Kayfan (Caasimada Online) – Xiriirka Kubadda Cagta Kuwayt ayaa ku martiqaaday garsooraha Soomaaliyeed ee Cumar Cartan inuu agaasimo ciyaarta finalka ee horyaalka Zain Premier League, taas oo dhexmari doonta kooxaha Kuwait SC iyo Qadsia SC 29-ka June, 2026.

Xiriirka Kubadda Cagta Soomaaliyeed iyo garsoore Cumar Cartan ayaa aqbalay martiqaadkan, iyagoo u mahad celiyey dadaalkan, sida uu KFA ku sheegay bayaan soo baxay Sabtidii. Ciyaartan oo ah finalka horyaalka Zain Premier League ee xilli-ciyaareedka 2025/2026.

Tani waa guul weyn oo taariikhi ah oo u soo hoyatay Cumar Cartan. Martiqaadkani wuxuu muujinayaa maqaamkiisa sii kordhaya ee mid ka mid ah garsoorayaasha aadka loo ixtiraamo ee kubadda cagta caalamiga ah, gaar ahaan bil aad u mashquul badan oo ku weyn waayihiisa ciyaareed.

Kadib markii uu dhowaan la kulmay dib-u-dhac horseeday inuu seego Koobka Adduunka ee FIFA 2026 sababo la xiriira dhibaatooyin xagga fiisaha Mareykanka ah iyo xayiraada maamulka Trump, Cartan wuxuu helay garab istaag ballaaran iyo aqoonsi weyn oo uga yimid dunida kubadda cagta:

Ciyaartan xamaasadda badan ee dhici doonta 29-ka June ee dhexmari doonta Kuwait SC iyo Qadsia SC waxay dhabaha u xaaraysaa madal kale oo weyn oo uu Garsooraha Sanadka ee Ragga CAF 2025 ku soo bandhigi karo xirfaddiisa garsoornimo ee heerka caalami.

Waa tallaabo iskaashi oo aad u wanaagsan oo dhexmartay Xiriirka Kubadda Cagta Kuwayt iyo Xiriirka Kubadda Cagta Soomaaliyeed, taas oo hubinaysa in ciyaarta taariikhiga ah ee lagu caleemo-saarayo horyaalka Kuwait SC uu maamulo garsoore heer sare ah.

Waxaa dhowaan u magacaabay xiriirka UEFA inuu garsoore ka noqdo ciyaarta sharafta leh ee dhexmari doonta Paris Saint-Germain iyo Aston Villa oo ka dhici doonta magaalada Salzburg bisha Agoosto ee soo socota.

Washington (Caasimada Online — Mareykanka ayaa Qatar kala shaqeynaya qorshe Iran loogu oggolaanayo inay hesho balaayiin dollar oo lacago xayiran ah, si loogu adeegsado kharashaad bani’aadannimo, sida ay sheegeen dad xog-ogaal u ah wada-hadallada.

Qorshahan, oo aan weli la dhameystirin, ayaa qeyb ka ah dhiirrigelin dhaqaale oo hore loogu daray heshiiskii dhowaan la saxiixay ee lagu joojinayay dagaalka, isla markaana dib loogu furayay wadahadallada la xiriira barnaamijka nukliyeerka Iran.

Sida qorshuhu dhigayo, Iran ayaa marka hore heli karta awood ay ku isticmaasho $6 bilyan oo dollar oo ku xayiran Qatar. Lacagtan ayaa loo adeegsan doonaa iibsiga cunto, dawo iyo agab kale oo bani’aadannimo, iyadoo dalabyada ay sameyn doonto bankiga dhexe ee Iran, halka Qatar ay maamuli doonto habka lacagta loogu bixinayo alaabahaas.

Lacagahan ayaa intooda badan ka yimid iibka saliidda Iran, balse waxaa muddo dheer lagu xanibay dalal dibadda ah sababo la xiriira cunaqabateyn Mareykan ah. Dadka xogta haya ayaa sheegay in habkan Qatar laga hirgelinayo uu noqon karo tusaale lagu maareeyo lacago kale oo Iran uga xayiran dalal kala duwan.

Tehran ayaa lagu qiyaasaa inay dunida ka xayiran yihiin ku dhowaad $100 bilyan oo dollar, halka ay si degdeg ah u dooneyso in loo fasaxo ugu yaraan $24 bilyan oo ka mid ah lacagahaas.

Si kastaba, Iran weli ma aysan aqbalin habka cusub ee la doonayo in lagu sii daayo lacagaha ku xayiran Qatar. Qorshahan ayaa ka mid ah fikrado dhowr ah oo Washington la filayo inay miiska keento labada bilood ee soo socda, xilli Mareykanka iyo Iran ay dib u bilaabayaan wada-hadallo nukliyeer oo daba socda heshiiska lagu hakiyay dagaalka.

Sanam Vakil, oo ah agaasimaha Bariga Dhexe ee machadka Chatham House ee London, ayaa sheegtay in xitaa sii deynta xaddidan ee lacagaha xayiran ay Iran u noqon karto neef dhaqaale, isla markaana ay xambaarsan tahay farriin siyaasadeed oo muujineysa dejin xiisadeed.

“Xitaa sii deynta xaddidan ee hantida xayiran waxay u shaqeysaa sidii halbowlayaal dhaqaale iyo farriimo siyaasadeed oo muujinaya xiisad yareyn,” ayay tiri Vakil. Waxay intaas ku dartay in tani ay ka mid tahay dhiirrigelinnada la taaban karo ee Iran ka heli karto Washington, si ay u dejiso lacagta gudaha una yareyso cadaadiska dhaqaale ee ka jira dalka.

Hase yeeshee, qorshahan ayaa weli wajahaya caqabado badan. Hoggaamiyaha sare ee Iran, Mojtaba Khamenei, ayaa Khamiistii sheegay in Madaxweyne Donald Trump uu aqbalay in la hakiyo colaadda sababo la xiriira “quus.”

Hadalkaas ayaa u muuqday inuu caro geliyay Trump, oo qoraal uu ku baahiyay baraha bulshada ku sheegay: “Annaga ma aanan kulmin quus, Iran ayaa sidaas sameysay. Way dhammaadeen. Waxaan sugaynaa 60-ka maalmood. Wax lacag ah ma helayaan, xitaa toban senti ma helayaan.”

Heshiiska uu Trump Arbacadii saxiixay ayaa dhigaya in Mareykanka uu ka shaqeyn doono in hantida Iran ee xayiran si buuxda loogu diyaariyo adeegsigeeda, iyadoo labada dhinac ay ka wada-hadli doonaan habka arrintaas loo fulinayo.

Mas’uul Mareykan ah ayaa sheegay in lacagaha ay dhaqaaqi doonaan haddii Iran ay si wax ku ool ah uga qeyb qaadato wada-hadallada. Qorshaha Qatar ayaa sidaas darteed noqonaya tijaabo hore oo lagu cabbirayo sida Washington ay u siin karto Tehran marin dhaqaale, iyadoo weli gacanta ku haysa kormeerka iyo xakameynta habka lacagta loo adeegsanayo.

Qorshahan ayaa sidoo kale ka baxsan lacagaha kale ee Iran la filayo inay ka hesho iibka saliidda, kadib markii Washington ay oggolaatay in la fududeeyo xayiraadaha qaarkood isla markii heshiiska la saxiixay. Labada arrimoodba, Mareykanka ayaa la filayaa inuu bixiyo ka-dhaafisyo cunaqabateyn iyo oggolaansho sharci oo fududeynaya macaamillada.

Dadka dhaliilsan heshiiska ayaa ku doodaya in Washington ay Tehran siineyso faa’iidooyin dhaqaale oo waaweyn ka hor inta aysan Iran sameyn tanaasul dhab ah oo ku saabsan barnaamijkeeda nukliyeerka.

Hase yeeshee, Madaxweyne ku-xigeenka Mareykanka JD Vance iyo mas’uuliyiin kale oo difaacaya heshiiska ayaa sheegaya in tallaabadu ay yareyn karto cadaadiska saaran dhaqaalaha caalamka, gaar ahaan haddii ay gacan ka geysato furitaanka marin-biyoodka Hormuz, oo muhiim u ah saliidda dunida.

Waxay sidoo kale ku doodayaan in qorshahan uu ka hortagi karo dagaal kale, isla markaana uu xaddidi karo faa’iidooyinka dhaqaale ee Iran ilaa ay horumar ka sameyso dalabaadka Mareykanka.

Trump ayaa Arbacadii, isagoo ka hadlayay shirkii G7 ee ka dhacay Faransiiska, sheegay in lacagahan ay asal ahaan leeyihiin Iran, inkastoo Mareykanku uu xayiray.

“Lacagtooda ayaan qaadnay, ma ahan lacagteena, waa lacagtooda, waana xayirnay,” ayuu Trump u sheegay wariyeyaasha. “Mar uun waxaan filayaa inaan dib ugu celin doonno.”

Lacagaha Iran ayaa ku xayiran dalal ay ka mid yihiin China, India, Iraq iyo Qatar. Sanadkii 2023, maamulka madaxweyne Joe Biden ayaa bixiyay ka-dhaafis cunaqabateyn oo oggolaaday in $6 bilyan oo dollar oo ka yimid iibka saliidda Iran laga soo wareejiyo South Korea loona gudbiyo Qatar.

Arrintaas ayaa qeyb ka ahayd heshiis Iran ku sii deysay shan muwaadin oo Mareykan ah oo ay haysatay. Lacagahaas waxaa loogu talagalay in lagu iibsado alaabo bani’aadannimo, balse Biden ayaa dib u xayiray kadib weerarradii 7-dii October 2023 ee Xamaas ku qaaday koonfurta Israel.

Wada-hadallada cusub ee lagu doonayo in lacagaha Qatar yaalla dib loogu hawlgeliyo ayaa bilaabmay dhammaadkii May, markii guddoomiyaha baarlamaanka Iran ahna wada-xaajoodaha sare, Mohammad Bagher Ghalibaf, uu wafdi u hoggaamiyay Doha, sida ay sheegeen dadka xog-ogaalka ah.

Wadahadalladaas ayaa la sheegay inay dib u kiciyeen dadaalladii lagu gaarayay heshiiska is-afgaradka ah ee Mareykanka iyo Iran.

Iran ayaa si weyn ugu baahan lacag adag oo ajnabi ah, xilli dalkaas uu wajahayo sicir-barar xooggan, hoos u dhac ku yimid lacagtiisa gudaha iyo cadaadis dhaqaale oo ballaaran.

Helitaanka qayb ka mid ah lacagaha xayiran ayaa Tehran ka caawin karta inay soo iibsato alaabooyin muhiim ah, balse falanqeeyayaashu waxay sheegayaan in dib-u-habaynta dhabta ah ee dhaqaalaha Iran ay u baahan tahay qaadista cunaqabateyn ballaaran.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyihii hore ee Golaha Shacabka, Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe) oo haatan ah Madaxweynaha cusub ee Koonfur Galbeed ayaa ka hadlay arrimo xasaasi ah oo ku aadan xaaladda dalka, gaar ahaan khiaafka siyaasadeed ee taagan iyo dagaalka Al-Shabaab.

Ugu horreyn Sheekh Aadan Madoobe ayaa qiray in dalka ay ka jiraan xaalado adag, sida in Al-Shabaab ay weli haystaan meelo badan, iyo sidoo kale inuu weli jiro is qab-qabsi u dhexeeyo madaxda Soomaaliyeed, balse waxa uu tilmaamay in ka baarlamaan ahaan ay xalliyeen arrimo culus oo xasaasi ah.

“Waxyaalo yar yar waa iska jiraan argagixiso meel kamid ah dalka haysata iyo khiaafaad yar yar waa iska jiraan bani’aadan ayaana loo yahay,” ayuu yiri Sheekh Aadan Madoobe.

Sidoo kale, wuxuu ka hadlay arrimo ku aadan muddo xileedka labada gole ee baarlamaanka, isaga oo sheegay in mandate-kii hore uu dhammaaday, balse hadda uu bilowday mandate cusub oo ka dhashay ansixintii dastuurka cusub oo ogolanaayo muddo hal sano ah, sidaas daraadeed wuxuu kula dardaarmay inay sii laba jibaaraan shaqooyinkooda muhiimka ah.

“Muddadii hore ee muddo xileedka u ahaa waa dhammaaday hadda waxaan ku jirnaaa muddo xileedkii dambe oo dastuuriyan ay sharci noqotay 5-ta sano, halka sano ee inoo haray wixii daruufi ku darto waa gaarkeed,” ayuu raaciyay.

Sheekh Aadan Madoobe ayaa maanta si rasmi ah xilka guddoomiyenimo ugu wareejiyey guddoomiye ku-xigeenka koowaad, Marwo Sacdiya Yaasiin Xaaji Samatar, taas oo si ku meel gaar ah u sii hayn doonta xilka, ilaa laga soo dooranayo guddoomiye cusub, si waafaqsan dastuurka iyo xeer-hoosaadka Golaha Shacabka.

Guddoomiyihii hore ee Golaha Shacabka ayaa sidoo kale guddoomiye ku-xigeenka koowaad ee Golaha oo sii ahaan doonta sii hayaha xilka Guddoomiyaha ku wareejiyey warbixinta guud ee Golaha Shacabka, habraaca maamul ee u gaarka ah Golaha iyo qorshaha istraajiyada, iyadoo shahaado sharaf la guddoonsiiyey Agaasimaha Maamulka iyo Maaliyadda ee Golaha Shacabka Mudane Siciid Maxamed Cadow oo lagu abaalmariyey hufnaantiisa shaqo iyo maareynta maamulka iyo maaliyadda Golaha.

Ugu dambeyn, Sacdiya Yaasiin Xaaji Samatar ayaa dhankeeda xaqiijisay in guddoonka Golaha Shacabku sii wadi doono gudashada waajibaadka dastuuriga ah ee Golaha, isla markaana uu xoogga saari doono dardargelinta howlaha sharci-dejinta, korjoogteynta iyo matalaadda shacabka Soomaaliyeed inta laga soo dooranayo guddoomiye cusub.

Muqdisho (Caasimada Online) – Qaar kamid ah xildhibaannada Golaha Wakiillada Dowlad-goboleedka Galmudug ayaa ka cabanaya xuquuq la’aan, iyaga oo sheegay in muddo dheer aysan helin wax mushaaraad ah.

Xildhibaan Cabdiweli Cali Maxamuud oo ka tirsan Baarlamaanka Galmudug ayaa sheegay in muddo saddex bilood ah aysan qaadan wax mushaar ah, isla markaana ay Madaxtooyada ka goosatay lacagaha, sida uu hadalka u dhigay.

Cabdiweli oo wareysi siiyay Shabelle Tv ayaa sheegay in Baarlamaanka ay saameysay xiisadda siyaasadeed ee ka taagan Galmudug, maadaama la galay xilli kala guur ah, la’iskuna diyaarinayo doorashada hoggaanka sare.

“Mushaar maba jirin gunno yar bey ahayd gunnadii saddex bilood ayay maqan tahay,” ayuu yiri Xildhibaan Cabdiweli Cali Maxamuud.

Sidoo kale, wuxuu ku eedeeyay Madaxweyne Qoor Qoor inuu lacagahaas si gaar ah u isticmaalayo, maadaama canshuurihii la qaadi jiray aysan usoo xaroon sidii la rabay.

Xildhibaanka oo hadalkiisa sii wata ayaa farriin diray, wuxuuna ku baaqay in loo diyaar garoobo isbeddal iyo doorashada kusoo foodka leh Galmudug, isaga oo dhanka kale Axmed Qoor Qoor ka dalbaday inuu u tanaasulo shacabka.

“Waxaan direynaa Galmudug waa State jira oo horumar ku tallaabsaday waqtigii uu Iaahey u qoray Axmed Qoor Qoor wuu joogay cimri tegay yuu ceeb ku sagootin baan oran lahaa,” ayuu mar kale wareysiga ku yiri Xildhibaanku.

Xaaladda siyaasadeed ee Galmudug ayaa haatan kacsan, waxaana haatan magaalada Dhuusamareeb ku sugan Agaasimaha Hay’adda NISA, Mahad Salaad oo isku dabaridaya qorshasha ay dowladda dhexe ee Galmudug.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xubnaha Golaha Mustaqablka Soomaaliya oo goordhow bayaan soo saaray ayaa shaaca ka qaaday inay asnixiyeen hannaan doorasho toos ah oo dalka looga samatabixinayo marxaladda kala guurka siyaasadeed ee xilligan adag uu ku jiro.

Golaha Mustaqbalka ayaa sheegay in go’aankan uu ku yimid tanaasul ay sameeyeen, iyaga u turaya shacabka, si looga heshiiyo khilaafka taagan.

“Go’aanka Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed waxaa saldhig u ah tanaasul siyaasadeed iyo u turida shacabka Soomaaliyeed ee hammuunta u qaba in si deg-deg ah looga heshiiyo khilaafka doorashooyinka,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Xubnaha Golaha Mustaqbalka ayaa sidoo kale bayaankooda ku sheegay in hannaankan cusub uu iswaafajinayo xaqa muwaadiniinta Soomaaliyeed u leeyihiin inay si xor ah oo toos u doortaan wakiilladooda, iyadoo la ilaalinayo hab-qaybsiga matelaadda beelaha ee 4.5.

Sidoo kale waxa ay sheegeen in faah-faahinta qorshahan ay soo bandhigi doonaan marka ay bilowdaan wadahadallada siyaasadeed ee xalka loogu raadinayo khilaafka muddada dheer hareeyay hannaanka doorashooyinka.

Dhanka kale, Golaha Mustaqbalka ayaa farriin u diray Madaxweyne Xasan Sheekh oo ay ka dalbadeen inuu marka hore joojiyo doorashooyinka uu ku howlan yahay oo ay tilmaameen in natiijadooda ay yihiin kuwa lasii ogyahay.

“Goluhu wuxuu adkeynayaa in la joojiyo doorashooyinka hal dhinac ah ee natiijadooda horay loo sii asteeyay ee uu wado Madaxweynaha muddo xileedkiisu dhammaaday, si loo najixiyo wadahadalkada hannaanka doorashada tooska ah, kaas oo xaqiijin kara in codka shacabka Soomaaliyeed uu noqdo saldhigga sharciyadda siyaasadeed,” ayaa mar kale lagu yiri qoraalka.

Go’aankan ay soo saareen xubnaha mucaaradka, Jubbaland iyo Puntland oo ku mideysan Golaha Mustaqbalka ayaa kusoo aadayo, xilli xasaasi ah, isla markaana ay socdaan dadaallo ay garwadeen ka tahay beesha caalamka, kuwaas oo lagu dhex-dhexaadinayo dhinacyada isku haya siyaasadda dalka.

Soomaaliya ayaa hadda ku jirta marxalad xasaasi ah, iyada oo khilaafka mucaaradka iyo dowladda uu isku rogay gacan ka hadal, kadib dagaal dhawaan ku dhex-maray xaafado ka tirsan Muqdisho, kaas oo dhaliyay khasaare xooggan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa bayaan culus kasoo saartay dagaalka ka socda degmada Jalalaqsi ee gobolka Hiiraan, kaas oo u dhexeeyo laba maleeshiyo beeleed, isla markaana sababay khasaare leh dhimasho, dhaawac iyadoo la gubay guryo ku yaalay magaalada.

Bayaanka oo kasoo bxay Wasaaradda Arrimaha Gudaha Soomaaliya ayaa lagu sheegay in dowladdu ay la socoto colaadda ka taagan degmada Jalalaqsi, ayna ka xun tahay falalka gurracan ee ay isku gaysanayaan labada dhinac.

“Wasaaradda Arrimaha Gudaha, Federaalka & Dib u heshiisiinta waxay si dhow ula socotaa, kana muujinaysaa walaac iyo murugo qoto-dheer colaadda iyo beegsiga ka baxsan shareecada Islaamka iyo dhaqanka suubban ee Soomaaliyeed taasi oo sababtay khasaare naf iyo maalba leh oo labadii maalmood ee u dambeeyey ku dhex maray beelo walaalo ah Degmada Jalalaqsi ee Gobolka Hiiraan,” ayaa lagu yiri Warsaxaafadeedka.

Sidoo kale, Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa si deg-deg ah ugu baaqday in dagaalka la joojiyo, isla markaana laga wada hadlo waxa keenay khilaafka.

“Wasaaraddu waxay ku baaqaysaa in si degdeg ah oo shuruud la’aan ah loo joojiyo colaadda iyo falalka beegsiga ah ee sababay dhimasho, dhaawac, gubid, dhac hantiyeed iyo sidoo kale barakac baahsan oo soo gaaray shacabka deegaanka,” ayaa mar kale lagu yiri qoraalka.

Waxaa kale oo ay Wasaaraddu digniin adag u dirtay dadka faafinaya falalka foosha xun, isla markaana sii hurinaya xiisadda labada beelood. “Waxaa tallaabo sharciga waafaqsan laga qaadayaa dadka Baraha Bulshada ku faafinaya falalka foosha xun ee kicinta iyo iskudirka bulshada xambaarsan”.

Dhanka kale, Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa ugu baaqday Odayaasha Dhaqanka, Culimada, Haweenka, Dhallinyarada, Waxgaradka deegaanka iyo Dowlad Goboleedka Hirshabelle inay door muuqda ka qaataan joojinta colaadda, adkaynta nabadda, xoojinta wada noolaanshaha bulshada iyo ka shaqaynta xal waara oo lagu soo afjaro khilaafaadka jira.

“Wasaaraddu waxay Alle SWT uga baryaysaa inuu naxariistiisa Janno ka waraabiyo dhammaan intii ku geeriyootay dhacdooyinkan murugada leh, dhaawacyadana u boogo-dhayo, shacabka ay dhibaatadu saameysayna ka dulqaado xaaladaha adag ee ay wajahayaan,” ayaa lagu soo gabagabeeyay bayaanka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiye ku xigeenka koowaad ee Golaha Shacabka Soomaaliya ayaa maanta si kumeel gaar ah ula wareegtay xilka guddoomiyaha, kadib markii Sheekh Aadan Madoobe loo doortay Madaxweynaha cusub ee Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Guddiga Joogtada ah ee Golaha Shacabka ayaa maanta xarunta guddoonka iyo guddiyada ee Villa Hargeysa ku yeeshay kulan aan caadi ahayn, kaas oo ajandihiisu ahaa xil wareejinta guddoomiyihii hore ee Golaha Shacabka, Mudane Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe), kaas oo si rasmi ah xilkaugu wareejiyey Guddoomiye Ku-xigeenka Koowaad, Marwo Sacdiya Yaasiin Xaaji Samatar, taas oo si ku meel gaar ah u sii hayn doonta xilka, ilaa laga soo dooranayo guddoomiye cusub, si waafaqsan dastuurka iyo xeer-hoosaadka Golaha Shacabka.

Munaasabadda ayaa waxaa ugu horreyn ka hadlay guddoomiye ku-xigeenka labaad ee Golaha Shacabka, Mudane Cabdullaahi Cumar Abshirow oo si weyn ugu mahadceliyey guddoomiyihii hore ee Golaha Shacabka hoggaamintii hufneyd iyo doorkii muuqday ee uu ka qaatay horumarinta shaqada Golaha muddadii uu xilka hayey.

Sidoo kale, wuxuu tilmaamay in Sheekh Aadan Madoobe uu door muhiim ah ka qaatay dardargelinta howlaha sharci-dejinta, kor u qaadista wada-shaqeynta Golaha iyo ilaalinta nidaamka Golaha.

Dhankiisa, guddoomiyihii hore ee Golaha Shacabka Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, ayaa uga mahadceliyey xubnaha Guddoonka iyo guud ahaan Xildhibaannada Golaha Shacabka wada shaqeyntii iyo taageeradii ay u muujiyeen muddadii uu xilka guddoomiyenimada hayey, isagoo xusay in guulaha la gaaray ay ahaayeen kuwo ku yimid iskaashi, wadajir iyo dadaal ay si wadajir ah u muujiyeen dhammaan xubnaha Golaha.

Guddoomiye Ku-xigeenka Koowaad ee Golaha Shacabka ahna Siihayahaya Guddoomiyaha Golaha Shacabka, Marwo Sacdiya Yaasiin Xaaji Samatar, ayaa dhankeeda uga mahadcelisay guddoomiyihii hore ee Golaha Shacabka shaqadii iyo hoggaamintii wanaagsaneyd ee uu soo qabtay, waxayna ku ammaantay dadaalladii uu ku bixiyey horumarinta Golaha Shacabka iyo kor u qaadista doorka Golaha ee geeddi-socodka dowlad-dhiska dalka.

Sacdiya Yaasiin Xaaji Samatar ayaa sidoo kale xaqiijisay in guddoonka Golaha Shacabku sii wadi doono gudashada waajibaadka dastuuriga ah ee Golaha, isla markaana uu xoogga saari doono dardargelinta howlaha sharci-dejinta, korjoogteynta iyo matalaadda shacabka Soomaaliyeed inta laga soo dooranayo guddoomiye cusub.

Ugu dambeyn, guddoomiyihii hore ee Golaha Shacabka Mudane Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe) ayaa guddoomiye kuxigeenka koowaad ee Golaha oo sii ahaan doonta sii hayaha xilka Guddoomiyaha ku wareejiyey warbixinta guud ee Golaha Shacabka, habraaca maamul ee u gaarka ah Golaha iyo qorshaha istraajiyada, iyadoo shahaado sharaf la guddoonsiiyey Agaasimaha Maamulka iyo Maaliyadda ee Golaha Shacabka Mudane Siciid Maxamed Cadow oo lagu abaalmariyey hufnaantiisa shaqo iyo maareynta maamulka iyo maaliyadda Golaha.

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa kasoo baxaya howlgal qorsheysan oo ay maanta ciidamada sida gaarka ah u tababaran ee Kumaandooska Danab ka sameeyeen qaybo kamid ah gobolka Jubbada Hoose, kaas oo lagu soo qabtay xubin ka tirsan kooxda AL-Shabaab.

Ciidamada howlgalka sameeyay oo si gaar ah uga tirsan Ururka 162-aad ee Kumaandooska Danab ayaa ninkan kasoo soo qabtay deegaanka Harboole, waxaana magaciisa lagu sheegay Aadan Maxamed Aadan oo magaciisa afgarashada uu yahay (Haashim).

Sida ay sheegeen saraakiisha ninkan ayaa xilliga la qabanayay ku sugnaa xaalad jahwareer ah, wuxuuna watay qori noociisu yahay AK-47, oo ay soo bandhigeen ciidamada gacanta kusoo dhigay.

Aadan Maxamed oo la wareystay ayaa sidoo kale sheegay in kooxda ay haatan wajaheyso culeysyo xooggan, gaar ahaan todobaadyo dagaallo iyo duqeymo ah, isla markaana raggii ay wada joogeen ay kala firaxadeen.

Sidoo kale, wuxuu tilmaamay in howlgalladii ugu dambeeyay ee lagu beegsaday Khawaarijta ay sababeen khasaarooyin isugu jiro dhimasho iyo dhaawac oo soo gaaray xubnaha kooxda iyo horjoogayaal sar sare.

Warsaxaafadeed kasoo baxay dowladda Soomaaliya ayaa dhanka kale lagu sheegay in howlgalladu sii socon doonaan, lana beegsan doono argagixisada.

“Howlgalkan ayaa qeyb ka ah howlgalada joogtada ah ee Ciidanka Kumaandooska Danab ay ka wadaan gobolka Jubbada Hoose, kuwaas oo lagu beegsanayo haraadiga Khawaarijta si loo xaqiijiyo amniga loogana ciribtiro kooxaha argagixisada,” ayaa lagu yiri warka qoraalka ah.

Muddooyinkii ugu dambeeyay ciidamada Xoogga dalka iyo kuwa Daraawiishta Jubbaland ayaa waday howlgallo aan kala joogsi laheyn oo lagu beegsanayo maleeshiyaadka Al-Shabaab ee ku sugan gobollada Jubbooyinka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee dowladdii KMG ka ahayd Sheekh Sheekh Shariif Sheekh Axmed oo warsaxaafadeed soo saaray ayaa ka hadlay xaaladda kasoo cusboonaatay dowlad-goboleedka HirShabelle, gaar ahaan degmada Jalalaqsi ee gobolka Hiiraan, halkaas oo ay ka dhaceen dagaallo u dhexeeyay labada maleeshiyo beeleed oo wada daga degmadaasi.

Shariif ayaa marka hore shaaca ka qaaday inuu ka xun yahay khasaaraha baaxadda leh ee ka dhashay dagaalladan oo galay maalintii saddexaad, wuxuuna ugu baaqay labada dhinac inay si deg-deg ah ku joojiyaan.

“Waxaan baaq nabbadeed u dirayaa beelaha walaalaha ah ee ku dagaallamaya degmada Jalalaqsi ee gobolka Hiiraan, anigoo aad uga xun khasaaraha naf iyo maalba leh ee colaadaas sokeeye ka dhashay,” ayuuu yiri Madaxweynihii hore.

Sidoo kale, Sheekh Shariif Sheekh Axmed ayaa odayaasha, waxgaradka iyo dhalinyarada ka dalbaday inay qaataan kaalintooda ku aadan sidii looga hortagi lahaa colaadaas oo saameynteeda laga dareemay gobolka Hiiraan.

Waxaa kale oo uu soo jeediyay in loo gurmado dadka rayidka ah ee ay saameysay colaadda, maadaama ay ka barakaceen guryahooda, si ay uga fogaadaan waxyeello kasoo gaarta dagaalka beeleedka ka qarxay Jalalaqsi.

Xaaladda ayaa weli kacsan, iyada oo maleeshiyaadka labada dhinac ay saaka isku horfadhiyaan gudaha Jalalaqsi, waxaana laga cabsi qabaa in mar kale dhinacyadu ay sku fara saaraan halkaas, maadaama ay wadaan is uruursi ciidan.

Intii ay socdeen dagaalladan oo ahaa kuwa qaraar waxaa dhashay gabood fallo waa wayn, iyada oo dhimashada iyo dhaawaca uu tiro beel yahay. Waxaa sidoo kale la gubay guryo badan oo ku yaallay degmada Jalalaqsi ee gobolka Hiiraan, sida ay sheegayaan ilo dadka deegaanka oo lagu kalsoonaan karo.

Muuqaallo lagu baahiyay baraha bulshada ayaa muujinayo maleeshiyaadka iyo dad kale oo shacab ah oo gubaya guryo laga barakacay, waxaynta taas kordhisay saameynta dagaalkan oo kusii fidaya aagga degmada Jalalaqsi.

Jalalaqsi (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Hiiraan ayaa sheegaya in weli xaalad kacsanaan ah ay ka taagan tahay degmada Jalalaqsi, halkaas oo saddexdii maalmood ay lasoo dhaafay ay ka dhaceen dagaallo xooggan oo u dhexeeyo labada maleeshiyo beeleed oo ku wada sugan degmadaasi.

Maleeshiyaadka labada dhinac ayaa lagu soo warramayaa in saaka ay isku horfadhiyaan gudaha Jalalaqsi, iyada oo mar kasta la filan karo in dagaalka uu qarxo, maadaama dhinacyadu ay wadaan is uruursi iyo gurmadyo ciidan.

Intii ay socdeen dagaalladan oo ahaa kuwa qaraar waxaa dhashay gabood fallo waa wayn, iyada oo dhimashada iyo dhaawaca uu tiro beel yahay. Waxaa sidoo kale la gubay guryo badan oo ku yaallay degmada Jalalaqsi ee gobolka Hiiraan, sida ay sheegayaan ilo dadka deegaanka oo lagu kalsoonaan karo.

Muuqaallo lagu baahiyay baraha bulshada ayaa muujinayo maleeshiyaadka iyo dad kale oo shacab ah oo gubaya guryo laga barakacay, waxaynta taas kordhisay saameynta dagaalkan oo kusii fidaya aagga degmada Jalalaqsi.

Dhinaca kale, Madaxtooyada Hirshabelle oo warsaxaafadeed soo saartay ayaa baaq nabadeed u dirtay dadka walaalaha ah ee ku diriraya halkaasi, iyada oo dalbaday in si shuruud la’aan ah oo deg-deg ah loo joojiyo dagaalkaasi.

HirShabelle ayaa sidoo kale farriin u dirtay odayaasha dhaqanka iyo waxgaradka deegaanka oo ay ugu baaqday inay u istaagaan, sidii looga hortagi lahaa colaadan oo durbaba saameynteeda laga dareemay gobolka Hiiraan.

“Dowladda HirShabelle waxay aad uga xun tahay colaadda iyo dhibaatada dhexmartay dadka walaalaha ah ee dariska ah,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Rome (Caasimada Online) — Ra’iisul Wasaaraha Talyaaniga Giorgia Meloni ayaa si kulul ugu jawaabtay Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump, kadib markii uu sheegay in ay “ka tuugtay” inuu sawir kula galo shirkii dalalka G7, hadal ay Meloni ku tilmaantay mid gebi ahaanba la dhoodhoobay.

Meloni, oo muddo hore loo arkayay inay ka mid tahay hoggaamiyeyaasha Yurub ee ugu dhow Trump, ayaa sheegtay inay aad uga yaabtay hadalka madaxweynaha Mareykanka, kaas oo ay ku sheegtay “mid aan waxba ka jirin.”

Waxay sidoo kale Trump ku dhaliishay inuu si ka ixtiraam badan ula dhaqmo madaxda ay reer Galbeedku u arkaan cadowgooda, marka loo eego sida uu ula dhaqmo xulafada soo jireenka ah ee Mareykanka.

Hadalka Trump ayaa dhaliyay caro xooggan oo ka dhex dhalatay dowladda Talyaaniga, iyadoo Wasiirka Arrimaha Dibadda Antonio Tajani uu ku dhawaaqay inuu baajiyay safar uu toddobaadka soo socda ku tagi lahaa Mareykanka.

Xiisaddan cusub ayaa muujineysa hoos u dhac weyn oo ku yimid xiriirka Trump iyo Meloni, maalmo kaddib markii shirkii G7 ee ka dhacay Faransiiska ay muuqdeen calaamado muujinayay in labada hoggaamiye ee midigta u janjeera ay dejinayeen khilaaf hore uga dhex jiray, gaar ahaan xiisadaha ka dhashay dagaalka Iran.

Muuqaal laga duubay shirka ayaa muujiyay Meloni iyo Trump oo si dhow u wada sheekeysanaya, iyagoo dhinac fadhiya kursi yar. Hase yeeshee, Trump ayaa wareysi uu siiyay telefishinka La7 ee Talyaaniga ku sheegay inuu kaliya u sameeyay tixgelin.

“Waxay u badan tahay inay ku faraxsan tahay inaan la hadlay. Qasab iguma aheyn inaan la hadlo,” ayuu Trump yiri, sida uu baahiyay telefishinka La7, oo sheegay in madaxweynaha Mareykanka laftiisu uu wariyaha wax ka weydiiyay ra’iisul wasaaraha Talyaaniga.

Trump ayaa intaas ku daray: “Waxay iga bariday inaan sawir la galo. Aad bay u dooneysay sawir ay ila gasho. Ma aanan qaadeen sawirka, balse waan u naxay.”

Telefishinka La7 ma uusan baahin codka asalka ah ee Trump, balse wuxuu soo bandhigay nooc cod lagu dul turjumay.

Meloni ayaa jawaab adag ka bixisay hadalkaas, iyadoo tiri: “Hadalka Donald Trump waa mid gebi ahaanba la sameeyay. Runtii aad baan ula yaabay. Ma garanayo sababta Madaxweynaha Mareykanka uu sidan ugula dhaqmo xulafadiisa; mana ahan markii ugu horreysay.”

“Waxaan kaliya dhihi karaa waa arrin niyad-jab leh inuusan adkeyn la mid ah u muujin cadowga reer Galbeedka iyo Mareykanka, kuwaas oo madaxdoooda uu ula dhaqmo dulqaad ka badan kan uu u muujiyo xulafada,” ayay tiri Meloni.

Waxay intaas ku dartay: “Hal arrin waa inuu xusuustaa: aniga iyo Talyaaniguba waligeen ma barinno cidna.”

Wasiirka Arrimaha Dibadda Talyaaniga Antonio Tajani ayaa qoraal uu ku daabacay barta X ku sheegay in hadalka Trump uu ahaa mid “culus oo gef ah,” isla markaana uu ku yahay meel ka dhac dhammaan Talyaaniga.

“Erayada culus ee gefka ah ee Madaxweyne Trump ka sheegay Ra’iisul Wasaare Giorgia Meloni waxay dhaawacayaan Talyaaniga oo dhan,” ayuu yiri Tajani, isagoo ku dhawaaqay inuu baajiyay safarkiisii Mareykanka.

Mid ka mid ah saraakiisha ugu dhow Meloni ayaa isna si aan hore looga baran uga hadlay Trump, isagoo ku eedeeyay inuu dhaawacayo xiriirkii taariikhiga ahaa ee Mareykanka iyo Yurub.

Giovanbattista Fazzolari, oo ah ku-xigeenka xafiiska ra’iisul wasaaraha, ayaa sheegay in aan la ogeyn in Trump uu si ula kac ah ama aqoon-darro ah u burburinayo xiriirka soo jireenka ah ee Mareykanka iyo Yurub.

“Hadalladiisa aan habbooneyn waxay gaareen wax aan sahlaneyn, oo ah inuu Mareykanka ka dhigo mid aan laga jeclayn guud ahaan qaaradda Yurub, taas oo dhaawac u geysaneysa Yurub, balse ka sii daran Mareykanka laftiisa,” ayuu yiri Fazzolari.

Meloni ayaa horey loogu arkayay inay si weyn u taageerto Trump, waxayna ahayd hoggaamiyihii kaliya ee Yurub ka socday ee ka qeyb-galay caleemo-saarkiisa sanadkii 2025.

Hase yeeshee, xiriirka labada hoggaamiye ayaa xumaaday sanadkan, kadib markii Meloni ay Trump ku dhaliishay weerar afka ah oo uu ku qaaday Pope Leo, oo cambaareeyay dagaalka Iran. Trump ayaa markaas jawaab adag siiyay Meloni, isagoo ku eedeeyay inay geesinimo la’aan muujisay.

Xiisaddan cusub ayaa hadda sii muujineysa kala fogaanshaha u dhexeeya Trump iyo qaar ka mid ah xulafadii uu hore ugu tiirsanaa Yurub, xilli siyaasaddiisa dibadda ay weli dhalineyso dood xooggan oo ka dhex taagan dalalka reer Galbeedka. 

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa maanta si rasmi ah dalka uga billowday imtixaanka shahaadiga ah ee dugsiga sare, kaas oo ay qaadeyso Wasaaradda Waxbarashada Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, waxaana u fariistay illaa 44,136 Arday, sida ay shaacisay Wasiiru Dowlaha Wasaaradda, Marwo Nuura Mustaf Mukhtaar oo faah-faahin ka bixisay imtixaanka bilowday.

Sidoo kale, waxa ay sheegtay in 58 degmo iyo 158 xarumood lagu galayo imtixaanka qaranka ee sannadkan, iyada oo farriin u dirtay ardayda, kana dalbatay inay ilaaliyaan habsami u socodka imtixaanka qaran ee shahaadiga ah.

Imtixaankan waxaa si rasmi ah u furay ra’iisul wasaaraha xukuumadda Soomaaliya, Mudane Xamza Cabdi Barre, kaas oo isna hadal siiyay waraabhinta, wuxuuna guul u rajeeyay dhammaan ardayda Soomaaliyeed.

“Mustaqbalka dalka iyo rajada ayaa tihiin, waana idinku faaneynaa jiilka maanta imtixaanka qaranka u fadhiya,” ayuu yiri Xamza Cabdi Barre.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “Imtixaanka kalsooni ku gala, Allana talo saarta waxaad sanado badan ku bixiseen waxbarasho diyaar garow iyo dadaal joogta ah”.

Sidoo kale, Ra’iisul wasaaraha ayaa ardayda imtixaanka galaysa, bahda waxbarashada iyo cid kasta oo imtixaanka gacanta ku haysa kula dardaarmay inay u hoggaansamaan shuruucda imtixaanka oo waqti badan la galiyey.

Ra’iisul wasaaraha ayaa sidoo kale bogaadiyay doorka hay’adaha amniga, gaar ahaan ciidanka Booliska Soomaaliyeed ee sugayo amniga imtixaanka, si ay ardayda Soomaaliyeed u dareemaan nabad iyo xasilooni, inta uu socdo imtixaanka.

Si kastaba, ha’ahaatee, Imtixaankan ayaa waxaa si wadajir ah looga fariistay maanta gobolka Banaadir iyo inta badan dowlad goboleedyada, iyada oo loo diyaariyay qaab waafaqsan nidaamka waxbarashada dalka.

Hargeysa (Caasimada Online) — Hoggaamiyaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi Cirro, ayaa sheegay in duulimaadyo toos ah oo isku xira Israa’iil iyo Hargeysa ay bilaaban doonaan “dhowaan”, xilli uu booqasho ku joogo Israa’iil, halkaas oo uu kulamo kula yeeshay madaxda sare ee dalkaas.

Cirro ayaa hadalkan ku sheegay wareysi uu siiyay telefishinka i24NEWS, isagoo ku sugan Israa’iil kadib markii uu la kulmay Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu iyo mas’uuliyiin kale oo ka tirsan dowladda Israa’iil.

Hoggaamiyaha Somaliland ayaa sheegay in xiriirka Israa’iil iyo maamulka Hargeysa uu hadda galayo marxalad cusub, isagoo duulimaadyada tooska ah ku tilmaamay tallaabo ka mid ah xiriirka sii ballaaranaya ee labada dhinac.

Wareysigaas, Cirro kuma bixin faahfaahin ku saabsan shirkadda duulimaadka fulin doonta adeegga Israel-Hargeysa, taariikh rasmi ah oo uu bilaabanayo, waddada uu mari doono iyo oggolaanshaha duulimaad ee loo baahan doono.

Wuxuu kaliya sheegay in duulimaadyadu bilaaban doonaan “waqti aad u dhow”.

Hadalkan ayaa yimid maalmo kadib markii Cirro uu magaalada Qudus ka furay waxa maamulkiisu ku sheegay “safaaraddii” ugu horreysay ee Somaliland, tallaabo ay si adag uga hortimid dowladda federaalka Soomaaliya.

Somaliland, oo ah gobol ku yaalla waqooyi-galbeed Soomaaliya, ayaa tan iyo 1991 sheeganeysay inay ka go’day Soomaaliya, balse ma jiro dal ka tirsan Midowga Afrika oo u aqoonsaday dal madax-bannaan.

Culeyska hawada

Inkasta oo Cirro uu sheegay in duulimaadyada tooska ah ee Israel iyo Hargeysa ay soo dhow yihiin, haddana arrintaas waxay taabaneysaa mid ka mid ah qodobada ugu xasaasisan ee muranka Muqdisho iyo Hargeysa: sharciyadda maamulka hawada Soomaaliya.

Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa ah maamulka caalamku u aqoonsan yahay inuu maamulo hawada Soomaaliya, oo ay ku jiraan marinnada duulimaadyada ee mara Somaliland.

Taasi waxay ka dhigan tahay in duulimaad joogto ah oo toos ah oo ka yimaada Israa’iil kuna socda Hargeysa uu u baahan doono habraacyo duulimaad oo waafaqsan maamulka hawada Soomaaliya iyo xeerarka duulista rayidka caalamiga ah.

Muqdisho ayaa marar badan sheegtay in xiriir kasta oo siyaasadeed, diblomaasiyadeed, amni ama duulimaad oo lala sameynayo Somaliland uu maro dowladda federaalka Soomaaliya.

Somaliland ayaa dhankeeda horey u sheegtay in diyaaradaha soo galaya ama ka shaqeynaya hawada ay sheegato ay u baahan yihiin oggolaansho ka yimaada Hargeysa.

Dowladda Soomaaliya ayaa diidday arrintaas, waxayna ku adkeysatay in maamulka hawada Soomaaliya uu yahay awood federaal oo aysan jirin cid kale oo si madax-bannaan u bixin karta awaamiir hawadeed.

Tusaale hore

Arrintani ma aha dood mala-awaal ah.

Soomaaliya waxay hore u muujisay in hay’addeeda caalamiga ah ee la aqoonsan yahay ee maamusha hawada dalka ay saameyn ku yeelan karto diyaaradaha Israel.

Horaantii sanadkan, shirkadda diyaaradaha Israel ee Arkia ayaa sheegtay in aysan helin oggolaansho ay ku marto hawada Soomaaliya, xilli ay duullimaad ku tageysay Thailand, kadib markii Israel ay aqoonsatay sheegashada gooni-isu-taagga Somaliland.

Shirkaddu waxay sheegtay inay si joogto ah u gudbisay codsiyada oggolaanshaha marista hawada, taas oo qeyb ka ah habraacyada caadiga ah ee duulimaadyada caalamiga ah, balse aysan helin cusbooneysiinta oggolaanshaha bisha Febraayo.

Arkia ayaa xilligaas sheegtay in haddii oggolaanshaha uusan imaan, ay adeegsan laheyd waddo kale, iyadoo aan waxba laga beddeli doonin jadwalka rakaabka.

Soomaaliya ayaa markii dambe oggolaatay in Arkia ay dib uga sii gudubto hawadeeda, halka shirkaddu ay sheegtay in oggolaanshahaas uu isla markiiba dhaqan galay.

Dhacdadaas waxay muhiim u tahay dood kasta oo la xiriirta duullimaad la sheegay in Israel iyo Hargeysa ay yeelan karaan. Waxay muujisay in Soomaaliya ay dib u dhigi karto ama diidi karto oggolaanshaha marista hawadeeda ee shirkad diyaaradeed oo Israel laga leeyahay.

Waxay sidoo kale muujisay in shirkadaha diyaaradaha Israel ay ku tiirsan yihiin oggolaanshaha rasmiga ah ee Soomaaliya marka ay adeegsanayaan hawada dalka.

Sidaas darteed, su’aashu ma aha in diyaarad Israel laga leeyahay ay awood u leedahay inay jir ahaan u soo dhowaato Hargeysa.

Su’aashu waxay tahay in shirkad diyaaradeed ay si joogto ah u shaqeyn karto iyadoo ka tallaabsaneysa hay’adda duulista ee la aqoonsan yahay, taas oo gacanta ku haysa maamulka hawada iyo nidaamka oggolaanshaha duullimaadyada.

Casharkii e-Visa

Muranka e-Visa ayaa horey u muujiyay sida awaamiirta dowladda federaalka Soomaaliya ay u saameyn karaan safarka caalamiga ah ee Hargeysa, xitaa marka Somaliland ay diido.

Soomaaliya ayaa soo rogtay nidaamka Electronic Travel Authorisation System, oo loo yaqaan eTAS, kaas oo dadka sita baasaboorrada ajnabiga ah looga baahan yahay inay helaan oggolaansho elektaroonig ah ka hor inta aysan u safrin Soomaaliya.

Somaliland ayaa diidday nidaamkaas, waxayna sheegtay in dadka u safraya Hargeysa ay weli fiiso ku qaadanayaan garoonka diyaaradaha ee Cigaal.

Hase yeeshee, shirkado diyaaradeed ayaa rakaabka u socda Hargeysa ka dalbaday inay soo bandhigaan e-Visa ama oggolaanshaha elektaroonigga ah ee dowladda federaalka Soomaaliya ka hor inta aysan diyaaradda raacin.

Talada socdaalka ee dowladda Britain ayaa sidoo kale sheegtay in qofka u safraya garoonka Hargeysa laga yaabo in weli laga codsado inuu muujiyo e-Visa Soomaaliya si loogu oggolaado inuu diyaaradda raaco, inkastoo fiisahaas aan lagu aqbaleyn gelitaanka marka uu qofka gaaro Hargeysa.

Arrintaas waxay muujisay sida caalamka mar kasta u fulinayo sharciyada dowladda federaalka Soomaaliya, xitaa haddii ay diido Hargeysa, taasi oo Somaliland ku qasabtay in shacabkeeda ay ka qaado lacag visa oo dheeraad ah, kadib lacagta e-Visa.

Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa toddobaadkan mar kale sheegtay in ay tahay hay’adda kaliya ee sharci ahaan awood u leh inay Soomaaliya ku matasho xiriirka caalamiga ah.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya ayaa sheegtay in xiriirka Israa’iil la yeelatay Somaliland uu yahay xadgudub ka dhan ah “madax-bannaanida, midnimada, wadajirka dhuleed iyo nidaamka dastuuriga ah” ee Soomaaliya.

Muqdisho waxay sidoo kale sheegtay in xiriir kasta oo siyaasadeed, diblomaasiyadeed ama amni oo lala sameeyo Somaliland, iyadoo laga tallaabsanayo dowladda federaalka, uusan lahayn “wax sharci ama miisaan siyaasadeed ah”.

Sidaas darteed, ballan-qaadka Cirro ee ku saabsan duulimaadyada tooska ah ee Israel iyo Hargeysa wuxuu u muuqdaa mid ay adag tahay in uu hirgalo.

Washington (Caasimada Online) — Hay’adaha sirdoonka Mareykanka ayaa maamulka Madaxweyne Donald Trump uga digay in Ra’iisul Wasaaraha Israel Benjamin Netanyahu uu qaadi karo tallaabooyin wiiqi kara heshiiska is-afgaradka ee dhowaan lagu gaaray in lagu soo afjaro dagaalka u dhexeeya Mareykanka iyo Iran, sida uu qoray wargeyska Washington Post.

Qiimeynta sirdoonka ayaa timid xilli xiisaddu ka sii kordheyso ololaha militari ee Israel ka waddo Lubnaan, kaas oo noqday mid ka mid ah qodobbada ugu xasaasisan ee saameyn kara dhaqangelinta heshiiska cusub.

Heshiiska is-afgaradka, oo Arbacadii ay si elektaroonig ah u saxiixeen Madaxweyne Trump iyo Madaxweynaha Iran Masoud Pezeshkian, ayaa qodobkiisa koowaad ku baaqaya “joojinta joogtada ah ee howlgallada militari ee dhammaan jihooyinka, oo ay ku jirto Lubnaan.”

Qodobkaas ayaa sidoo kale labada dhinac ku waajibinaya inay ka fogaadaan hanjabaadda ama adeegsiga awood militari, isla markaana ay dhowraan “midnimada dhuleed iyo madaxbannaanida Lubnaan.”

Digniin loo diray Trump

Sida ay Washington Post ku warrantay, hay’adaha sirdoonka Mareykanka ayaa faafiyey qiimeyn muujineysa walaac laga qabo in Netanyahu uu qaado tallaabooyin carqaladeyn kara dadaalka Trump ee lagu doonayo in lagu dhiso heshiis nabadeed oo waara oo lala gaaro Iran.

Saraakiil Mareykan ah oo xilal haya iyo kuwo hore uga tirsanaa dowladda ayaa wargeyska u sheegay in bulshada sirdoonka Mareykanka ay aragto halis ah in howlgallada militari ee Israel ka waddo Lubnaan ay adkeyn karaan, ama si toos ah u wiiqi karaan, heshiiska jilicsan ee hadda la gaaray.

Hal sarkaal oo Mareykan ah oo xog-ogaal u ah qiimeynta ayaa sheegay in digniintu ay salka ku hayso walaac laga qabo in Israel ay sii waddo ama ballaariso weerarrada ka dhanka ah kooxda Xizbullah ee Lubnaan, inkastoo heshiiska is-afgaradka uu xambaarsan yahay qaab-dhismeed xabbad-joojin ah.

Sarkaal kale ayaa sheegay in falanqeynta sirdoonka ay muujisay kala fogaansho sii kordheysa oo u dhexeysa yoolalka diblomaasiyadeed ee Washington iyo mudnaanta amni ee Israel.

Cadaadiska Lubnaan

Warbixinta Washington Post ayaa sheegtay in qiimeynta sirdoonka ay soo baxday xilli Netanyahu uu wajahayo cadaadis uga imanaya siyaasiyiin gudaha Israel ah iyo saraakiil amni oo doonaya in la sii wado howlgallada ka dhanka ah Xizbullah.

Falanqeeyayaal lagu xusay warbixinta ayaa sheegay in mustaqbalka siyaasadeed ee Netanyahu uu si dhow ugu xiran yahay awoodda uu u leeyahay inuu muujiyo adkeysi militari oo ka dhan ah kooxda ay taageerto Iran.

“Dagaal joogto ah — iyo ballaarin dhuleed — waxay muddo sanado ah ahaayeen xoogagga dhaqaajiya siyaasadda Israel. Ma ahan wax lala yaabo in iyadoo doorashooyin soo socdaan, Netanyahu uu doonayo inuu muujiyo inuu arrimahaas uga fiican yahay kuwa la tartamaya,” ayuu yiri Harrison Mann, oo hore uga tirsanaa ciidamada Mareykanka, kana soo shaqeeyey Hay’adda Sirdoonka Difaaca ee Mareykanka.

Warbixinta ayaa intaas ku dartay in qaybo ka mid ah maamulka Mareykanka ay ka walaacsan yihiin in tallaabooyinka Israel ee dhulka ka socda ay si toos ah u dhaawici karaan dhaqangelinta heshiiska, gaar ahaan haddii howlgallada militari ee Lubnaan ay sii socdaan inkastoo heshiisku dhigayo ballanqaadyo xabbad-joojin ah.

Digniintan ayaa muujineysa caqabadda ugu horreysa ee weyn ee wajahaysa heshiiska Trump iyo Iran, kaas oo Washington ay u aragto fursad lagu dejin karo xiisadda gobolka, balse ay weli mugdi ku hareyso sida loogu qasbi karo dhinacyada xulafada la ah Mareykanka inay u hoggaansamaan qodobbadiisa ugu xasaasisan.

Baku (Caasimada Online) – Wasiirka Maaliyadda Soomaaliya, Biixi Imaan Cige iyo Madaxweynaha Bangiga Horumarinta Islaamka Dr. Muhammad Al Jasser ayaa maanta si rasmi ah u saxiixay qaab-dhismeedka iskaashiga dalka (Country Engagement Framework – CEF) 2026–2028.

Qaab-dhismeedkan ayaa hagaya iskaashiga maalgalineed ee u dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Bangiga Horumarinta Islaamka muddada saddexda sano ee soo socota.

Qorshahan istaraatiijiga ah ayaa muujinaya sida ay IsDB uga go’an tahay taageeridda dadaallada horumarineed ee Soomaaliya, iyadoo la waafajinayo Qorshaha Horumarinta Qaranka iyo himilooyinka kobaca dhaqaalaha.

Heshiiska ayaa mudnaanta siinaya horumarinta kaabeyaasha dhaqaalaha ee adkaysiga leh, gaar ahaan qaybaha tamarta iyo beeraha, si loo kordhiyo wax-soo-saarka dalka.

Heshiiskan ayaa diiradda saaraya laba tiir oo muhiim ah:

1. Horumarinta kaabeyaasha dhaqaalaha ee adkaysiga leh, gaar ahaan qaybaha tamarta iyo beeraha, si loo kordhiyo wax-soo-saarka, loo dardar-geliyo kobaca dhaqaalaha, loona yareeyo saboolnimada.

2. Xoojinta horumarinta awoodda aadanaha, iyada oo la maalgelinayo adeegyada caafimaadka, tababarrada xirfadaha, dib-u-tababarka iyo kor-u-qaadista aqoonta shaqaalaha, gaar ahaan haweenka iyo dhallinyarada.

Wasiir Biixi Imaan Cige ayaa sheegay in heshiiskani uu xoojinayo iskaashiga miro-dhalka ah ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Kooxda IsDB, isla markaana uu furi doono fursado cusub oo lagu maalgelinayo mashaariic horumarineed oo saameyn muuqata ku leh nolosha shacabka Soomaaliyeed.

Muqdisho (Caasimada)– Wasiirka Wasaaradda Dhallinyarada iyo Isboortiga ee Dowladda Federaalka Soomaaliya, Maxamed Cabdulqaadir Cali ayaa si rasmi ah ugu magacaabay Cabdikaafi Maxamuud Makaraan xilka Guddoomiyaha Golaha Dhallinyarada Qaranka Soomaaliyeed.

Magacaabistan ayaa qeyb ka ah dadaallada ay Dowladda Federaalka Soomaaliya ku dardargelinayso horumarinta iyo awood-siinta dhallinyarada, iyadoo mudnaan gaar ah la siinayo doorka ay ku leeyihiin horumarka dalka, dowlad-dhiska iyo ka qeybgalka go’aan qaadashada.

Wasaaradda Dhallinyarada iyo Isboortiga ayaa sheegtay in magacaabistan ay ku soo beegmayso xilli dowladda ay xoogga saarayso hirgelinta barnaamijyo lagu kobcinayo xirfadaha dhallinyarada, shaqo-abuurka, wacyigelinta iyo xoojinta ka qeybgalka bulshada, si loo dhiso jiil karti iyo aqoon u leh hoggaaminta mustaqbalka dalka.

Cabdikaafi Maxamuud Makaraan ayaa leh waaya-aragnimo ballaaran oo dhanka hoggaaminta iyo horumarinta dhallinyarada ah. Wuxuu horey u soo noqday Guddoomiyaha Dhallinyarada Gobolka Banaadir, halkaas oo uu door muuqda ka qaatay mideynta iyo abaabulka dhallinyarada, isagoo si gaar ah uga shaqeeyay kobcinta xirfadahooda iyo dhisidda jiil isku kalsoon oo kaalin wax ku ool ah ka qaata horumarka bulshada.

Sidoo kale, Cabdikaafı Maxamuud Makaraan wuxuu xubin ka soo ahaa Guddiga La-talinta Dhallinyarada ee Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (United Nations Somalia Youth Advisory Board) intii u dhexeysay sannadihii 2019 illaa 2021, taas oo ka tarjumeeysa khibraddiisa iyo doorkiisa ku aaddan matalaadda iyo horumarinta arrimaha dhallinyarada Soomaaliyeed.

Guddoomiyaha cusub ee Golaha Dhallinyarada Qaranka Soomaaliyeed, Makaraan, ayaa la filayaa inuu door muhiim ah ka qaato isku dubbaridka iyo hormuudnimada howlaha la xiriira horumarinta dhallinyarada Soomaaliyeed, isagoo la shaqeyn doona hay’adaha dowladda iyo daneeyayaasha kale ee ka shaqeeya arrimaha dhallinyarada.

Wasaaradda Dhallinyarada iyo Isboortiga ayaa ugu dambeyn u rajeysay Guddoomiyaha cusub guul iyo in Alle u fududeeyo gudashada mas’uuliyadda culus ee loo igmaday, si uu uga miro-dhaliyo himilooyinka lagu horumarinayo dhallinyarada Soomaaliyeed.

Qaahira (Caasimada Online) – Wasiirrada Arrimaha Dibadda ee dalalka Masar, Sacuudi Carabiya, Turkiga iyo Pakistan ayaa lagu wadaa inay kulan muhiim ah ku yeeshaan magaalada Qaahira, iyadoo aan si rasmi ah loo shaacin ajandaha kulankaas.

Sida ay sheegayaan xogaha hordhaca ah ee laga helayo ilo diblomaasiyadeed, kulanka ayaa diiradda lagu saari doonaa xaaladda amni iyo siyaasadeed ee Bariga Dhexe, gaar ahaan xiisadaha sii kordhaya ee gobolka.

Wararka ayaa intaas ku daraya in wasiirradu ay falanqeyn doonaan halka ay marayaan dadaallada lagu doonayo in lagu yareeyo colaadaha gobolka, oo ay ku jirto xiisadda u dhexeysa Mareykanka iyo Iiraan, taas oo saameyn weyn ku yeelatay amniga iyo dhaqaalaha dalal badan.

Wasiirka Arrimaha Dibadda Masar ayaa la filayaa inuu saacadaha soo socda Qaahira ku soo dhaweeyo dhiggiisa Sacuudi Carabiya, Turkiga iyo Pakistan, ka hor inta aysan si rasmi ah u billaaban wada-hadallada tooska ah.

Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegay in si weyn loo xaddiday faah-faahinta laga bixinayo kulanka, iyadoo la filayo in qodobada ugu muhiimsan lagu soo bandhigo marka uu shirku soo dhammaado.

Dhanka kale, wakaaladaha wararka ee Reuters iyo Anadolu ayaa hore u sheegay in Masar, Sacuudi Carabiya iyo Turkiga ay toddobaadyadii la soo dhaafay wadeen dadaallo diblomaasiyadeed oo lagu dejinayo xaaladda gobolka, isla markaana lagu dhiirrigelinayo xalal siyaasadeed oo looga hortagayo isku dhacyo horleh.

Pakistan ayaa iyaduna door muuqda ka qaadatay dadaallada diblomaasiyadeed ee la xiriira arrimaha Bariga Dhexe, iyadoo marar badan ku baaqday in xiisadaha gobolka lagu xalliyo wada-hadal iyo hannaan diblomaasiyadeed.

Kulanka Qaahira ayaa sidaas darteed loo arkaa mid muhiim u ah isku-dubbaridka mowqifyada afartan dal ee saameynta ku leh siyaasadda gobolka.