Qaahira (Caasimada Online) – Wasiirrada Arrimaha Dibadda ee dalalka Masar, Sacuudi Carabiya, Turkiga iyo Pakistan ayaa lagu wadaa inay kulan muhiim ah ku yeeshaan magaalada Qaahira, iyadoo aan si rasmi ah loo shaacin ajandaha kulankaas.

Sida ay sheegayaan xogaha hordhaca ah ee laga helayo ilo diblomaasiyadeed, kulanka ayaa diiradda lagu saari doonaa xaaladda amni iyo siyaasadeed ee Bariga Dhexe, gaar ahaan xiisadaha sii kordhaya ee gobolka.

Wararka ayaa intaas ku daraya in wasiirradu ay falanqeyn doonaan halka ay marayaan dadaallada lagu doonayo in lagu yareeyo colaadaha gobolka, oo ay ku jirto xiisadda u dhexeysa Mareykanka iyo Iiraan, taas oo saameyn weyn ku yeelatay amniga iyo dhaqaalaha dalal badan.

Wasiirka Arrimaha Dibadda Masar ayaa la filayaa inuu saacadaha soo socda Qaahira ku soo dhaweeyo dhiggiisa Sacuudi Carabiya, Turkiga iyo Pakistan, ka hor inta aysan si rasmi ah u billaaban wada-hadallada tooska ah.

Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegay in si weyn loo xaddiday faah-faahinta laga bixinayo kulanka, iyadoo la filayo in qodobada ugu muhiimsan lagu soo bandhigo marka uu shirku soo dhammaado.

Dhanka kale, wakaaladaha wararka ee Reuters iyo Anadolu ayaa hore u sheegay in Masar, Sacuudi Carabiya iyo Turkiga ay toddobaadyadii la soo dhaafay wadeen dadaallo diblomaasiyadeed oo lagu dejinayo xaaladda gobolka, isla markaana lagu dhiirrigelinayo xalal siyaasadeed oo looga hortagayo isku dhacyo horleh.

Pakistan ayaa iyaduna door muuqda ka qaadatay dadaallada diblomaasiyadeed ee la xiriira arrimaha Bariga Dhexe, iyadoo marar badan ku baaqday in xiisadaha gobolka lagu xalliyo wada-hadal iyo hannaan diblomaasiyadeed.

Kulanka Qaahira ayaa sidaas darteed loo arkaa mid muhiim u ah isku-dubbaridka mowqifyada afartan dal ee saameynta ku leh siyaasadda gobolka.

Tel Aviv (Caasimada Online) – Israa’iil ayaa maamulka Somaliland ku tilmaantay “Israa’iisha Afrika”. Madax, siyaasiyiin iyo falanqeeyayaal Israa’iiliyiin ah ayaa arrintan ku sababeeyay waxyaabo ay ka mid yihiin dimuqraadiyadda, amniga iyo duruufaha juqraafiyeed ee ay sheegeen inay wadaagaan labada dhinac.

Dr. Mike Evans, oo ah aasaasaha iyo madaxa Hay’adda Friends of Zion (FOZ), ayaa sheegay in Somaliland ay mudan tahay aqoonsi caalami ah, isaga oo si gaar ah ugu baaqay Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump inuu aqoonsado Somaliland.

“Somaliland waa Israa’iisha Afrika, Madaxweyne Trump-na waa inuu aqoonsadaa,” ayuu yiri Evans, isaga oo khudbad ka jeedinayay munaasabaddii lagu maamuusay Madaxweyne Cirro, laguna guddoonsiiyay Billadda Sharafta Friends of Zion Award.

Evans ayaa ku dooday in Somaliland ay Afrika kula dagaallamayso waxa uu ku tilmaamay xagjirnimada Islaamiga ah, halka Israa’iil ay dagaal la mid ah ka waddo Bariga Dhexe, isaga oo sheegay in arrintaasi ay ka mid tahay waxyaabaha ugu waaweyn ee isu soo dhoweynaya labada dhinac.

Dhankiisa, Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil ayaa kulankii uu la yeeshay Madaxweynaha Somaliland ku sheegay in labada dhinac ay ka siman yihiin caqabado amni iyo siyaasadeed, isaga oo xusay inay ku nool yihiin deegaanno ay deriskoodu marar badan diiradda saaraan diidmada jiritaankooda iyo cadaadiska lagu hayo, halkii ay xoogga saari lahaayeen horumarinta iyo iskaashiga gobolka.

Ra’iisul Wasaaruhu waxa uu sidoo kale tilmaamay in Somaliland iyo Israa’iil ay wajahaan duruufo amni iyo siyaasadeed oo isku dhow, kuwaas oo, sida uu sheegay, horseeday in labada dhinac yeeshaan aragtiyo iyo dano istaraatiiji ah oo isugu dhow.

Isticmaalka sii kordhaya ee ereyga “Israa’iisha Afrika” ee ay adeegsanayaan warbaahinta, siyaasiyiinta iyo falanqeeyayaasha Israa’iil ayaa muujinaya sida ay u sii xoogeysanayso aragtida ka dhex jirta qaybo ka mid ah bulshada Israa’iil ee ah “in Somaliland iyo Israa’iil ay wadaagaan xaalado amni, siyaasadeed iyo istaraatiijiyadeed oo isu dhow,” xilli ay sidoo kale soo baxayaan hadallo sii kordhinaya suurtagalnimada xiriir dhow oo dhexmara labada dhinac.

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Agaasimaha Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka (NISA), Mahad Maxamed Salaad ayaa maanta gaaray magaalada Dhuusamareeb ee xarunta maamulka Galmudug, isaga oo hoggaaminaya wafdi ballaaran.

Wafdiga uu hoggaaminayo Mahad Salaad ayaa waxaa garoonka diyaaradaha ee magaalada Dhuusamareeb ku soo dhaweeyay mas’uuliyiin ka tirsan maamulka Galmudug iyo saraakiil amni.

Safarka Agaasimaha NISA ayaa la sheegay inuu hordhac u yahay booqasho uu maalmaha soo socda ku tagi doono Dhuusamareeb Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, ujeedka socdaalka wafdigan ayaa ah diyaarinta kulammo iyo wada-tashiyo lala yeelanayo madaxda sare ee Galmudug iyo qaybaha kala duwan ee bulshada ku nool deegaannada maamulkaasi.

Kulammada la qorsheeyay ayaa la filayaa in diiradda lagu saaro arrimaha doorashooyinka, amniga, xasillinta deegaannada la xoreeyay iyo geeddi-socodka siyaasadeed ee ka socda Galmudug.

Booqashadan ayaa ku soo beegmaysa xilli ay taagan tahay xiisadda siyaasadeed ee ka dhalatay hanaanka doorashada qof iyo cod ee wado Villa Somalia.

Maamulka Galmudug ayaa dhawaan walaac xooggan ka muujiyay sida uu wax u wado guddiga madaxa-bannaan ee doorashooyinka qaranka iyo soohdimaha, isagoo ku baaqay in la xaqiijiyo hannaan doorasho oo hufan, daah-furan isla markaana lagu wada kalsoon yahay.

Kismaayo (Caasimada Online) – Dowlad-goboleedka Jubbaland ayaa ciidamo dheeraad ah u dirtay furimaha hore ee gobolka Jubbada Hoose, halkaas oo ay ka socdaan howl-gallo ka dhan ah kooxda Al-Shabaab.

Ciidamadan ayaa waxaa si rasmi ah u sagootiyay saraakiisha ciidamada Jubbaland iyo wasiirka amniga gudaha ee dowlad-goboleedkaas, Sarreeye Gaas Yuusuf Xuseen Cismaan (Dhuumaal) oo farriimo dardaaran ah u jeediyay.

Ciidanka la diray ayaa noqonaya kuwo xoojin u ah cutubyo isugu jira Daraawiishta Jubbaland iyo kumaandooska Danab ee horey uga howl-galayay deegaanada Jubbada Hoose.

Sida ay sheegeen saraakiisha amniga, ujeeddada howl-galka ayaa ah in laga saaro kooxaha Al-Shabaab deegaanada wali ay ka maamulaan qaar ka mid ah Jubbada Hoose.

Jubbaland ayaa sidoo kale shaacisay in qorshuhu yahay in marka laga saaro Jubbada Hoose deegaannada ay gacanta ku hayaan Al-Shabaab, loo gudbo wajiga xiga ee Jubbada Dhexe.

Deegaankaas oo sida la sheegay ay inta badan ku sugan yihiin dagaalyahanno ka tirsan kooxda Al-Shabaab, sida ay hadalka u dhigeen saraakiisha Jubbaland.

Maamulka Jubbaland ayaa bilihii dambe xoogga saarayay dagaalka Al-Shabaab, oo hoggaanka maamulka lagu eedeeyo inuu si weyn uga gaabiyay, maadaama kooxdu ay gacanta ku hayso deegaano muhiim ah.

Si kastaba, howl-gallada socda ayaa la sheegay in ay qeyb ka yihiin qorshe ballaaran oo Jubbaland ku doonayso in ay dib ugu hanato gacan ku haynta deegaanada istiraatiijiga ah ee gobolka.

Jerusalem (Caasimada Online) — Hoggaamiyaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi Cirro, ayaa sheegay inuusan meesha ka saari karin in mustaqbalka Israa’iil ay saldhig militari ku yeelato Somaliland, oo ah gobol ku yaalla waqooyi-galbeed Soomaaliya.

Cirro ayaa hadalkan ku sheegay wareysi gaar ah oo uu siiyay telefishinka i24NEWS, xilli uu ku sugan yahay Israa’iil, halkaas oo uu kulamo kula yeeshay madaxda sare ee dalkaas, islamarkaana uu furay waxa maamulkiisu ku sheegay “safaaraddii” ugu horreysay ee Somaliland ku yeelato magaalada Qudus.

Markii la weydiiyay suurtagalnimada saldhig militari oo Israa’iil ay ka sameysato Somaliland, Cirro si cad uma diidin, wuxuuna sheegay in arrimaha noocaas ah ay ku xirnaan doonaan sida uu u kobco xiriirka labada dhinac.

Hadalkaas ayaa yimid xilli wasiirka gaashaandhigga Somaliland, Maxamed Yuusuf Cali, uu dhankiisa sheegay in Israa’iil ay tababar siineyso ciidamada booliska iyo kuwa milatariga Somaliland, balse uu beeniyay in ay hadda socdaan wada-hadallo ama qorshe ku saabsan saldhig militari oo Israa’iil laga siiyo halkaas.

Arrintan ayaa xiise gaar ah yeelatay kadib markii wasiirka gaashaandhigga Israa’iil, Israel Katz, uu Arbacadii sheegay in Israa’iil iyo Somaliland ay sanado badan yeesheen iskaashi hoose oo aan si rasmi ah loo shaacin.

“Isra’iil iyo Somaliland waxay leeyihiin saaxiibtinimo muddo dheer soo jirtay oo ku dhisan dano wadaag ah, qiyam dimuqraadi ah, iyo ka go’naan amni iyo xasillooni,” ayuu Katz yiri kadib kulan uu la yeeshay Cirro, sida lagu sheegay bayaan ka soo baxay xafiiskiisa.

“Sanado badan waxaan iska kaashaneynay si hoose hawlo taxane ah oo qarsoodi ahaan doona,” ayuu raaciyay.

Katz ayaa sheegay in Israa’iil ay hadda go’aansatay inay sare u qaaddo iskaashiga amni ee ay la leedahay Somaliland, isaga oo yiri labada dhinac waxay doonayaan inay gaarsiiyaan xiriirka amni “heerar cusub”.

Xafiiska Katz ayaa sheegay in kulanka uu diiradda saaray sidii loo xoojin lahaa iskaashiga amni, dhaqaale iyo siyaasadeed ee u dhexeeya Israa’iil iyo Somaliland.

Duulimaadyo toos ah

Wareysiga uu siiyay i24NEWS, Cirro ayaa sidoo kale sheegay in duulimaadyo toos ah oo isku xira Israa’iil iyo Hargeysa ay bilaaban doonaan “aad u dhow”.

Balse ballan-qaadkaas wuxuu u baahan yahay hab-raacyo duulimaad iyo oggolaansho dhanka hawada ah, maadaama dowladda federaalka Soomaaliya ay maamusho hawada Soomaaliya ee caalamku aqoonsan yahay, oo ay ku jiraan waddooyinka duulimaadyada ee mara Somaliland.

Dowladda Soomaaliya ayaa marar badan ku adkeysatay in xiriir kasta oo diblomaasiyadeed, amni ama siyaasadeed oo lala sameynayo Somaliland uu maro dowladda federaalka Soomaaliya.

Cirro ayaa wareysiga ku difaacay go’aanka uu maamulkiisu ugu furtay xarunta Qudus, isagoo yiri: “Caadiyan safaaradaha waxaa laga furaa caasimadaha dalalka is aqoonsada.”

Qudus ayaa ka mid ah arrimaha ugu xasaasisan ee khilaafka Falastiin iyo Israa’iil. Israa’iil waxay magaalada oo dhan u aragtaa caasimaddeeda, halka Falastiiniyiintu ay Qudus Bari u doonayaan caasimadda dowlad Falastiin oo mustaqbalka dhalata.

Inta badan dalalka caalamka waxay safaaradahooda ku leeyihiin Tel Aviv, iyagoo ka fogaanaya tallaabo loo fasiran karo in ay aqoonsan yihiin sheegashada Israa’iil ee Qudus.

Dekedda Berbera

Cirro ayaa wareysigiisa ku sheegay in Dekedda Berbera ay muhiim u tahay dadaallada Somaliland ku dooneyso xiriirro caalami ah, isagoo sheegay inay u noqon karto marin Itoobiya iyo dalalka kale ee aan badda lahayn ee Afrika.

Wuxuu sheegay in dekeddaas ay daneynayaan Mareykanka, Imaaraadka Carabta, Israa’iil iyo dalal kale.

Markii la weydiiyay haddii Somaliland ay door ka ciyaari karto ka hortagga halista Xuutiyiinta Yemen ee Badda Cas, Cirro ayaa sheegay in Somaliland “aysan cidna cadow ku ahayn”, balse ay xaq u leedahay inay is difaacdo.

Wuxuu sheegay in maamulkiisu uu doonayo taageero caalami ah oo lagu xoojiyo awoodda ciidamadiisa ilaalada xeebaha.

Cirro ayaa sidoo kale sheegay in Israa’iil ay Somaliland ka caawin karto dhinacyada beeraha, biyaha, caafimaadka iyo amniga. Wuxuu sheegay in siddeed carruur ah oo Somaliland ka yimid, kuwaas oo qaba xanuunno wadnaha ah, lagu daweyn doono Israa’iil inta uu socdaalka ku guda jiro.

Cirro ayaa sheegay inuu filayo in dalal kale ay raaci doonaan tallaabada Israa’iil ee ku saabsan aqoonsiga sheegashada madaxbannaanida Somaliland, balse ma uusan magacaabin dalalkaas mana bixin waqti rasmi ah.

“Aqoonsigu wuu imaan karaa dhowaan,” ayuu yiri.

Farriintiisa uu u diray dalalka weli aan aqoonsan Somaliland ayuu ku yiri: “Fadlan ku soo biira ka hor inta aysan goori goor noqon. Cidda ugu horreysa waxay heli doontaa fursadda ugu wanaagsan.”

Intii uu ku sugnaa Qudus, Cirro ayaa sidoo kale lagu guddoonsiiyay billadda Friends of Zion Award, oo ah abaal-marin la xiriirta hay’ad si dhow ugu xiran taageerada Israa’iil.

Dadka dhaliila abaal-marintaas ayaa sheegaya inay xambaarsan tahay miisaan siyaasadeed, maadaama Matxafka Friends of Zion uu xiriir dhow la leeyahay dhaqdhaqaaqyada Christian Zionist iyo ololayaasha taageera Israa’iil.

Falastiiniyiin iyo falanqeeyayaal Carab ah ayaa inta badan u arka abaal-marinnada noocaas ah qeyb ka mid ah dadaal lagu sharciyeynayo maamulka Israa’iil ee Qudus, laguna abaal-marinayo madaxda taageerta mowqifyada Israa’iil ee magaaladaas.

Dowladda Soomaaliya ayaa horey u diidday aqoonsiga Israa’iil ee sheegashada Somaliland iyo furitaanka xarunta Qudus.

Hargeysa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) ayaa shaaciyay in duulimaadyo toos ah oo isku xiri doona magaalooyinka Hargeysa iyo Tel Aviv ay bilaaban doonaan “waqti dhow”, taas oo uu ku tilmaamay tallaabo cusub oo lagu xoojinayo xiriirka sii kobcaya ee u dhexeeya Somaliland iyo Israa’iil.

Madaxweyne Cirro ayaa arrintan ku sheegay wareysi gaar ah oo uu siiyay warbaahinta Israa’iil ee i24NEWS, isaga oo xusay in xukuumaddiisu ay mudnaan gaar ah siinayso ballaarinta isu socodka caalamiga ah iyo furitaanka marinno cusub oo isku xira Somaliland iyo dalalka ay la leedahay xiriirro siyaasadeed iyo kuwo dhaqaale.

Cirro ayaa sheegay in Somaliland muddo dheer wajahaysay caqabado la xiriira isu socodka hawada iyo safarrada caalamiga ah, kuwaas oo, sida uu sheegay, mararka qaar ku qasba dadka u safraya Hargeysa inay maraan waddamo kale ama ay la kulmaan habraacyo dheeraad ah oo dhinaca socdaalka ah.

Madaxweynaha Somaliland ayaa tilmaamay in duulimaadyada cusub ay fududeyn doonaan safarka dadka ka imanaya Israa’iil iyo dalal kale oo xiriir dhow la leh Somaliland, isaga oo xusay in Tel Aviv ay noqon karto xarun muhiim ah oo laga sii raaco duulimaadyada ku wajahan Hargeysa.

Waxa uu sidoo kale sheegay in tallaabadan ay kor u qaadi karto dhaq-dhaqaaqa ganacsiga, maalgashiga iyo dalxiiska, isla markaana ay fursad siin karto ganacsatada iyo maalgashadayaasha doonaya inay sahamiyaan fursadaha ka jira Somaliland.

Madaxweynaha maamulka Somaliland ayaa xusay in xukuumaddiisu ay xoogga saarayso sidii loo soo jiidan lahaa maalgelin shisheeye oo taageerta kobaca dhaqaalaha.

Xiriirka Somaliland iyo Israa’iil ayaa si weyn u xoogaystay tan iyo markii Israa’iil ay noqotay dalkii ugu horreeyay ee si rasmi ah u aqoonsada Somaliland dabayaaqadii sannadkii 2025. Tan iyo xilligaas, labada dhinac ayaa bilaabay wada-hadallo iyo heshiisyo la xiriira iskaashiga dhinacyada amniga, beeraha, biyaha, caafimaadka, tiknoolajiyadda iyo maalgashiga.

Cirro ayaa wareysiga ku tilmaamay Israa’iil “saaxiib lagu kalsoonaan karo”, isaga oo sheegay in labada dhinac ay wadaagaan dano istaraatiiji ah oo la xiriira horumarinta dhaqaalaha, amniga iyo xoojinta xiriirka diblomaasiyadeed. Mas’uuliyiin Israa’iiliyiin ah ayaa iyaguna hore u sheegay in labada dhinac ay muddo dheer lahaayeen iskaashi aan si weyn loo shaacin.

Dhanka kale, Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa si adag uga hortimid xiriirka u dhexeeya Somaliland iyo Israa’iil, iyadoo ku tilmaantay aqoonsiga iyo xiriirka diblomaasiyadeed ee labada dhinac mid ka hor imanaya madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya. Sidoo kale, dalal iyo ururro ka tirsan dunida Islaamka ayaa cambaareeyay tallaabooyinka ay qaadeen Hargeysa iyo Tel Aviv.

Si kastaba, Cirro ayaa sheegay in xukuumaddiisu aysan dib uga laaban doonin siyaasadda ku saleysan ballaarinta xiriirrada caalamiga ah, isagoo ku adkeystay in furitaanka albaabada maalgashiga, kobcinta dhaqaalaha iyo helitaanka xiriir toos ah oo ay Somaliland la yeelato dalalka caalamka ay yihiin mudnaanta ugu sarreysa ee dowladdiisa.

Waxa uu sheegay in duulimaadyada tooska ah ee Hargeysa iyo Tel Aviv ay qayb ka yihiin qorshahaas istaraatiijiga ah ee lagu xoojinayo joogitaanka Somaliland ee masraxa caalamiga ah.

Dhuusamareeb (Caasimada Online) — Khilaafka jiitamaya ee ka taagan doorashooyinka Galmudug ayaa caqabad siyaasadeed ku noqday dowladda uu hoggaamiyo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, oo laga filayo inay si hufan u maamusho doorashooyinka ku soo fool leh maamulka ka dhisan gobollada dhexe.

Doorashooyinka Golaha Deegaanka, Baarlamaanka iyo hoggaanka Galmudug ayaa si toos ah u taabanaya masiirka siyaasadeed, horumarka iyo xasilloonida dadka reer Galmudug.

Hannaanka doorashooyinka maamulkan, oo si weyn la isugu hayo, ayaa abuuray kala qaybsanaan siyaasadeed iyo walaac xooggan oo shacabku ka muujinayaan jihada uu maamulku ku socdo.

Inta badan saamileyda siyaasadda Galmudug, oo uu ku jiro Madaxweyne Axmed Cabdi Kaariye (Qoorqoor), ayaa doonaya in laga fogaado doorasho dhinac gaar ah u xaglineysa, si natiijada ka soo baxda ay u hesho kalsooni guud.

Odayaasha iyo waxgaradka deegaanka ayaa madaxda qaranka ka sugaya in Galmudug laga qabto doorasho loo siman yahay, laguna saleeyo is-afgarad iyo talooyinka ka imanaya bulshada.

Odayaasha, waxgaradka iyo siyaasiyiinta ka hadlaya warbaahinta ayaa ku celcelinaya sida ay lagama maarmaan u tahay in doorashada soo socota ay noqoto mid hufan oo natiijadeeda la wada aqbali karo. Waxay arrintaas u arkaan dhabaha keliya ee lagu xaqiijin karo hirgelinta mashaariicda kaabayaasha dhaqaalaha iyo adeegyada kale ee aasaasiga ah, loogana baaqsan karo dib-u-dhac siyaasadeed iyo soo kabasho waqti dheer qaadata.

Villa Somalia, oo ay ka go’an tahay in meesha laga saaro Madaxweyne Qoorqoor, booskiisana ay u waddo Liibaan Axmed Xasan, ayaan iska indho tiri karin codka hoggaamiyeyaasha dhaqanka iyo siyaasadda ee lagu dalbanayo in aan Galmudug haadaan laga tuurin, maadaama ay dadku weli xusuusan yihiin caqabadihii laga soo maray dhismaheeda.

Xasaasiyadda ay leedahay Galmudug ayaa ah sababta aysan Dowladda Federaalka ugu degdegi karin inay ciidamadeedu xoog kula wareegaan Dhuusamareeb, si la mid ah magaalada Baydhaba oo ay la wareegeen 30-kii March, xilligaas oo xilka laga qaaday Madaxweynihii Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed (Laftagareen).

Dabayaaqadii bishii May waxaa jiray abaabul iyo isku day ay Ciidamada Dowladda Federaalka kula wareegi lahaayeen amniga Dhuusamareeb, balse waxaa ka hortimid beesha degan magaaladaas, oo sheegtay inaysan dagaal u dooneyn magaalada, isla markaana ay tahay in si degdeg ah loo qabto doorasho madaxbannaan, loo dhan yahay, heshiis lagu yahay, isla markaana daahfuran.

Loolanka siyaasadeed ee taagan waxaa looga gudbi karaa wada-hadal iyo isu-tanaasul dhex mara Villa Somalia iyo garabka kale ee ka soo horjeeda. Arrintaas waxay dammaanad qaadi kartaa in jihada maamulka lagu saleeyo rabitaanka dadka deegaanka, oo ah in laga baaqsado koror xiisadeed ama qalqal amni, iyadoo laga wada shaqeynayo nabadda, xasilloonida iyo wadajirka Galmudug, kuwaas oo saldhig u ah doorasho xor iyo xalaal ah.

Hufnaanta doorashadu waxay saldhig u tahay xaqiijinta dowladnimo adag, waxayna ka hortagtaa musuq-maasuqa, khilaafaadka siyaasadeed iyo dib-u-dhaca maamul ee horseeda xasillooni darrada.

Washington (Caasimada Online) — Madaxweyne ku xigeenka Mareykanka JD Vance ayaa si kulul ugu jawaabay xubno ka tirsan dowladda Israel oo maalmahan dhaliilayay heshiiska uu madaxweyne Donald Trump la gaaray Iran, kaas ee lagu hakiyay dagaalka, isla markaana dib loogu furay Marinka Hormuz.

Vance oo Khamiistii ka hadlayay shir jaraa’id oo ka dhacay Aqalka Cad ayaa sheegay in Trump uu yahay hoggaamiyaha kaliya ee dunida ee xilligan si dhab ah u garab taagan Israel.

“Donald J. Trump waa hoggaamiyaha kaliya ee adduunka oo dhan ee xilligan u naxariisanaya qaranka Israel,” ayuu yiri Vance. “Haddii aan ka mid ahaan lahaa golaha wasiirrada dowladda Israel, ma weerareen saaxiibka awoodda leh ee keliya ee aan dunida ku leeyahay.”

Hadalka Vance ayaa yimid kadib markii xubno midigta fog ka tirsan dowladda Israel ay si cad u dhaliileen heshiiska Mareykanka iyo Iran, kaas oo dhigaya in la hakiyo dagaalka, lagana shaqeeyo dib u furista Marinka Hormuz, oo muhiim u ah ganacsiga shidaalka adduunka.

Madaxweyne ku xigeenka Mareykanka ayaa si gaar ah uga carooday weerarro uu sheegay in si shaqsi ah loogu qaaday Trump, isaga oo xusay in hubka ugu badan ee Israel looga difaacay weerarrada Iran uu yahay mid Mareykan ah.

“Dhibaatada Israel ma ahan Donald J. Trump,” ayuu yiri Vance. “Qof kasta oo Israel jooga oo u maleynaya in dhibaatada ugu weyn ee dalkiisa ay tahay madaxweynaha Mareykanka, waa inuu hurdada ka kaco oo uu xaqiiqada xaaladda dalkaas ku sugan yahay arko.”

Hadalladan ayaa sii muujinaya khilaafka ka dhex muuqda maamulka Trump iyo dowladda Ra’iisul Wasaare Benjamin Netanyahu, oo doonayay in cadaadiska lagu hayo Iran aan la dabcin. Trump ayaa dhankiisa raadinayay waddo uu kaga baxo dagaal noqday mid qaali ah, isla markaana aan taageero badan ka haysan gudaha Mareykanka.

Netanyahu si cad uma dhaliilin heshiiska Trump iyo Iran, balse saraakiil Israel ah ayaa si gaar ah u sheegay in heshiiskan uu Tehran siin karo waqti iyo dhaqaale ay dib ugu dhisto gantaalladeeda iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, isla markaana ay dib ugu xoojiso kooxaha ay taageerto ee ka howlgala Lebanon, Yemen iyo Iraq.

Itamar Ben-Gvir, oo ah wasiirka amniga qaranka Israel kana tirsan garabka midigta fog, ayaa qoraal uu soo dhigay baraha bulshada ku sheegay in heshiiska Mareykanka iyo Iran uusan qabaneynin Israel, inkastoo heshiisku si gaar ah u xusayo in dagaalka Lebanon uu dhammaanayo.

“Israel ma hoos tagto Mareykanka, waxaan nahay dal madax-bannaan oo leh qarannimo,” ayuu qoray Ben-Gvir, isaga oo intaas ku daray inuu Trump uga mahadcelinayo taageeradiisa, balse uu yiri “Dowladda Israel ma ahan jamhuuriyad moos ah.”

Vance ayaa sidoo kale wareysi hore oo uu siiyay New York Times ku sheegay in Israel aysan “dhibaato kasta oo amni qaran ah ku xallin karin dil iyo dagaal oo keliya,” hadal loo arkay digniin ku socota wasiirrada ugu mayalka adag ee dowladda Netanyahu.

Heshiiska Mareykanka iyo Iran ayaa lagu sheegay is-afgarad 60 maalmood soconaya, kaas oo Tehran ay ku oggolaatay inay dib u furto Marinka Hormuz, halka Mareykanku uu qaadayo cunaqabateyn saaran iibka saliidda Iran. Tallaabadan ayaa Iran siin karta dhaqaale muhiim ah, xilli ay wajahday cadaadis culus oo dhanka dagaalka iyo dhaqaalaha ah.

Inta lagu guda jiro 60-ka maalmood, labada dhinac ayaa sii wadi doona wada-hadallo ku saabsan barnaamijka nukliyeerka Iran. Trump ayaa Vance u magacaabay inuu hoggaamiyo marxaladda xigta ee wada-hadallada, inkastoo madaxweyne ku xigeenka uusan sheegin taariikh gaar ah oo ay kulamada bilaabanayaan.

Aqalka Cad ayaa fiidkii Khamiista sheegay in Vance uusan u safri doonin Switzerland, halkaas oo lagu waday in wada-hadallo farsamo ay ka bilowdaan Jimcaha, maadaama qorshaha kulamadaas aan weli si rasmi ah loo dhameystirin.

Militariga Mareykanka ayaa sheegay in xannibaaddii saarneyd dekedaha Iran la qaaday. Vance ayaa sheegay in Tehran aysan laba maalmood oo xiriir ah rasaas ku furin maraakiibta ganacsiga, isla markaana ay oggolaatay in maraakiib sida 12.5 milyan oo foosto oo saliid ah ay 24-kii saac ee lasoo dhaafay ka gudbaan Marinka Hormuz.

“Marka ay kordhiyaan dhaqankooda wanaagsan, annaguna waan kordhin karnaa fududeynta dhaqaale,” ayuu yiri Vance. “Haddii ay hoos u dhigaan dhaqankooda wanaagsan, waan joojin karnaa.”

Trump ayaa qoraal uu Khamiistii ku daabacay baraha bulshada ku boorriyay dalalka Bariga Dhexe inay fursad siiyaan marxaladda xigta ee wada-hadallada. Wuxuu sheegay in Mareykanku ay ka go’an tahay nabad, isla markaana uu ku dhiirrigelinayo dhammaan dhinacyada gobolka inay u oggolaadaan wada-hadallada inay si wanaagsan u socdaan.

Heshiiskan ayaa sidoo kale shaki ka dhaliyay qaar ka mid ah taageerayaasha ugu waaweyn ee Trump iyo saraakiil sare oo ka tirsan xisbiga Jamhuuriga. Vance ayaa dadka dhaliilsan heshiiska ugu baaqay inay ku kalsoonaadaan madaxweynaha.

“Wuu aaminsan yahay heshiiska, wuuna dhameystiri doonaa,” ayuu yiri Vance. “Haddii Iran ay fulin weydo, weli waxaan heysanaa dhammaan qalabkii iyo awooddii cadaadis ee aan horey u heysanay.”

Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed oo ay ku mideysan yihiin qaar ka mid ah siyaasiyiinta mucaaradka iyo hoggaannada maamullada Puntland iyo Jubaland ayaa haatan miiska soo saaray hannaan doorasho oo cusub.

Hanaankan oo ka duwan doorashadii dadbaneyd ee dalka ka dhacday sanadkii 2022 iyo nidaamka qof iyo cod ee ay hadda waddo Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa ah doorasho dad iyo deegaanno badan ah.

Golaha ayaa sheegay in qorshahoodu ku saleysan yahay doorasho dadban oo ay ka qeyb-gelayaan dad iyo deegaanno ka badan kuwii lagu saleeyay doorashooyinkii hore, si loo helo hannaan ay ku wada qanacsan yihiin dhinacyada siyaasadda dalka.

Sida ay sheegeen xubno ka tirsan Golaha Mustaqbalka, nidaamkan cusub ayaa suurta-gelin kara in doorasho dalka ka qabsoonto muddo saddex bilood gudahood ah, haddii lagu heshiiyo qaabka loo wajahayo iyo hirgelintiisa.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, mucaaradka ayaa qorshahan cusub u gudbinaya wakiillada beesha caalamka, kuwaas oo kaalin muuqata ka qaadanaya dadaallada lagu raadinayo is-afgarad siyaasadeed oo ku saabsan hannaanka doorashooyinka dalka.

Sidoo kale, waxaa la filayaa in beesha caalamku mar kale isa-soo hor fariisiso madaxda Dowladda Federaalka iyo mucaaradka, xilli ay dowladda sii waddo qorshaheeda doorashooyinka tooska ah, iyadoo dadaalladeeda hadda diiradda saareysa dowlad-goboleedyada Galmudug iyo HirShabeelle, kadib markii ay soo xirtay faylka Koonfur Galbeed.

Si kastaba, khilaafka ka dhashay doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo muddada xilka hay’adaha federaalka ayaa sii xoogaystay kadib markii dowladda ku adkeysatay in dalka loo wado doorasho qof iyo cod ah, taas oo ay ku tilmaantay isbeddel muhiim ah oo Soomaaliya ka saaraya hannaan doorasho dadban oo muddo dheer ku dhisnaa awood-qeybsi iyo xulasho beeleed.

Soomaaliya ayaa markii ugu dambeysay doorasho guud oo toos ah qabatay sanadkii 1969-kii, ka hor afgambigii militariga ee Maxamed Siyaad Barre. Tan iyo burburkii dowladdii dhexe, doorashooyinka heer federaal ayaa inta badan ku dhacay hannaan dadban, waxaana madaxweynaha dooran jiray baarlamaanka.

Hase yeeshee, qorshaha dowladda ee doorasho qof iyo cod ah ayaa wajahaya mucaaradad xooggan, iyadoo kooxaha mucaaradka iyo qaar ka mid ah maamul-goboleedyada ay ku doodayaan in hannaan kasta oo doorasho lagu geli karo uu u baahan yahay heshiis siyaasadeed oo ballaaran.

Beesha caalamka ayaa dhankeeda muujineysa cabsi laga qabo in khilaafka siyaasadeed uu u gudbo marxalad ka adag midda hadda taagan, gaar ahaan iyadoo Soomaaliya ay weli wajahayso weerarro ka imanaya Al-Shabaab, xaalad amni oo jilicsan iyo baahiyo bini’aadantinimo oo soo noqnoqda.

Waxaa sidoo kale weli xusuusta ku jirta xiisaddii siyaasadeed ee sanadkii 2021, markii muran ka dhashay muddo-kordhin uu sababay isku dhacyo hubeysan oo ka dhacay Muqdisho, ka hor inta aysan dhinacyadii siyaasadeed dib ugu laaban wada-hadal.

Beesha caalamka ayaa hadda u muuqata inay doonayso in laga hortago in xaaladda siyaasadeed ee maanta taagan ay gaarto heerkaas oo kale, iyadoo xoogga saaraysa in dhinacyadu ku heshiiyaan hannaan doorasho oo looga gudbo marxaladda kala guurka.

Garoowe (Caasimada Online) – Maamulka Puntland ayaa soo saaray go’aan uu ku mamnuucayo in ciidamada Dowladda Federaalka Soomaaliya ay ka howl-galaan deegaano ka tirsan maamulka.

Puntland ayaa shaaca ka qaaday in aysan qayb ka ahayn heshiisyada dhismaha ciidamada qaranka oo aysan deegaannadeeda ku sugnaan karin ciidan ka tirsan Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Go’aankan ayaa lagu gaaray shirkii Golaha Wasiirrada Puntland ee maanta, kaasi oo uu shir-guddoomiyay Madaxweynaha Puntland, Siciid Cabdullaahi Deni, oo uu weheliyo Madaxweyne ku-xigeenka, Ilyaas Cismaan Lugatoor.

“Goluhu wuxuu adkeeyey mowqifkiisa ah in dowladda Puntland aysan qayb ka ahayn ciidanka xoogga dalka Soomaaliyeed ilaa laga gaarayo heshiis dhammaan qodobbada ay isku hayaan maamulka Puntland iyo Dowladda Federaalka, kuwaas oo ay ka mid tahay hannaanka loo marayo dhismaha ciidan qaran oo heer federaal ah,” ayaa lagu yiri bayaan kasoo baxay shirka Golaha Wasiirrada.

Golaha ayaa faray dhammaan hay’adaha amniga iyo caddaaladda ee maamulka Puntland in aanay deegaannada Puntland ku sugnaan karin, isagana gudbi karin gaadiid iyo ciidan aan ka tirsnayn ciidammada dowlad-goboleedka Puntland.

Maamulka ayaa sheegay in cidii ku xad-gudubta shuruucda iyo qawaaniinta Puntland laga qaadi doono tallaabo sharci ah. “Goluhu wuxuu ugu baaqayaa dadweynaha Puntland inay qayb ka qaataan ilaalinta amniga iyo xasilloonida deegaannada Puntland,” ayaa sidoo kale lagu yiri bayaanka.

Si kastaba, go’aankan ayaa u muuqda mid uu maamulka Puntland oo xiisad siyaasadeed kala dhaxeyso hoggaanka Dowladda Federaalka uga hortagayo dhaq-dhaqaaqyo ciidan oo ay dowladda ka sameyso deegaanno ka tirsan Puntland, xilli ay maalmihii u dambeeyay waday qorshe lagu doonayay in dib loogu hawlgeliyo cutubyo ka tirsan ciidanka xoogga oo hore ugu sugnaa deegaannadaas.

Hoos ka aqriso bayaanka oo dhameystiran:

Shirkii Golaha Xukuumadda Dowladda Puntland ee qabsoomay maanta oo ay taariikhdu tahay 18-ka Juun 2026, uuna shir-guddoominayay Madaxweynaha Dowladda Puntland Mudane Siciid Cabdullaahi Deni, oo uu weheliyo Madaxweyne Ku-xigeenka Dowladda Mudane Ilyaas Cismaan Lugatoor, ayaa si qoto dheer loogu falanqeeyey xaaladda amni ee Puntland.

Goluhu wuxuu adkeeyey mowqifkiisa ah in Dowladda Puntland aysan qayb ka ahayn Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ilaa laga gaarayo heshiis dhammaan qodobbada ay isku hayaan Dowladda Puntland iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya, kuwaas oo ay ka mid tahay hannaanka loo marayo dhismaha Ciidan Qaran oo heer Federaal ah.

Sidaas darteed, Goluhu wuxuu faray dhammaan Hay’adaha Amniga iyo Caddaaladda ee Dowladda Puntland in aanay deegaannada Puntland ku sugnaan karin, isagana gudbi karin gaadiid iyo ciidan aan ka tirsnayn Ciidammada Dowladda Puntland.

Sidoo kale in cidii ku xadgudubta shuruucda iyo qawaaniinta Dowladda Puntland laga qaado tallaabo sharciya waafaqsan. Goluhu wuxuu ugu baaqayaa dadweynaha Puntland inay qayb ka qaataan ilaalinta amniga iyo xasilloonida deegaannada Puntland.

<Dhammaad>

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha cusub ee Dowlad-Goboleedka Koonfur Galbeed, Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe) oo haatan ku sugan Muqdisho ayaa ballan qaadkii ugu horreeyay ka helay dowladda Shiinaha, kadib kulan uu la yeeshay safiirka dalkaasi, Wang Yu.

Kulanka labada mas’uul ayaa waxaa diiradda lagu saaray xoojinta xiriirka saaxiibtinimo iyo iskaashiga soo jireenka ah ee ka dhexeeya Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya iyo Jamhuuriyadda Shacabka ee Shiinaha, iyadoo labada dhinac ay isla garteen muhiimadda ay leedahay sii ambaqaadidda wada-shaqeynta dhinacyada horumarinta, dhaqaalaha iyo kaabeyaasha dhaqaalaha ee lagu hormarinayo deeganda Koonfur Galbeed.

Ugu horreyn, Madaxweynaha Maamulka Koonfur Galbeed ayaa safiirka uga mahadceliyey taageerada joogtada ah ee Shiinaha la garab taagan tahay Soomaaliya, isagoo carrabka ku adkeeyey baahida loo qabo in la kordhiyo mashaariicda horumarineed ee laga hirgelinayo deegaannada Koonfur Galbeed, si loo dardargeliyo horumarka adeegyada bulshada iyo kobaca dhaqaalaha.

Intaas kadib waxaa hadalka qaatay Danjire Wang Yu oo isaguna marka hore  ugu hambaliyeeyey Madaxweyne Sheekh Aadan Madoobe doorashadii lagu doortay ee maalmo kahor ka dhacday Baydhaba, taas oo meesha ka saartay xaaladda adkeyd ee ka jirtay maamulkaasi.

Sidoo kale wuxuu xaqiijiyey sida Dowladda Shiinaha ay uga go’an tahay sii xoojinta iskaashiga kala dhexeeya Soomaaliya, isaga oo Aadan Madoobe u ballan qaaday  diyaar u ahaanshaha Dowladda Shiinaha ee taageeridda dadaallada horumarineed iyo mashaariicda wax ku oolka ah ee ka hirgelaya deegaannada Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Kulankan ayaa ka mid ah dadaallada Dowladda Koonfur Galbeed ee Soomaaliya ay ku xoojinayso deeqbixiyaasha  caalamiga ah iyo soo jiidashada maalgashiga iyo mashaariicda horumarineed ee wax ka tari kara horumarka iyo adeegyada bulshada.

Si kastaba, Koonfur Galbeed ayaa haatan gashay marxalad cusub, kadib isbeddalkii maamul ee ka dhacay Baydhaba, kaas oo uu majaraha u qabtay Aadan Madoobe oo la filayo in dhawaan lagu caleema saaro magaaladaasi.

Tel Aviv (Caasimada Online) – Maamulka Somaliland iyo Israa’iil ayaa mar kale qaaday tallaabo ay ku xoojinayaan iskaashigooda, waxayna maanta fureen Madashii ugu horraysay ee Ganacsiga Somaliland iyo Israa’iil, taasi oo lagu qabtay magaalada Tel Aviv.

Madashan oo ay wadajir u soo qaban-qaabiyeen Machadka wax Dhoofinta (Institute of Export) iyo Waaxda Dhaqaalaha ee Wasaaradda Arrimaha Dibedda, ayaa waxaa ka qayb-galay Madaxweynaha Somaliland, Mudane Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) iyo wefdigiisa ee booqashada ku joogay Israa’iil. Sidoo kale, Madasha ayaa kulmisay in ka badan laba boqol oo ka mid ah hoggaamiyeyaasha ganacsiga, maalgashadayaasha iyo wakiillada shirkadaha waaweyn ee Israa’iil.

Ujeeddada loo soo agaasimay Madasha Ganacsiga Somaliland iyo Israa’iil (Somaliland-Israel Business Forum) ayaa ah xoojinta iskaashiga dhaqaale ee labada dhinac, iyada oo diiradda la saarayo ballaadhinta fursadaha ganacsi, maalgashiga tooska ah, iyo iskaashi dhab ah dhinacyo badan leh oo dhex mara labada dal iyo shacab.

Waxaa kale oo si qoto dheer looga hadlay sidii loo fududeyn lahaa isu-socodka ganacsiga iyo abuurista jawi dhiirrigelinaya maalgashiga labada dal.

Labada dhinac ayaa sidoo kale is-waydaarsaday fikrado la xiriira horumarinta kaabeyaasha dhaqaalaha, tamarta, biyaha, beeraha, caafimaadka, isgaadhsiinta iyo adeegyada casriga ah, kuwaas oo dhammaantood loo arko tiirarka ugu muhiimsan ee kobaca dhaqaalaha.

Somaliland iyo Israa’iil ayaa isla gartay in la xoojiyo muhiimadda ay leedahay gudbinta aqoonta iyo tiknoolajiyadda casriga ah (technology transfer), taas oo la filayo in ay door weyn ka qaadato tayeynta adeegyada iyo kobcinta xirfadaha shaqo ee dalka.

Madaxweyne Cabdiraxman Cirrro oo madasha ka hadlay ayaa xaqiijiyey in ganacsatada, maalgashadayaasha iyo halbuurayaasha reer Israa’iil aanu keliya albaabada ganacsi ee Somaliland aanay u furnayne, balse qalbiyada ummadda Jamhuuriyadda Somaliland ay u furan yihiin. Sidoo kale, Madaxweynuhu wuxuu xaqiijiyey in Somaliland ay diyaar u tahay soo dhaweynta ganacsatada iyo maalgashiga Israa’iil, isla markaana ay tahay dal leh fursado istaraatiiji ah oo ku yaalla marin muhiim ah oo ganacsiga caalamka ah, taas oo ka dhigaysa goob soo jiidasho u leh maalgashadayaasha.

Si kastaba, ha’ahaatee dhismaha Madashani ayaa astaan u ah xoojinta xiriirka dhaqaale ee Somaliland iyo Israa’iil, iyo in si dhab ah loo xaqiijiyo iskaashi dhaqaale oo wax-ku-ool ah, kaas oo horseedi kara horumar nacfi leh iyo is-faham qoto dheer oo labada dhinac ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Wasiirrada Xukuumadda Federaalka Soomaaliya oo maanta shirkdoodii caadiga ahaa ku yeeshay magaalada Muqdisho ayaa ka hadlay booqashadii uu Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Cirro ku tegay dhulka Falastiin, halkaas oo ay gaysay Israa’iil.

Ugu horreyn Golaha Wasiirrada ayaa si adag u cambaareeyay booqashadaas, gaar ahaan tagista dhulka Falastiiniyiinta ee ay Israa’iil xoogga ku haysato,

Golaha ayaa tilmaamay in dowladda ay qaadi doonto tillaabo kasta oo ay ku difaaceyso Midnimada iyo Madaxbannaanida Jamhuuriyadda Soomaaliya.

Sidoo kale Golaha Wasiirrada ayaa xusay in tallaabadaasi ay si cad uga hor imaanayso Dastuurka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, shuruucda caalamiga ah iyo mabaadi’da dhowrista madaxbannaanida dalalka iyo xuquuqaha bulshooyinka dulman.

Horay Dowladda Federaalka ayaa ka hortimid safaarad ay Qudus ka furatay Somaliland, taas oo uu xarigga ka jaray Madaxweyne Cabdiraxmaan Cirro, waxayna dhalisay cambaareeyn wayn oo gudaha iyo dibadda ah.

Soomaaliya ayaa sidoo kale sheegtay in ay qaadeyso tallaabo kasta oo lagama maarmaan ah, si ay u difaacdo midnimada, madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee dalka, iyadoo si adag uga hortageysa fara-gelinta ay Israa’iil ku hayso arrimaha gudaha Soomaaliya.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya ayaa caddeysay in tallaabooyinka ay Israa’iil qaadayso ay dhaawac ku yihiin madax-bannaanida Soomaaliya, isla markaana ay khatar ku yihiin midnimada iyo wadajirka dhuleed ee dalka. Dowladda Federaalka ayaa mar kale ku adkeysatay in aysan aqbali doonin wax kasta oo lagu wiiqayo qaranimada Soomaaliya.

Hadalkan ayaa imaanaya iyadoo Dowladda Federaalka Soomaaliya ay Israa’iil ku eedeysay inay marar kala duwan ku lug lahayd tallaabooyin ay Muqdisho u aragto kuwo wax u dhimaya midnimada dalka, kuwaas oo ay ka mid yihiin aqoonsiga ay sheegtay inay siisay maamulka Somaliland, wafdiyo loo diray Hargeysa iyo martiqaadka loo fidiyay Cirro.

Jabuuti (Caasimada Online) –  Urur-Goboleedka IGAD oo bayaan soo saaray ayaa mar kale taageero buuxda u muujiyay madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, isaga oo si adag u cambaareeyay tallaabooyinkii ugu dambeeyay ee ay qaadeen Somaliland iyo Israa’iil.

Bayaanka ayaa lagu xusay in wararka ku saabsan furitaanka safaarad ay Somaliland ku yeelato Qudus ay walaac ku abuureen ururka, isla markaana ay ka xun yihiin.

“IGAD waxay ogaatay warar ku saabsan furitaanka safaarad ay sheegtay in Gobollada Waqooyi ay ku leeyihiin Quddus, waxayna mar kale adkaysay mowqifkeeda muddo dheer soo jiray ee ah in midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya si buuxda loo ixtiraamo” ayaa lagu yiri qoraal uu soo saaray Xoghaynta Ururka Goboleedka IGAD.

Sidoo kale, IGAD ayaa ku baaqday in la ixtiraamo midnimada Soomaaliya, iyadoo ka digtay tallaabo kasta oo keeni karta xiisado horleh oo wiiqi karta nabadda, xasilloonida iyo iskaashiga gobolka.

Tallaabadan ayaa timid kadib markii hoggaamiyaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi Cirro, uu magaalada Qudus kula kulmay Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu, islamarkaana uu si rasmi ah xarigga uga jaray waxa maamulkaas ku sheegay “safaarad”.

Qudus ayaa ka mid ah arrimaha ugu xasaasisan ee khilaafka Falastiin iyo Israa’iil. Israa’iil waxay magaalada oo dhan u aragtaa caasimaddeeda, halka Falastiiniyiintu ay Qudus Bari u doonayaan caasimadda dowlad Falastiin oo mustaqbalka dhisanta.

Inta badan dalalka caalamka waxay safaaradahooda ku leeyihiin Tel Aviv, iyagoo ka fogaanaya tallaabo loo fasiran karo in ay taageerayaan sheegashada Israa’iil ee Qudus.

Si kastaba, Soomaaliya ayaa horey u cambaareysay xiriirka sii xoogeysanaya ee Israa’iil iyo Somaliland, iyadoo si adag u diiddan sheegashada gooni-isu-taagga Somaliland, waxayna Somaliland u aqoonsan tahay qeyb ka mid ah Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) –  Golaha Wasiirrada Soomaaliya oo maanta yeeshay kulankoodii toddobaadlaha ahaa, ayaa uga hadlay arrimo xasaasi ah oo ku aadan howlaha xukuumadda, iyada oo uu shir guddoomiyay Ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre.

Kulanka ayaa ugu horreyn lagu soo hadal qaaday Imtixaanka Qaranka Dugsiyada Dhexe iyo Sare ee Sanad-Dugsiyeedka 2025-2026, xaaladda amniga, dhaqaale iyo bulsho ee dalka, sida lagu shegay warsaxaafadeed kasoo baxay xafiiska Ra’iisul wasaaraha.

Sidoo kale, waxaa shirka lagu soo bandhigay warbixinno muhiim ah oo ku saabsan qaban-qaabadda maalmaha xorriyadda iyo midoowga, iyo warbixin ku saabsan Hannaanka Iskaashiga Horumarineed ee Qaramada Midoobay ee Soomaaliya  oo xoogga saaraya horumarka Qaranka.

Dhanka kale, Golaha ayaa bogaadiyay doorashadii nabadda kusoo idlaatay ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed ee qof iyo codka ahayd, iyada oo si gaar ah loogu mahadceliyay Ra’iisul Wasaare Ku xigeenka Labaad Mudane Jibriil Cabdirishiid Xaaji oo ahaa Hoggaamiyihii Kumeel Gaarka ah ee maamulkaasi, intii lagu jiray xilligii kala guurka iyo doorashada, kaas oo hadda dib ugu soo laabtay golaha.

Inta uu socday shirka waxaa kale oo ay Goluhu si adag u cambaareeyeen tallaabadii uu Hoggaamiyaha Maamulka Somaliland ku tegay dhulka Falastiiniyiinta ee ay Israa’iil xoogga ku haysato. Golaha ayaa xusay in tallaabadaasi ay si cad uga hor imaanayso Dastuurka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, shuruucda caalamiga ah iyo mabaadi’da dhowrista madaxbannaanida dalalka iyo xuquuqaha bulshooyinka dulman.

Golaha Wasiirrada ayaa sidoo kale ku bogaadiyay Ciidamada Amniga dadaalka ay ugu jiraan xaqiijinta amniga caasimadda, iyagoo ka hortagay falal amni-darro oo la doonayay in lagu carqaladeeyo nabadgelyada iyo horumarka ka jira dalka.

Ugu dambeyn, Kulanka ayaa cod aqlabiyad ah lagu ansixiyay xubin ka mid ah Guddiga Madaxa-Bannaan ee Xuquuqul Insaanka Soomaaliya, kaas oo magaciisu yahay Mudane Maxamed Xasan Nuur, ahna sharciyaqaan sare oo kusoo baxay habraac tartan furan ah kaddib markii xubin kale uu xilka banneeyay.

Muqdisho (Caasimada Online) –  Guddoomiyaha Maamulka Gobolka Banaadir, ahna Duqa magaalada Muqdisho, Mudane Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) ayaa xalay la guddoon siiyay Billad Sharaf uu heerkeedu sareeyo, kadib munaasabad ballaaran oo ka dhacday magaalada Muqdisho.

Munaasabadda waxaa goob-joog ka ahaa Wasiirro ka tirsan Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Xildhibaanno, Guddoomiye Ku-xigeennada Maamulka Gobolka Banaadir, Xoghayaha Guud ee Maamulka Gobolka Banaadir, Odayaasha Dhaqanka, Waxgarad, Wakiillo ka socday Bulshada Rayidka, Haween, Dhalinyaro iyo marti sharaf kale.

Billaddan oo ay Muungaab ugu talagaleen shacabka ku dhaqan caasimada ayaa ku mutaystay hoggaamintiisa hufan iyo horumarka la taaban karo ee uu ka hirgeliyay magaalada Muqdisho muddada sanadka ah ee uu xilka hayo.

Sidoo kale, abaalmarintan oo ay bixisay hay’addda Somali Night Awards ayaa ka tarjumaysa qaddarinta iyo mahadcelinta bulshada Soomaaliyeed ee ku aaddan dadaallada Guddoomiye Muungaab ee adeegyada dhismaha iyo dib-u-habaynta kaabayaasha dhaqaalaha, tayeynta waxbarashada, daryeelka caafimaadka, taakuleynta bulshada nugul, Kor-u-qaadista bilicda iyo magaaleynta caasimadda, iyo dejinta xeer-nidaamiyeyaal iyo shuruuc muhiim ah oo saldhig u noqday maamul hufan, isla-xisaabtan iyo horumar hiigsi leh.

Dhammaan mas’uuliyiintii iyo marti sharaftii munaasabadda ka hadlay ayaa xusay in muddada kooban ee uu Guddoomiye Muungaab hoggaaminayay Maamulka Gobolka Banaadir uu Muqdisho ka hirgeliyay isbeddello muuqda oo dhinacyo badan leh, kuwaas oo sare u qaaday adeegyada bulshada, nadaafadda, bilicda iyo kalsoonida shacabka ku qabaan dowladdooda.

Intaas kadib waxaa hadalka qaatay Duqa Magaalada Muqdisho, Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) oo ugu horreyn uga mahadceliyay shacabka Soomaaliyeed iyo hay’adda bixisay abaalmarinta dhiirrigelintooda dadaallada horumarineed ee maamulka Gobolka Banaadir. Waxa uu xusay in aqoonsigan uu uga dhigan yahay shidaal cusub oo uu ku sii xoojinayo hawlaha lagu horumarinayo Muqdisho.

Muungaab ayaa shaaca ka qaaday in dadaalladooda ay sii wadi doonaan, isla markaana ay ka shaqeyn doonaan hormumarinta caasimada, isaga oo ku dhawaaqay in sanadkan ay dhammaystiro doonaan dhammaan waddooyinka Muqdisho, sidoo kalena ay hirgelin doonaan mashaariicyo waa wayn oo muhiim ah.

Maamulka Gobolka ee uu hogaaminayo ayaa sanadkii lasoo dhaafay ku guuleystay hirgelinta ballan qaadyadii uu horay u sameeyay Duqa, wuxuuna mar kale ku dhawaaqay  tallaabooyin kale oo uu qaadayo, si loo hormariyo caasimada.

“Waxaan sii laba jibbaari doonnaa howlaha horumarineed ee ka socda caasimadda, sida nadaafadda iyo guud ahaan adeegyada bulshada,” ayuu yiri Guddoomiye Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab).