Muqdisho (Caasimada Online) — Dowladda Soomaaliya ayaa soo saartay bayaan siyaasadeed si taxadar leh loo miisaamay, kaas oo ay ku saxayso, kuna caddeynayso mowqifkeeda rasmiga ah ee ku aaddan qadiyadda muranku ka taagan yahay ee Saxaraha Galbeed.
Dowladda ayaa shaaca ka qaadday in siyaasaddeeda arrimaha dibadda ay ka turjumayaan oo kaliya bayaannada rasmiga ah ee kasoo baxa hay’adaha dowladda, iyadoo markale xaqiijisay in mowqifkeedu uu saldhig u yahay geeddi-socodka ay garwadeenka ka tahay Qaramada Midoobay.
Tallaabadan degdegga ah ayaa timid kadib markii dhacdo siyaasadeed oo dhowaan ka dhacday magaalada Rabat ee caasimadda dalka Morocco ay walaac weyn ku beertay dowladda Aljeeriya, isla markaana ay caro iyo guux ka dhalisay gudaha Madaxtooyada Villa Somalia.
War-saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Sabtidii ayaa lagu sheegay in wararka maalmahan ay warbaahintu faafineysay—kuwaas oo Soomaaliya u xambaarinayay hadallo aan rasmi ahayn oo ku saabsan Saxaraha Galbeed—ay yihiin kuwo aan ka tarjumeyn xaqiiqada dhabta ah. Wasaaradda ayaa si cad u sheegtay in mowqifka dowladda “lagu gudbiyo oo keliya bayaannada rasmiga ah iyo xiriirka diblomaasiyadeed ee tooska ah.”
Bayaanka ayaa intaas ku daray in Soomaaliya ay “la socoto” Qaraarka Golaha Ammaanka ee tirsigiisu yahay 2797, ayna qirayso doorka muhiimka ah ee uu qaraarkaasi ku leeyahay taageeridda “geeddi-socodka xalka nabadeed ee hoos taga dallada Qaramada Midoobay.”
Soomaaliya waxay ugu baaqday “labada dhinac” inay guda galaan wada-hadallo dhab ah oo toos ah, si loo gaaro xal nabadeed oo kama dambays ah, kaas oo ay raalli ka wada yihiin dhinacyada is haya. Sidoo kale, dowladda Soomaaliya waxay muujisay taageerada buuxda ee ay u hayso Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay iyo Ergeygiisa Gaarka ah ee arrimaha Saxaraha.
Dhinaca kale, Muqdisho waxay carrabka ku adkaysay inay ka go’an tahay xoojinta iskaashiga ay la leedahay Boqortooyada Marooko, iyadoo xustay xurmada ay u hayso midnimada iyo madaxbannaanida qarannimo ee dal kasta. Eray-bixintan ayaa loo fasirtay farriin diblomaasiyadeed oo lagu qancinayo Rabat oo arrimaha midnimada dhuleed ay u tahay “khad cas”, xilli Soomaaliya ay dhanka kale ku dheggan tahay xalka Qaramada Midoobay.
Diblomaasiyad cakiran iyo jahawareerka dhacay
Sixitaankan siyaasadeed ayaa kusoo beegmaya kadib toddobaadyo ay jirtay diblomaasiyad huwan xasaasiyad iyo xiisad hoose.
31-kii Oktoobar, Soomaaliya waxay u codaysay Qaraarka 2797 ee Golaha Ammaanka, tallaabo ay diblumaasiyiin badan u fahmeen inay tahay mid lagu taageerayo qorshaha is-maamulka ee Marooko oo saldhig u noqonaya wada-hadallada. Dowladda Aljeeriya, oo taageero weyn siisa dhaqdhaqaaqa gooni-u-goosadka ah ee Saxaraha, ayaa ka fogaatay qaraarkaas, iyadoo si hoose walaac uga muujisay codkii Soomaaliya.
Si loo qaboojiyo xiisaddaas, horraantii bishan, Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa safar ku tagay magaalada Algiers. Saraakiil Soomaali ah ayaa sheegay in Madaxweynuhu uu madaxda Aljeeriya u xaqiijiyay in Soomaaliya ay weli taageersan tahay geeddi-socodka Qaramada Midoobay, ayna ka fog tahay wax kasta oo wiiqaya doorka gobolka ee Aljeeriya.
Hase yeeshee, is-fahamkaas jilicsanaa ayaa gilgilmay maalmo yar kadib, markii Wasiirka Arrimaha Dibadda, Cabdisalaam Cabdi Cali uu ka soo muuqday magaalada Rabat isagoo saxiixaya bayaan wadajir ah oo uu la galay dhiggiisa Marooko, Nasser Bourita.
Warbaahinta Marooko iyo tan gobolka ayaa dukumeentigaas u dhigay mid caddeyn u ah in Soomaaliya ay taageertay madaxbannaanida Marooko ee Saxaraha Galbeed iyo qorshaheeda is-maamulka, iyagoo iftiimiyay qodobbada ku saabsan midnimada dhuleed iyo soo dhoweynta qaraarkii ugu dambeeyay ee Golaha Ammaanka.
Sida ay sheegeen ilo wareedyo ku sugan Muqdisho, Madaxtooyadu waxay warka bayaankaas ka heshay warbaahinta rasmiga ah ee Marooko, halkii ay ka heli lahayd kanaalladeeda gaarka ah.
Sarkaal sare oo la taliye ah ayaa dhacdadaas ku tilmaamay “dabin diblomaasiyadeed oo gudaha ah”, isagoo ku dooday inay burisay ballanqaadkii iyo kalsooni-dhisidii uu Madaxweyne Xasan Sheekh kasoo sameeyey Algiers, isla markaana ay Soomaaliya ka dhigtay mid si lama filaan ah ugu janjeersatay dhanka Rabat.
Ugu dambeyntii, iyada oo ku adkaysanaysa in siyaasadda Saxaraha Galbeed laga qaato oo keliya bayaannada rasmiga ah, isla markaana udub-dhexaad uga dhigeysa Qaraarada Qaramada Midoobay iyo wada-hadallada tooska ah—iyadoo aan meesha ka saareynin xiriirka diirran ee kala dhexeeya Marooko—Villa Somalia ayaa hadda isku dayeysa inay dib u hanato maamulka faylkan xasaasiga ah ee yaalla xudduudda colaadeed ee u dhaxaysa Aljeeriya iyo Marooko, si ay diiwaanka u geliso mawqif dhex-dhexaad ah oo ka madaxbannaan jahawareerka dhacay.