27.2 C
Mogadishu
Friday, May 8, 2026

Sidee Maxamed bin Salman u fashiliyey qorshihii Trump ee Marinka Hormuz?

By Asad Cabdullahi Mataan
Bookmark
Bookmarked

Share

Washington (Caasimada Online) – Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa si lama filaan ah u hakiyey qorshe uu ku doonayay in maraakiibta laga caawiyo inay ka gudbaan marin-biyoodka Hormuz, kadib markii Sacuudiga uu xannibay awooddii militariga Mareykanka ee uu saldhigyada iyo hawada boqortooyada ugu adeegsan lahaa howlgalkaas, sida ay NBC News u sheegeen laba mas’uul oo Mareykan ah.

Trump ayaa galabnimadii Axadda baraha bulshada kaga dhawaaqay howlgal uu ugu magac daray “Project Freedom”, arrintaas oo lama filaan ku noqotay xulafada Mareykanka ee Khaliijka, gaar ahaan Sacuudiga, sida ay sheegeen mas’uuliyiinta Mareykanka.

Boqortooyada ayaa markaas Washington ku wargelisay in aysan oggolaan doonin in diyaaradaha Mareykanka ay ka duulaan saldhigga Prince Sultan Airbase, oo ku yaalla koonfur-bari Riyadh, ama ay isticmaalaan hawada Sacuudiga si ay u taageeraan howlgalka, mas’uuliyiinta ayaa intaas ku daray.

Wicitaan dhexmaray Trump iyo Dhaxal-sugaha Sacuudiga Mohammed bin Salman ayaan xallin khilaafka, taas oo ku qasabtay madaxweynaha Mareykanka inuu si ku meel gaar ah u hakiyo howlgalka, si loo soo celiyo marin-u-helidda hawada muhiimka ah ee Sacuudiga.

Xulafada kale ee Mareykanka ee Khaliijka ayaa iyaguna la sheegay in aysan si buuxda ula socon qorshaha. Trump ayaa hoggaamiyeyaasha Qatar la hadlay markii howlgalka uu durba bilowday.

Ilo Sacuudi ah oo la hadlay NBC News ayaa sheegay in Trump iyo Mohammed bin Salman ay “si joogto ah xiriir u lahaayeen.” Ilahaas ayaa sidoo kale sheegay in mas’uuliyiin Sacuudi ah ay la xiriireen Trump, Madaxweyne ku-xigeenka JD Vance, Taliska Dhexe ee Mareykanka iyo Xoghayaha Arrimaha Dibadda Marco Rubio.

Markii la weydiiyay in ku dhawaaqista Project Freedom ay lama filaan ku noqotay hoggaanka Sacuudiga, ilaha Sacuudiga ayaa yiri: “Dhibka malahaas ku jira waa in arrimuhu si degdeg ah u dhacayaan, waqtiga dhabta ah.” Waxa uu intaas ku daray in Sacuudiga uu “si weyn u taageersan yahay dadaallada diblomaasiyadeed” ee Pakistan ku dooneyso inay heshiis ku dhex-dhexaadiso Iran iyo Mareykanka si dagaalka loo joojiyo.

Mas’uul ka tirsan Aqalka Cad ayaa isna sheegay, markii wax laga weydiiyay in xulafada gobolka lagu wargelin waayay qorshaha ka hor ku dhawaaqista, in “xulafada gobolka horay loo ogeysiiyay.”

Diblomaasi Bariga Dhexe ku sugan ayaa sheegay in Mareykanka uusan howlgalka Project Freedom kala tashan Cumaan ilaa markii Trump uu ku dhawaaqay kaddib. “Mareykanka ayaa ku dhawaaqay, kadibna nala kaashaday,” ayuu yiri diblomaasiga, isagoo raaciyay: “Ma aanan xanaaqin, mana aanan ka caroon.”

Trump ayaa qorshaha ku dhawaaqay dhammaadkii toddobaadka, isagoo ku tilmaamay tallaabo lagu jebinayo xannibaadda Iran ee marin-biyoodka Hormuz. La-taliyeyaashiisa amniga qaranka ayaa Talaadadii inta badan ku difaacayay qorshahaas shirar jaraa’id oo ka dhacay Pentagon-ka iyo Aqalka Cad, ka hor inta uusan madaxweynuhu si lama filaan ah u joojin howlgalka qiyaastii 36 saacadood kadib markii uu bilowday.

Mas’uul Mareykan ah ayaa sheegay in militariga Mareykanka uu diyaarinayay maraakiib dheeraad ah oo ku sugan Khaliijka si ay uga gudbaan Hormuz markii howlgalka la hakiyay. Taliska Dhexe ee Mareykanka ayaa horey u sheegay in laba markab oo calanka Mareykanka sitay ay si guul ah uga gudbeen marin-biyoodka iyagoo qeyb ka ahaa Project Freedom.

Qoraal uu soo dhigay baraha bulshada, Trump ayaa sheegay in Project Freedom “la hakinayo muddo kooban si loo arko in heshiis lagu xallinayo dagaalka la dhammeystiri karo lana saxiixi karo.”

Militariga Mareykanka ayaa diyaarado dagaal, diyaarado shidaal-qaad ah iyo nidaamyo difaaca cirka ah ku leh saldhigga Prince Sultan Airbase ee Sacuudiga. Sacuudiga ayaa horay u oggolaaday in Mareykanka uu saldhiggaas ka duuliyo diyaarado taageeraya dagaalka Iran, sidoo kalena ay hawadiisa isticmaalaan diyaarado ka duulaya dalalka deriska ah.

“Juqraafi ahaan, waxaad u baahan tahay iskaashi ka yimaada saaxiibbada gobolka si aad u isticmaasho hawada ku teedsan xuduudahooda,” ayuu yiri mid ka mid ah mas’uuliyiinta Mareykanka. Waxa uu sheegay in xaaladaha qaar aysan jirin waddo kale oo la mari karo.

Diyaaradaha militariga ayaa muhiim u ahaa ilaalinta maraakiibta intii uu socday Project Freedom, iyagoo siinayay difaac cirka ah oo ka hortaga weerarro suuragal ah.

Militariga Mareykanka ayaa oggolaanshaha noocan ah ugu yeera ABO, oo macnaheedu yahay marin-u-helid, saldhigyo iyo duullimaad hawadeed.

Diyaaradaha dagaalka, kuwa shidaalka qaada iyo kuwa taageerada ayaa dhammaantood u baahan fasax ay kaga duulaan dalalka muhiimka ah ee gobolka. Sacuudiga iyo Urdun ayaa muhiim u ah saldhigyada, Kuwait waxay muhiim u tahay duullimaadka hawada, halka Cumaan ay muhiim u tahay duullimaadka hawada iyo taageerada saadka badda.

Trump ayaa Amiirka Qatar la hadlay markii Project Freedom uu durba bilowday. Mas’uul Qatari ah ayaa sheegay in labada dhinac ay ka wada hadleen heshiiska xabbad-joojinta iyo “saameynta uu ku yeelan karo amniga badda iyo silsiladaha sahayda caalamiga ah.” War-saxaafadeedka Qatar ayaa sheegay in amiirku carrabka ku adkeeyay muhiimadda dejinta xiisadda.

Militariga Mareykanka ayaa weli joogitaan ballaaran ku leh gudaha iyo hareeraha Khaliijka. Joogitaanka Mareykanka ee gobolka ayaa ka weyn kii jiray 28-kii Febraayo, markii dagaalku bilowday. Laba markab oo diyaarado xambaara ah ayaa ku sugan gobolka, Pentagon-kuna wuxuu geeyay taageero dheeraad ah oo dhanka saadka ah, isagoo sidoo kale buuxiyay keydadka hubka iyo agabka.

Project Freedom ayaa muddo kooban bixiyay ilaalin militari oo Mareykan ah, awood dab, kormeer iyo shaqaale la saaray maraakiibta, si ay si ammaan ah uga baxaan Gacanka Persia una maraan Hormuz, xilli ciidamada Iran ay sii wadeen hanjabaado iyo weerarro ka dhan ah maraakiibta ku gudbaysa marin-biyoodkaas muhiimka ah.

Mas’uuliyiinta Pentagon-ka ayaa sheegay in howlgalkaas uu ka madax-bannaan yahay duqeymaha Mareykanka ee bilowday 28-kii Febraayo, kuwaas oo loogu magac daray “Epic Fury.”

Maamulka Trump ayaa isku dayaya inuu riixo heshiis lagu soo afjarayo colaadda.

Afhayeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda Iran, Esmail Baghaei, ayaa wareysi uu siiyay wakaaladda wararka ISNA ku sheegay in Tehran ay dib u eegayso hindise nabadeed oo kale oo Mareykanka ka yimid. Wuxuu sheegay in marka maamulka Iran uu qiimeeyo hindisaha, ay kala hadli doonaan Pakistan, oo doorka dhexdhexaadinta wadda.

Qoraal uu Arbacadii hore soo dhigay baraha bulshada, Trump faahfaahin kama bixin hindisaha, balse wuxuu sheegay in dagaalku dhammaan karo haddii “Iran ay oggolaato inay bixiso wixii horay loogu heshiiyay.”

“Waxay doonayaan inay heshiis sameeyaan,” ayuu Trump Arbacadii ka sheegay Xafiiska Oval. Wuxuu intaas ku daray in 24-kii saac ee la soo dhaafay ay jireen “wada-hadallo aad u wanaagsan.”

Cadaadiska siyaasadeed ayaa sidoo kale ku sii kordhaya Trump, xilli Mareykanka uu ku sii dhowaanayo doorashooyinka xilliga dhexe ee bisha November, kuwaas oo Jamhuuriyiintu ku doonayaan inay ilaashadaan aqlabiyaddooda yar ee Aqalka Wakiillada iyo awoodda ay ku leeyihiin Senate-ka.

Wareysi uu Arbacadii siiyay PBS, Trump ayaa sheegay inay suuragal tahay in wada-xaajoodyada Mareykanka ay heshiis la gaaraan maamulka Iran ka hor safarkiisa Beijing ee toddobaadka soo socda, halkaas oo uu kula kulmi doono Madaxweynaha Shiinaha Xi Jinping.

“Waxaan u maleynayaa inay fursad aad u wanaagsan u leedahay inay dhammaato, haddii aysan dhammaanna waa inaan dib ugu laabannaa inaan si xooggan u duqeyno,” ayuu Trump u sheegay PBS.

Dhowr qof oo si dhow ula shaqeeya Trump ayaa la sheegay inay ku boorriyeen inuu “shaqada dhammeeyo” gudaha Iran, iyagoo ku riixaya in la burburiyo inta ka hartay awoodda militari ee caadiga ah ee maamulka Tehran. Mas’uuliyiin hore oo Mareykan ah ayaa sheegay in qaar ka mid ah dadkaas ay aaminsan yihiin in weerarka la dhammeystiri karo ka hor safarka muhiimka ah ee Shiinaha.

Dhanka kale, Wasiirka Arrimaha Dibadda Shiinaha Wang Yi ayaa Arbacadii la kulmay madaxda Iran, isagoo sheegay in ay lama huraan tahay in dagaalka sida ugu dhaqsaha badan loo soo afjaro.

“Waxaan aaminsannahay in xabbad-joojin dhammaystiran si degdeg ah loogu baahan yahay, in dib u billaabidda colaadaha aan la aqbali karin, iyo in ay si gaar ah muhiim u tahay in lagu sii adkeysto wadahadal iyo gorgortan,” ayuu Wang ku yiri muuqaal kulanka laga helay oo ay baahisay Associated Press.

Mas’uul sare oo ka tirsan baarlamaanka Iran, Ebrahim Rezaei, ayaa qoraal uu soo dhigay barta X ku sheegay in hindisaha ugu dambeeyay uu yahay “liis rabitaan ilaa uu xaqiiqo noqdo.”

“Mareykanku kuma heli doono dagaal fashilmay waxa uu ku waayay wadahadallo fool ka fool ah,” ayuu yiri Rezaei. “Iran waxay farta ku haysaa leebka wayna diyaar tahay; haddii aysan is dhiibin oo aysan bixin tanaasulka lagama maarmaanka ah, ama haddii iyaga iyo xulafadooda sharka ah ay isku dayaan inay xumaan sameeyaan, waxaan bixin doonnaa jawaab adag oo laga qoomameeyo.”

Si kastaba, mas’uul Urdun u dhashay oo la hadlay NBC News ayaa sheegay in dadaallada diblomaasiyadeed ay yihiin kuwo dhab ah.

“Iraniyiintu ma haystaan awood dhaqaale oo ay arrintan ku sii wadi karaan,” ayuu yiri mas’uulka. “Dhaqaalahoodu wuu fashilmaya, mushaarna ma bixin karaan.”

- Advertisement -

Read more

Local News