27.1 C
Mogadishu
Monday, April 20, 2026

Xasan Sheekh oo kulan muhiim ah la yeeshay Erdoğan + Sawirro

0

Istanbul (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa Madaxtooyada Dolmabahçe ee magaalada Istanbul kulan kula yeeshay Madaxweynaha Turkiga, Recep Tayyip Erdoğan.

Kulanka labada madaxweyne ayaa diiradda lagu saaray xoojinta xiriirka iyo iskaashiga u dhexeeya labada dal, gaar ahaan dhinacyada amniga, dhaqaalaha iyo horumarinta.

Madaxweyneyaasha ayaa sidoo kale dul istaagay miro-dhalka iskaashiga maalgashi ee Soomaaliya iyo Turkiga, kaas oo la sheegay inuu gaaray heer sare sanadihii u dambeeyay.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa uga mahadceliyay dowladda iyo shacabka Turkiga doorka muuqda ee ay ka qaadanayaan dowlad-dhiska iyo horumarka Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada dib u dhiska, adeegyada bulshada iyo amniga.

Labada dhinac ayaa adkeeyay muhiimadda ay leedahay sii xoojinta wada-shaqeynta istiraatiijiga ah ee u dhexeysa Soomaaliya iyo Turkiga, si loo sii horumariyo xiriirka labada dal.

Sidoo kale, labada madaxweyne ayaa hambalyeeyay billowga soo saarista shidaalka Soomaaliya, iyagoo xusay in markabkii qodi lahaa uu soo gaaray dalka, taas oo rajo cusub gelinaysa horumarka dhaqaalaha.

Si kastaba, xiriirka Soomaaliya iyo Turkiga ayaa si weyn u kobcay tan iyo sanadkii 2011-kii, markaas oo Ankara ay si xooggan u billowday taageerada Soomaaliya, iyadoo Turkigu ka mid yahay dalalka ugu waaweyn ee maalgashiga ku leh dalka.

Adarsh Swaika oo Muqdisho looga guddoomay aqoonsiga + Sawirro

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Cabdisalaam Cabdi Cali ayaa maanta xarunta wasaaradda ku qaabilay Safiirka cusub ee Jamhuuriyadda Hindiya u qaabilsan Soomaaliya, Dr. Adarsh Swaika.

Wasiirka ayaa safiirka ka guddoomay nuqul ka mid ah waraaqaha aqoonsigiisa, taas oo ka dhigan tallaabada ugu horreysa ee uu si rasmi ah u bilaabayo howlaha diblomaasiyadeed ee uu ka fulinayo dalka.

Safiirka Hindiya, Dr. Adarsh Swaika ayaa la sheegay in fadhigiisa rasmiga ah uu yahay magaalada Nairobi ee dalka Kenya, halkaas oo uu ka wakiil yahay danaha dalkiisa ee Soomaaliya.

Kulanka dhexmaray labada dhinac ayaa diiradda lagu saaray xiriirka taariikhiga ah ee soo jireenka ah ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Hindiya, kaas oo salka ku haya iskaashi iyo is-afgarad muddo dheer soo socday.

Labada mas’uul ayaa sidoo kale isla qaatay muhiimadda ay leedahay in la xoojiyo xiriirka laba geesoodka ah, si looga dhigo mid si wax ku ool ah uga faa’iideeya labada dal.

Waxaa intaas dheer in labada dhinac ay isku raaceen in iskaashiga jira loo beddelo mashaariic horumarineed oo miro dhal ah, kuwaas oo si toos ah u taaban kara nolosha shacabka.

Ugu dambeyntiina, Wasiirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya ayaa safiirka cusub u rajeeyay inuu si hufan oo guul leh u guto waajibaadkiisa shaqo inta uu xilka hayo.

Guddiga Madax-Bannaan ee Xuquuqul Insaanka oo ku kala jabay doorashadii K/Galbeed

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddiga Madax-Bannaan ee Xuquuqul Insaanka Qaranka (GMXIQ) ayaa galay khilaaf gudaha ah, kadib markii afar ka mid ah komishineerradiisa ay soo saareen bayaan rasmi ah oo ay ku diideen waxa ay ku tilmaameen ku milanka siyaasadeed ee qaar ka mid ah hoggaanka sare ee guddiga, arrintaas oo ay la xiriiriyeen doorashadii 28-ka Maarso 2026 ka dhacday Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed.

Bayaanka ayaa lagu sheegay in xubnaha saxiixay ay mowqifkooda ku saleynayaan Dastuurka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xeerka Lr. 16 ee 2016 ee lagu aas-aasay GMXIQ, iyo mabaadi’da caalamiga ah ee hay’adaha xuquuqul insaanka lagu hago, gaar ahaan Paris Principles, kuwaas oo dhigaya in hay’adaha noocan ahi ay ahaadaan kuwo madax-bannaan, dhexdhexaad ah, kana fog ku lug lahaanshaha siyaasadda.

Afarta komishineer ayaa si gaar ah u sheegay in Xoghayaha Guddiga, Marwo Fadumo Cabdiqani Yuusuf, ay muujisay taageero siyaasadeed oo hal dhinac ah oo la xiriirta dhacdooyinkii ka dhacay Baydhabo, taas oo ay ku tilmaameen fal ka hor imanaya waajibaadka sharci iyo anshaxeed ee saaran xubnaha guddiga. Waxay sheegeen in arrintaasi dhaawaceyso mabda’a dhexdhexaadnimada iyo madax-bannaanida ay tahay in guddigu ku shaqeeyo.

Sidoo kale, bayaanka ayaa mas’uuliyad dusha ka saaray Guddoomiyaha Guddiga Dr. Maryan Qaasim iyo Guddoomiye Ku-xigeenka Mudane Mohamed Haaruun, kuwaas oo lagu eedeeyay inay ku guuldarreysteen inay qaadaan tallaabo sharciyeed iyo mid maamul oo ku habboon arrintaas. Qorayaasha bayaanka ayaa ku dooday in aamusnaanta ama wax-ka-qabasho la’aanta hoggaanka sare loo fasiri karo dayacaad xil-gudasho, taas oo yeelan karta cawaaqib sharciyeed.

Komishineerrada bayaanka soo saaray waxay sidoo kale xuseen in sida ku cad Qodobka 18-aad, Faqradda 1-aad ee Xeerka Lr. 16 ee 2016, ku milanka siyaasadda, jebinta mabda’a dhexdhexaadnimada, ama gudasho la’aanta waajibaadka shaqo ay noqon karaan sabab keeni karta xil-ka-qaadis ama luminta xubinnimada guddiga.

Waxay sheegeen in xaaladdan ay dhaawacayso kalsoonidii dadweynaha lagu qabay GMXIQ, isla markaana ay abuureyso walaac sharci iyo mid hay’adeed oo ku saabsan awoodda guddiga ee ilaalinta xuquuqda aadanaha si caddaalad iyo dhexdhexaadnimo leh. Sidaas darteed, waxay si cad u diideen in guddiga loo adeegsado dano siyaasadeed, waxayna dalbadeen in la qaado tallaabooyin sharciyeed iyo kuwo hay’adeed oo lagu difaacayo madax-bannaanida hay’adda.

Ugu dambeyn, saxiixayaasha bayaanka ayaa ugu baaqay dhammaan xubnaha GMXIQ inay ku ekaadaan waajibaadka dastuuriga ah iyo kuwa sharciyeed ee loo igmaday, kana fogaadaan fal kasta oo dhaawici kara sumcadda, madax-bannaanida iyo kalsoonida hay’adda.

Bayaanka waxaa saxiixay Komishineer Axmed Sheekh Xamza Abshir, Komishineer Dr. Maxamed Cismaan Maxamuud, Komishineer Avv. H.E. Muumino Sheekh Omar, iyo Komishineer Dr. Omar Cabdulle Alasow.

Waqtiga la qabanayo doorashooyinka Galmudug iyo HirShabelle oo la shaaciyay

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka iyo Soohdimaha Qaranka ayaa si rasmi ah ugu dhawaaqay xilliga ay dhaceyso doorashada isku sidkan ee goleyaasha deegaanka iyo Golaha Wakiillada ee maamul-goboleedyada Galmudug iyo HirShabelle.

Guddiga oo maanta qabtay shir jaraa’id ayaa shaaca ka qaaday in 13-ka bisha May ay tahay maalinta loo qorsheeyay in deegaannada maamullada Galmudug iyo HirShabelle ay ka dhacdo doorasho qof iyo cod ah, taas oo noqonaysa mid si toos ah ay dadweynuhu ugu codeynayaan wakiilladooda.

“Shir ay maanta yeesheen dhammaan xubnaha guddiga doorashooyinka, ugana doodayeen qorshaha dhameystirka iyo qabashada doorashooyinka isku sidkan ee goleyaasha deegaanka dowlad-goboleedyada Koonfur Galbeed, Galmudug, HirShabelle iyo midda golaha deegaanka ee Waqooyi Bari, wuxuu soo saaray jadwalka doorashooyinka,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed ka soo baxay guddiga doorashooyinka.

Sidoo kale, guddiga ayaa sheegay in uusan wax isbeddel ah ku iman jadwalkii doorasho ee hore loo shaaciyay ee maamulka Koonfur Galbeed, ayna doorashooyinka isku sidkan ka dhici doonaan maamulkaasi 28-ka bishan April.

Halka doorashada golaha deegaanka ee maamulka Waqooyi Bari ay qabsoomi doonto 30-ka bisha June, maadaama uu leeyahay maamul dhameystiran oo leh golihiisa wakiillo iyo xukuumad, sida uu sheegay guddiga.

“Dhammaan dadweynaha Soomaaliyeed waxaa ku boorinaynaa inay ku biiraan ururrada siyaasadda, una tartamaan dhammaan goleyaasha kala duwan ee la dooranayo,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka guddiga doorashooyinka.

Sidoo kale, guddiga ayaa ku wargeliyay ururrada siyaasadda inay soo dhameystiraan liiska musharraxiinta golaha wakiillada, degmooyinka, iyo weliba wakiilladooda goobaha doorashooyinka uga hawlgalaya.

Si kastaba, Dowladda Federaalka ayaa dooneysa in xildhibaannada ku soo baxa doorashooyinka maamullada ay doortaan hoggaamiyeyaasha Galmudug, Koonfur Galbeed iyo HirShabelle, xilli uu muran xooggan ka taagan yahay hanaanka ay ku yimaadeen guddiga doorashooyinka iyo muddo-xileedka Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Kheyre oo luuqad adag kula hadlay Xasan kadib dhacdadii maanta, kana dalbaday in degdeg…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Kheyre ayaa si adag uga hadlay xiisadda ka taagan degmada Dayniile ee gobolka Banaadir, isagoo baaq degdeg ah u diray Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud.

Xiisaddan culus oo isku rogtay gacan ka hadal ayaa u dhexeysa ciidamada dowladda iyo dadka deegaanka, taas oo salka ku haysa barakicinta dhul ku yaalla degmadaasi, iyadoo uu ka dhashay khasaare kala duwan oo u badan dhaawac iyo burbur hantiyeed.

Dadka deegaanka ayaa diidan inay ka guuraan dhulkaasi, halka ciidamada dowladda ay bilaabeen inay awood u adeegsadaan, taas oo keentay isku dhaca labada dhinac.

Ra’iisul Wasaarihii hore ayaa si adag u cambaareeyay arrintan, isagoo ku eedeeyay Dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh inay duullaan, dhul-boob, gumaad, jirdil iyo afduub ku hayso shacabka ku nool degmada Dayniile.

“Waxaa ayaandarro iyo musiibo qaran ah in dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh, ee waqtigeedu sii idlaanayo, ay u xuubsiibatay burcadnimo oo ku hawlan barakicinta dadweynaha iyo boobka dhul ay shacabku ku milkiyeen si sharci ah, ayna ciidankii qaranka u adeegsanayso dhaca, barakicinta iyo afduubka shacabka,” ayuu yiri Kheyre.

Sidoo kale, wuxuu uga digay ciidanka kala duwan ee qaranka in “ay ka sii qeyb qaataan gumaadka iyo barakicinta dadweynaha.”

Ra’iisul Wasaarihii hore ayaa sidoo kale wuxuu Madaxweyne Xasan Sheekh ugu baaqay in si degdeg ah loo sii daayo odayaal dhaqan oo uu sheegay in laga afduubay degmada Dayniile, ayna dowladda ka joogsato boobka dhulka shacabka iyo gumaadka dadka birimageydada ah.

Dowladda Soomaaliya ayaa maalmihii u dambeeyay meelo badan oo ka mid ah caasimadda ka sameysay burburin, iyadoo cagta la mariyay xaafado ka tirsan degmooyinka Kaaraan iyo Heliwaa ee gobolka Banaadir.

Sheekh Cali Wajiis oo ka cabanaya dhulboob iyo falcelin ka dhalatay

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Sheekh Cali Maxamuud Xasan (Wajiis) oo kamid ah golaha sare ee Culimada Soomaaliyeed oo qoraal soo saaray ayaa sheegaya inuu ka cabanayo dhulboob, isaga oo qayo dhaan u diray madaxda dowladda Soomaaliya.

Sheekha oo si weyn u difaaci jiray Dowladda Federaalka, kuna taageeri jiray howlaha burburinta ee dhulalka danta guud ayaa hadda waxaa gaartay cagafta, isaga oo markiisii bilaabay inuu ka cawdo dhul boob lagu hayo.

Qoraalka uu soo saaray ayuu ku sheegay in la boobayo dhulka Goofka Reer Ow Maxaad oo ku yaalla Daarusalaam, dhulkaas oo uu tilmaamay in la sharciyeeyay 1988, isla markaana ay boobayaan shaqsiyaad huwan magaca dowladda.

Cali Wajii ayaa ka digay  boobka dhulkaasi, wuxuuna dhinacyda doonaya ugu baaqay in Alle ka cabsadaan dhulkaas oo ay leeyihiin dad shacab ah.

“Ogeysiis muhiim ah. Dhulka Goofka Reer Ow Maxaad ee deriska la ah Jaamacadda Mugdisho Daarusalam ee Noolaoostada loo soo qaatay waa dhul shacab leeyahay oo la sharciyeeyay 1988 bishii Marso sidaas darteed dadka siyaasiyiinta, ganacsatada iyo gobolka Banaadir Ilaahey ha uga baqaano xoolaha dadka shacabkaana yaan magac aan jirin lagu boobin waa ceeb adduunyo iyo cadaab aakhiro” ayuu qoraalkiisa ku yiri Sheekh Cali Wajiis.

Dhinaca kale, falcelin xooggan iyo hadal-heyn ayaa ka dhalatay cabashada kasoo yeertay Sheekh Cali Wajiis oo horay u difaaci jiray dowladda, iyadoo dadweynaha ay siyaabo kala duwan uga hadleen cabashadiisa.

Faarax Biniin: “Aad baan u soo dhaweynayaa in dulmiga si caddaalad ah loo qaybiyo”.

Cabdisalaan Xasan: “La jiifiyaa banaan la joojiyaa banaan may dhihi jireen?”.

Bashiir Cabdidaahir Cabdi: Cagaftii saaka ma qolkii Cali Wajiisbay hor taallaa”.

Cabdi Maxamed: “Shalay xaqdaradii uu dowladda ku taageerayey maanta markay soo gaartay miyuu xanuunka dareemay?”.

Si kastaba, Dowladda Soomaaliya ayaa haatan meelo badan oo kamid ah caasimada waxay ka sameysay burburin iyadoo maalmihii u dambeeyay cagta la mariyay xaafado ka tirsan degmooyinka Kaaraan iyo Heliwaa ee gobolka Banaadir.

Xiisad culus oo ka taagan Degmada Dayniile iyo wararkii ugu dambeeyay

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Xaaladda Degmada Dayniile ee gobolka Banaadir ayaa haatan kacsan, iyadoo labadii maalmood ee lasoo dhaafay ay ka taagneyd xiisad culus oo u dhexeyso ciidamada dowladda iyo dadka deegaanka, taas oo salka ku hayso barakicinta dhul ku yaalla degmadaasi.

Xiisadda oo saameynteeda si weyn looga dareemay Dayniile ayaa ka taagan aagga xaafadda Warlaliska halkaas oo ay isku fara-saareen ciidamada iyo dadka deegaanka oo toos u dagaalamay.

Gacan ka hadalka ayaa sababay khasaare kala duwan oo u dhaawac u badan iyo burbur hantiyeed, iyadoo sidoo kale ay waxyeeello gaartay ciidamada.

Dadka deegaanka ayaa diidan inay ka guuraan dhulkaasi, halka ciidamada dowladda ay bilaabeen inay awood u adeegsadaan, taas oo keentay isku dhaca labada dhinac.

Ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay saraakiisha amniga iyo maamulka degmada Dayniile oo ku aadan xiisaddan oo u muuqato mid kasii dareyso.

Xaaladda ayaa weli cakiran, waxaana socda dhaq-dhaqaaqyo ciidan iyo abaabul ay wadaan dadka deegaanka oo adeegsanayo dhagaxyo iyo waxyaabaha kale ee ay heli karaan, si ay uga hortaan ciidamada ammaanka.

Dowladda Soomaaliya ayaa meelo badan oo kamid ah caasimada waxay ka sameysay burburin iyadoo maalmihii u dambeeyay cagta la mariyay xaafado ka tirsan degmooyinka Kaaraan iyo Heliwaa ee gobolka Banaadir.

Go’aankii kasoo baxay Muungaab oo ka dhaqan-galay Muqdisho + Video

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Magaalada Muqdisho ee caasimada Soomaaliya waxaa maanta si rasmi ah uga dhaqan-galay go’aankii shalay kasoo baxay guddoomiyaha gobolka Banaadir Mudane Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) oo amar ku bixiyay in la qaato lacagta shillin Soomaaliga oo maalmihii dambe ay ganacsatada magaalada Muqdisho diidayeen.

Muungaab ayaa si toos ah ganacsatada ugu amray in aysan diidi karin isticmaalka shillinka Soomaaliga, isaga oo  si cad u sheegay in dambiile loo aqoonsan doono ganacsade kasta oo diida lacagta shillin Soomaaliga.

“Guddoomiyaha ayaa ganacsatada Soomaaliyeed u caddeeyay in aysan marnaba suurtagal ahayn in la diido adeegsiga lacagta shillin Soomaaliga, wuxuuna tilmaamay in lacagaha maxalliga ah ay qeyb ka yihiin tiirarka jiritaanka iyo halbowlaha dhaq-dhaqaaqa dhaqaale ee umadda, taas oo ilaalinteedu ay tahay waajib iyo mas’uuliyad dastuuri ah oo damiirkuna na farayo,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed kasoo baxay Gobolka Banaadir.

Intaas kadib waxaa maanta si guud caasimada uga dhaqan-galay amarka duqa magaalada Muqdisho, iyadoo dib loo bilaabay isticmaaka kunka shilin.

Hooyo kamid ah ganacsatada Suuq Bacaad oo la hadashay warbaahinta ayaa sheegtay in ay maanta ku shaqeynayaan, isla markaana ay qaadanayaan lacagta shilinka Soomaaliga ah, ayna u hoggaansameen amarka soo baxay.

“Shalay maadaama uu yiri guddoomiye Muungaab hala qaato maanta waa bilownay waana qaadanownaa kaashka sababto ah jajab la’aan wax shaqeynaayo ma leh oo qofka wax kaa gato baaqi inaa u celiso ayuu ka rabaa” ayay tiri hooyo kamid ah ganacsatada Suuq Bacaad ee magaalada Muqdisho.

Sidoo kale, ganacsade kale oo isna qudaarta iibiya ayaa sheegay inay dhib ku qabeen diidmada shilin Soomaaliga, haddase ay ku farxeen in dib loo bilaabay.

“Kaash waa qaadanayaa labadaan beri waa ku wareernay haddii aan qudaarey nahay aad ayaan ugu baahanahay wax waa gadan waynay, waana soo dhaweyneynaa go’aanka maamulka gobolka” ayuu yiri ganacsade qudaarle ah.

Si kastaba, Go’aanka kasoo baxay Maamulka Gobolka Banaadir ayaa yimid kadib kulan degdeg ah oo shalay uu guddoomiye Muungaab la yeeshay ganacsatada kala duwan ee magaalada Muqdisho, isaga oo ku amray isticmaalka lacagta shilinka Soomaaliga ah, kaas oo haatan dhaqan-galay.

 

 

Puntland oo ku dhawaaqday in kadib 15-ka bisha May ay…

0

Garoowe (Caasimada Online) – Maamulka Puntland oo ka hadlay xaaladda dalka ayaa si cad u sheegay in aysan aqbaleyn in Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud uu xilka sii hayo wixii ka dambeeya 15-ka May 2026.

Muddo-xileedka Madaxweynaha oo ku eg taariikhdaas ayay Puntland dooneysaa in isla markiiba la qabto doorasho wadar ogol lagu yahay, sida uu shaaciyay Wasiir ku-xigeenka Warfaafinta Puntland, Bile Qabowsade.

“Soomaali waxa keliya ee ku wada jiri kartaa waa in la ilaaliyo nidaamka federaalka iyo doorasho lagu yahay heshiis oo la isla aqbalo,” ayuu yiri Wasiir Qabowsade.

Waxa uu intaas ku sii daray, “Dowladda Puntland ma aqbalayso muddo-dhaaf iyo in dalka uu galo firaaq dastuuri ah, tallaabooyinna way qaadi doontaa.”

Hoggaanka Puntland oo ka mid ah Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed oo ay ku mideysan yihiin siyaasiyiinta mucaaradka iyo maamulka Jubaland ayaa si adag uga soo horjeeda dastuurka cusub ee uu ansixiyay Baarlamaanka 11-aad ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, kaas oo Talaadadii si rasmi ah uga soo idlaaday muddo-xileedkii afarta sano ee la doortay.

Dowladda Federaalka ayaa ku adkeysanaysa dastuurka cusub ee dhawaan meel-marsaday, kaas oo dhigaya in muddo-xileedka hay’adaha dowladda laga dhigo shan sano, taas oo mucaaradku ku fasireen muddo-kororsi sharci-darro ah oo aysan marnaba aqbali doonin.

Golaha Mustaqbalka ayaa haatan ka shaqeynaya sidii ay beesha caalamka ugu qancin lahaayeen in dalka uu u baahan yahay hannaan doorasho oo heshiis lagu wada yahay, si looga fogaado qalalaase siyaasadeed oo hor leh.

Si kastaba, mucaaradka oo horey ugu ballansanaa shirweyne ay kaga arrinsanayaan xaaladda dalka iyo mustaqbalka doorashooyinka, isla markaana ku goodinayay inay bilaabaan doorashooyin dadban ayaa haatan u muuqda kuwo dardartoodii hoos u dhacday.

Sidoo kale, dhaq-dhaqaaqyo siyaasadeed oo cusub ayaa la rumeysan yahay inay qorsheynayaan, kuwaas oo ay ka mid yihiin abaabulka kacdoonno laga bilaabo magaalada Muqdisho, ka hor inta aysan u wareegin shir ay ku yeelan doonaan magaalada Gaalkacyo toddobaadyada soo socda.

Xogta kulan go’aan culus lagu gaaray oo xalay ka dhacay madaxtooyada Soomaaliya

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Xarunta Madaxtooyada Soomaaliya waxaa xalay ka dhacay kulan xasaasi ah oo diiradda lagu saaray xaaladda Koonfur Galbeed, gaar ahaan isbeddelkii dhawaan ka dhacay magaalada Baydhaba ee meesha looga saaray maamulkii Madaxweyne Cabdicasiis Lafta-gareen.

Kulanka ayaa wuxuu u dhex-maray Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, Ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre iyo Guddoomiyaha Golaha Shacabka Aadan Maxamed Nuur (Madoobe), kaas oo jawi deggan kusoo idlaaday.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, kulankan waxaa dhanka siyaasiyiinta Digil iyo Mirifle ka qeyb-galay, wasiirada Xasan Xuseen Eelaay, Saadaad Maxamed Nuur Caliyoow iyo Danjire Ilyaas Cali Xasan, halka ay ka maqnaayeen wasiir Roobow, Lataliye Xuseen Sheekh Maxamuud iyo xubnaha kale ee kasoo jeeda Koonfur Galbeed.

Ilo wareedyo xilkas ah ayaa inoo sheegay in kulanka lagu go’aamiyay cidda noqoneysa musharraxa Koonfur Galbeed, waxaana loo gartay guddoomiye Sheekh Aadan Madoobe oo JSP ku meteli doono doorashada maamulkaas oo la filayo in dhawaan ay ka dhacdo magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay.

Go’aankan ayaa dhalin kara dood ka imaata dhinaca kaadiriinta kale ee Xisbiga Cadaaladda iyo Wadajirka, taas oo sababi karta kala jab ku yimaado Xisbiga, maadaama ay maalmahan socdeen loolan ku aadan Koonfur Galbeed.

Vila Somalia oo iyadu isbeddelka ka dhalisay Baydhaba ayaa dadaalka ugu xoogan gelineysa dhismaha maamul cusub, iyadoo toos u faragelisay Koonfur Galbeed, una magacowgay hoggaamiye KMG ah oo howsha sii wada.

Lama oga sida ay wax noqon doonaan, waxaase laga war sugayaa halka ay ku dambeyso arrinta Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Si kastaba, xiisadahan iska soo horjeedo ayaa uga sii daraya xaaladda dalka, maadaama uu taagan yahay jahwareer guud oo ka taaan doorashooyinka soo socda iyo wax ka beddelka dastuurka oo ay isku hayaan dowladda iyo mucaaradka.

Jab weyn oo soo gaaray Imaaraadka Carabta laguna qasbay in Burj Al Arab la…

Dubai (Caasimada Online) – Hoteelka sida weyn caalamka looga yaqaano ee Burj Al Arab oo ku yaalla magaalada Dubai ayaa la xiri doonaa muddo 18 bilood ah si dib-u-habeyn ballaaran loogu sameeyo, arrintaas oo ka dambeysay hoos u dhac ba’an oo ku yimid waaxda dalxiiska ee dalkaas, taas oo ka dhalatay weerarradii ay Iiraan ku qaadday Imaaraadka Carabta.

Bayaan ay soo saartay shirkadda iska leh hoteelka ee Jumeirah Talaadadii, ayaa lagu sheegay in shaqadan “mudada dheer la sugayay” loo fulin doono wejiyo kala duwan muddo ku dhow 18 bilood, waxaana mashruucan hoggaamin doona naqshadeeyaha qaabeynta gudaha ee fadhigiisu yahay magaalada Paris, Tristan Auer.

In kasta oo bayaanka shirkaddu uusan si cad u qeexin in hoteelkan u eg shiraaca doonta uu ahaan doono mid furan inta lagu jiro dayactirka, sarkaal ka tirsan shaqaalaha hoteelka ayaa wakaaladda wararka ee Reuters u xaqiijiyay in gabi ahaanba la xiri doono.

Wuxuu intaas ku daray in macaamiisha horay usii qabsaday hoteelka la siin doono goobo kale oo beddel ah oo ay dagaan, kuwaas oo ku yaalla hoteellada ka ag dhow.

Hoteelka Burj Al Arab, oo ay weheliyaan dhismaha adduunka ugu dheer ee Burj Khalifa iyo Jasiiradaha macmalka ah ee Palm Islands, ayaa ka mid ah dhismayaasha indhaha caalamka soo jiita ee ku yaalla Dubai. Hase yeeshee, hoteelkan ayaa waxaa soo gaaray burbur ka dhashay haraadiga diyaarad drone ah oo laga soo riday Iiraan, taas oo hawada lagu burburiyay bishii Maarso ee la soo dhaafay.

Iyadoo shirkadda Jumeirah aysan bayaankeeda ku soo hadal qaadin dagaalka Iiraan, haddana waxaa la rumeysan yahay in weerarada Iiraan ay ku qaadday Imaaraadka iyo dalalka kale ee Khaliijka ee martigeliya saldhigyada Mareykanka, ay sababeen in tiro badan oo ajaanib iyo dalxiisayaal ah ay gabi ahaanba isaga qaxaan gobolka.

Dagaalkan oo qarxay daba-yaaqadii bishii Febraayo, kadib markii Mareykanka iyo Israa’iil ay weeraro ku qaadeen Iiraan, ayaa saameyn baaxad leh yeeshay bil gudaheed. In ka badan $120 bilyan oo dollar ayaa la soo weriyay inay ka luntay qiimaha suuqyada saamiyada ee Dubai iyo Abu Dhabi, halka sidoo kale la baajiyay in ka badan 18,400 oo duulimaad.

Xaaladdan ayaa si weyn u dhaawacday sumcaddii uu dalka Imaaraadku dhistay ee ahayd inuu yahay goob ammaan ah oo xasiloon oo ku habboon ganacsiga iyo dalxiiska, isagoo ku dhex yaalla gobol inta badan ay hareeyeen qalalaase siyaasadeed iyo dagaallo.

Si ka duwan waddamada Sacuudi Carabiya iyo Cumaan, oo suuqyadooda saamiyadu ay sare u kaceen sababo la xiriira qiimaha shidaalka oo qaaliyoobay, qaab-dhismeedka dhaqaale ee Imaaraadka oo si weyn ugu xiran caalamka, salna u ah dalxiiska, guryaha, saadka iyo maaliyadda, ayaa wajahnay dhabar-jab toos ah.

Ilaa iyo 28-kii Maarso, Iiraan ayaa Imaaraadka ku riday 398 gantaallada ballistic-ga ah, 1,872 diyaaradaha drones-ka ah iyo 15 gantaallada cruise-ka ah, taas oo dalkan ka dhigtay midka labaad ee sida weyn loo beegsaday marka laga reebo xulafadiisa dhow ee Israa’iil.

In kasta oo hubkaas badankooda hawada lagu burburiyay kahor inta aysan dhulka soo gaarin, haraadigii ka soo dhacay ayaa khasaare iyo burbur gaarsiiyay goobo kala duwan oo xasaasi ah oo ku yaalla Abu Dhabi iyo Dubai, oo ay ku jiraan hoteelka Burj Al Arab, Palm Jumeirah, garoonka diyaaradaha ee Dubai iyo aagga warshadaha shidaalka ee Fujairah.

 

Daawo: Somaliland oo si kulul ugu soo jawaabtay DF

Hargeysa (Caasimada Online) – Wasiirka Warfaafinta Somaliland, Barkhad Batuun oo maanta shir jaraa’id ku qabtay magaalada caasimada ah ee Hargeysa ayaa ka hadlay xiriirka sii xoogeysanaya ee kala dhexeeya Israa’iil, isaga oo dhanka kale si kulul ugu jawaabay Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Barkhad Batuun ayaa ugu horreyn shaaca ka qaaday in Somaliland iyo dadkeeda ay soo dhaweynayaan safiirka cusub ee ay Israa’iil u magacowday Hargeysa, Danjire Michael Lotem, kaas oo ay diiday Dowladda Soomaaliya.

“Waxaan ka xukuumad ahaan si milgo iyo maamuus leh usoo dhaweyneynaa safiirka dowladda Israa’iil ee dalka Jamhuuriyadda Somalinad usoo magacowday Amb. Michael Lotem waxaanu kusoo dhaweyneynaa dal madaxbanaanadiisu 35 jisaday iyo shacab adkeysi sameeyay” ayuu yiri wasiirku.

Waxaa kale oo uu intaas sii raaciyay “Waa guul labaad oo ku suntan quluubta Qaranka Jamhuuriyadda Somaliland tani waa taariikh ay leeyihiin kuwii xabaalaha u galay jiritaanka Jamhuuriyadda Somaliland, tani waa taariikh ay leeyihiin muwaadiniinta Somaliland ee qurbaha iyo gudaha jooga”.

Dhinaca kale, Wasiirka Warfaafinta Somaliland oo hadalkiisa sii wata ayaa jawaab kulul siiyay Dowladda Federaalka Soomaaliya, isaga oo sheegay in aysan waxba ka beddeli karin xiriirka u bilaabmay Somaliland iyo Israa’iil.

“Tani waa taariikh ayna wax ka beddeli karaynin Xasan Sheekh iyo xayntiisa Xamar joogta ee muddo xileedkoodu dhammaaday”. ayaa raaciyay Barkhad.

Waxaa kale oo uu hoosta ka xariiqay in dhawaan dalal kale oo waa wayn ay aqoonsan doonaan Somaliand ayna wadada kusoo jiraan, sida uu hadalka u dhigay.

Jawaabta Somaliland ayaa kusoo aadeyso, iyadoo saaka Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya ay cambaareysay tallaabada Israa’iil, iyadoo xagdubub madaxbanaanida ah ku tilmaamtay safiirka ay u magacowday Hargeysa.

DF Soomaaliya oo diiday safiirka ay Israa’iil u soo magacowday Somaliland

Muqdisho (Caasimda Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya oo bayaan culus soo saartay ayaa ka hortimid xadgudubkii ugu dambeeyay ee ay Israa’iil kula kacday madaxbanaanida Soomaaliya, kadib markii ay safiir cusub u magacowday maamulka Somaliland.

Dowladda Federaalka ayaa diiday safiirka ay soo magacowday Israa’iil waxayna sheegtay tallaabadan ay wax u dhimeyso madaxbanaanida, midnimada, iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Sidoo kale waxa ay intaas ku dartay in ay ka hor imaaneyso sharciga caalamiga ah, oo ay ku jiraan Axdiga Qaramada Midoobay iyo mabaadi’da aasaasiga ah ee Midowga Afrika.

Soomaaliya ayaa sidoo kale diiday isku day kasta oo aqoonsi lagu siinayo qayb kasta oo ka mid ah dhulkeeda oo ka baxsan awoodda Dowladda Federaalka.

Hoos ka akhriso warsaxaafadeedka oo dhammaystiran;-

Dowladda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya oo Diidday Tallaabo Israa’iil Ku Wajahan oo Wax u Dhimaysa Madax -bannaanideeda iyo Midnimadeeda Dhuleed ee  Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay si adag u cambaaraynaysaa dhawaaqii ugu dambeeyay ee ka soo yeeray Wasaaradda Arrimaha Dibadda Israa’iil ee ku saabsan magacaabista wakiil diblomaasiyadeed oo loo diraayo gobollada waqooyi ee Soomaaliya.

Tallaabadan waxay si toos ah u jebinaysaa madax-bannaanida, midnimada, iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.

Waxay si cad uga hor imaanaysaa sharciga caalamiga ah, oo ay ku jiraan Axdiga Qaramada Midoobay iyo mabaadi’da aasaasiga ah ee Midowga Afrika, kuwaas oo si aan mugdi lahayn u aqoonsan Soomaaliya inay tahay hal dal oo madax-bannaan, midaysan, oo aan la kala qaybin karin gudaha xuduudaheeda caalamku aqoonsan yahay.

Dowladda Federaalka Soomaaliya waxay si buuxda u diiddan tahay isku day kasta oo lagu siinayo aqoonsi diblomaasiyadeed ama siyaasadeed qayb kasta oo ka mid ah dhulkeeda oo ka baxsan awoodda Dowladda Federaalka.

Somaliland waa qayb ka mid ah Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya. Qorshe kasta oo lagu muujinayo inay tahay maamul gaar ah oo ka madax-bannaan Soomaaliya ma laha wax sal sharci ah, wuxuuna wiiqayaa is-afgaradka caalamiga ah ee jira.

Xilli ay Soomaaliya si dhow ula shaqaynayso saaxiibadeeda caalamiga ah si ay u xoojiso hay’adaha dowladeed, u ballaariso dimuqraadiyadda, u horumariso dib-uheshiisiinta qaran, isla markaana ula dagaallanto argagixisada, tallaabooyinka noocan ah waxay halis gelinayaan horumarka gobolka waxayna dhiirrigelinayaan fikrado kala qaybin ah.

Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay ugu baaqaysaa Dowladda Israa’iil inay dib u eegto oo ay ka noqoto go’aankan, isla markaana si buuxda u ixtiraamto madax-bannaanida, wadajirka dhuleed, iyo madax bannaanida siyaasadeed ee Soomaaliya.

Soomaaliya waxay sidoo kale ugu baaqaysaa Midowga Afrika, Qaramada Midoobay, Jaamacadda Carabta, Ururka Iskaashiga Islaamka, Midowga Yurub, iyo guud ahaan beesha caalamka inay ilaaliyaan sharciga caalamiga ah, kana hortagaan tallaabo kasta oo wiiqaysa midnimada Soomaaliya ama sharciyeynaysa sheegashooyinka gooni-goosadka.

Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay weli ku adkaysanaysaa go’aankeeda ah ilaalinta midnimadeeda qaran iyo xuquuqdeeda madax bannaan iyadoo adeegsanaysa dhammaan waddooyinka diblomaasiyadeed, siyaasadeed, iyo sharci ee la jaanqaadaya sharciga caalamiga ah.

US says it is not seeking new base in Somaliland for now

Washington, USA – The United States is not seeking to establish a new military base in Somaliland, the US military said this week, even as disruptions in the Red Sea and the closure of the Strait of Hormuz draw fresh attention to the territory’s strategic Berbera port.

The statement from US Africa Command (AFRICOM) came amid speculation that Washington might seek an alternative military foothold on the Gulf of Aden.

That debate intensified after AFRICOM commander General Dagvin Anderson visited Somaliland on November 26, 2025 and toured the port of Berbera and its airfield, which has one of the longest runways in Africa.

However, an AFRICOM spokesperson, in remarks reported by Fox News Digital, said: “The U.S. is not seeking to establish new basing as such actions do not align with the America First security framework articulated by the President and Secretary of War.”

Separately, a State Department spokesperson told Fox News Digital that Washington “continues to recognize the sovereignty and territorial integrity of the Federal Republic of Somalia, which includes the territory of Somaliland,” reaffirming the longstanding U.S. position.

Cold War echoes

Renewed interest in Berbera recalls its Cold War history.

In the 1970s, the port served as a major Soviet naval and missile facility before Somali leader Siad Barre expelled Soviet advisers and moved closer to Washington.

Today, the debate has resurfaced amid a worsening shipping crisis.

Western naval forces have struggled to fully secure the Red Sea from Yemen’s Iran-backed Houthi rebels, who sank four commercial vessels between 2024 and 2025.

Major shipping companies have since largely avoided the Bab al-Mandeb strait, a chokepoint that historically handled around 12 percent of global trade, and rerouted vessels around southern Africa.

With Iran-linked threats and new disruption around the Strait of Hormuz putting further pressure on global energy routes, ports along the western Gulf of Aden have gained fresh military and commercial relevance.

For Somaliland, which declared independence from Somalia in 1991 but remains unrecognised internationally, the crisis has created a diplomatic opening.

Somaliland officials and some Western analysts have promoted Berbera as a stable, pro-Western hub for maritime and air operations across the Gulf of Aden.

Dubai’s DP World already operates the port as a major commercial asset despite strong objections from Mogadishu.

Recognition minefield

Any American move to use Berbera more formally would risk a diplomatic dispute in the Horn of Africa.

Somaliland’s profile rose sharply when Israel became the first country to formally recognise its independence in late December 2025.

That move triggered condemnation from the African Union and anger in Mogadishu, which considers Somaliland part of its territory.

Washington has been careful not to deepen those tensions.

Regional strains are already high following a January 2024 memorandum of understanding between Ethiopia and Somaliland granting Addis Ababa maritime access.

A formal US military foothold at Berbera would clash directly with Washington’s Somalia policy and could strain ties not only with Mogadishu but also with Arab partners such as Egypt and Saudi Arabia, which support Somali unity.

The issue came into sharper focus in March 2025 when Somali President Hassan Sheikh Mohamud reportedly wrote to US President Donald Trump offering Washington exclusive control of strategic ports and airfields, including Berbera.

The offer drew controversy because the federal government in Mogadishu does not control Berbera, which Somaliland has administered for more than three decades.

Djibouti stronghold

There is also a practical question.

The United States already maintains a major military presence in neighbouring Djibouti.

Camp Lemonnier remains the only permanent US military base in Africa and hosts more than 4,000 American personnel.

From there, the US military supports counterterrorism missions, drone operations and wider security activity focused on Somalia, Yemen and the Red Sea.

Even if the worsening maritime crisis creates a case for broader access agreements across the region, analysts say it weakens the case for building an entirely new and politically sensitive base in Somaliland.

For now, Washington is sticking to a cautious line.

While it is willing to engage Somaliland on security matters, as Anderson’s visit showed, it is publicly drawing a distinction between strategic interest and political endorsement.

Berbera has clearly regained strategic relevance.

But in the middle of a widening Red Sea crisis, Washington has not decided to establish a new military base there.

Israel appoints first ambassador to Somaliland

Tel Aviv, Israel – Israel on Wednesday appointed its first ambassador to Somalia’s breakaway region of Somaliland, further deepening a diplomatic dispute with Mogadishu just months after becoming the first country to formally recognise the breakaway republic.

The Israeli foreign ministry said veteran diplomat Michael Lotem had been appointed non-resident ambassador to Somaliland. Israeli media said Lotem previously served as Israel’s ambassador to Kenya, Azerbaijan and Kazakhstan.

The appointment follows Israel’s announcement on December 26, 2025, when it officially recognised Somaliland as an “independent and sovereign state.”

The move marked a major break from more than three decades of international non-recognition and drew swift condemnation from Mogadishu and several other countries.

The move is likely to further infuriate Somalia’s federal government, which considers Somaliland part of its territory and has repeatedly condemned direct foreign engagement with authorities in Hargeisa as a violation of its sovereignty.

Following Israel’s recognition in December, Somalia moved quickly to rally diplomatic opposition.

A joint statement coordinated by Somalia’s foreign ministry, which included Egypt, Algeria, Djibouti, Nigeria, Pakistan, Saudi Arabia and Turkey, rejected the decision and reaffirmed support for Somalia’s territorial integrity.

Fierce backlash

The African Union also responded strongly, underscoring longstanding continental concern over any challenge to inherited state borders.

In a January 6 communiqué, the AU Peace and Security Council said Israel’s unilateral recognition of the “so-called Republic of Somaliland” threatened Somalia’s sovereignty, unity and stability.

The council called for the decision to be revoked, stressing that no external actor had the authority to alter the borders of an AU member state.

It reiterated that position in February, warning that the move risked setting a precedent for separatist claims elsewhere on the continent.

Somaliland, however, has long argued that its claim to statehood is distinct. The territory traces its case back to June 26, 1960, when the former British Somaliland gained independence.

It existed as a sovereign state for five days before uniting with the former Italian-administered south to form the Somali Republic.

After the collapse of Siad Barre’s regime in 1991, Somaliland declared that it was restoring that earlier independence.

For more than three decades, it has operated with its own government, currency, parliament and security forces, while the internationally recognised government in Mogadishu has exercised no direct authority there.

Red Sea geopolitics

Somaliland’s search for international recognition has gained momentum in recent years, as its strategic location has drawn increasing international interest.

Positioned on the Gulf of Aden near the Bab al-Mandeb strait, one of the world’s busiest maritime corridors, the territory has presented itself to foreign partners as a relatively stable foothold in a volatile region.

The diplomatic push has unfolded against a wider backdrop of insecurity in the Red Sea and the Horn of Africa, where shipping routes, port access and regional alignments have taken on renewed strategic importance.

Somaliland’s geopolitical positioning previously triggered a major regional dispute in January 2024, when it signed a memorandum of understanding with Ethiopia.

The deal offered landlocked Addis Ababa access to a stretch of coastline near the port of Berbera in exchange for the prospect of formal recognition.

Somalia rejected that agreement as illegal, and President Hassan Sheikh Mohamud later signed a law nullifying it.

The dispute triggered a sharp diplomatic crisis between Mogadishu and Addis Ababa, though both sides later moved to ease tensions through Turkish mediation.

Moving to working ties

While Ethiopia stopped short of formal recognition, Israel’s move late last year handed Hargeisa the diplomatic breakthrough it had sought for decades.

In February, Israel formally accepted the credentials of Somaliland’s first ambassador, Mohamed Hagi, signalling that reciprocal appointments would follow.

Wednesday’s appointment of Lotem completes the next step and suggests that both sides are moving from symbolic recognition toward formal diplomatic ties.

Israel has said the relationship could open the way for broader cooperation in areas such as security, technology, health, and agriculture.

The development is also a significant foreign policy gain for Somaliland President Abdirahman Mohamed Abdullahi, known as Irro, who took office in December 2024 after defeating incumbent Muse Bihi Abdi in an election that Somaliland presented as further proof of its democratic credentials.

But for Mogadishu, the growing Israeli-Somaliland relationship touches a central question of statehood and sovereignty. Somalia continues to insist that Somaliland remains part of the Somali state, while most regional and international actors still back that position.

Wednesday’s ambassadorial appointment, therefore, goes beyond a routine diplomatic posting.

It marks another step in Israel’s effort to turn recognition into formal ties, and another challenge to the international consensus that has, until now, denied Somaliland the statehood it has pursued since 1991.

Israa’iil oo safiirkii ugu horreeyey u magacowday Somaliland

Tel Aviv (Caasimada Online) — Israa’iil ayaa Arbacadii magacawday safiirkeedii ugu horreeyay ee u qaabilsan maamulka gooni-u-goosadka ah ee Somaliland, taas oo sii qoto-dheeraynaysa khilaafka diblomaasiyadeed ee kala dhexeeya dowladda federaalka ee Muqdisho.

Tallaabada ay maanta qaaday Tel-Aviv ayaa imanaysa bilo uun kadib markii ay noqotay dalkii ugu horreeyay ee si rasmi ah u aqoonsada madax-bannaanida Somaliland.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda Israa’iil ayaa sheegtay in diblomaasiga ruug-caddaaga ah ee Michael Lotem loo magacaabay safiirka aan fadhigiisu ahayn Hargeysa (non-resident ambassador) ee u qaabilsan Somaliland. Warbaahinta Israa’iil ayaa tabisay in Lotem uu horay usoo noqday safiirka dalkaas u fadhiya Kenya, Asarbayjaan iyo Kasakhistaan.

Magacaabistan ayaa ka dambeysay tallaabadii ay Israa’iil qaadday 26-kii Diseembar 2025 markaas oo ay si rasmi ah ugu dhawaaqday inay Somaliland u aqoonsatay “dowlad madax-bannaan oo qaran ah.”

Go’aankaas oo jebiyay in ka badan 30 sano oo aqoonsi la’aan caalami ah, ayaa markiiba la kulmay cambaareyn kulul oo uga timid xukuumadda Muqdisho iyo dalal kale oo dhowr ah.

Tallaabadan cusub ayaa la filayaa inay sii huriso carada dowladda federaalka Soomaaliya, taas oo Somaliland u aragta qayb ka mid ah dhulkeeda, si isdaba-joog ahna u cambaareysay xiriir kasta oo toos ah oo ay dowladaha shisheeye la yeeshaan maamulka Hargeysa, iyadoo ku tilmaanta xadgudub ka dhan ah madax-bannaanideeda iyo wadajirkeeda dhuleed.

Si kastaba ha ahaatee, Somaliland ayaa muddo dheer ku doodeysay in raadinteeda qaranimo ay tahay mid gaar ah. Maamulkan ayaa qadiyaddiisa dib ugu celiya 26-kii Juun 1960-kii, markaas oo dhulkii la oran jiray British Somaliland uu xornimadiisa qaatay.

Waxay sheegtaa in ay ahaan jirtay dowlad madax-bannaan muddo shan maalmood ah kahor inta aysan la midoobin koonfurtii uu Talyaanigu maamuli jiray, si loo unko Jamhuuriyadda Soomaaliya.

Kadib burburkii dowladdii dhexe ee Maxamed Siyaad Barre sanadkii 1991-kii, Somaliland ayaa ku dhawaaqday inay dib ula soo noqotay xornimadiisii hor, balse marna ma helin aqoonsi calami ah.

Bishii Febraayo ee sanadkan, Israa’iil ayaa si rasmi ah u guddoontay waraaqaha aqoonsiga danjirenimo ee safiirkii ugu horreeyay ee Somaliland u magacawday Tel Aviv, Maxamed Xaaji, taas oo calaamad u ahayd in magacaabis laba-geesood ah ay xigi doonto.

Magacaabista Lotem ee Arbacadii ayaa dhameystireysa tillaabadii xigtay, waxayna muujineysaa in labada dhinac ay ka gudbayaan aqoonsi astaan uun ah, ayna u tallaabayaan xiriir diblomaasiyadeed oo rasmi ah.

Israa’iil ayaa xustay in xiriirkan uu waddada u xaari karo iskaashi ballaaran oo dhinacyada amniga, teknoolajiyada, caafimaadka iyo beeraha ah.

Horumarkan ayaa sidoo kale guul weyn oo dhanka siyaasadda arrimaha dibadda ah u ah Madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi, oo loo yaqaano Cirro, kaas oo xafiiska la wareegay bishii Diseembar 2024 kadib markii uu doorashada kaga adkaaday madaxweynihii xilka hayay Muuse Biixi Cabdi.

Balse dhanka Muqdisho, xiriirka sii kobcaya ee Israa’iil iyo Somaliland wuxuu taabanayaa xuddunta arrimaha qaranimada iyo madax-bannaanida. Soomaaliya ayaa weli ku adkeysanaysa in Somaliland ay tahay qayb ka mid ah qaranka Soomaaliyeed, iyadoo dhammaan jilayaasha gobolka iyo kuwa caalamkuna ay weli taageersan yihiin mowqifkaas.

Sidaa darteed, magacaabista safiirka ee Arbacadii waa tallaabo kale oo astaan u ah sida mar kasta Israa’iil u jebiso xeerarka iyo shuruucda caalamiga ah.

Sawirro: Wasiirka caafimaadka oo la kulmay odayaasha iyo waxgaradka Gaaljecel

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Caafimaadka Soomaaliya, Dr. Cali Xaaji Aadan, ahna hormuudka siyaasiyiinta beesha Gaaljecel, ayaa kulan muhiim ah kula qaatay magaalada Muqdisho qaar ka mid ah odayaasha dhaqanka, aqoonyahannada iyo indheer-garadka beesha ee deggan Xamar.

Kulanka, oo uu wasiirka ku weheliyay Xildhibaan Cali Xasan Ibraahim, ayaa diiradda lagu saaray is-weydaarsi ku saabsan xaaladda guud ee dalka, dowlad-dhiska, iyo doorka ay beeshu ka qaadan karto horumarka iyo xasilloonida.

Wasiirka ayaa si gaar ah beesha Gaaljecel ugu boorriyay inay si firfircoon uga qayb qaataan geeddi-socodka dimuqraadiyadda, gaar ahaan hirgelinta doorashada qof iyo codka ah ee heer dowlad-goboleed iyo heer federaal, isagoo ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay ka qaybgalka shacabka ee go’aaminta mustaqbalka dalka.

Sidoo kale, wuxuu dhiirrigeliyay dhallinyarada inay hormuud u noqdaan wacyigelinta bulshada, isla markaana la dardargeliyo ololaha doorashooyinka ee deegaannada.

Maxaa ka cusub xaaladda hogaamiyaha sare ee IRAN?

Tehran (Caasimada Online) – Hoggaamiyaha cusub ee Iran, Mojtaba Khamenei ayaa la sheegay inuu weli ka kabanayo dhaawacyo culus oo ka soo gaaray weerarkii cirka ahaa ee lagu dilay aabbihii billowgii dagaalka, sida lagu sheegay warbixin ay baahisay wakaaladda wararka ee Reuters.

Saddex qof oo la sheegay inay si dhow ula xiriiraan saaxiibbadiisa gaarka ah ayaa Reuters u xaqiijiyay in Khamenei uu dhaawacyo halis ah ka soo gaaray wejiga iyo lugaha, kadib markii la weeraray xarunta hoggaamiyaha sare ee bartamaha Tehran.

Ilo-wareedyadan ayaa sidoo kale tilmaamay in wejigiisa uu si weyn isu beddelay, isla markaana uu dhaawac weyn ka soo gaaray mid ama labada lugoodba, inkastoo faahfaahinta saxda ah aan si madax-bannaan loo xaqiijin karin.

Si kastaba, Khamenei oo 56 jir ah ayaa la sheegay inuu si tartiib ah uga soo kabanayo dhaawacyadiisa, iyadoo maskaxdiisa iyo awooddiisa go’aan-qaadasho ay weli shaqeynayaan.

Wararka ayaa intaa ku daraya inuu weli ka qeyb qaato shirarka muhiimka ah, isagoo adeegsanaya hab cod ah, isla markaana uu ku lug leeyahay go’aan ka gaarista arrimaha waaweyn sida dagaalka iyo wada-hadallada lala leeyahay Mareykanka.

Arrintan ayaa imaaneysa xilli Iran ay ku jirto marxalad aad u xasaasi ah, iyadoo ay socdaan wada-hadallo muhiim ah oo nabadeed oo la xiriira Mareykanka, kuwaas oo dhowaan ka furmay magaalada Islamabad.

Tan iyo weerarkii dhacay 28-kii Febraayo iyo magacaabistii 8-dii Maarso, lama arag wax muuqaal, sawir ama cod ah oo si rasmi ah looga baahiyay Khamenei, taas oo sii kordhisay shakiga ku saabsan xaaladdiisa caafimaad iyo awooddiisa hoggaamineed.

Dhanka kale, ma jirto wax war rasmi ah oo ka soo baxay dowladda Iran oo ku saabsan heerka dhaawacyadiisa, inkastoo war akhriye ka tirsan telefishinka qaranka uu ku tilmaamay “janbaz,” oo loola jeedo qof dagaal ku dhaawacmay.

Xogaha la helay ayaa sidoo kale la jaanqaadaya hadallo ka soo baxay mas’uuliyiin Mareykan ah, oo ay ku jirto xoghayaha difaaca Pete Hegseth, kaas oo sheegay in Khamenei uu dhaawacmay, gaar ahaan wajiga, halka ilo sirdoon ay xuseen suurtagalnimada in lug ka maqan tahay.

Si kastaba, hoggaamiyaha cusub ayaa la filayaa in muuqaaladiisa ama sawirro ay sii deyso Iran bilaha soo socda, marka ay xaaladdiisa caafimaad iyo midda amni oggolaadaan.

Qoor-Qoor oo ku laabtay Dhuusamareeb – Maxaa xiga?

0

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Madaxweynaha Dowlad Goboleedka Galmudug, Axmed Cabdi Kaariye (Qoor-Qoor), ayaa dib ugu laabtay magaalada Dhuusamareeb ee caasimadda maamulkaas, kadib maalmo kooban oo u joogay magaalada Muqdisho.

Intii uu ku sugnaa caasimadda dalka, Madaxweyne Qoor-Qoor ayaa kulamo kala duwan la qaatay madaxda sare ee Dowladda Federaalka Soomaaliya oo uu ugu horreeyo Madaxweynaha Jamhuuriyadda, Xasan Sheekh Maxamuud.

Kulamadaas ayaa diiradda lagu saaray arrimo muhiim ah oo la xiriira xaaladda siyaasadeed ee dalka, gaar ahaan hirgelinta nidaamka doorasho ee qof iyo cod oo ay Dowladda Federaalka qorsheynayso.

Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegaya in labada dhinac ay isla garteen in si wadajir ah looga shaqeeyo hirgelinta nidaamkaas, iyada oo la xoojinayo wada-shaqeynta u dhaxeysa dowladda dhexe iyo dowlad-goboleedka.

Madaxweyne Qoor-Qoor ayaa dhankiisa muujiyay inuu diyaar u yahay fulinta qorshaha doorasho ee Villa Somalia, isaga oo caddeeyay in Galmudug ay door muhiim ah ka qaadan doonto geeddi-socodkaas.

Inkasta oo Madaxtooyada Soomaaliya aysan weli si rasmi ah u shaacin cidda ay u waddo hoggaanka Galmudug, haddana warar soo baxaya ayaa sheegaya in Madaxweyne Xasan Sheekh uu Qoor-Qoor u muujiyay kalsooni.

Xasan ayaa la sheegay inuu Qoor-Qoor ku dhiirrigeliyay sii wado dadaallada doorashada, isla markaana uu haysto taageerada iyo kalsoonida Villa Somalia, oo dooneysa in maamullada dalka ka qabato hanaanka doorashada qof iyo cod ee weli lagu muran yahay.

Si kastaba, tallaabooyinkan ayaa imanaya xilli dalka uu wajahayo marxalad kala guur ah oo dhinaca doorashooyinka ah, taas oo la filayo in ay saameyn weyn ku yeelato mustaqbalka siyaasadeed ee dowlad-goboleedyada, gaar ahaan Galmudug.

Muxuu Erdogan uga jawaabay eedda ah in ay guranayaan kheyraadka Soomaaliya?

Ankara (Caasimada Online) – Madaxweynaha Turkiga, Recep Tayyip Erdoğan, ayaa ololeha shidaal qodista badda ee uu dalkiisu ka bilaabay Soomaaliya ku tilmaamay mid salka ku haya iskaashi iyo barwaaqo-wadaag, xilli ay soo rogaal-celiyeen dhaliilaha loo jeedinayo shuruudaha heshiiska kheyraadka shidaalka ee u dhexeeya labada dal.

Markabka shidaalka qoda ee Turkiga laga leeyahay, Çağrı Bey, ayaa 10-kii bishan soo gaaray xeebaha Soomaaliya si uu u bilaabo hawlgalkii ugu horreeyay ee shidaal qodis badweyn ah oo uu Turkigu ka fuliyo dibadda, kaddib heshiis shidaal oo labada dal ay wada saxiixdeen sanadkii 2024-kii.

“Waxaan hawlgalkeenii ugu horreeyay ee shidaal qodis ah ka bilaabaynaa xeebaha Soomaaliya innaga oo adeegsanayna markabka Çağrı Bey,” ayuu yiri Madaxweyne Erdoğan.

Wuxuu intaas raaciyay: “Hadda waxaan hawlo aan waagii hore ugu tiirsanaan jirnay darafyo kale u fulinaynaa innagoo adeegsanayna maraakiibteena, injineeradeena iyo shaqaalaheena gaarka ah.”

Isagoo bixinaya farriin muujinaysa is-garab istaagga Soomaaliya iyo isku-tashiga sii kordhaya ee dhanka farsamada ee Turkiga, Erdoğan wuxuu xaqiijiyay in xukuumadda Ankara aysan dooneyn inay dhiig-miirato kheyraadka Soomaaliya, balse ay dooneyso inay la barwaaqowdo shacabka Soomaaliyeed.

“Ma dooneyno inaan kheyraadka ka guranno [Somalia], balse waxaan dooneynaa inaan wada barwaaqowno,” ayuu yiri, isagoo rajo ka muujiyay in hawlgalkani uu “war farxad leh” u keeno Soomaaliya.

Wasiirka Tamarta ee Turkiga, Alparslan Bayraktar, ayaa isna ololehan ku sifeeyay tallaabo taariikhi ah.

Mas’uuliyiinta Soomaaliya iyo kuwa Turkiga ayaa mashruucan u soo bandhigay inuu yahay guul istaraatiijiyadeed oo u soo hoyatay labada dal.

Ceelka bartilmaameedka koowaad ah, oo loo bixiyay Curad-1, wuxuu qiyaastii 372 kiiloomitir u jiraa caasimadda Muqdisho. Saraakiisha Turkiga ayaa sheegay in ceelkan laga qodi doono biyo qoto-dheerkoodu gaarayo 3,500 oo mitir, ka hor inta aan hoos loogu sii daadegin dhowr kun oo mitir oo ka hooseeya guntanka badda.

Tani waxay ka dhigaysaa mid ka mid ah hawlgallada shidaal qodista ee ugu qoto-dheer ee abid laga isku dayo gobolka. Ololaha ayaa la filayaa inuu qaato muddo lagu qiyaasay 288 maalmood.

Dowladda Soomaaliya ayaa dhankeeda u aragta hawlgalkan fursad weyn oo dhaqaale, taas oo furi karta bog cusub oo ku aaddan dadaalladii muddada dheer xayirnaa ee lagu doonayay in dalku uu la soo baxo kheyraadkiisa tamarta.

Mas’uuliyiinta Muqdisho ayaa ku doodaya in, haddii la helo keyd shidaal oo ganacsi ahaan wax-ku-ool ah, ololehan uu gabi ahaanba rogi doono rajada dhaqaale ee Soomaaliya, uu soo jiidan doono maalgashi shisheeye oo dheeraad ah, isla markaana uu sare u qaadi doono dakhliga dowladda ee dal weli la daalaa-dhacaya saameynta taban ee ka dhalatay tobanaan sano oo colaad iyo xasillooni-darro ah.

Hawlgalkan ayaa sidoo kale iftiiminaya doorka sii fidinaya ee Turkiga uu ku leeyahay Soomaaliya, halkaas oo xukuumadda Ankara ay horay ugu lahayd joogitaan ballaaran oo isugu jira dhinacyada amniga, kaabayaasha dhaqaalaha, waxbarashada iyo horumarinta.

Si kastaba ha ahaatee, imaatinka markabka shidaal qodista ayaa dib u soo nooleeyay dhaliilo xooggan oo ka imaanaya siyaasiyiinta mucaaradka, kuwaas oo aaminsan in heshiiska shidaalku uu Turkiga siinayo awood gacan-ku-heyn xad-dhaaf ah oo ku aaddan hantida shidaalka iyo gaaska ee mustaqbalka dalka.

Dhaliisha ayaa xuddun u ah qodobbo ku jira heshiiska oo ay dadka ka soo horjeedaa sheegayaan inay si weyn ugu eexanayaan dhanka Turkiga inta lagu jiro wajiga hore ee wax-soo-saarka.

Arrimaha ugu muranka badan waxaa ka mid ah qaab-dhismeedka soo-celinta kharashka (cost recovery), taas oo dadka dhaliilaa ay ku doodayaan inay qandaraaslaha u oggolaanayso inuu soo ceshado qayb aad u weyn oo ka mid ah wax-soo-saarka ka hor inta aysan Soomaaliya helin dakhli la taaban karo.

Mas’uuliyiinta dowladda Soomaaliya ayaa dhankooda si adag isaga fogeeyay eedeymaha sheegaya in heshiiskani uu la mid yahay kheyraad lagu bixiyay si bilaash ah. Xubno ka tirsan dowladda iyo mas’uuliyiinta tamarta ayaa xusay in Soomaaliya ay ka maqan tahay hantidii, kaabayaashii dhaqaale iyo awooddii farsamo ee loo baahnaa si ay dowladda kaligeed u fuliso shidaal qodis badweyn ah oo heerkan ah, taasina ay daruuri ka dhigayso in iskaashi lala yeesho waddan ama shirkad shisheeye oo khibrad u leh arrimahan.

Waxay ku doodayaan in heshiiskan loo arko waddo wax-ku-ool ah oo lagu galayo warshad khatarteedu aad u badan tahay, kharashkeeduna uu qaali yahay, beddelkii loo arki lahaa go’aan kama dambays ah oo lagu jaangooyay saamiga dhabta ah ee Soomaaliya ee mustaqbalka fog.

Sidoo kale, mas’uuliyiinta ayaa ku adkeysanaya in marka Turkiga soo ceshado kharashkii ku baxay sahanka iyo qodista, saamiga dakhli ee Soomaaliya uu noqon doono mid aad u wanaagsan iyadoo loo marayo nidaamyada canshuuraha iyo qaybsiga faa’iidada, ujeeddada guudna ay tahay in la furo waax muhiim ah oo sanado badan laga faa’iideysto.