Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa faah-faahin dheeraad ah ka bixisay howlgalladii ugu dambeeyay ee lagu beegsaday kooxda Al-Shabaab, gaar ahaan duqeymo is xig-xigay oo ka dhacay deegaanno ka tirsan gobolka Shabeellaha Dhexe ee Maamul-Goboleedka HirShabelle.

Howlgalladan oo ay iska kaashadeen Ciidanka Xoogga Dalka iyo Saaxibada Caalamiga ah ayaa si gaar ah uga dhacay deegaannada Gayfo, Ruun Idiris iyo Cali Gaduud, halkaas oo Khawaarijtu ka sameysatay xarumo abaabul, goobo tababar iyo meelo ay ku kaydsanayeen hub, rasaas iyo saanad ciidan.

Weerarkii ugu horreeyay oo dhacay 24-kii bishan, ayaa lagu bartilmaameedsaday xarun abaabul oo Khawaarijtu ku lahayd deegaanka Gayfo, halkaas oo lagu beegsaday maleeshiyaadkii ku sugnaa goobta iyo hubkii ay halkaas ku kaydsanaayeen.

Sidoo kale, 25-kii bishan ayaa la fuliyay saddex duqeyn oo is xigxigay, kuwaas oo lagu burburiyay xarun tababar oo Khawaarijtu ku lahayd deegaanka Ruun Idiris. Duqeyn kale ayaa sidoo kale lagu bartilmaameedsaday deegaanka Cali Gaduud, halkaas oo ay ku sugnaayeen maleeshiyaad hubeysan oo kooxda u diyaarisay fulinta falal argagixisanimo.

Sida ay sheegtay dowladda Soomaaliya duqeymahan ayaa lagu dilay ku dhowaad 30 dhagarqabe oo ka tirsanaa Al-Shabaab. Sidoo kale, waxaa lagu burburiyay laba gaari, saddex mooto, hub, rasaas iyo saanad kale oo ay kooxdu u adeegsan jirtay abaabulka iyo fulinta falalka argagixisanimo.

Warsaxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa lagu sheegay in howlgalladan ay sii socon doonaan, iyada oo u mahadcelisay saaxibada caalamiga ah ee ka qayb qaatay dagaalka lagula jiro argagixisada.

“Wasaaradda Gaashaandhigga iyo Taliska Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed waxay mar kale xaqiijinayaan in howlgallada lagu ciribtirayo Khawaarijta ay si joogto ah uga sii socon doonaan dhammaan deegaannada ay ku dhuumaaleysanayaan, si loo xaqiijiyo amniga, xasilloonida iyo nabadda shacabka Soomaaliyeed,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Waxaa kale oo lasii raaciyey “Wasaaradda Gaashaandhigga waxay uga mahadcelinaysaa saaxiibada caalamka ee Soomaaliya kala shaqeeya la dagaallanka argagixisada, kuwaas oo door muuqda ka qaatay taageerada howlgalladan”.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Mareykanka ayaa sheegtay in magaalada Muqdisho lagu qabtay Abdikariim Abdelahi Eidleh, oo ka mid ahaa eedeysanayaasha ugu muhiimsan ee loo haysto fadeexaddii weynayd ee Feeding Our Future, taas oo lagu sheegay mid ka mid ah musuq-maasuqyadii ugu waaweynaa ee dhacay xilligii Covid-19.

Eidleh, oo ah Soomaali 42 jir ah, kana soo jeeda magaalada Burnsville ee gobolka Minnesota, ayaa la qabtay 25-kii June, sida ay shaacisay Xafiiska Xeer Ilaaliyaha Mareykanka ee gobolka Minnesota.

Dacwad-oogayaasha Mareykanka ayaa sheegay in Eidleh uu ka mid ahaa dadka “hagaha” ka ahaa qorshahan, kaas oo lagu eedeeyey in lagu dhacay boqolaal milyan oo dollar oo loogu talagalay barnaamij federaal ah oo carruurta lagu siin jiray cunto xilligii cudurka Covid-19.

Eidleh ayaa markii hore lagu soo oogay dacwad bishii September 2022, waxaana lagu soo eedeeyey 31 qodob oo ay ku jiraan khiyaano dhanka internet-ka ah, laaluush la xiriira barnaamij federaal ah iyo lacag dhaqid.

Illaa hadda ma cadda goorta loo gudbin doono Mareykanka si uu u wajaho dacwadaha loo haysto.

Doorka NISA

Hay’adaha Mareykanka ayaa faahfaahin badan ka bixin sida lagu helay Eidleh iyo qaabkii lagu qabtay, balse waxay sheegeen in howlgalka lagu soo qabtay ay iska kaashadeen FBI-da iyo Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka Soomaaliya ee NISA.

Christopher D. Dotson, oo ah madaxa xafiiska FBI-da ee Minneapolis, ayaa sheegay in qabashada Eidleh ay muujineyso awoodda iskaashiga hay’adaha amniga ee Mareykanka iyo kuwa caalamka.

“Iskaashiga FBI-da la leedahay hay’adaha amniga ee dunida ayaa mar kale diraya farriin ah in gacanta FBI-da ay gaarto meel fog, isla markaana aan soo qaban doono cid kasta oo baxsad ah, meel kasta oo ay joogto,” ayuu yiri Dotson.

Wuxuu sidoo kale si gaar ah ugu mahadceliyey NISA.

“FBI-du waxay si dhab ah ugu mahadcelineysaa Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka Soomaaliya dadaalkooda iyo iskaashigooda wanaagsan ee lagu helay laguna qabtay Eidleh, si cadaaladda loo horkeeno,” ayuu yiri.

Eedeymo culus

Feeding Our Future waxay ahayd hay’ad aan macaash doon ahayn oo fadhigeedu ahaa Minnesota, taas oo maamuli jirtay goobo cunto lagu siinayey carruurta iyada oo ka faa’iideysaneysay barnaamij federaal ah oo la ballaariyey xilligii Covid-19.

Dacwad-oogayaasha Mareykanka ayaa sheegay in dad ku xiran hay’addaas ay sameeyeen goobo been abuur ah oo lagu sheegay in maalin kasta lagu quudinayey kumannaan carruur ah, kadibna ay si sharci darro ah ku heleen lacagihii dowladda federaalka.

Wasaaradda Cadaaladda Mareykanka ayaa sheegtay in Feeding Our Future ay furtay in ka badan 250 goobood, isla markaana si khiyaano ah loogu helay loona qaybiyey lacag ka badan 240 milyan oo dollar.

Dukumentiyada maxkamadda ayaa sheegaya in Eidleh uu ka shaqeynayey Feeding Our Future, isla markaana uu mas’uul ka ahaa qorista iyo taageeridda qaar ka mid ah goobihii ku hoos shaqeynayey hay’addaas.

Dacwad-oogayaasha ayaa sheegay in Eidleh iyo shaqaale kale ay qaadan jireen laaluush iyo lacag celin qarsoodi ah oo ay ka helayeen dad iyo shirkado doonayey in loo oggolaado inay maamulaan goobo cunto oo been abuur ah.

Sida ku cad eedeynta, Eidleh ayaa sidoo kale sameystay goobo isaga u gaar ah oo uu ku qariyey magacyo dad kale, wuxuuna sheegtay in goobahaas ay maalin kasta quudinayeen kumannaan carruur ah.

Waxaa sidoo kale lagu eedeeyey inuu sameystay shirkado been abuur ah oo loo ekaysiiyey inay cunto ka iibinayeen goobahaas, kadibna uu gudbiyey biilal been abuur ah si uu u helo lacagaha barnaamijka federaalka.

Dacwad-oogayaasha ayaa sheegay in Eidleh uu ku shubtay in ka badan 5 milyan oo dollar akoonno ku xirnaa shirkado uu lahaa, si uu u qariyo halka ay lacagtaas ka timid.

Fadeexad weyn

Kiiskan ayaa ka mid noqday dacwadihii ugu waaweynaa ee musuq-maasuq ee laga furo gobolka Minnesota.

Bishii hore, Aimee Bock, oo ahayd aasaasihii iyo agaasimihii Feeding Our Future, ayaa lagu xukumay 500 bilood oo xabsi ah, taas oo u dhiganta in ka badan 41 sano, kadib markii lagu helay doorkeedii hoggaamineed ee fadeexaddan.

Waxaa iyada lala xukumay Salim Said, oo horey uga mid ahaa milkiilayaasha maqaayadda Safari Restaurant ee Minnesota.

Dacwad-oogayaasha Mareykanka ayaa sheegay in shabakaddan ay si been abuur ah u sheegatay in malaayiin cunto ah la siiyey carruur baahan, balse lacagahaas loo weeciyey dano gaar ah.

Wasaaradda Cadaaladda Mareykanka ayaa horey u sheegtay in 78 qof lagu soo oogay dacwado la xiriira baaritaanka Feeding Our Future, halka tobanaan kale lagu helay dambiyo ama ay qirteen.

Saraakiisha Mareykanka ayaa ku tilmaamay kiiskan mid ka mid ah kiisaskii ugu waaweynaa ee la xiriira musuq-maasuqa barnaamijyadii gargaarka Covid-19.

Eedeymaha loo haysto Eidleh weli waa dacwad maxkamadeed, waxaana uu sharciga Mareykanka u aqoonsan yahay qof aan dambi lahayn illaa maxkamad ay ku caddeyso.

Hargeysa (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee maamulka Somaliland, Muuse Biixi Cabdi, ayaa sheegay in colaadda Bariga Dhexe ay saamaynteedu soo gaartay Geeska Afrika, taasoo dhalisay isbeddello waaweyn oo jaan-gooynaya isbahaysiyo cusub iyo dalal ku shuraakoobaya ilaalinta danahooda.

Muuse Biixi ayaa tilmaamay in isbeddellada dunida ka dhacaya iyo duufaannada siyaasadeed ee jira ay lagama maarmaan ka dhigayaan in si hufan looga fiirsado tallaabo kasta oo la qaadayo, si looga fogaado ilduuf siyaasadeed.

Qoraal uu soo saaray munaasabadda 26-ka Juun ayuu Muuse Biixi sidoo kale ku sheegay inay sii kordhayso saamaynta dalalka waaweyn ee Muslimka ah, sida Iiraan, Pakistan, Turkiga, Masar iyo Sacuudiga, kuwaas oo uu sheegay inay sameysteen isbahaysi.

Wuxuu intaas ku daray in xiriirka sii xumaanaya ee Mareykanka iyo Israa’iil uu keeni karo in dalalkaas ay isku soo dhowaadaan, taasoo uu ku tilmaamay isbeddel weyn oo u baahan in Somaliland ay si xeeldheer u eegto ka hor inta aysan qaadin tallaabooyin xasaasi ah.

Muuse Biixi ayaa sidoo kale hadal qaaday in isbahaysiyadan dalalka Islaamka ay suuragal tahay inay sidii hore ka badan isugu soo dhowaadaan, sababo la xiriira is-maan-dhaafka sii xoogeysanaya ee u dhexeeya hoggaanka Mareykanka iyo Israa’iil.

Wuxuu uga digay xukuumadda cusub ee Somaliland, ee uu hoggaamiyo Madaxweyne Cabdiraxmaan Cirro, inay si dhexdhexaad ah oo taxaddar leh u darsaan saamaynta ballaaran ee ka dhalan karta heshiisyada caalamiga ah. Waxa uu sheegay in colaadda Bariga Dhexe ay saamayn toos ah ku leedahay Geeska Afrika, sidaas darteedna loo baahan yahay in tallaabo kasta oo la qaadayo lagu miisaamo danta guud ee Somaliland.

“Sidaas awgeed, waxa la gudboon Dawladda, gaar ahaan Xukuumadda Jamhuuriyadda Somaliland, inay si xeeldheer u daraasadayso saamaynta ka dhalan karta isbeddelladan caalamiga ah, si looga baaqsado ilduuf siyaasadeed oo wax u dhimi kara danaha Qaranka. Waxa kale oo muhiim ah in tallaabooyinka aynu hore u qaadnay iyo kuwa ina horyaalla la is waafajiyo, iyadoo lagu salaynayo danta Qaranka,” ayuu yiri Muuse Biixi Cabdi.

Israa’iil ayaa bishii Diseembar 2025 ku dhawaaqday inay aqoonsatay Somaliland, taasoo dhalisay falcelinno kala duwan oo isugu jiray dabbaaldeg ay muujiyeen taageerayaasha aqoonsiga iyo walaac dhinacyada amniga iyo diinta ah oo ay muujiyeen culimada iyo qaybo ka mid ah bulshada.

Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Cirro, ayaa isna dhowaan sheegay in dalkiisu uu danihiisa ka eegayo cid kasta oo aqoonsi rasmi ah siisa. Hadalkaas ayaa yimid kaddib markii uu booqasho maalmo qaadatay ku tegay dhulka ay Israa’iil xoogga ku haysato.

Kuwait (Caasimada Online) – Garsooraha caalamiga ah ee Soomaaliyeed, Cumar Cartan, ayaa gaaray dalka Kuwait, halkaas oo uu ku dhexdhexaadin doono kulanka adag ee horyaalka Zain Premier League ee dhex mari doona Kuwait SC iyo Al-Qadsiya. Ciyaartan ayaa sidoo kale noqon doonta mid kooxda Kuwait SC loogu caleema saarayo koobka horyaalka dalkaas.

Cumar Cartan ayaa dalka Kuwait ku gaaray martiqaad rasmi ah oo uu ka helay Guddoomiyaha Xiriirka Kubadda Cagta Kuwait, Sheekh Axmed Al-Yuusuf. Waxaa loo doortay inuu dhexdhexaadiyo ciyaarta u dhexeysa kooxaha Kuwait SC iyo Al-Qadsiya, oo la ciyaari doono 29-ka Juun 2026, taasoo ka mid ah kulamada ugu dambeeya ee horyaalka Zain Premier League.

Markii uu gaaray Kuwait, waxaa si rasmi ah u soo dhaweeyay Safiirka Soomaaliya u fadhiya dalkaas, Cabdullaahi Maxamed Sheekh, mas’uuliyiin ka tirsan Xiriirka Kubadda Cagta Kuwait, iyo wakiillo ka socday shirkadda Al Shaayic.

Hore, Xiriirka Kubadda Cagta Yurub ee UEFA ayaa ku dhawaaqay in garsoore Cumar Cartan uu dhexdhexaadin doono ciyaarta weyn ee Super Cup-ka, taasoo dhex mari doonta kooxaha Paris Saint-Germain iyo Aston Villa.

Cartan ayaa sidoo kale loo doortay inuu ka mid noqdo garsoorayaasha matalaya qaaradda Afrika ee Koobka Adduunka. Hase yeeshee, waxaa garoonka caalamiga ah ee Miami ku celisay Hay’adda Kastamka iyo Ilaalinta Xuduudaha Mareykanka ee CBP, waxaana dib loogu celiyay dalka Turkiga.

Cumar Cartan waxaa si weyn loogu aqoonsan yahay mid ka mid ah garsoorayaasha ugu fiican Afrika. Wuxuu qarka u saarnaa inuu noqdo garsoorihii ugu horreeyay ee Soomaaliyeed ee abid dalkiisa uga qeyb gala Koobka Adduunka. Waxaa sidoo kale loo magacaabay mid ka mid ah garsoorayaasha ugu fiican qaaradda, isagoo hore u soo maamulay laba ciyaarood oo ka tirsan Koobka Qaramada Afrika.

Muqdisho (Caasimada Online) – Shirkadda Likenew Smart Laundry ayaa Muqdisho ku daahfurtay adeeg cusub oo casri ah, kaas oo loogu magac daray 24/7 Smart Lockers, waxaana uu macaamiisha u oggolaanayaa inay dharkooda geeyaan ama kala baxaan xilli kasta, habeen iyo maalin.

Adeeggan ayaa noqonaya midkii ugu horreeyay ee noociisa ah ee laga hirgeliyo Soomaaliya, iyadoo shirkaddu sheegtay inuu si gaar ah uga jawaabayo baahida dadka mashquulka ah ee aan mar walba heli karin waqti ay ku tagaan xarumaha dhaqista dharka.

Munaasabadda daahfurka adeeggan cusub ayaa waxaa ka qeybgalay mas’uuliyiin iyo marti sharaf kala duwan, iyadoo Likenew ay sheegtay in nidaamkan uu qeyb ka yahay dadaal ay ku casriyeyneyso adeegyada daryeelka dharka ee dalka.

Hoos ka aqriso warsaxaafadeedka oo dhameystiran:

Shirkadda Likenew Smart Laundry oo daahfurtay “24/7 Smart Lockers”, kaasoo waji cusub u yeelaya adeegyada dhaqista ee soomaaliya.

Muqdisho, Soomaaliya – 25 June, 2026: Shirkadda Likenew Smart Laundry oo hormuud u ah casriyeynta adeegyada daryeelka dharka ee Soomaaliya, ayaa maanta si rasmi ah u daahfurtay nidaamkii ugu horreeyay ee noociisa ah oo dalka laga hirgeliyo: Likenew Smart Lockers.

Adeeggan casriga ah ayaa macaamiisha awood u siinaya in ay dharkooda geeyaan ama kala baxaan xilli kasta oo ay doonaan, habeen iyo maalin (24/7), iyagoon saf u gelin, cidna sugayn, amaba ka walaacayn in xaruntu ay xirmayso xilliyada dambe.

Tallaabadan ayaa ah isbeddel weyn oo si toos ah u xallinaya culeyskii macaamiisha ka haystay iswaafajinta waqtigooda shaqo iyo helitaanka adeegyada shirkadda.

Faa’iidooyinka ugu muhiimsan ee Likenew Smart Lockers:

Helitaan joogo ah: Macaamiishu waxay dharkooda dhigan karaan ama qaadan karaan xilli kasta, oo ay doonayaan, taas oo xorriyad buuxda siinaysa dadka mashquulka ah.

U-dhowaanshaha Macaamiilka: Adeeggan cusub wuxuu shirkadda u sahlayaa in ay Lockers-ka geyso degmooyinka durugsan iyo meelaha ka fog xarumaheenna waaweyn, si adeeggeennna loogu dhaweeyo macaamiisheenna.

Ammaan & Degdegsiimo: Dhar kasta oo la dhigo Lockers-ka wuxuu ku jiraa nidaam ammaan ah oo danabaysan (Digital).

Munaasabadda daahfurka Likenew Smart Lockers waxaa ka qaybgalay oo hadal ka jeediyay Maareeyaha Guud ee Hay’adda Dhowrista Xogta Dadweynaha, Mudane Maxamed Nuur Coloow. Isagoo bogaadinaya hannaanka casriga ah ee shirkadda iyo ilaalinta xogta macaamiisha, ayuu yiri: “Likenew waxay buuxisay baahi weyn oo dalka ka jirtay, taas oo ah casriyeynta iyo u-beddelidda adeegyada daryeelka qaab dijitaal ah. Nidaamka Lockers-ka iyo App-ka waxaa loo dhisay si waafaqsan shuruucda caalamiga ah ee dhowrista xogta, annagoo ka hay’ad ahaan ku biirinnay talooyinkeenna iyo hagitaankeenna si loo xaqiijiyo badbaadada xogta dadweynaha.”

“Hadafkeennu ma ahan oo keliya inaan dhar dhaqno, balse waa inaan Soomaaliya keenno fikir cusub (A New Concept for Laundry) oo la jaanqaadaya qaab-nololeedka casriga ah ee dadkeenna,” ayuu yiri Axmed Bashiir Osman oo ah maamulaha guud ee LIKENEW. Wuxuu sii raaciyey: “Likenew Smart Lockers waxay meesha ka saarayaan sugitaankii iyo saxmaddii, waxayna noo suuragelinayaan inaan adeeggeenna u dhowayno macaamiisheenna meel kasta oo ay joogaan.”

Shirkadda Likenew waxay mar kasta u taagan tahay in ay daryeelka dharka ka dhigto mid hufan, ammaan ah, oo macmiilku ku raaxaysto, iyadoo isku-xiraysa tayada sare ee shaqada iyo awoodda tignoolajiyadda.

Wixii faahfaahin dheeri ah, fadlan nagala soo xiriir:

Email: [email protected]
Taleefan/WhatsApp: 252 615311877 ama 2414
Website: www.likenew.so
— DHAMMAAD —

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre ayaa galabta soo gebogabeeyey safar shaqo oo laba maalmood qaatay oo uu ku joogay magaalada Dhuusamareeb, caasimadda dowlad-goboleedka Galmudug.

Intii uu ku sugnaa Dhuusamareeb, Ra’iisul Wasaaruhu waxa uu kulamo kala duwan la yeeshay madaxda Galmudug iyo qaybaha kala duwan ee bulshada, kuwaas oo diiradda lagu saaray arrimaha siyaasadda, amniga iyo geeddi-socodka doorashooyinka.

Ra’iisul Wasaare Xamza ayaa si guul leh u soo gaba-gabeeyey wada-hadalladii uu la yeeshay Madaxweynaha Galmudug, Axmed Cabdi Kaariye (Qoor-Qoor), kuwaas oo xoogga lagu saaray sidii deegaannada Galmudug uga dhici lahayd doorasho nabdoon oo hufan.

Xukuumadda DanQaran ayaa dadaal ku bixinaysa in doorashooyinka Galmudug ay ku qabsoomaan jawi deggan oo xasilloon, si looga fogaado wax kasta oo dib-u-dhac ku keeni kara horumarka laga gaaray dowlad-dhiska iyo xasilloonida maamulka.

Ra’iisul Wasaaruhu waxa uu Madaxweyne Qoor-Qoor ku bogaadiyey go’aannadii uu shaaciyey ee la xiriiray qabsoomidda doorashada qof iyo cod, isaga oo xusay sida ay uga go’an tahay in doorashada la qabto, kadibna xilka si nabadgelyo iyo masuuliyad leh loogu wareejiyo cidda ku guuleysata.

Ka hor inta uusan ka ambabixin Dhuusamareeb, Mudane Xamza ayaa kulan la qaatay siyaasiyiinta Galmudug ee heer federaal iyo heer dowlad-goboleed, kuwaas oo muujiyey sida ay uga go’an tahay in la sii ambaqaado dowlad-dhiska Galmudug iyo xoojinta dhaqanka dimuqraadiyadeed ee isu wareejinta xukunka.

Ra’iisul Wasaaraha waxaa garoonka diyaaradaha ee Dhuusamareeb ku sii sagootiyey Madaxweynaha Galmudug, Axmed Cabdi Kaariye (Qoor-Qoor), iyo Taliyaha Hay’adda Nabad-sugidda iyo Sirdoonka Qaranka (NISA), Mahad Salaad.

Jabuuti (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Dr. Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa maanta booqasho shaqo ku gaaray magaalada Jabuuti ee caasimadda Jamhuuriyadda Jabuuti, halkaas oo ay si diirran ugu soo dhoweeyeen mas’uuliyiin ka tirsan dowladda dalkaasi.

Madaxweynaha ayaa ka mid ah madaxda iyo mas’uuliyiinta ka kala socda dalalka gobolka iyo ururrada caalamiga ah ee lagu casuumay ka qaybgalka munaasabadda qaran ee lagu xusayo sannad-guurada 49-aad ee ka soo wareegtay xornimada Jamhuuriyadda Jabuuti.

Xuskan ayaa ku beegan 27-ka Juun, waana maalintii ay Jabuuti xorriyaddeeda ka qaadatay gumeystihii Faransiiska sanadkii 1977-kii.

Munaasabadda ayaa la filayaa inay ka soo qaybgalaan madax iyo wafdiyo heer sare ah oo ka kala imanaya dalal badan, kuwaas oo la wadaagaya shacabka Jabuuti dabaal-degga maalinta qaran ee dalkaasi.

Inta uu ku sugan yahay dalka Jabuuti, Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa kulamo la yeelan doona madaxda dalkaasi, gaar ahaan Madaxweynaha Jamhuuriyadda Jabuuti, Ismaaciil Cumar Geelle.

Labada madaxweyne ayaa la filayaa inay ka wada hadlaan xoojinta xiriirka walaaltinimo iyo iskaashiga soo jireenka ah ee ka dhexeeya Soomaaliya iyo Jabuuti, gaar ahaan dhinacyada amniga, dhaqaalaha iyo iskaashiga gobolka.

Booqashadan ayaa muujinaysa xiriirka dhow iyo iskaashiga taariikhiga ah ee ka dhexeeya labada dowladood iyo labada shacab ee walaalaha ah. Jabuuti ayaa ka mid ah saaxiibbada dhow ee Soomaaliya, iyadoo taageero ka geysata dhinacyada amniga iyo horumarka. Ciidamada Jabuuti ayaa qayb ka ah howlgalka Midowga Afrika ee AUSSOM, iyagoo door muhiim ah ka qaata dadaallada nabad-ilaalinta iyo xasillinta Soomaaliya.

Si kastaba, Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa safarkiisa Jabuuti uga sii gudbi doona dalalka Masar iyo Itoobiya, isagoo kala hadlaya xaaladaha siyaasadeed iyo amni ee gobolka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi ayaa ka hadlay tanaasulka uu sameeyay Madaxweynaha maamulka Galmudug, Axmed Qoor-Qoor oo isagu ka haray tartanka musharaxnimada madaxweynaha maamulka.

Wasiir Fiqi ayaa ugu horeyn bogaadiyay go’aanka Axmed Qoor-Qoor, oo uu sheegay inuu u hiiliyay dadka iyo maamulka Galmudug. “Waxaan bogaadinayaa waaga cusub ee siyaasadeed ee u baryay Galmudug ee isu-tanaasulka, isfahamka iyo biseylka ee Galmudug ka hanaqaaday,” ayuu yiri.

Waxa uu intaas kusii daray “Waxaan sidoo kale bogaadinayaa Madaxweynaha Galmudug Md. Ahmed Abdi Kaarie oo u hiiliyey dadka iyo Maamulka Galmudug, waxqabad iyo horumar gaarsiiyay Galmudug asaga iyo mas’uuliyiinta heerarka kale duwan ee Galmudug.”

Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa sidoo kale wuxuu sheegay in Galmudug ay ku ammaanan tahay wadaninimada iyo in aysan ka mid ahayn saldhigyada dalka laga dibindaabyeeyo, isla markaana laga abaabulo shirqoolada qaranimada lagu dhaawacayo.

Fiqi ayaa guul u rajeeyay musharax Liibaan Axmed Xasan (Liibaan Shuluq) oo Villa Soomaaliya u wado hoggaanka maamulka Galmudug.

Si kastaba, tanaasulka Qoor-Qoor ayaa soo afjaraya doodihii siyaasadeed ee muddooyinkii dambe ka dhex taagnaa Dowladda Federaalka iyo Galmudug ee la xiriiray hannaanka doorashooyinka, iyadoo la filayo in deegaannada maamulka ay ka dhacaan doorashooyin dadweyne, sida ay hore u shaaciyeen guddiga madax-bannaan ee doorashooyinka qaranka iyo soohdimaha.

Hoos ka aqriso qoraalka wasiirka oo dhameystiran:

Waxaan bogaadinayaa waaga cusub ee siyaasadeed ee u baryay Galmudug ee isu-tanaasulka, isfahamka iyo biseylka ee Galmudug ka hanaqaaday.

Waxaan sidoo kale bogaadinayaa Madaxweynaha Galmudug Md. Ahmed Abdi Kaarie oo u hiiliyey dadka iyo Maamulka Galmudug, waxqabad iyo horumar gaarsiiyay Galmudug asaga iyo mas’uuliyiinta heerarka kale duwan ee Galmudug.

Taladu Waa qori isku-dhiib, waa dhammaystirka hayaan aan dhammaanayn oo horumar iyo waxqabad joogto ah.

Galmudug waxay ku ammaanan tahay wadaninimada iyo in aysan ka mid ahayn saldhigyada dalka laga dibindaabyeeyo, laga abaabulo shirqoolada qaranimadeena lagu dhaawacay, oo aan marna ku suntunayn in ay gabbaad u noqotay cadowga dalka iyo dadka Soomaaliyeed.

Waa maamul Soomaalinimadu ku weyn tahay qof kasta oo Soomaali ahna gurigiisii ah.

Saaxiibkeen Liibaan Axmed Xasan waxaan u rajaynayaa guul

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa si rasmi ah u shaacisay in uu bilowday xilliga bad-xiranka oo ah xilli ay ka jiraan mowjado iyo dabeylo xooggan oo saameeya Badweynta Hindiya iyo Gacanka Cadmeed, kuwaas oo khatar gelin kara isu-socodka iyo howlaha ka socda badda.

War-saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Dekedaha iyo Gaadiidka Badda ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya ayaa lagu sheegay in muddada bad-xiranka ay socon doonto laga bilaabo 1-da Juun ilaa 15-ka Sebteembar 2026, iyadoo muddadaas la filayo in xaaladaha cimilada badda ay noqdaan kuwo aad u adag.

Wasaaraddu waxay ku wargelisay ganacsatada, kalluumeysatada, milkiilayaasha gaadiidka badda iyo dhammaan dadka ku tiirsan howlaha badda inay muujiyaan feejignaan dheeraad ah inta lagu jiro muddadaas, si looga hortago khataraha ka dhalan kara cimilada.

Digniinta ayaa si gaar ah u quseysa doomaha yaryar, maraakiibta dhexdhexaadka ah iyo kuwa waaweyn ee cabirkoodu ka yar yahay 1,500 metric ton, maadaama ay si weyn ugu nugul yihiin mowjadaha iyo dabeylaha xooggan ee ka dhasha xilliga bad-xiranka.

Sidoo kale, shacabka Soomaaliyeed ayaa looga digay inay ku dabaashaan badda muddadaas, iyadoo wasaaraddu ay sheegtay in xaaladda badda ay sababi karto halis naf iyo hantiyeed oo ka dhalata isbeddellada cimilada iyo kacdoonka hirarka.

Wasaaradda Dekedaha iyo Gaadiidka Badda ayaa sheegtay in ujeeddada digniintan ay tahay ilaalinta nolosha dadka iyo hantidooda, iyadoo la tixgelinayo khataraha la xiriira cimilada badda ee xilligan sannad kasta soo noqnoqda.

Ugu dambeyn, wasaaraddu waxay ugu baaqday dhammaan dhinacyada ay khuseyso inay si xilkasnimo leh uga jawaabaan digniinta la soo saaray, isla markaana ay raacaan talooyinka iyo tilmaamaha la xiriira badbaadada badda inta lagu jiro xilliga bad-xiranka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta ubax dhigay Taallada Dhagaxtuur ee magaalada Muqdisho, si loo maamuuso halyeeyadii nafahooda u huray halgankii gobannimo-doonka iyo iska dulqaadistii heeryadii gumeysiga.

Munaasabadda ubax-dhigga Taallada Dhagaxtuur ayaa qayb ka ah, dabaal-degyada lagu weynaynayo xuska sannad-guurada 26-ka Juun oo ah taariikhda maalintii ugu horreysay ee calan Soomaaliyeed oo xor ah laga taago dalkeenna, gaar ahaan gobolada Waqooyi ee dalka.

Madaxweynaha ayaa munaasabadda ku muujiyey muhiimadda ay leedahay xuska halgankii taariikhiga ahaa ee shacabka Soomaaliyeed ay ugu soo halgameen xorriyadda iyo midnimada dalka, isaga oo maamuusay geesiyaashii ka qayb qaatay soo dhicinta gobannimada.

Xasan Sheekh Maxamuud ayaa goobta ubax-dhigga ku tegay isaga oo ay wehliyaan saraakiil iyo mas’uuliyiin ka tirsan Dowladda Federaalka Soomaaliya, kuwaas oo si wadajir ah u xusay doorkii halyeeyada Soomaaliyeed ay ku lahaayeen halgankii gobannimo-doonka.

Taallada Dhagaxtuur ayaa ka mid ah astaamaha taariikhiga ah ee lagu xusuusto halgankii shacabka Soomaaliyeed ay isaga dulqaateen heeryadii gumeysiga, waxaana sannad kasta lagu qabtaa munaasabado lagu maamuusayo maalmaha xorriyadda.

Sannad kasta inta u dhexeysa 26-ka Juun iyo 1-da Luulyo, Soomaaliya ayaa si weyn u xusta maalmaha gobannimada, iyadoo 26-ka Juun ay ku beegan tahay maalintii gobollada Waqooyi ay ka xoroobeen gumeysigii Ingiriiska.

Sidoo kale, 1-da Luulyo ayaa ah maalintii gobollada Koonfureed ay xornimada ka qaateen Talyaaniga iyo maalintii ay midoobeen labada gobol ee Waqooyi iyo Koonfur, taas oo horseedday dhismaha Jamhuuriyadda Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre ayaa sheegay in Soomaaliya ay si weyn uga soo kabatay dhibaatooyinkii ka dhashay burburkii dowladnimada iyo colaadihii sokeeye ee muddada dheer saameynta taban ku yeeshay dalka.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa xusay in Soomaaliya ay soo martay marxalado kala duwan oo dhinacyada siyaasadda, amniga, nolosha iyo bulshada ah, hase yeeshee ay hadda dib uga soo kabanayso dhibaatooyinkii ay ka dhaxashay burburkii dowladdii dhexe.

Xamza ayaa tilmaamay in dalka uu galay heer cusub oo dib-u-dhis iyo xasillooni ah, isaga oo sheegay in horumarka laga sameeyey dhinacyo kala duwan uu muujinayo in Soomaaliya ay ka gudubtay caqabadihii waaweynaa ee hortaagnaa.

Wuxuu sidoo kale sheegay in dalalkii iyo hay’adihii caalamiga ahaa ee hore uga fogaaday Soomaaliya ay haatan dib ugu soo laabanayaan dalka, iyaga oo danaynaya maalgashi iyo iskaashi dhaqaale.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa intaas ku daray in kalsoonida caalamka ee Soomaaliya ay sii kordhayso, taas oo uu sheegay inay ka dhalatay horumarka laga gaaray dib-u-dhiska hay’adaha dowladda iyo dadaallada lagu xoojinayo amniga iyo xasilloonida.

“Caalamkii naga tegay ayaa maanta dib noogu soo noqonaya isaga oo inoo baahan oo dalka maalgashanaya. Dalka horay ayuu u socdaa, meel walibana wuu ka soo kabtay, dibna uma noqon doonno, waxaana u gudbaynaa dhismo, nabad iyo xalal waara,” ayuu yiri Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre.

Hadalka Ra’iisul Wasaaraha ayaa ku soo aadaya xilli Dowladda Federaalka ay xoojinayso dadaallada dib-u-dhiska dalka, horumarinta dhaqaalaha iyo soo jiidashada maalgashiga dibadda, iyadoo mas’uuliyiinta dowladda ay marar badan ku celceliyeen in Soomaaliya ay ka gudubtay marxaladihii adkaa ee ay soo martay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ka jawaabay xayiraadaha cusub ee Midowga Yurub ku soo rogay muwaadiniinta Soomaaliyeed ee codsanaya fiisaha dalalka Schengen, isagoo sheegay in Soomaaliya aysan diidaneyn dib u soo celinta dadkeeda, balse ay ku adkeysaneyso in marka hore la xaqiijiyo qofka la celinayo inuu yahay muwaadin Soomaali ah.

Hadalkan ayaa yimid kadib markii Golaha Midowga Yurub uu Khamiistii sheegay inuu xayiraado dhinaca dal-ku-galka ah ku soo rogay muwaadiniinta Soomaaliyeed, sababo la xiriira waxa uu ku tilmaamay wada-shaqeyn aan ku filneyn oo Soomaaliya kala sameyso dib-u-qaabilaadda muwaadiniinteeda sida sharci-darrada ah ku jooga dalalka Yurub.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa sheegay in khilaafka u dhexeeya Muqdisho iyo Brussels uusan ahayn in Soomaaliya diiddan tahay muwaadiniinteeda, balse uu salka ku hayo habka loo xaqiijinayo dadka la sheegayo in Soomaaliya lagu soo celinayo.

“Waxaan rabaa inaan u sheego Midowga Yurub iyo Soomaalida: maanaan diidin dadkeenna. Dadkeenna dalkan ayey leeyihiin, mana diidi karno,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh.

Wuxuu intaas ku daray in dowladda Soomaaliya ay su’aal ka qabto dadka Yurub ay dooneyso inay Soomaaliya ku soo celiso, gaar ahaan marka aan si cad loo xaqiijin jinsiyaddooda.

“Waxaan su’aal ka qabnaa oo keliya sida dadkaas loo soo celinayo. Qof kasta oo midabkeenna leh, muuqaalkeenna leh, oo Geeska Afrika ka soo jeeda ayaa magaceenna isku dhiibay si uu u helo magangalyo siyaasadeed,” ayuu yiri.

Muranka aqoonsiga

Madaxweynaha ayaa sheegay in Soomaaliya ay horey u aragtay kiisas dad lagu soo celiyay magaca Soomaali, balse markii ay dalka yimaadeen la ogaaday in aysan Soomaali ahayn.

“Waxaan waaya-arag u nahay dad la soo celiyay oo la yiri waa Soomaali, balse markii dalka ay yimaadeen aysan noqon Soomaali, Af-Soomaalina aysan aqoon, Soomaali-na aysan ahayn,” ayuu yiri Xasan Sheekh.

“Markii ay is-dhiibayeen waxay sheegteen inay Soomaali yihiin. Maanta waxaan taaganahay hal arrin: aan hubinno dadkaas, ma yihiin muwaadiniin ka tirsan Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya? Intaas ayaan isku haynaa,” ayuu raaciyay.

Madaxweynaha ayaa sheegay in dowladda Soomaaliya ay dooneyso in muwaadiniinteeda sharciyada ku waayay Yurub ay dalka ku soo noqdaan, balse aan la aqbali karin in qof aan Soomaali ahayn lagu soo celiyo magaca Soomaaliya.

Wuxuu sheegay in dowladda aysan jeclayn in Soomaalida ku dhibaateysan Yurub lagu daawado dhibaatada, balse ay muhiim tahay in dib-u-celintu ku dhacdo hannaan sax ah, sharci ah, oo lagu kala saarayo muwaadinka Soomaaliyeed iyo dadka kale ee sheeganaya magaca Soomaaliya.

Xannibaadaha cusub

Golaha Midowga Yurub ayaa Khamiistii ku dhawaaqay tallaabooyin cusub oo si toos ah u saameynaya codsiyada fiisaha muddada-gaaban ee muwaadiniinta Soomaaliyeed.

Tallaabada ugu weyn ayaa ah in dalalka xubnaha ka ah Midowga Yurub aysan hadda muwaadiniinta Soomaaliyeed siin karin fiisaha dhowrka jeer lagu galo dalalka Schengen, oo loo yaqaan multiple-entry visa.

Sidoo kale, dalalka xubnaha ka ah Midowga Yurub ma fududeyn karaan shuruudaha caddeymaha looga baahan yahay dadka Soomaaliyeed ee codsanaya fiisaha. Taas waxay ka dhigan tahay in codsadayaasha Soomaaliyeed laga doonayo inay keenaan dukumentiyo buuxa oo caddeynaya ujeeddada safarkooda, halka ay ka deggan yihiin, awoodda dhaqaale iyo shuruudaha kale ee gelitaanka.

Midowga Yurub ayaa sidoo kale meesha ka saaray dhaafitaanka khidmadda fiisaha ee dadka haysta baasaboorrada diblomaasiga iyo kuwa adeegga dowladda.

Muddada caadiga ah ee lagu baari jiray codsiyada fiisaha ayaa iyaduna laga dhigay 45 maalmood, halka markii hore ay ahayd 15 maalmood.

Golaha Midowga Yurub ayaa sheegay in tallaabadan ay tahay mid ku-meel-gaar ah, balse ma uusan sheegin waqti rasmi ah oo ay ku egtahay.

Cadaadiska Brussels

Midowga Yurub ayaa sheegay in qiimeyn ay sameysay Guddiga Yurub lagu ogaaday in Soomaaliya aysan si ku filan ugala shaqeyn dib-u-qaabilaadda muwaadiniinteeda aan sharciga ku lahayn dalalka Yurub.

“Dalalka ay dadku ka soo jeedaan waa inay gutaan waajibaadkooda, haddii kale cawaaqib ayaa ka dhalan kara,” ayuu yiri Magnus Brunner, Wakiilka Arrimaha Gudaha iyo Socdaalka ee Midowga Yurub.

“Go’aanka maanta wuxuu muujinayaa hawlgelin iyo go’aan dheeraad ah oo lagu gaarayo iskaashi wanaagsan oo dhinaca dib-u-qaabilaadda ah,” ayuu raaciyay.

Go’aanka ka dhanka ah Soomaaliya ayaa qeyb ka ah cadaadis ballaaran oo Midowga Yurub ku saarayo dalalka aan si buuxda ula shaqeyn marka la doonayo in lagu celiyo muwaadiniintooda aan haysan sharci ay ku joogaan Yurub.

Midowga Yurub ayaa horey tallaabooyin la mid ah ugu qaaday dalal ay ka mid yihiin Gambia iyo Itoobiya. Xannibaadihii lagu soo rogay Itoobiya sanadkii 2024 ayaa laga qaaday bishii May ee sanadkan, kadib markii Brussels ay sheegtay in Addis Ababa ay hagaajisay iskaashiga dib-u-qaabilaadda.

Saameynta Soomaalida

Inkasta oo tallaabada cusub aysan ahayn mamnuucid guud oo fiisaha Soomaalida ah, haddana waxay adkeyneysaa nidaamka codsiga, waxayna kordhineysaa muddada sugitaanka iyo culayska dukumentiyada laga doonayo dadka Soomaaliyeed ee u safraya Yurub.

Waxay si gaar ah u saameyn kartaa ganacsatada, ardayda, dadka booqashada ugu taga qoysaskooda, iyo mas’uuliyiinta heysta baasaboorrada diblomaasiga ama kuwa adeegga.

Jawaabta Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa muujineysa in dowladda Soomaaliya ay dooneyso in muranka dib-u-celinta lagu xalliyo hubinta aqoonsiga dadka la soo celinayo, halkii si guud loogu fasiri lahaa inay Muqdisho diidan tahay muwaadiniinteeda.

Midowga Yurub ayaa sheegay inuu sii wadi doono qiimeynta horumarka Soomaaliya ka sameyso wada-shaqeynta dib-u-qaabilaadda, taas oo ka dhigan in xannibaadaha laga qaadi karo haddii Brussels ay ku qanacdo in isbeddel muuqda uu dhacay.

Nairobi (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaare ku-xigeenka Soomaaliya, Jibril Cabdirashiid Xaaji, ayaa laga masaafuriyey Kenya kadib markii saraakiisha socdaalka ee dalkaas ay shaki geliyeen sax ahaanshaha baasaboor Kenyan ah oo la sheegay inuu watay, sida uu qoray wargeyska The Standard ee ka soo baxa Nairobi.

Jibril ayaa Arbacadii, 24-ka June 2026, abbaaro 4:00 galabnimo, ka degay Terminal 2 ee garoonka diyaaradaha caalamiga ah ee Jomo Kenyatta, isaga oo ka yimid Muqdisho, kuna safray diyaarad ay leedahay shirkadda Saacid Airlines, sida ay sheegeen saraakiil socdaal iyo dad goobjoogeyaal ah oo wargeysku soo xigtay.

Warbixinta ayaa lagu sheegay in mas’uulkan uu watay baasaboor diblomaasi oo Soomaali ah, kaas oo shaqeynaya illaa 18-ka September 2029, isla markaana uu soo bandhigay fiise sax ah markii lagu guda jiray hubinta caadiga ah ee socdaalka.

Hase yeeshee, saraakiisha socdaalka Kenya ayaa la sheegay inay shaki muujiyeen markii ay ogaadeen in mas’uulka sare ee dowladda Soomaaliya uu sidoo kale haysto baasaboor Kenyan ah.

“Intii lagu jiray hubinta caadiga ah ee socdaalka, waxaa laga shakiyey inuu si sharci darro ah ku helay baasaboor Kenyan ah. Markii laga codsaday inuu wareejiyo, wuu diiday, wuxuuna sheegay inuu kaliya ku soo bandhigi karo maxkamad,” ayaa lagu yiri warbixin boolis oo uu soo xigtay The Standard.

Kadib su’aalaha la weydiiyey, Jibril ayaa loo qaaday qeybta VIP-da ee Terminal 2, halkaas oo ay hay’adaha socdaalka iyo ammaanka Kenya ku wadeen baaritaanka arrinta la xiriirta dukumentiga lagu muransan yahay.

Mas’uulkan ayaa markii dambe loo diyaariyey tikit dib loogu celinayo Soomaaliya, waxaana uu garoonka JKIA ka dhoofay Khamiistii, 25-ka June 2026, abbaaro 6:45 subaxnimo, isaga oo raacay diyaarad ay leedahay Daallo Airlines, sida warbixintu sheegtay.

Ilaa hadda dowladda Kenya si rasmi ah ugama hadlin sababta keentay in Ra’iisul Wasaare ku-xigeenka Soomaaliya dib loogu celiyo dalkiisa, mana cadda haddii hay’adaha Kenya ay wadaan baaritaan dheeraad ah oo ku saabsan baasaboor-ka Kenyan-ka ah ee lagu sheegay inuu watay.

Sidoo kale dowladda federaalka Soomaaliya weli kama aysan soo saarin wax war rasmi ah dhacdadan, oo imanaysa xilli xiriirka Muqdisho iyo Nairobi uu muhiim u yahay arrimaha amniga, ganacsiga iyo isu socodka labada dal.

Dhacdadan ayaa la filayaa inay dhaliso hadal-hayn diblomaasiyadeed, maadaama ay la xiriirto mas’uul sare oo ka tirsan dowladda federaalka Soomaaliya.

Kenya ayaa sanadihii la soo dhaafay dhowr jeer sheegtay inay la tacaaleyso kiisas ku saabsan ajaaniib si sharci darro ah ku helay aqoonsiyo iyo dukumentiyo Kenyan ah, iyadoo musuq-maasuq lagu tilmaamo mid ka mid ah caqabadaha ugu waaweyn ee hortaagan nidaamka diiwaangelinta dalkaas.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud, oo ka hadlayay munaasabadda 26-ka Juun oo lagu qabtay xarunta gobolka Banaadir, ayaa sheegay in Soomaaliya ay wajahayso marxalad adag iyo dhibaatooyin, balse ay barbar yaallaan fursado qaali ah iyo rajo ifaysa.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa sheegay in toban sano ka hor shacabka Soomaaliyeed aysan si buuxda ugu dhiirran karin inay xusaan 26-ka Juun, balse maanta ay waddooyinka isugu soo baxeen 65 kun oo arday oo ka qalin-jabiyay dugsiyada hoose, iyo ku dhowaad 50 kun oo arday oo u fadhiistay imtixaanka dugsiyada sare. Wuxuu sheegay in arrintaas ay muujineyso fursadda maanta u soo hoyatay qaranka.

Madaxweynaha ayaa sheegay in qaran iyo awooddiisa aan lagu dhisi karin hub iyo qori, balse lagu dhisi karo qalin iyo is-oggolaansho. Wuxuu si gaar ah uga hadlay qaranimada iyo gobannimada dalka, isagoo sheegay inay ku timid iska caabin iyo gumeysi-naceyb ay hormuud u ahaayeen dadka ka soo jeeda gobollada Waqooyi, kuwaas oo door weyn ka qaatay xornimada iyo dowladnimada Soomaaliya.

“Maanta oo qarniga 21-aad ah, dalal iyo dowlado ayaa is-doonaya. Marka ay ugu yaraato siyaasadda iyo dowladnimada halkeeda ha ahaatee, waxay ku haminayaan in dhaqaalaha iyo suuqyada la isku furo, nolol fiicanna kor loo qaado. Kala joogis marna annaga dan nooma aha,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh, oo ka hadlayay aragtida gooni-u-goosadka Somaliland.

“Waxaan rabaa, walaalayaal, wax kasta oo aad tirsaneysaan ama tabaneysaan, hore waan uga garaabnay, haddana inaan ka garaabno ayaan rabnaa. Kama daaleyno, kamana caajiseyno. Wax kasta oo ay dadkaasi tabanayaan, si ay uga calool-fayoobaadaan inaan sameyno kama daaleyno, kamana caajiseyno,” ayuu sii raaciyay Madaxweyne Xasan Sheekh, isagoo sheegay in dhinacooda ay diyaar u yihiin garowshiyo.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa, si uu bulshada Soomaaliyeed ugu baraarujiyo, soo qaatay aayadda 78-aad ee Suuradda Huud, taas oo Nabi Luud uu ku yiri qoomkiisii: “Miyaanay idinku jirin xataa hal nin oo caqli iyo garasho leh oo xumaanta idinka reeba, martidana iiga xishooda?”

Xasan Sheekh ayaa bulshada Soomaaliyeed iyo dadka Somaliland u sheegay in fikirkii xornimada iyo midowga uu ahaa mid ay gaareen dad waxgarad ah oo xorriyad iyo gobannimo doonayay. Wuxuu sheegay in haddii dadaalkaas uu markii dambe ku dhammaaday xanuun, aysan bulshada Soomaaliyeed badankeed raalli ka ahayn wixii dhacay.

Wuxuu intaas ku daray in dad iyo shaqsiyaad xanuunkaas wax ku lahaa aysan maanta nooleyn, halka dadkii diidanaa tacaddiyada iyo wixii dhacay ay maanta joogaan, isla markaana ay doonayaan in dib loo xoojiyo midnimadaas.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa carrabka ku adkeeyay in muddadii xileedkiisii koowaad iyo muddada hadda uu joogo uu aad u jeclaa, una dadaalay, in la sameeyo wax kasta oo bixin kara murugada iyo xanuunkaas. Si kastaba, wuxuu sheegay in aan weli lagu guuleysan xalinta mushkiladdaas.

Madaxweynaha ayaa sheegay in siyaasadda iyo qorshayaasha ay dowladda federaalka ka leedahay Somaliland lagu sameyn doono dib-u-eegis, si loo helo fikir iyo talo siyaasadeed oo walaalaha Somaliland ku qancin kara inay la midoobaan walaalahooda Soomaaliyeed.

Sidoo kale, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa sheegay inay diidi doonaan wax kasta oo aysan u qalmin dadka Soomaaliyeed ee ku nool gobollada Waqooyi. Wuxuu sidoo kale ka tacsiyadeeyay hadallada aan wanaagsaneyn ee mararka qaar laga sheego dadkaas, isagoo sheegay in aysan u qalmin in sidaas loola hadlo.

Ugu dambeyntii, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa sheegay in saddexda qaybood ee Soomaaliyeed ee weli ka maqan midnimada ay ku faraxsan yihiin yididiilada horumarka iyo rajada ka muuqata Soomaaliya. Wuxuu sheegay inay bogaadinayaan horumarka muuqda, ayna ku faraxsan yihiin rajada soo ifaysa.

Madaxweynaha ayaa ummadda Soomaaliyeed ugu hambalyeeyay munaasabadda 26-ka Juun iyo maalinta 1-da Luulyo oo ku beegan maalmaha soo socda, isagoo shacabka Soomaaliyeed u rajeeyay inay adkeeyaan dowladnimadooda iyo midnimadooda.

Nairobi (Caasimada Online) – Ciidamada ammaanka ee dalka Kenya ayaa maanta bandow ku soo rogay qeybo badan oo ka tirsan magaalada Nairobi, iyadoo la adkeeyay dhaq-dhaqaaqa gudaha caasimadda, sababo la xiriira dibadbaxyo ay dhigayaan dhalinyarada loo yaqaan Gen Z.

Dibadbaxyadan ayaa ku soo beegmay sannad-guuradii labaad ee ka soo wareegtay kacdoonkii ballaarnaa ee looga soo horjeeday canshuurihii dowladda ee dhacay sannadkii 2024, kaas oo sababay dhimasho iyo dhaawac badan, isla markaana ku qasbay Madaxweyne William Ruto inuu ka laabto xeerkii maaliyadda ee muranka dhaliyay.

Ciidamada booliska oo wata fardo iyo gaadiid gaashaaman ayaa si weyn loogu daadiyay waddooyinka waaweyn ee Nairobi, oo ay ka mid yihiin Thika Super Highway, Mombasa Road, Waiyaki Way iyo Jogoo Road, iyagoo xannibay isu-socodka gaadiidka iyo dadka lugaynaya ee ku wajahan bartamaha magaalada.

Bandowga iyo tallaabooyinka amni ee la qaaday ayaa saameyn ku yeeshay isu-socodka dadweynaha iyo ganacsiga magaalada, iyadoo meelo badan oo ganacsi albaabada loo laabay cabsi laga qabo rabshado iyo isku dhacyo ka dhaca gudaha Nairobi.

Dibadbaxayaasha ayaa dalbanaya in caddaalad la horkeeno mas’uuliyiinta ku lugta lahaa dilalkii iyo xadgudubyadii dhacay intii lagu jiray dibadbaxyadii sannadkii 2024 iyo kuwii xigay, iyagoo sheegaya in in ka badan 80 qof ay ku dhinteen howlihii lagu kala dirayay mudaharaadyada.

Madaxweyne William Ruto ayaa sheegay in Dastuurka Kenya uu dammaanad qaadayo xorriyadda dibadbaxa, balse wuxuu caddeeyay in dowladdiisu aysan aqbali doonin falal rabshado wata ama burbur hantiyeed oo loo geysto hantida shacabka iyo tan dowladda.

Toddobaadkii hore ayuu Ruto ku dhawaaqay sanduuq lacageed oo dhan 15 milyan oo dollar, kaas oo loogu talagalay in lagu magdhabo dhibanayaashii xadgudubyada xuquuqda aadanaha ee dhacay intii u dhexeysay 2017 illaa 2025. Hase yeeshee, ururrada xuquuqda aadanaha ayaa dhaliilay qorshahan, iyagoo sheegay inuu weli ka maqan yahay isla xisaabtan iyo caddaalad dhab ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa ugu baaqday dalalka xubnaha ka ah Jaamacadda Carabta in aan loo oggolaan dhulkooda, dekedahooda, shirkadahooda iyo nidaamyadooda maaliyadeed in loo adeegsado wax kasta oo sahli kara xiriir ama maalgashi lala yeesho maamulka Somaliland.

Baaqan waxaa jeediyey Wasiiru-dawlaha Arrimaha Dibadda Soomaaliya, Cali Maxamed Cumar (Cali Balcad) xilli uu ka hadlayay furitaanka shirka Golaha Jaamacadda Carabta ee ka socda magaalada Ammaan ee dalka Urdun.

Wasiirka ayaa sheegay in dowladda Soomaaliya ay ka walaacsan tahay dhaqdhaqaaqyada diblomaasiyadeed iyo xiriirada caalamiga ah ee maamulka Somaliland la yeelanayso dalal iyo hay’ado kala duwan, isaga oo ku adkeystay in Somaliland ay weli qayb ka tahay Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

“Dowladda Soomaaliya waxay si ixtiraam leh uga codsanaysaa dhammaan dalalka Carabta inay hubiyaan in aan dhulkooda loo adeegsan maalgelin, fududayn, sharciyeyn ama caadiyeyn wax kasta oo la xidhiidha gobolkan gooni u goosadka ah ee waqooyi-galbeed,” ayuu yiri Cali Balcad.

Waxa uu sidoo kale ugu baaqay dowladaha Carabta in aanay u oggolaan nidaamyadooda maaliyadeed, shirkadahooda, dekedahooda iyo hay’adahooda kale in loo adeegsado wax kasta oo Soomaaliya ay u aragto xidhiidh aan sharci ahayn oo lala yeesho Somaliland.

Cali Balcad ayaa sheegay in arrintan ay la xidhiidho ilaalinta mabda’a dhowrista midnimada dhuleed ee dalalka Carabta, isaga oo xusay muhiimadda ay leedahay in laga hortago tallaabo kasta oo horseedi karta sharciyeyn ama aqoonsi loo fidiyo dhaqdhaqaaqyada gooni isu taagga.

Baaqa Soomaaliya ayaa imanaya xilli ay sii xoogaysanayaan dadaallada Somaliland ee ku aaddan ballaadhinta xiriiradeeda dibadda, gaar ahaan xiriirka cusub u dhexeeya Somaliland iyo Israa’iil, iyadoo Muqdisho ay mar kale ku celisay inay ka go’an tahay difaaca madax-bannaanideeda, midnimadeeda iyo xuduudaheeda caalamku aqoonsan yahay.