New York (Caasimada Online) – Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ayaa cod ku diiday in si joogto ah loo qaado cunaqabataynta dhaqaale ee saaran Iiraan, arrintan ayaana la xiriirta barnaamijkeeda nukliyeerka. Go’aankan ayaa dhaawac dhaqaale ku ah Iiraan.
Tehran waxay arrintaas ku tilmaantay “mid siyaasadeysan oo eex ah.” Danjiraha joogtada ah ee Iiraan u fadhiya Qaramada Midoobay ayaa Jimcihii sheegay in falkaasi yahay mid lagu deg-degay.
“Ficilka maanta la qaaday waa mid degdeg ah, aan loo baahnayn, isla markaana sharciga baal marsan. Iiraan wax waajib ah kama saarna in ay fuliso,” ayuu yiri Amir Saeid Iravani, danjiraha joogtada ah ee Iiraan u fadhiya Qaramada Midoobay.
Golaha Ammaanka oo ka kooban 15 dal, afar ka mid ah ayaa u codeeyey in la sii wado habkii khafiifinta cunaqabatayntii saarnayd Iiraan, halka sagaal wadan oo kale ay u codeeyeen in dib loo soo celiyo cunaqabatayntii ka hor heshiiskii 2015, iyadoo laba dalna ay ka aamuseen.
Soomaaliya oo ku fadhida kursiga aan joogtada ahayn ee Golaha Ammaanka ayaa ka mid ahayd dalalkii codka dhiibtay, waxayna kula biirtay Denmark, France, Greece, Panama, Sierra Leone, Slovenia, UK iyo Maraykanka si dib loogu soo celiyo cunaqabatayntii saarnayd Iiraan.
Ruushka, Shiinaha, Algeria iyo Pakistan ayaa u codeeyey in la sii wado hanaankii khafiifinta cunaqabatayntii saarnayd Iiraan.
Tallaabadan waxay dhaqaajisay nidaamka loo yaqaan “snapback”, kaas oo dhigaya in dhammaan cunaqabatayntii Qaramada Midoobay ee jirtay ka hor heshiiskii nukliyeerka ee 2015 (JCPOA) dib loogu soo rogo Iiraan marka la gaaro 28-ka Sebtembar, haddii aan horumar diblomaasiyadeed oo weyn la gaarin ka hor waqtigaas.
Qaraarka tirsigiisu ahaa 2231, kaas oo la ansixiyay bishii Luulyo 2015, ayaa dejiyay habka cunaqabataynta looga qaadi karo Iiraan, iyada oo la samaynayo hab lagu soo celiyo haddii ay dhacdo “waxqabad la’aan weyn” oo ka timaadda mid ka mid ah ka qaybgalayaasha heshiiska, sida Shiinaha, Faransiiska, Jarmalka, Ruushka, UK, Maraykanka, Midowga Yurub (EU) iyo Iiraan.
Danjiraha Ruushka u fadhiya Qaramada Midoobay, Vassily Nebenzia, ayaa sheegay in aysan jirin sababo sharci, siyaasadeed ama habraac ah oo lagu oggolaado habka “dib u dhac” ama in loo codeeyo xal qabyada ah. Wuxuuna ku eedeeyay Faransiiska, Jarmalka iyo UK inay ku dhaqmeen si ka baxsan qaraarka 2231 iyo JCPOA.
Wuxuu sheegay in saddexdaas dal ay ku guul-darreysteen inay raacaan habka xalinta khilaafka, taas beddelkeedana ay cunaqabatayn hal dhinac ah ku soo rogeen Iiraan, taasoo uu ku tilmaamay “sharci darro.”
Sida oo kale, danjiraha Shiinaha u fadhiya Qaramada Midoobay, Fu Cong, ayaa ka digay khatarta ay leedahay degdegsiinta la xiriirta codbixinta qaraarka.
Wuxuu sheegay in ay jiraan “kala duwanaansho weyn” oo u dhexeeya xubnaha Golaha Ammaanka marka la eego fahamka nidaamka snapback.
Wuxuu uga digay Golaha in codbixin degdeg ah ay “kordhin karto iskahorimaadka dawladaha,” taasoo carqaladayn karta dadaallada diblomaasiyadeed ee lagu xallinayo arrinta nukliyeerka Iiraan.
Danjiraha UK ee Qaramada Midoobay, Barbara Woodward, ayaa difaacday go’aanka ay soo jeediyeen dalalkaas, iyadoo sheegtay in E3 (dalalka Yurub ee Faransiiska, Jarmalka iyo UK) ay dhaqan geliyeen habraaca snapback “si buuxda sharci ah, caddaalad ah, baaxad leh isla markaana waafaqsan shuruudaha Qaraarka 2231.”
Iyadoo tixraacaysay wargelin la gudbiyay 28-kii Agoosto ee sanadkan, taas oo ay soo gudbiyeen Faransiiska, Jarmalka iyo UK, waxay tiri: “Waxa loo baahan yahay si dib loogu soo celiyo habka snapback waa ogeysiis ka yimaada dowlad ka tirsan heshiiska JCPOA oo aaminsan in arrin gaar ahi ay tahay ku guul-darro weyn oo laga galay ballanqaadyadii JCPOA.”
Danjiraha Faransiiska, Jérôme Bonnafont, oo hadlay ka hor codaynta, ayaa xusay in barnaamijka nukliyeerka Iiraan ee sii xoogeysanaya iyo wada-shaqeynta hoos u dhacday ee ay la leeyihiin Hay’adda Caalamiga ah ee Tamarta Atomiga ay muujinayaan in snapback uu lagama maarmaan u yahay ilaalinta nabadda iyo ammaanka caalamka, iyo in la ilaaliyo daacadnimada nidaamka ka hortagga faafitaanka hubka nukliyeerka ee caalamiga ah.
Heshiiska JCPOA – oo ay saxiixeen Iiraan, Mareykanka, Shiinaha, Ruushka iyo Midowga Yurub – ayaa Tehran ku ogolaatay in ay xaddido barnaamijkeeda nukliyeerka si ay uga hesho ka-qaadista cunaqabateynta.
Laakiin heshiiskaasi wuu burburay sannadkii 2018, kadib markii Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump uu ka baxay xilligii mudda xileedkiisii koowaad, isagoo dib u soo rogay cunaqabatayn uu si gaar ah Mareykanku u saaray.