Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha dowladda federaalka ah ee Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa lagu wadaa in maanta uu bilaabo safarro diblumaasiyadeed oo uu ku tegayo qaar kamid ah dalalka saaxbibka la ah Soomaaliya.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, Madaxweynaha ayaa isku maraya dalalka Jabuuti iyo Turkiga, si uu ugala hadlo xaaladda soo korortay, gaar ahaan aqoonsiga ay Israa’iil siisay maamulka Somaliland.

Ilo wareedyo ku dhow Madaxtooyada aya sidoo kale innoo sheegay in Xasan Sheekh uu wada-hadallo la yeelan doono dhiggiisa dalalkaas, Ismaaciil Cumar Geelle iyo Recep Dayip Erdogan, isaga oo si gaar ah ugula hadli doono inay garab u noqdaan Soomaaliya.

Sidoo kale, waxaa qorshuhu yahay in Madaxweynuhu soo saxiixo heshiis cusub oo dhex-mara Soomaaliya iy Turkiga oo isagu haatan xiriir milatari la leh dowladda federaalka, ujeedka ayaana ah ka hortegga dhaq-dhaqaaqa Israa’iil ee Gobollada Waqooyi.

Jabuuti iyo Turkiga oo uu hadda booqanayo Madaxweynaha waxa ay safka hore uga jiraan dalalkii u horreeyay ee cambaareeyay xadgudubka Israa’iil ay ku samaysay Soomaaliya 26 bishaan kadib markii ay aqoonsatay Somaliland.

Si kastaba, Madaxweynaha Soomaaliya ayaa tan iyo Jimcihii marka uu Netanyahu ku dhawaaqay aqoonsiga Somaliland, wuxuu bilaabay dadaallo gudaha iyo kuw dibadda ah oo lagu difaacayo madax-banaanida Soomaaliya.

Waxaa Madaxweynaha uu horay u qaabilay madaxda maamul-goboleedyda, kuwa mucaaradka iyo ururrada siyaasadda, isaga oo kala hadlay sidii loo qaadan lahaa go’aan mideysan oo ku aadan ilaalinta madax banaanida dalka.

Beledxaawo (Caasimada Online) – Taliyaha NISA ee gobolka Gedo, Cabdirashiid Xasan Nuur (Janan) oo maanta ciidamo kula hadlaayay degmada Belexaawo ayaa si kulul uga hadlay xaaladda ammaanka ee degmadaasi, kadib markii ay ka dhaceen dilal qorsheysan oo loo gaystay dad kala duwan.

Janan ayaa dhacdooyinkii u dambeeyay ku eedeeyay ciidanka Jubaland ee u firxaday dhinca Kenya, wuxuuna sheegay inay soo daba maraan ciidamada dowladda, kadib dilal qorsheysan iyo dhac ay ka gaystaan Beledxaawo.

Taliyaha ayaa ku hanjabay in maanta kadib ay ka hortagi doonaan wax kasta oo liddi ku ah amniga, ayna iska dhicin doonaan ciidamada Jubaland.

“Wallaahi inaan la aqbaleyn in ciidanka Jubaland intay soo baxaan oo Beled-xaawo yimaadaan ay dad ku dilaan, hadana la yiraahdo ciidanka Dowladda ayaa dilay” ayuu yiri Taliyaha NISA ee gobolka Gedo.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “Qorayga aan aragno oo aan ahayn kan dowladda waa qabaneynaa shacab ha wato ama meel kale haka yimaado amaba Shabaab ha lahaado”.

Cabdirashiid ayaa farriin u diray ciidamada Jubaland ee ku sugan xadka Kenya, wuxuuna ugu baaqay inay nabadda qaataan ayna kusoo noqdaan guryahooda.

“Raggaas askar iyo shacab waxa meesha joogo inaan heshiino ayaan diyaar u nahay Shabaabna ma aha waa dadkiinii oo siyaasad qaldan lagu hagay kasoo noqda shacabkiinana u tura guryihiinana imaada” ayuu mar kale yiri Janan.

Xaaladda ammaan ee Belexaawo ayaa maalmahan xumeyd, waxaana ka dhacayay dilal qorsheysan iyo dhac loo gaysanayay shacabka degmadaasi.

Muqdisho (Caasimada Online) — Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa ku eedeeyay maamulka Somaliland inay oggolaadeen qaabilidda Falastiiniyiinta laga soo barakicinayo Gaza, si ay beddelkeeda aqoonsi uga helaan Israa’iil, isaga oo sheegay in heshiiska Jimcihii la saxiixay uu xambaarsan yahay qodob sir ah oo dhigaya “barakicin lagu beddesho dowladnimo.”

Wareysi uu siiyay Al-Ghad TV, ayuu Axmed Macallin Fiqi wuxuu heshiiska ku tilmaamay “xadgudub qaawan” oo ka dhan ah qarannimada Soomaaliya, kaas oo aan kaliya halis ku ahayn Geeska Afrika balse sidoo kale khatar ku ah “amniga guud ee Carabta.”

“Kooxda gooni-goosadku waxay dalbadeen in Israa’iil aqoonsato Somaliland, iyaguna ay beddelkeeda qaabilaan dadka laga soo barakiciyay Marinka Gaza,” ayuu yiri Fiqi, isagoo xusay in xogta sirdoonku muujinayso in heshiis is-dhaafsi ah la gaaray si loo qaabilo qaxootiga dagaalka.

Fiqi wuxuu waxba kama jiraan ku tilmaamay guusha diblomaasiyadeed ee Hargeysa looga dabaal-degay, taas oo habeenkii Jimcaha damaashaad lagu soo dhaweeyay. Wuxuu sheegay inaysan wax qiimo sharci ah ku lahayn indhaha caalamka.

“Aqoonsiga Israa’iil ee qeyb ka mid ah dhulka Soomaaliya waa sheegasho been ah, waxba kama jiraan, mana laha raad sharci ama mid siyaasadeed,” ayuu yiri Fiqi. “Waxba kama beddelayso xaqiiqda dhulka taalla.”

Wuxuu ku dooday in Israa’iil, maadaama ay tahay “awood gumaysi,” aysan xaq u lahayn inay cid kale siiso qarannimo. Hase yeeshee, wuxuu ka digay in heshiiskani yahay tallaabo khatar ah, isagoo Hargeysa ku eedeeyay inay dhulka Soomaaliyeed u iibgeysay raadinta aqoonsi shisheeye.

Eedeynta ah in Hargeysa ay aqbashay qaabilidda Falastiiniyiinta ayaa soo noolaysay mid ka mid ah hadal-hayntii ugu xasaasisanayd ee la xiriirtay qorshayaasha Israa’iil ee dagaalka Gaza kadib. Tan iyo billowgii dagaalka, garabyo ka tirsan dowladda Israa’iil ayaa u ololeynayay “hijrada ikhtiyaariga ah” ee Falastiiniyiinta loogu rarayo dalal saddexaad.

Saraakiisha sirdoonka Israa’iil ayaa la wariyay inay wadahadallo hoose la yeesheen dalal Afrikaan ah sannadihii 2024 iyo 2025—oo ay ku jiraan Congo, Rwanda, iyo Chad—si ay u ogaadaan in dalalkaas diyaar u yihiin qaabilidda qaxootiga iyagoo dhaafsanaya gargaar.

Halka inta badan dalalkaas ay si cad u diideen dalabyadaas kadib caro diblomaasiyadeed, gobolka Somaliland ayaa u muuqda mid ka duwan. Iyadoo ay haysato baahi weyn oo aqoonsi caalami ah kadib 34 sano oo go’doon ah, Somaliland waxay muujisay inay diyaar u tahay jebinta xayndaabka siyaasadeed ee gobolka si ay u hesho dowladnimada ka maqan tan iyo 1991-kii.

Inkastoo mas’uuliyiinta Somaliland ay horay u beeniyeen heshiis noocan ah, haddana warbaahinta Israa’iil ayaa baahisay in wakiillada Somaliland ay muujiyeen inaysan dhib u arkin qaabilidda qaxooti badan haddii taasi ay waddo u noqonayso aqoonsi ay ka helaan Washington ama Tel Aviv.

Washington (Caasimada Online) – Dowladda Maraykanka ayaa Axaddii dib u xaqiijisay mowqifkeeda ku aaddan ilaalinta midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya, oo ay qayb ka tahay Somaliland. Tallaabadan degdegga ah ee Washington ayaa timid kadib markii Israa’iil ay shaacisay inay gobolkaas gooni-goosadka ah u aqoonsatay dowlad madax-bannaan. 

Waaxda Arrimaha Dibadda ee Maraykanka, oo soo saartay bayaan ay soo xigatay Wakaaladda Wararka ee Associated Press (AP), ayaa si cad u tiri: “Waxaan sii wadaynaa aqoonsiga midnimada dhuleed ee Soomaaliya, taas oo ay ku jirto Somaliland.” Bayaanka ayaa hoosta ka xariiqay in siyaasadda Maraykanka ee ku wajahan Soomaaliya aysan waxba iska beddelin, inkastoo ay jirto tallaabada ay qaadday Israa’iil.

Dhinaca kale, Madaxweyne Donald Trump ayaa si gaar ah u tilmaamay inuusan qorsheynayn inuu durbadiiba raaco wadada Israa’iil. Wareysi uu siiyay wargeyska New York Post, ayuu Trump ku sheegay inuusan ku degdegi doonin aqoonsiga Somaliland, islamarkaana uu u baahan yahay inuu “daraasad ku sameeyo” kiiska Israa’iil. 

Markii wax laga weydiiyay suurtagalnimada aqoonsi Maraykanku bixiyo, Trump wuxuu isku weydiiyay su’aal ahayd: “Horta cid dhab ahaan u garanaysa ma jirtaa waxa ay tahay Somaliland?”

Israa’iil ayaa 26-kii December 2025, ku dhawaaqday inay Somaliland u aqoonsatay “dowlad madax-bannaan oo leh qarannimo buuxda,” iyadoo xiriir diblomaasiyadeed la samaysatay. Tani ayaa ka dhigtay Israa’iil dalkii ugu horreeyay ee tallaabadaas ku dhiirrada tan iyo markii Somaliland ay ku dhawaaqday gooni-isu-taagga sannadkii 1991-kii.

Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil, Benjamin Netanyahu, ayaa aqoonsigan ku tilmaamay tallaabo diblomaasiyadeed oo horumar leh, wuxuuna ku xiray qorshaha ballaaran ee caadiyeynta xiriirka gobolka ee loo yaqaan Abraham Accords. 

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa si kulul u diiday go’aankaas, iyadoo ku tilmaamtay xadgudub sharci-darro ah iyo daandaansi ka dhan ah madax-bannaanida Soomaaliya. Dowladda ayaa wacad ku martay inay jawaab ka bixin doonto iyadoo adeegsanaysa dhammaan marinnada diblomaasiyadeed, kuwa siyaasadeed iyo sharciga caalamiga ah.

Bayaanka kasoo baxay Maraykanka ayaa si cad u muujinaya in Washington ay garab taagan tahay Muqdisho iyo ururrada waaweyn ee gobolka, kuwaas oo muddo dheer taageersanaa ilaalinta xuduudaha caalamiga ah ee Soomaaliya.

Isbaheysi ballaaran oo ka kooban dalal iyo ururro Carbeed, Islaam iyo Afrikaan ah ayaa soo saaray war-murtiyeed wadajir ah oo ay ku diiddan yihiin aqoonsiga Israa’iil.

Sida lagu xusay qoraal ay faafisay mid ka mid ah wasaaradaha arrimaha dibadda ee saxiixay bayaanka, dalalkan ayaa ka digay “cawaaqib-xumo halis ah” oo ka dhalan karta tallaabadaas, taasoo khatar ku ah nabadda iyo amniga Geeska Afrika iyo gobolka Badda Cas.

Bayaankaas ayaa sidoo kale si adag u diiday tallaabo kasta oo lagu doonayo in si qasab ah lagu barakiciyo Falastiiniyiinta, taasoo ka tarjumaysa dareenka guud ee gobolka ee ku aaddan qorshayaal bilihii lasoo dhaafay la hadal-hayay oo ku saabsan in shacabka Gaza loo raro dhul ka baxsan dalkooda.

Sanca (Caasimada Online) – Kooxda Xuutiyiinta Yemen ayaa soo saartay digniin kama dambays ah, iyagoo si cad u sheegay in joogitaan kasta oo Israa’iil ku yeelato dhulka Somaliland ay u arki doonaan “bartilmaameed ciidan oo sharci ah.”

Hanjabaaddan oo lagu baahiyay warbaahinta kooxda ee Al-Masirah, ayaa sii kordhinaysa xiisadda ka aloosan gobolka, maalmo un kadib markii Israa’iil ay shaacisay inay Somaliland u aqoonsatay dowlad madax-bannaan—tallaabo ay ku gacan sayreen Soomaaliya iyo inta badan beesha caalamka. 

Hoggaamiyaha kooxda, Cabdul-Malik al-Xuuti, ayaa bayaan uu soo saaray ku tilmaamay tallaabada Israa’iil “fal cadaawadeed” iyo “xadgudub qaawan.” Wuxuu sheegay in ujeedka Israa’iil uu yahay inay “cago-dhigato” Geeska Afrika si ay u handaddo Yemen, qaybna uga noqoto qorshe ballaaran oo uu ku sifeeyay mid lagu doonayo in lagu beddelo khariidadda Bariga Dhexe.

“Waxaan qaadi doonnaa dhammaan tallaabooyinka suurtagalka ah ee lagu taageerayo mowqifkeenna… oo ay ku jirto inaan joogitaan kasta oo Israa’iil ee Somaliland u aqoonsanno bartilmaameed u bannaan ciidamadeenna qalabka sida,” ayuu yiri Al-Xuuti.

Wuxuu intaas ku daray inaysan marnaba aqbali doonin in qeyb ka mid ah Soomaaliya loo beddelo fariisin cadowga leeyahay, isagoo arrintan ku tilmaamay mid halis ku ah madax-bannaanida Muqdisho iyo amniga Badda Cas. 

Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil, Benjamin Netanyahu, ayaa aqoonsiga uu Jimcihii ku dhawaaqay ku tilmaamay tallaabo xasillooni abuuraysa oo waafaqsan heshiisyada Abraham Accords. Hase yeeshee, hoggaanka Xuutiyiinta ayaa diiday dooddaas, iyagoo ku tilmaamay wax aan sal iyo raad toona lahayn. 

Al-Xuuti wuxuu aqoonsiga ku sifeeyay mid “waxba kama jiraan ah” (null and void), isagoo ku dooday inuusan wax qiimo ah ku lahayn sharciga caalamiga ah. Wuxuu is-waydiiyay, “Maadaama Israa’iil ay tahay awood gumaysi oo haysata dhulka Falastiin, oo aysan iyaduba haysan sharciyad akhlaaqi ah, sidee bay cid kale u aqoonsan kartaa?” 

Wuxuu ka digay in Tel Aviv ay qorshaynayso inay Somaliland ka dhigato saldhig ay kasoo weerarto Soomaaliya, Yemen, iyo dalalka kale ee Carabta iyo Islaamka.

Somaliland waxay ku jirtaa masaafo ay gaari karaan hubka iyo gantaallada Xuutiyiinta. Falanqeeyayaasha amniga ayaa aaminsan in Israa’iil ay isha ku hayso dekedda Berbera si ay u xoojiso awooddeeda ka dhanka ah khataraha Iiraan ee ka imaanaya Yemen.

Marka la eego weerarradii ay Xuutiyiintu ku qaadeen in ka badan 100 markab oo ganacsi tan iyo 2023-kii, digniintan ayaa muujinaysa inay diyaar u yihiin inay colaadda Badda Cas usoo ballaariyaan dhanka Geeska Afrika.

Hanjabaaddan ayaa kusoo aadaysa iyadoo dunidu si weyn u diiddan tahay tallaabada Israa’iil. Maraykanka, Midowga Yurub, iyo Midowga Afrika ayaa dhammaantood si cad u taageeray midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Agaasimihii hore ee NISA, Fahad Yaasiin ayaa ka hadlay aamusnaanta Madaxweynayaasha Jubaland iyo Puntland oo iyagu weli ka aamusan xad-gudubka Israa’iil oo Somaliland u aqoonsatay “dal madax-banaan”

Fahad ayaa sheegay in aysan jirin sabab loogu cudurdaaro labada hoggaamiye, isagoo xusay in tani abuurayso shaki ah inay raalli ka yihiin ama shirqoolka wax ka maleegeen, sida uu hadalka u dhigay.

“Madaxweyne Saciid Deni iyo Madaxweyne Axmed Madoobe, ilaa haddeer waa iyaga aamusan, sabab loogu cudurdaaro ma jirto, waliba Saciid Dani oo madax ka ah deegaan muhimad weyn leh oo midnimada ilaalinteeda caan ku ah,” ayuu yiri Agaasimihii hore ee NISA.

Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil, Benjamin Netanyahu ayaa galinkii dambe ee Jimcihii si rasmi ah u shaaciyay in dalkiisu uu u aqoonsaday Somaliland inay tahay dal madax-bannaan, isagoo ku dhawaaqay in labada dhinac ay yeelanayaan xiriir diblomaasiyadeed oo buuxa, furashada safaarado, iyo is-dhaafsiga danjireyaal.

War-saxaafadeed kasoo baxay Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha ayaa lagu xaqiijiyay in Netanyahu, Wasiirka Arrimaha Dibadda Gideon Sa’ar, iyo Madaxweynaha Somaliland Dr. Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi (Cirro) ay wada saxiixeen bayaan wadajir ah oo ku saabsan aqoonsiga labada dhinac.

Dhawaaqan kasoo yeeray Israa’iil ayaa waxaa si adag uga hortimid Dowladda Federaalka Soomaaliya, iyadoo dalal dhowr ah oo saaxiib la’ah ay si adag u cambaareeyeen xad-gudubka Tel-Aviv.

Hoos ka aqriso qoraalka Fahad

Aaway labadii oday: Deni iyo Madoobe!

Madaxweyne Saciid Deni iyo Madaxweyne Axmed Madoobe, ilaa haddeer waa iyaga aamusan, sabab loogu cudurdaaro ma jirto, waliba Saciid Dani oo madax ka ah deegaan muhimad weyn leh oo midnimada ilaalinteeda caan ku ah.

Haddii Saciid uu sidaas uga sii aamusnaado, waxay muujineysaa iney haysato duruuf u gooni ah oo uu kaligiis ogyahay, waxayna abuuraysaa shaki ah inuu raalli ka yahay ama inuu shirqoolka wax ka maleegay.

Axmed Madoobe iyo Saciid Dani waa inay fahmaan xilalka ay ku fadhiyaan inay ku matalaan dareenka iyo wadaniyada lagu yaqaanno shacabka ku nool labadaas deegaan ee aysan xilalka ugu shaqaynin dareenkooda iyo danhooda gaarka ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo ku guda jira wada-tashiyo Qaran oo lagu ilaalinayo midnimada iyo madax-bannaanida dalka ayaa caawa kulan la qaatay mas’uuliyiinta hay’adaha fulinta iyo sharci dajinta ku matala Somaliland.

Madaxweynaha ayaa mas’uuliyiinta ka dhageystay tallooyin iyo aragtiyo wax ku ool ah oo ku aadan, hannaanka loo wajahayo, ka hortagga fara-galinta shisheeye iyo ilaalinta midnimada dalka.

Xasan ayaa xubnahan ka dalbaday in ay qaataan doorkooda ku aaddan ilaalinta Qarannimada iyo wadajirka Ummadda soomaaliyeed.

Dhankooda, mas’uuliyiinta Xukuumadda iyo Baaralamaanka dalka ku matala Gobolada Waqooyi (Somaliland) ayaa Madaxweynaha ku bogaadiyay, dadaalka xooggan ee uu ku bixinayo ilaalinta gobanimada iyo midnimada dalka.

Sidoo kalena waxay ballan-qaadeen in ay kaalintooda ka qaadandoonaan, Ololaha Qaran ee looga hortagayo kala qaybinta dalka.

Kulankan ayaa imanaya xilli Dowladda Federaalka Soomaaliya ay ku jirto dagaal diblumaasiyadeed adag, oo ay ku ilaalinayso midnimada dalka, kaddib markii Israa’iil ay ku dhawaaqday inay aqoonsatay maamulka Somaliland.

Sidoo kale, wuxuu kusoo aadayaa saacado kaddib markii Senator Cismaan Abuuukar Dubbe, oo ka tirsanaa Golaha Aqalka Sare ee Soomaaliya, uu shaaciyay inuu is-casilay, sababo la xiriira aqoonsiga ay Somaliland ka heshay xukuumadda Israa’iil.

Dubbe ayaa sheegay inuu ka laabtay qaddiyadda midnimada dalka ee uu Muqdisho u joogay, isagoo xusay inuu dib ugu laabanayo magaalada Hargeysa ee caasimadda Somaliland, halkaas oo uu hadda ka socdo dabaal-degga aqoonsiga Israa’iil.

Riyadh (Caasimada Online) – Ururka Jaamacadda Carabta oo shir degdeg ah yeeshay ayaa gebi ahaanba qaadacay aqoonsiga ay Israa’iil siisay Somaliland.

Ururka ayaa aqoonsiga Israa’iil ku tilmaamay fal sharci daro oo ka dhana madax-banaanida iyo jiritaanka dhuleed ee Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Ururka Jaamacadda Carabta ayaa xaqiijiyay inay si buuxda u garab taagan yihiin Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Ururka horay ayuu u cambaareeyay balse waxaa ku cusbaa in Dowladda Imaaraadka Carabta ay goobta ka sheegtay inay ilaalinayso madax-banaanida Soomaaliya kana soo horjeedo qorshaha Israa’iil ku aqoonsatay Somaliland.

Imaaraadka ayaa si dhow loola xiriirinayay dhawaaqa kasoo yeeray Israa’iil, taas oo haatan cambaareynta kasoo baxday ay iskaga fogeynayso eedeymahaasi oo saacadihii lasoo dhaafay si weyn loogu jeedinayay.

Aqoonsiga Israa’iil ee 26-kii December oo noqday kii ugu horreeyay ee uu sameeyo dal xubin ka ah Qaramada Midoobay, ayaa dhaliyay cambaareyn degdeg ah oo uga timid Soomaaliya, taas oo tallaabadaas ku tilmaantay sharci-darro iyo waxba kama jiraan, waxayna wacad ku martay inay kula dagaallami doonto waddooyin diblomaasiyadeed iyo kuwo sharci ah.

Falcelinta arrintan ayaa si degdeg ah ugu fiday ururada gobolka iyo caasimadaha muhiimka ah. Midowga Afrika ayaa si cad u diiday aqoonsi kasta oo la siiyo Somaliland, isagoo ka digay in tani ay noqon karto raad cusub oo xasillooni darro gelin kara nidaamka xuduudaha qaaradda.

Falcelinta Carabta iyo Khaliijka ayaa iyana noqotay mid adag. Sacuudi Carabiya iyo Qatar ayaa si xooggan u diiday go’aanka Israa’iil, iyagoo ku biiray dhinacyada kale ee gobolka ee taageeray midnimada dhuleed ee Soomaaliya.

Sidoo kale Midowga Yurub ayaa isna qeyb ka noqday cambaareysta xad-gudubka Israa’iil. Si kastaba, Somaliland, oo ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sannadkii 1991-kii, isla markaana samaysatay hay’ado dowladeed iyo ciidamo u gaar ah, ayaa muddo dheer raadinaysay aqoonsi caalami ah, balse waxay ku jirtay xaalad hubanti la’aan ah dhanka diblomaasiyadda.

Go’aanka Israa’iil ayaa Hargeysa looga dabaal-degay inuu yahay guul weyn oo waddada u furi karta sharciyad ballaaran iyo maalgashi shisheeye, inkastoo iska-caabbinta gobolka ay weli xooggan tahay.

Arusha (Caasimada Online) – Ururka Bulshada Bariga Afrika (EAC) oo ka gaabsatay inay si toos ah u cambaarayso Israa’iil oo Jimcihii ku dhawaaqday inay aqoonsatay Somaliland ayaa sheegtay inay Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya tahay hal dal oo madax-bannaan.

Bayaan kasoo baxay EAC ayaa lagu xusay in dhulka Soomaaliya aan la kala qaybin karin, uuna kuna salaysan yahay xuduudihii ay ku dhaxashay xilligii xornimada.

“Bulshada Bariga Afrika (EAC) waxay mar kale xaqiijisay midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Sidoo kale, ururku wuxuu mowqifkiisa la jaanqaadiyay Axdiga Midowga Afrika iyo go’aannada khuseeya madax-bannaanida iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya.

EAC ayaa sida muuqata ku ekaatay baaq guud oo ku saabsan ixtiraamka shuruucda goboleed iyo kuwa caalami ah ee la xiriira madax-bannaanida iyo midnimada dalalka, iyadoo si toos ah u cambaareyn Israa’iil oo ayadu sheegtay inay aqoonsatay Somaliland.

Hoos ka aqriso bayaanka EAC:

Bulshada Bariga Afrika (EAC) waxay mar kale xaqiijisay midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Bulshada Bariga Afrika (EAC) waxay u aqoonsan tahay Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya inay tahay hal dowlad oo madax-bannaan, kana hoos shaqeysa awoodda iyo maamulka Dowladda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Bulshada Bariga Afrika (EAC) waxay sidoo kale la jaanqaadaysaa mowqifka Midowga Afrika, sida ku cad Axdiga Aasaaska Midowga Afrika iyo go’aannada khuseeya madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Iyadoo la raacayo Heshiiska Aasaaska Bulshada Bariga Afrika, EAC waxay u aqoonsan tahay Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya xuduudaheeda ay dhaxashay xilligii ay xornimada qaadatay.

Bulshada Bariga Afrika (EAC) waxay ugu baaqaysaa in la ixtiraamo midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, waxayna ku boorrinaysaa dhammaan dhinacyada ay khusayso in ay ku dhaqmaan nidaamyada sharciyeed ee heer gobol iyo heer caalami ee la xiriira madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee dowladaha.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa xafiiskiisa ku qaabilay madaxda 20-ka urrur siyaasadeed ee ka qayb-galay doorashadii taariikhiga ahayd ee ka dhacday magaalada Muqdisho.

Doorashada oo aheyd mid lagu soo dooranayay golaha deegaanka degmooyinka gobolka Benaadir ayaa 25-kii bishan si nabdoon u dhacday caasimadda dalka.

Madaxweynaha ayaa madaxda ururada ku bogaadiyay doorkii wanaagsanaa ee ay ka qaateen hirgalinta hannaanka dimuquraadiyadda dalka iyo dhabar adeygii ay muujiyeen.

Xasan ayaa hoosta ka xarriiqay in tallaabadaasi bilow u ahayd, xaqiijinta himmilada weyn ee Soomaaliya nabad ah, dimuquraadi ah, isku filan, isla markaana horumarsan.

Sidoo kale, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa mas’uuliyiinta ururada kala hadlay sidii ay doorkooda uga qaadan lahaayeen, qadiyadda difaaca qarannimada iyo ilaalinta midnimada dalka.

Waxa uuna ku booriyay in ay muujiyeen diidamadooda ka dhanka ah damaca gurracan ee kala qaybinta dhulka Jamhuuriyadda Soomaaliya.

Dhankooda, Madaxda ururada ayaa Madaxweynaha Jamhuuriyadda ku bogaadiyay, go’aankiisii dhaxal galka ahaa ee hirgalinta doorashooyinka qof iyo cod, si talada dalka dib loogu celiyo shacabka.

Sidoo kale, waxa ay tilmaameen in ay dowladda si buuxda ugu garab taagan yihiin difaaca dalka iyo ilaalinta midnimada shacabka Soomaaliyeed.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaannada labada gole ee Baarlamaanka Soomaaliya oo maanta kulan wadajir ah ku yeeshay magaalada Muqdisho ayaa soo saaray qaraar culus oo ka dhan aqoonsiga ay Israa’iil siisay Somaliland, kaas oo ay horay u diiday Dowladda ederaalka Soomaaliya.

Mudanayaasha labada aqal ayaa cod aqlabiyad ah ku ansixiyey qaraarka oo ku saabsan diidmada iyo ka hortaga xadgudubka Israa’iil ee madaxbanaanida dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

“Laba Xildhibaan ayaa diiday 168 waa ogolaadeen, sidaas daraadeed qaraarka waa ansax,” ayuu yiri Sheekh Aadan Madoobe oo ku dhawaaqay natiijada.

Sidoo kale, guddoomiyaha Golaha Shacabka oo khudbad ka jeediyay kulankan oo uu ka qayb-galay Madaxweynaha ayaa si weyn uga dhiidhiyay tallaabada uu qaaday Ra’iisul wasaare Netanyahu, oo isagu ku dhawaaqa aqoonsiga Somaliland.

“Ra’iisul wasaaraha Israa’iil oo caalamka dembiile ka ah inuu dalkeena iyo dadkeena kusoo xadgudbo wax aan aqbali karno ma aha” ayuu mar kale yiri guddoomiyuhu.

Sheekh Aadan Madoobe ayaa sidoo kale u mahadceliyay dowladaha iyo ururrada caalamiga ah ee kasoo horjeestay go’aanka Israa’iil, isla markaana taageerada u muujiyay midnimada dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

“Waxaan u mahadcelineyna caalamka intiisii arrintan ka xumaatay oo Somalia garab istaagga u muujisay, kana gilgilatay dulmigaas” ayuu sii raaciyay.

Si kastaba, ha’ahaatee, falcelin xooggan iyo diidmo adag ayaa ka dhalatay go’aanka ay Israel ku aqoonsatay maamulka Somaliland, waxaana ka horyimid ururro caalami ah iyo Dalal waa wayn oo saaxib la ah Soomaaliya.