Muqdisho (Caasimada Online) – Soomaaliya ayaa si rasmi ah ugu biirtay dalalka laga heli karo adeegga internet-ka xawaaraha sare leh ee la mariyo dayax-gacmeedka, kadib markii Elon Musk iyo shirkaddiisa Starlink ay ku dhawaaqeen in adeegga uu hadda ka shaqeynayo guud ahaan dalka.
“Starlink hadda waa laga heli karaa Soomaaliya!” ayuu Musk ku qoray bartiisa X (horey loogu yiqiin Twitter), isagoo la-wadaagay khariidad muujinaysa in adeegga laga heli karo dhammaan gobollada Soomaaliya, oo ay ka mid yihiin magaalooyinka Muqdisho, Hargeysa, Boosaaso, iyo Gaalkacyo.
Shirkadda Starlink, oo hoos tagta SpaceX ee uu leeyahay Elon Musk, ayaa iyaduna xaqiijisay arrinta: “Adeegga internet-ka xawaaraha sare leh ee Starlink ayaa hadda laga heli karaa Soomaaliya.” Qoraalku wuxuu la socday xiriir toos ah oo loogu talagalay macaamiisha Soomaaliyeed: starlink.com/somalia, halkaas oo laga dalban karo qalabka adeegga.
Hirgelinta adeeggan ayaa timid kadib markii 13-kii Abriil, 2025, Hay’adda Isgaarsiinta Qaranka ee Soomaaliya (NCA) ay si rasmi ah shatiga isgaarsiinta u siisay Starlink, taasoo shirkadda u oggolaanaysa inay si buuxda uga howl-gasho dalka.
Shatigan waxaa lagu guddoonsiiyay xaflad ka dhacday caasimadda Muqdisho, taasoo ay ka qeyb galeen mas’uuliyiin sare oo ka tirsan dowladda federaalka iyo wakiillo ka socday Starlink. Munaasabaddaasi waxay ahayd tallaabo muhiim ah oo lagu xoojinayo ballaarinta adeegga internet-ka ee dalka, gaar ahaan meelaha fogfog iyo deegaanada aan weli haysan helitaan tayo leh.
Shirkadda Starlink waxaa munaasabadda ku matalay Ryan Goodnight, Agaasimaha Sare ee Suuq-gaynta, iyo Micaela Pawlak, Maareeyaha Suuq-galka, kuwaasoo labaduba caddeeyay in shirkaddu ay ka go’an tahay inay internet-ka dayax-gacmeedka ah gaarsiiso dhammaan Soomaaliya.
Agaasimaha Guud ee NCA, Mustafa Yaasiin Sheekh, ayaa sheegay in imaanshaha Starlink uu kaalin ka qaadanayo dadaallada qaranka ee lagu doonayo in internet-ku gaaro shacabka oo dhan. “Waxaan filaynaa in adeeggan uu si gaar ah uga faa’iideeyo muwaadiniinta Soomaaliyeed, ganacsiyada, iyo hay’adaha dowladda meelaha aan horey u gaarsiisneyn isgaarsiinta casriga ah,” ayuu yiri.
Wasiirka Isgaarsiinta iyo Tiknoolojiyadda, Maxamed Aadan Macallin, ayaa si diirran u soo dhaweeyay Starlink, isagoo ku tilmaamay mid waafaqsan yoolka dowladda ee horumarinta tiknoolojiyadda. “Aad baan ugu faraxsanahay inaan dalka ku soo dhawayno Starlink. Tani waxay taageeraysaa yoolkeena ah in dhammaan shacabka Soomaaliyeed—meel kasta oo ay joogaan—ay helaan adeeg internet oo raqiis ah oo gaara meelaha fogfog,” ayuu yiri wasiirka.
Soomaaliya hadda waxay ku tiirsan tahay dhowr xarig badeed oo fiber-optic ah kuwaasoo badda hoosteeda mara, kuna xira magaalooyinka xeebaha ah internet-ka caalamiga ah. Balse adeegga cusub ee Starlink ayaa lagu wadaa inuu kaabayaal u noqdo kuwa hadda jira, isagoo gaarsiin doona isku xirka meelaha aan horey u helin.
Khariidadda ay Starlink shaacisay ayaa muujinaysa in guud ahaan dalka laga heli karo adeegga “AVAILABLE,” taasoo micnaheedu yahay in shacabka Soomaaliyeed ay si toos ah u dalban karaan adeegsiga bilaa sugaan ama liis sugitaan ah.
Mas’uuliyiinta dowladda iyo khubarada tiknoolojiyadda ayaa rajo ka muujiyay in adeeggani uu kaalin weyn ka qaadan doono horumarinta dhaqaalaha dhijitaalka ah, waxbarashada, caafimaadka, adeegyada dowladda, iyo ganacsiga fog.
Waxaa la filayaa in Starlink ay door muuqda ka qaadato yaraynta farqiga dhanka tiknoolojiyadda ee u dhexeeya gobollada dalka, taasoo sare u qaadi doonta fursadaha horumarineed iyo helitaanka adeeg internet oo loo siman yahay.