Boorama.

Ciidanka dab-demiska wuxuu uga digayaa dadka falalka noocana ku kaca in sharciga la marin doono kana waantoobaan falalkaa arxan daradda ah.

Hadii aad la kulanto masiibo dab soo wac lambarka gurmadka degdega ah ee 990 shirkadaha Telesom/ Somtel.”.

Asmara (Caasimada Online) – Dawladda Eritrea ayaa joojisay duulimaadyaladii diyaaradda shirkadda Ethiopian Airlines ay ku tegi jirtay caasimadda dalkaas ee Asmara.

Maamulka Hay’adda Duulimaadka Rayidka ee dalka Eritrea ayaa waxa uu mamnuucay duulimaadyada diyaaradda Ethiopian Airlines, waxaana warkaan lagu daabacay wargeyska dawladda Eritrea ee Hadas.

Sida lagu sheegay warka ay soo saareen maamulka Hay’adda Duulista Rayidka ee Eritrea, sababta ay u mamnuuceen diyaraadda Itoobiya ayay ku sheegeen, in diyaaradda Itoobiya Airlines ay ‘xadgudub abaabulan kula kacday rakaabka Eriteriyaanka ah ee raaca diyaaradooda’.

Eedeymaha ay Eritrea u jeedisay shirkadda doyaaradaha ee Ethiopian Airlines waxaa ka mid ah ‘Xatooyo boorsooyinka ah, waxyeelayn, dib u dhac aad u dheer, xoolo lumin aan magdhaw lahayn, sicirka tikidhada oo si aan la macnayn karin cirka la gaarsiiyo iyo sharci darrooyin kale oo muwaadiniinta Eritrean-ka ay arkeen.’

Sidoo kale Dawladda Eritrea waxay sheegtay in marar badan ay dhinacyada ay quseyso arrintaan ay isku dayeen inay dhibaatooyinka ay sheegteen rakaabo wax ka weydiiyaan maamulka shirkadda Ethiopian Airlines, iyaga oo xiriir la sameeyay, balse in aysan ka helin haba yaraatee wax jawaab ah.

“Marar badan ayaan xusuusinay diyaaradda Ethiopia Airlines in ay xaliyaan dhibatooyinka aan kor ku xusnay, laakiin wax natiijo ah kama aysan dhalan,” ayaa lagu yiri warka ay soo saartay Hay’adda Duulista Rayidka ee dowladda Eritrea.

Hay’adda ayaa sheegtay in wixii ka dambeeya 30-ka bisha September uu dhaqan gelayo go’aankan lagu mamnuucay diyaaradda Ethiopia Airlines, inkastoo dowladda Eritrea ay mamnuucday diyaaradda Ethiopian Airlines, hadana diyaaradda ayaa iibineysa tikidho diyaareed oo ah 31-ka September.

Dhankeeda dowladda Eritrea ayaa macaamiisha dalkaas u dhashay ee shirkadda ku wargelisay inay joojiyaan la macaamilka shirkadaas wixii ka dambeeya 20-ka September.

Duulimaadyada Ethopian Airlines ay ku tagto Asmara markii laga soo tago, waxaa jira shirkado diyaaradeed oo kale oo duulimaadyo ku taga caasimadda dalkaas ee Asmara, waxaana kamid ah Saudi Arabian, Turkish Airlines iyo Egyptian Ailines, kuwaas oo dhamaantood si joogta ah u taga Asmara.