Muqdisho (Caasimada Online) –  Guddoomiyaha Maamulka Gobolka Banaadir, ahna Duqa magaalada Muqdisho, Mudane Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) ayaa xalay la guddoon siiyay Billad Sharaf uu heerkeedu sareeyo, kadib munaasabad ballaaran oo ka dhacday magaalada Muqdisho.

Munaasabadda waxaa goob-joog ka ahaa Wasiirro ka tirsan Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Xildhibaanno, Guddoomiye Ku-xigeennada Maamulka Gobolka Banaadir, Xoghayaha Guud ee Maamulka Gobolka Banaadir, Odayaasha Dhaqanka, Waxgarad, Wakiillo ka socday Bulshada Rayidka, Haween, Dhalinyaro iyo marti sharaf kale.

Billaddan oo ay Muungaab ugu talagaleen shacabka ku dhaqan caasimada ayaa ku mutaystay hoggaamintiisa hufan iyo horumarka la taaban karo ee uu ka hirgeliyay magaalada Muqdisho muddada sanadka ah ee uu xilka hayo.

Sidoo kale, abaalmarintan oo ay bixisay hay’addda Somali Night Awards ayaa ka tarjumaysa qaddarinta iyo mahadcelinta bulshada Soomaaliyeed ee ku aaddan dadaallada Guddoomiye Muungaab ee adeegyada dhismaha iyo dib-u-habaynta kaabayaasha dhaqaalaha, tayeynta waxbarashada, daryeelka caafimaadka, taakuleynta bulshada nugul, Kor-u-qaadista bilicda iyo magaaleynta caasimadda, iyo dejinta xeer-nidaamiyeyaal iyo shuruuc muhiim ah oo saldhig u noqday maamul hufan, isla-xisaabtan iyo horumar hiigsi leh.

Dhammaan mas’uuliyiintii iyo marti sharaftii munaasabadda ka hadlay ayaa xusay in muddada kooban ee uu Guddoomiye Muungaab hoggaaminayay Maamulka Gobolka Banaadir uu Muqdisho ka hirgeliyay isbeddello muuqda oo dhinacyo badan leh, kuwaas oo sare u qaaday adeegyada bulshada, nadaafadda, bilicda iyo kalsoonida shacabka ku qabaan dowladdooda.

Intaas kadib waxaa hadalka qaatay Duqa Magaalada Muqdisho, Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) oo ugu horreyn uga mahadceliyay shacabka Soomaaliyeed iyo hay’adda bixisay abaalmarinta dhiirrigelintooda dadaallada horumarineed ee maamulka Gobolka Banaadir. Waxa uu xusay in aqoonsigan uu uga dhigan yahay shidaal cusub oo uu ku sii xoojinayo hawlaha lagu horumarinayo Muqdisho.

Muungaab ayaa shaaca ka qaaday in dadaalladooda ay sii wadi doonaan, isla markaana ay ka shaqeyn doonaan hormumarinta caasimada, isaga oo ku dhawaaqay in sanadkan ay dhammaystiro doonaan dhammaan waddooyinka Muqdisho, sidoo kalena ay hirgelin doonaan mashaariicyo waa wayn oo muhiim ah.

Maamulka Gobolka ee uu hogaaminayo ayaa sanadkii lasoo dhaafay ku guuleystay hirgelinta ballan qaadyadii uu horay u sameeyay Duqa, wuxuuna mar kale ku dhawaaqay  tallaabooyin kale oo uu qaadayo, si loo hormariyo caasimada.

“Waxaan sii laba jibbaari doonnaa howlaha horumarineed ee ka socda caasimadda, sida nadaafadda iyo guud ahaan adeegyada bulshada,” ayuu yiri Guddoomiye Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab).

Tel Aviv (Caasimada Online) – Wasiirka difaaca Israel, Israel Katz, ayaa Arbacadii sheegay in dalkiisu muddo sanado ah uu “si qarsoodi ah” ula shaqeynayey maamulka Somaliland, xilli uu kulan la qaatay madaxweynaha maamulkaas Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi Cirro.

Katz ayaa hadalkan ka sheegay kulan ka dhacay Israel, halkaas oo uu ku qaabilay madaxweynaha Somaliland oo safar rasmi ah ku jooga dalkaas. Safarkan ayaa kusoo aadaya xilli xiriirka labada dhinac uu galay marxalad cusub, kadib markii Israel ay bishii Diseembar noqotay dalkii ugu horreeyay ee ku dhawaaqa inay Somaliland u aqoonsatay dal madax-bannaan tan iyo markii ay ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sanadkii 1991.

“Israel iyo Somaliland waxay leeyihiin saaxiibtinimo soo jireen ah oo ku dhisan dano wadaag ah, qiyam dimoqraadi ah, iyo ballanqaad ku aaddan amniga iyo xasilloonida. Muddo sanado badan ah waxaan si qarsoodi ah isaga kaashannay hawlo taxane ah oo sii ahaan doona sir,” ayuu Katz ku yiri bayaan kasoo baxay xafiiskiisa.

Wasiirka difaaca Israel ayaa intaas ku daray in Tel Aviv ay hadda dooneyso inay iskaashiga amni ee kala dhaxeeya Somaliland gaarsiiso heer cusub.

“Hadda waxaan go’aansannay inaan iskaashigeenna amni gaarsiino heerar cusub, si ay uga faa’iideystaan labada shacab iyo xasilloonida gobolka,” ayuu yiri Katz.

Sida lagu sheegay bayaanka xafiiska Katz, kulanka ayaa diiradda lagu saaray sidii loo sii xoojin lahaa iskaashiga amni, dhaqaale iyo siyaasadeed ee labada dhinac.

Madaxweyne Cabdiraxmaan Cirro ayaa Israel tegay Axaddii, waana safarkiisii ugu horreeyay ee rasmi ah oo uu ku tago dalkaas. Inta uu socdaalka ku jiro, Somaliland ayaa sidoo kale safaarad ka furatay magaalada Qudus, taas oo ah tallaabo kale oo muujineysa in xiriirka labada dhinac uu si muuqata u soo shaac baxay.

Socdaalka ayaa yimid toddobaadyo kadib markii Israel ay magacowday safiirkeedii ugu horreeyay ee Somaliland, taas oo timid kadib markii maamulka Hargeysa uu isna magacaabay ergay u qaabilsan xiriirka Israel.

Arrinta ugu xasaasisan ee ka dhalatay xiriirkan ayaa ah suurtagalnimada jiritaanka iskaashi amni ama mid militari oo hore uga dhex jiray labada dhinac. Diblomaasi reer galbeed ah oo la hadlay AFP horaantii sanadkan, islamarkaana codsaday inaan magaciisa la shaacin, ayaa sheegay in “ay jirto mala-awaal ballaaran oo ah in Israel ay horey u lahayd joogitaan militari ama amni oo ku sugan dalka.”

Sidoo kale, Jenaraal hore oo Israel u dhashay, Amir Avivi, ayaa bishii May u sheegay madal lagu magacaabo Israel Defense and Security Forum in ciidamada badda Israel ay ka howlgalayeen aaggaas.

“Dadku ma oga, balse ciidamada badda Israel waxay ka howlgalayeen aaggaas,” ayuu yiri Avivi.

“Israel waxay ka dhisaneysaa awooddo Somaliland… hadda waxaan leenahay saldhig,” ayuu sii raaciyey.

Hadalka Katz ayaa noqonaya mid si cad u muujinaya in xiriirka Israel iyo Somaliland uusan ahayn mid cusub, balse uu muddo dheer ku socday qaab hoose, ka hor inta uusan hadda si rasmi ah u soo bixin. Xiriirkan ayaa la filayaa inuu sii kordhiyo xiisadda siyaasadeed ee ka taagan aqoonsiga Somaliland, gaar ahaan iyadoo Soomaaliya ay weli u aragto Somaliland qayb ka mid ah dhulkeeda.

Dar es Salaam (Caasimada Online) – Xulka kubadda cagta gabdhaha Soomaaliya ee da’doodu ka hooseyso 17 jirka ayaa taariikh cusub ka dhigay tartanka CECAFA ee ka socda magaalada Dar es Salaam ee dalka Tanzania, kadib markii ay 8-2 ku garaaceen dhiggooda Suudaan kulankoodii ugu dambeeyay ee Guruubka A.

Gabdhaha Soomaaliya ayaa soo bandhigay ciyaar weerar ku dhisan iyo kalsooni sare, iyagoo siddeed gool ka dhaliyay Suudaan intii uu socday kulanka 90-ka daqiiqo, halka laga dhaliyay laba gool oo keliya.

Guushan ayaa noqotay markii ugu horreysay ee xul qaran oo gabdho Soomaaliyeed ahi uu guuleysto kulan ka tirsan tartan heer gobol ah, taasoo loo arko horumar muhiim ah oo laga sameeyay kubadda cagta haweenka Soomaaliya.

Xulka Soomaaliya oo loo yaqaan Ocean Queens, ayaa tartanka ku billowday guuldarro 4-0 ah oo ay kala kulmeen martigeliyeyaasha Tanzania, halka kulankoodii xigay ay 6-0 uga adkaadeen Kenya. Si kastaba ha ahaatee, natiijooyinkii labadaas kulan ayaa saameyn ku yeeshay rajadoodii ay ugu gudbi lahaayeen wareegga xiga ee tartanka.

Inkasta oo ay saddex dhibcood ka heleen kulankii ay la yeesheen Suudaan, haddana marka la eego kala sarreynta Guruubka A, xulka gabdhaha Soomaaliyeed ee 17-jirrada ah ayaa ku haray heerka guruubyada tartanka CECAFA.

Si kastaba, bandhigga ay sameeyeen ciyaartoyda da’da yar ee Soomaaliya kulankoodii ugu dambeeyay ayaa si weyn loo ammaanay, iyadoo guushan loo arko mid muujinaysa kartida iyo horumarka ay sameynayaan gabdhaha Soomaaliyeed ee kubadda cagta.

Guusha taariikhiga ah ee ay ka gaareen Suudaan ayaa sidoo kale dhiirrigelin u noqon karta gabdhaha Soomaaliyeed ee xiiseynaya ciyaaraha, gaar ahaan kubadda cagta, iyadoo la rajeynayo inay horseed u noqoto guulo waaweyn oo mustaqbalka ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre ayaa maanta xafiiskiisa ku qaabilay Danjiraha Boqortooyada Sacuudiga u fadhiya Soomaaliya, Axmed Bin Maxamed Al-Muwallad, iyadoo kulankooda looga hadlay xoojinta xiriirka iyo iskaashiga u dhexeeya labada dal.

Kulanka ayaa diiradda lagu saaray horumarinta xiriirka istiraatiijiga ah ee ka dhexeeya Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya iyo Boqortooyada Sacuudiga, iyo sidii loo sii ballaarin lahaa wada-shaqeynta dhinacyada dhaqaalaha, ganacsiga iyo maalgashiga.

Labada mas’uul ayaa sidoo kale ka wada-hadlay fursadaha cusub ee lagu kobcin karo xiriirka labada dowladood, iyagoo carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay in la xoojiyo iskaashiga ku saleysan danaha wadajirka ah ee labada shacab iyo dowladood.

Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre ayaa uga mahadceliyay Boqortooyada Sacuudiga taageerada joogtada ah ee ay siiso Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada horumarinta, gargaarka bani’aadannimada iyo taageerada shacabka Soomaaliyeed.

Waxa uu sidoo kale bogaadiyay mowqifka Sacuudiga ee ku aaddan taageerada midnimada, madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, isaga oo tilmaamay in xiriirka labada dal uu yahay mid taariikhi ah oo ku dhisan walaaltinimo iyo iskaashi dhow.

Dhankiisa, Danjire Axmed Bin Maxamed Al-Muwallad ayaa xaqiijiyay sida ay Boqortooyada Sacuudigu uga go’an tahay sii xoojinta xiriirka iyo iskaashiga kala dhexeeya dowladda uu hoggaamiyo Madaxweyne Xasan Sheekh iyo shacabka Soomaaliyeed, isaga oo xusay in dalkiisu sii wadi doono taageerada uu siiyo Soomaaliya.

Danjiraha ayaa sidoo kale ku ammaanay Dowladda Federaalka Soomaaliya dadaallada ay ku xaqiijinayso amniga dalka iyo horumarrada la taaban karo ee ka socda qaybaha kala duwan ee dalka, kuwaas oo uu sheegay inay ka tarjumayaan horumarka ay Soomqaaliya ku tallaabsanayso.

Si kastaba, dowladda Soomaaliya iyo Sacuudiga ayaa si weyn kor ugu qaaday xiriirkooda, iyagoo qalinka ku duugay heshiisyo iskaashi oo ku saabsan dhanka difaaca, dekedaha iyo gaadiidka badda.

Kismaayo (Caasimada Online) – Maamul-goboleedka Jubaland ayaa shaaciyay in garoonka diyaaradaha ee degmada Doolow uu si toos ah ugu xiran yahay Dowladda Federaalka Soomaaliya.

War-saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Gaadiidka iyo Duulista Hawada Jubaland ayaa lagu caddeeyay in xirnaanshaha Garoonka Doolow uusan salka ku hayn sababo farsamo, amni ama kuwo la xiriira badqabka duulimaadyada.

“Dowladda Jubaland waxay shacabka Jubaland, shacabka Soomaaliyeed guud ahaan iyo beesha caalamkaba si rasmi ah ugu caddaynaysaa in garoonka diyaaradaha degmada Doolow uu si toos ah ugu xiran yahay Dowladda Federaalka Soomaaliya, isla markaana xirnaanshaha garoonka uusan salka ku hayn sababo farsamo, amni ama kuwo la xiriira badqabka duulimaadyada,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka Jubaland.

Wasaaradda ayaa sheegtay in dhammaan dadaalladii, codsiyadii iyo xiriirradii rasmiga ahaa ee lagu doonayay dib-u-furista garoonka Doolow ay guul-darraysteen, isla markaana hay’adda duulista rayidka Soomaaliyeed ay xaqiijisay in aysan awood u lahayn qaadashada go’aan madax-bannaan oo lagu furayo garoonka.

Xirnaanshaha garoonka diyaaradaha Doolow ayay wasaaraddu sheegtay inuu sababay dhibaato ballaaran oo ku dhacday adeegyada caafimaadka, dhaqaalaha, ganacsiga, isu-socodka bulshada iyo howlaha gargaarka bani’aadannimo ee degmada Doolow iyo deegaannada ku xeeran.

“Wasaaradda Gaadiidka iyo Duulista Hawada Dowladda Jubbaland waxay si adag u cambaaraynaysaa ku-takri-falka awoodeed ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, taas oo maamulka hawada Soomaaliya u adeegsanaysa dano siyaasadeed. Xannibaadda lagu hayo garoonka Doolow waxay noqotay tusaale muuqda oo muujinaya sida awoodaha farsamo ee maamulka hawada loogu adeegsanayo cadaadis siyaasadeed,” ayaa sidoo kale lagu yiri war-saxaafadeedka.

Wasaaraddu waxay intaas ku dartay in xirnaanshaha garoonka Doolow uu ka hor imaanayo xeerarka duulista rayidka Soomaaliyeed iyo halbeegyada hay’adda duulista rayidka adduunka, iyadoo Dowladda Federaalka Soomaaliya ku eedeysay inay mas’uul ka tahay dhibaatooyinka ka dhashay xirnaanshaha muddada dheer socday.

Hoos ka aqriso war-saxaafadeedka oo dhameystiran:

Dowladda Jubbaland, waxay shacabka Jubbaland, shacabka Soomaaliyeed guud ahaan iyo beesha caalamkaba si rasmi ah ugu caddaynaysaa in Garoonka Diyaaradaha Degmada Doolow uu si toos ah ugu xiran yahay Dowladda Federaalka Soomaaliya, isla markaana xirnaanshaha garoonka uusan salka ku hayn sababo farsamo, amni ama kuwo la xiriira badqabka duulimaadyada.

Dowladda Jubbaland waxay si cad u sheegaysaa in dhammaan dadaalladii, codsiyadii iyo xiriirradii rasmiga ahaa ee lagu doonayay dib-u-furista Garoonka Doolow ay guul-darraysteen, iyadoo Hay’adda Duulista Rayidka Soomaaliyeed (SCAA) ay xaqiijisay in aysan awood u lahayn qaadashada go’aan madax-bannaan oo lagu furayo garoonka.

Garoonka Diyaaradaha Doolow ayaa xirnaa tan iyo 19-kii Luulyo 2025. Xirnaanshaha muddada dheer socday ayaa sababay dhibaato ballaaran oo ku dhacday adeegyada caafimaadka, dhaqaalaha, ganacsiga, isu-socodka bulshada iyo hawlaha gargaarka bini’aadantinimo ee degmada Doolow iyo deegaannada ku xeeran.

Wasaaradda Gaadiidka iyo Duulista Hawada Dowladda Jubbaland waxay si adag u cambaaraynaysaa ku-takri-falka awoodeed ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, taas oo maamulka hawada Soomaaliya u adeegsanaysa dano siyaasadeed. Xannibaadda lagu hayo Garoonka Doolow waxay noqotay tusaale muuqda oo muujinaya sida awoodaha farsamo ee maamulka hawada loogu adeegsanayo cadaadis siyaasadeed.

Arrintani waxay si cad uga hor imaanaysaa xeerarka duulista rayidka Soomaaliyeed iyo halbeegyada ay dejisay Hay’adda Duulista Rayidka Adduunka (ICAO), kuwaas oo dhigaya in maamulka hawada iyo adeegyada duulista rayidka lagu saleeyo dhexdhexaadnimo, madax-bannaani farsamo iyo xaqiijinta badqabka duulista hawada.

Dowladda Jubbaland waxay markale daaha ka qaadaysaa in xirnaanshaha Garoonka Diyaaradaha Doolow uu yahay go’aan ka yimid Dowladda Federaalka Soomaaliya, isla markaana mas’uuliyadda dhammaan dhibaatooyinka ka dhasha xirnaanshaha muddada dheer socday ay si toos ah u qaadayso Dowladda Federaalka Soomaaliya.

==DHAMMAAD==

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa dardar-gelisay qorshe ay mas’uuliyadda amniga dalka si tartiib-tartiib ah ugala wareegayso ciidamada howl-galka Midowga Afrika ee AUSSOM, kuwaas oo Soomaaliya ku sugnaa tan iyo sanadkii 2007, iyagoo ka qeyb qaadanayay sugidda amniga iyo la-dagaallanka kooxda Al-Shabaab.

Xogo ay heshay Caasimada Online ayaa tilmaamaya in dowladda ay haatan diyaarinayso cutubyo ka tirsan ciidanka xoogga oo soo maray tababaro heer sare ah, kuwaas oo loo qorsheeyay inay la wareegaan waajibaadka ay hayaan ciidamada AUSSOM.

Ciidamadan cusub ayaa la sheegay in lagu qalabeynayo gaadiid, hub iyo agab ciidan oo casri ah, si ay u yeeshaan awoodda lagama maarmaanka u ah sugidda amniga iyo fulinta howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab ee ka socda gobollada dalka.

Maalmihii la soo dhaafay, Taliyaha ciidanka xoogga dalka ayaa kulamo la yeeshay saraakiisha kala duwan ee ciidamada, isagoo kala hadlay qorshaha dowladda ee la xiriira dardar-gelinta la wareegista mas’uuliyadda amniga dalka iyo diyaar-garowga ciidamada qaranka.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa hore ugu guuleysatay in ciidamada Midowga Afrika laga saaro howlaha ilaalinta madaxda sare ee dowladda iyo xarumaha Madaxtooyada Qaranka, iyadoo mas’uuliyaddaas si buuxda loogu wareejiyay ciidamada Soomaaliyeed.

Tallaabadaas ayaa loo arkaa mid horseed u noqotay qorshaha ballaaran ee dowladda ku dooneyso in ciidamada qaranku si buuxda ula wareegaan amniga dalka, iyadoo taageero dhinaca tababarka, qalabaynta iyo tayeynta ciidamada laga helayo dalal saaxiib la ah Soomaaliya.

Sida ay xaqiijiyeen ilo kala duwan, Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa bixineysa mushaaraadka ciidamada la diyaarinayo, halka dalalka taageeraya Soomaaliya ay ka qeyb qaadanayaan tababarrada iyo qalabayntooda.

Qorshahan cusub ayaa ku soo aadaya xilli ay sii kordhayaan doodaha ku saabsan waqtiga ku habboon ee ciidamada AUSSOM ay si rasmi ah mas’uuliyadda amniga dalka ugu wareejin lahaayeen ciidanka xoogga dalka Soomaaliyeed.

Tell Aviv (Caasimada Online) –  Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi (Cirro) iyo wafdigiisa oo weli ku sugan Israa’iil ayaa  xalay casho-sharaf loogu sameeyey xarunta Matxafka Friends of Zion ee magaalada Jerusalem, halkaas oo lagu guddoonsiiyey Billad Sharafta Qaran ee Friends of Zion Award.

Billad Sharafta Qaran ee FOZ Award ee lagu maamuusay Madaxweynaha Somaliland ayaa waxa lagu sharfaa shaqsiyaadka ay dadka reer Israa’iil u hayaan abaal gaar ah.

Sidoo kale, Billad Sharafta Qaran ee Friends of Zion Award ayaa ah tan ugu sarreysa Israa’iil ee la siiyo hogggaamiye dal kale oo saaxiib la ah Israa’iil, iyada oo Cirro uu ku muteystay xiriirka cusub ee uu la yeeshay Tel Aviv.

War-saxaafadeed kasoo baxay Madaxtooyada Somaliland ayaa si weyn loogu mahadceliyay sida loo maamusay Madaxweynaha iyo wafdigiisa. Sidoo kale Madaxtooyada ayaa ka hadashay muhiimadda ay leedahay Billada Friends of Zion Award

“Waa maamuus heer Caalami ah oo hore loo guddoonsiiyey Madaxweyneyaal, Boqorro, Amiirro, Ra’iisal Wasaareyaal iyo Hoggaamiyeyaal caan ka ah dunida, kuwaasi oo ay ka mid yihiin Madaxweynihii hore ee dalka Maraykanka George W. Bush iyo Madaxweynaha haatan Donald J Trump, Muxammed Bin Salman, Yoweri Museveni, George Weah, Muxammed Bin Rahed Al Maktoum, Amiirka Monaco Prince Albert II, iyo kuwo kale.,” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedja.

Waxaa kale oo lasii raaciyay “Guddoonsiinta Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland ee Billad Sharafta Qaran ee Friends of Zion ayaa waxa ay ka tarjumaysaa miisaanka uu leeyahay xidhiidhka saaxiibtinimo iyo iskaashiga istaraatiijiga ah ee u dhexeeya Jamhuuriyadda Somaliland iyo Israa’iil”.

“Sida oo kale, waxa ay qiraal u tahay doorka Somaliland ee nabadda, dimuqraadiyadda, wada-noolaanshaha iyo xasilloonida gobolka, iyada oo xoojinaysa kalsoonida iyo iskaashiga labada dhinac ee dhinacyada diblomaasiyadda, dhaqaalaha, horumarka iyo is-dhaafsiga aqoonta”.

Si kastaba, Dhacdadan ayaa sare u qaadeyso xiriirka labada dhinac ee sii xoogeysanaya, tan iyo markii ay Israa’iil ku dhawaaqay aqoonsiga Somaliland.

Boosaaso (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya xeebaha bari ee maamulka Puntland ayaa sheegaya in maanta kooxaha burcadbeedda ay weerarro ka gaysteen halkaas, iyaga oo beegsaday laba markab oo ganacsi, balse ugu dambeyn ka badbaaday isku dayga weerarrada hubeysan ee lagu qaaday.

Labada markab oo ah kuwa xamuulka qaada ayaa xilliga la weerarayay ku socday aagga marin-biyoodka Gacanka Cadmeed iyo xeebaha Bari ee Puntland, sida ay innoo sheegeen ilo wareedyo lagu kalsoonyahay.

Isku deyga weerarka koowaad ayaa lagu beegsaday markabka xamuulka qaada ee Greta Star oo watay calanka Panama, kaas oo 15-kii bishan June ay u soo dhawaadeen burcadbadeed saarnaa doon yar, xilli uu marayay koonfurta xeebaha dalka Yemen, balse si dirqi ah ayuu kaga badbaaday weerarkaas.

Sida ay sheegtay shirkadda ammaanka badaha ee Vanguard Tech, ragga hubeysan ayaa rasaas huwiyay markabka, balse shaqaalaha saarnaa markabka ayaa kordhiyay xawaaraha, kana cararay goobta lagu weraray.

Sidoo kale, weerarka labaad oo isna dhacay saacadihii lasoo dhaafay ayaa lagu beegsaday markab kale oo xamuul siday, kuna socdaalayay calanka Palau, kaas oo burcadbadeeda ku heleen meel qiyaastii 32 mayl koonfur kaga beegan degmada Xaafuun ee gobolka Bari, iyada oo la sheegay in markabkaas ay weerareen labo doomood oo ay saarnaayeen ilaa 12 nin oo hubeysan, kuwaas oo rasaaseeyay markabka, kuna amray in uu istaago, blase ilaalada markabka la socotay ayaa iska difaacay ragga soo weeraray.

Wararka ayaa intaasi ku daraya in dagaal kooban uu dhex-maray labada dhinac, isla markaana is rasaaseyntu ay socotay muddo ku dhow 30 daqiiqo, iyada oo kadib la cayriyay labada doomood iyo raggii hubeysnaa ee la socday.

Weerarradan waxaa ka horreeyay kuwa kale oo ay horay u fuliyeen kooxaha burcadbadeeda, kuna qabsadeen illaa saddex markab oo illaa iyo hadda ay ku haystaan xeebaha Puntland, taasoo kordhisay falalka burcad-badeeda Soomaalida.

Qiyaastii saddex sano ka hor, falalka burcad-badeednimada ayaa u muuqday kuwo gabi ahaanba ka ciribtirmay biyaha Badweynta Hindiya oo horay ugu caan baxay afduubka, balse dib ayay arrintaas u soo laabatay iyadoo inta badan la beegsanayo doonyaha kalluumeysiga iyo maraakiibta xamuulka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Deeq Jeesow oo kamid ah dhalinyarada caan ka ka ah baraha bulshada, gaar ahaan Aaladda TikTok ayaa faah-faahiyay shil naxdin leh oo uu gelinkii dambe shalay ku galay waddada xiriirisa Muqdisho iyo Balcad, kaas oo sababay khasaare leh dhimasho iyo dhaawac.

Shilka ayaa yimid, kadb markii ay isku dhaceen gaari Surf ah oo uu waday Deeq Jeesow iyo mooto Bajaaj waddada mareysay, waxaana ku dhintay ugu yaraan illaa 5 qof, halka ay ku dhaawacmeen tiro kale oo uu isagu ku jiro.

Deeq oo qoraal soo saaray ayaa marka hore musiibo ku tilmaamay waxa dhacay, wuxuuna sheegay inuu aad uga xun yahay shilkaas, isaga oo sidoo kale tacsi u diray ehellada ay dadkooda ku dhinteen goobta.

“Asc walalayaal marka ugu horreyso aan ku salino Rasuulkeenii suubanaa SCW iyo Allah ina abuurtay wixii dhacay shalay waxay ahaayeen musiibo ku cimri qaadasho mudan waxaa geeriyooday dad aan jeclaa inay noolaadan oo qaarna abtiyaashay ahaayeen qaarna ehel aan ahayn waxaan leeyahay waan ka xumahay geeridiina ee jannada Allah idinku kugu bishaareeyo,” ayuu yiri Deeq Jeesow.

Sidoo kae, wuxuu sii sii raaciyay “Intaas kadib Ummada Soomaaliyeed meel kasto ay joogaan waxaan uga baahanahay iney noo soo duceeyaan aniga iyo intii halkaas ku waxyeeloowday dhimasho iyo dhaawac, kana qayb qaataan xal u helida musiibadii halkaas ka dhacday. Fariinta ugu horeyso waxaan ku bilaabayaa dadkii aan ehelka ahayn ee dadkoodii halkaas ku geeriyooday waxaan leeyahay sabar iyo iimaan allh idinka siiyo qalbiyada Allah idin qaboojiyo ma ahayn ugu talagal lkn qadarta qorneyd cidkasta oo dunidan kor saran waxa ka weyn qadarta Alle wixii dhici rabana kun sano ayey kaa weyn yihiin”.

Dhanka kale, waxa uu beeniyay wararka lagu faafiyay baraha bulshada ee sheegayay inuu baxsaday, wuxuuna tilmaamay inuu isku dhiibay laamaha amniga, uuna tegay saldhigga degmada Kaaraan ee gobolka Banaadir.

“Waxaan been abuur ku tilmaamayaa inan baxsaday anigo ka tax daraayo amaankeyga ayaan lugaheyga ku tegay gobaha amaanka oo ey ugu horeeyso saldhigga degmada Kaaraan wana uga mahadcelinayaa,” ayuu mar kale yiri.

Ugu dambeyn wuxuu dalbaday in dadka Soomaaliyeed iyo madaxda sare ee ay ka gacan siiyan kiiskan, gaar ahaan sidii xal loogu heli lahaa dadka dhintay iyo kuwa dhaawacmay, maadaama ay waxyeelo kasoo gaartay shilka uu galay.

“Cidkasto taqaan qadarta Alle madax iyo majo haka qayb qaadato xal u helida walaalahii halkaas ku naf waayay iyadoo ii muujinaysa garab istaag,” ayuu qoraalkiisa kusoo gabagabeeyay Deeqo Jeesow oo caan ka ah barta TikTok.

Washington (Caasimada Online) — Mareykanka ayaa diiday codsi rasmi ah oo Israel ay ku dooneysay in lagu siiyo fursad ay ku eegto faahfaahinta is-afgarad cusub oo dhexmaray Tehran iyo Washington, sida ay weriyeen warbaahinta Israel.

Warbixinno ay baahiyeen Channel 12 iyo i24 ayaa sheegay in Tel Aviv ay Washington u gudbisay codsi rasmi ah oo ay ku dalbaneysay in loo oggolaado “dib-u-eegis” lagu sameeyo MoU-ga cusub ee Mareykanka iyo Iran, balse maamulka Mareykanka uu arrintaas ka hor istaagay.

Sida uu sheegay weriyaha Channel 12 ee Yaron Avraham, Israel weli si buuxda uma oga qodobbada ku jira is-afgaradka, inkastoo heshiiska uu si toos ah u saameynayo xisaabta amni ee Tel Aviv, gaar ahaan dagaalka ay kula jirto Iran iyo kooxaha ay Tehran taageerto ee gobolka.

Ra’iisul Wasaaraha Israel Benjamin Netanyahu ayaa Isniintii shir jaraa’id ka sheegay in uusan si buuxda u hubin faahfaahinta heshiiska cusub, taas oo muujineysa heerka kala fogaanshaha ka dhex muuqda Washington iyo Tel Aviv xilli Mareykanku isku dayayo inuu soo afjaro xiisadda Iran.

“Ma hubo faahfaahinta,” ayuu Netanyahu yiri, isaga oo ka hadlayay is-afgaradka cusub ee Iran iyo Mareykanka.

Warbaahinta Cibraaniga ayaa sheegtay in madaxda Israel ay ka dhex jirto caro iyo niyad-jab xooggan oo ku saabsan heshiiska, iyadoo qaar ka mid ah saraakiisha Tel Aviv ay u arkaan tallaabo Mareykanku qaaday iyada oo aan si buuxda loola tashan Israel.

Telefishinka i24 ayaa is-afgaradka ku tilmaamay “ceeb,” gaar ahaan qodobka la xiriira ka bixitaanka Lebanon iyo joojinta weerarrada lagu hayo dalkaas.

Qodobkaas ayaa u muuqda mid si weyn uga caraysiiyay Israel, maadaama Tel Aviv ay muddooyinkii dambe kordhisay weerarrada ay ka fulineyso gudaha Lebanon, iyadoo ku doodaysa inay beegsaneyso xarumo iyo dagaalyahanno xiriir la leh Hezbollah.

Sarkaal la hadlay warbaahinta Israel ayaa sheegay in heshiiska ay u badan tahay inuu fashilmo, isagoo intaas ku daray in weerarro kale oo Israel ay ku qaaddo xarumaha nukliyeerka iyo gantaallada Iran ay yihiin “arrin waqti uun ku xiran.”

Hadalkaas ayaa muujinaya in Israel aysan u muuqan mid diyaar u ah inay si buuxda u aqbasho jihada diblomaasiyadeed ee Washington, gaar ahaan haddii ay u aragto in heshiiska uu xaddidayo awooddeeda militari ama uu fursad siinayo Iran.

Xiisadda ayaa kasii dartay kadib markii taliyaha ciidamada cirka Israel, Omer Tischler, uu Talaadadii xaqiijiyay in Israel ay toddobaadkii hore baajisay duqeymo ballaaran oo ay qorsheyneysay inay ka fuliso gudaha Iran.

“Weerarka waxaa la joojiyay annaga oo weli ku jirna warbixintii ugu dambeysay ee cutubyada duulimaadka, saacad kaliya ka hor intii aysan diyaaradaha kicin,” ayuu yiri Tischler.

Hadalkan ayaa daaha ka rogay in Israel ay ku dhoweyd inay qaaddo weerar kale oo culus oo gudaha Iran ah, balse la hakiyay daqiiqadihii ugu dambeeyay. Lama caddeyn sababta rasmiga ah ee keentay joojinta howlgalkaas, balse wuxuu kusoo beegmay xilli Washington ay riixeysay is-afgaradka cusub ee Tehran.

Israel ayaa dhanka kale u sheegtay Mareykanka inaysan ku xirneyn heshiiska cusub ee lala galay Iran.

“Heshiiska Iran waxaa sameeyay Trump, waana go’aankiisa; annagu waxaan leenahay danaheena,” ayuu Netanyahu ku yiri shir jaraa’id oo uu qabtay 15-kii June.

Wuxuu intaas ku daray in dagaalka ka dhanka ah Iran “uusan dhammaan.”

Hadalka Netanyahu ayaa si cad u muujiyay in Israel ay dooneyso inay sii haysato xorriyadda ay u aragto mid militari, xitaa haddii Washington ay door bideyso in dagaalka lagu beddelo waddo diblomaasiyadeed.

Wasiirka Difaaca Israel, Israel Katz, ayaa isna toddobaadkan sheegay in Tel Aviv ay Iran ku qaadi doonto weerarro “awood buuxda leh” haddii Tehran ay ka jawaabto weerarrada Israel ee Lebanon. Katz ayaa arrintaas barbar dhigay jawaabtii Israel ka bixisay weerarkii ka dhacay Beirut horaantii bishan.

Hanjabaadda Katz ayaa sii kordhineysa walaaca laga qabo in is-afgaradka Mareykanka iyo Iran uusan si fudud u dejin doonin xiisadda gobolka, gaar ahaan haddii Israel ay sii waddo howlgallada militari ee Lebanon ama Iran ay go’aansato inay ka jawaabto.

Heshiiska cusub ee Washington iyo Tehran ayaa u muuqda inuu abuuray khilaaf cusub oo siyaasadeed iyo mid amni oo u dhexeeya Mareykanka iyo Israel. Inkastoo labada dhinac ay weli yihiin xulafo dhow, haddana arrintan waxay muujineysaa in danaha Trump iyo Netanyahu aysan si buuxda isu waafaqsaneyn xilligan.

Washington waxay u muuqataa inay dooneyso inay dagaalka Iran ku beddesho heshiis hoos u dhiga xiisadda, halka Israel ay weli ku adkeysaneyso in khatarta Iran aan weli la soo afjarin.

Taasi waxay ka dhigeysaa is-afgaradka cusub mid wajihi kara tijaabo adag, gaar ahaan haddii Israel ay qaaddo weerarro cusub ama haddii Iran ay u aragto tallaabooyinka Tel Aviv kuwa burinaya jawiga xiisad yareynta ee Mareykanku isku dayayo inuu dhiso.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyihii hore ee Gobolka Banaadir, Taabid Cabdi Maxamed oo qoraal soo saaray ayaa ka hadlay arrimo ku aadan wada-hadallada u bilaabanaya Dowladda Federaalka iyo mucaaradka, gaar ahaan doorka uu Turkiga ku leeyahay dhex-dhexaadinta labada dhinac, isaga oo tilmaamay in uusan filaynin in Ankara ay u xaglineyso dhinac gaar ah.

Taabid ayaa marka hore ku amaanay Turkiga dadaalkiisa ku aadan sidii xal loogu heli lahaa khilaafka ka dhashay hannaanka doorashooyinka, wuxuuna sidoo kale sheegay in arrintan ay muujineyso sida ay uga go’an tahay taageeradiisa ku aadan nabadda iyo dowlad dhiska Soomaaliya.

“Dowladda Türkiye waa dal walaal la ah Soomaaliya, mar walbana muujiya sida uu dadkeenna ula jecelyahay wanaag, xasillooni iyo horumar. Doorka muuqda ee ay ka qaadanayaan xal u helidda arrimaha siyaasadda Soomaaliya wuxuu marag u yahay sida ay uga go’an tahay taageeridda nabadda, wadajirka iyo dowlad-dhiska Soomaaliya.” ayuu yiri Taabid, kadib qoraal uu soo dhigay Facebook-giisa.

Guddoomiyihii hore ee Gobolka Banaadir ayaa sidoo kale ugu baaqay labada dhinac inay fursad siiyaan wada-hadallada, isla markaana ay si niyad sami leh ku wajahayaan dadaallada socda, si xal loogu helo khilaafka ka jira dalka.

“Waxaa muhiim ah in aynu si niyad sami iyo kalsooni leh u wajahno dadaalladaas, isla markaana fursad la siiyo wadahadalka iyo is-afgaradka si loo gaaro heshiis qaran oo ku salaysan doorasho dadweyne oo loo dhan yahay,” ayuu mar kale yiri Taabid Cabdi Maxamed.

Waxaa kale oo uu intaas ku daray in marnaba uusan dowladda Turkiga ka filaynin inay dhinac gaar uu xaglineyso , wuxuuna uga mahadceliyay garab istaagga iyo doorka ay qaadaneyso, si ay Soomaaliya uga gudubta marxaladda kala guurka ah, iyada oo laga fogaanayo inuu dhaco qalalaase amni.

“Marnaba kama filayo in Türkiye qof ama dhinac gaar ah u xaglinayso, sidaad darteed, waxaan uga mahadcelinaynaa taageeradooda walaalnimo, garab-istaagooda joogtada ah, iyo dadaallada ay ugu jiraan horumarka dalka iyo dadka Soomaaliyeed,” ayuu sii raaciyay guddoomiyihii hore ee gobolka.

Si kastaba, Soomaaliya ayaa haatan ku jirto marxlad xasaasi ah oo ka dhalatay is mariwaaga siyaasadeed ee dhinacyadan, taas oo keentay in qalqal amni laga dareemo caasimada, inkastoo haatan xaaladdu ay dagan tahay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Baaritaan cusub oo uu daabacay wargeyska The Guardian ayaa shaaciyay faahfaahin murugo leh oo ku saabsan duqeyn diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Mareykanka ay bishii November ee sanadkii hore ka fuliyeen magaalada Jamaame ee gobolka Jubbada Hoose, taas oo la sheegay inay ku dhinteen ugu yaraan 12 qof oo rayid ah, oo ay ku jiraan siddeed carruur ah.

Duqeynta ayaa dhacday subaxnimadii 15-kii November 2025, xilli dad badan oo magaalada ku nool ay ku jireen nolol maalmeedkooda caadiga ah. Qaar ayaa quraacanayay, qaar kale waxay ka shaqeynayeen beeraha ku dhow magaalada, halka carruur badanna ay kasoo laabteen dugsi Qur’aan. Hase yeeshee, dhowr daqiiqo kadib, magaalada waxaa ruxay qaraxyo is xig-xigay oo burburiyay guryo, dugsi Qur’aan iyo xaafado ay deganaayeen qoysas rayid ah.

Sida ay sheegeen dad goob-joogayaal ah oo la hadlay The Guardian, diyaarado aan duuliye lahayn ayaa muddo dul heehaabayay Jamaame kahor inta aysan bilaaban duqeymaha. Dadka deegaanka ayaa sheegay inay maqleen dhawaq xooggan oo cirka ka yeerayay, kadibna ay arkeen guryo iyo dhismayaal ku burburaya gantaallo kasoo dhacay hawada.

Mid ka mid ah qoysaska sida weyn u waxyeelloobay ayaa ahaa qoyska Cabdullaahi Maxamed Aabo Sheekh Cali. Xaaskiisa Safiyo Xasan Abukar, oo uur lahayd, iyo afar carruur ah oo ay dhashay ayaa ku dhintay weerarka. Carruurta la dilay waxaa ku jiray Cabdifataax oo 10 jir ahaa, Cabdinaasir oo 7 jir ahaa, Xuseen oo 6 jir ahaa iyo Cabdiraxmaan oo 4 jir ahaa.

Awoowgood Maxamed, oo gaaray guriga markii duqeyntu dhacday kadib, ayaa sheegay inuu arkay burbur aad u daran iyo meydadka carruurtiisa oo daadsan. Wuxuu sheegay in dhar iyo buugaag ay dhulka yaalleen, balse uu maskaxdiisu ku xayirantay muuqaalka meydadka carruurta uu jeclaa.

Qoysas kale ayaa iyaguna waayay ehelkoodii. Maxamed Xasan Cabdulle ayaa sheegay in gurigiisa la burburiyay, laguna dilay xaaskiisa Farxiyo Xasan Nuur oo 26 jir ahayd iyo gabadhiisa Leyla Maxamed Xasan oo 10 bilood jir ahayd. Gedow Ibraahim ayaa isna waayay laba gabdhood oo uu dhalay, Maryan oo 9 jir ahayd iyo Farxiyo oo 7 jir ahayd, halka gabadh kale oo uu dhalay ay dhaawacyo culus kasoo gaareen firirkii gantaallada.

Warbixinta The Guardian ayaa sheegtay in dadka deegaanka ay tiriyeen ugu yaraan 15 qarax, halka qaar ka mid ah dadka la wareystay ay sheegeen in ilaa 18 guri la burburiyay. Dugsi Qur’aan oo carruur badan ay wax ku baranayeen ayaa sidoo kale la sheegay in la duqeeyay, taasoo sii kordhisay su’aalaha ku saabsan cidda bartilmaameedka ahayd iyo sida loo qiimeeyay halista rayidka.

Taliska Mareykanka ee Afrika, Africom, ayaa hore u sheegay inuu 15-kii November duqeymo ka fuliyay aagga Jamaame, isagoo ku sheegay inay qeyb ka ahaayeen howlgal lagu wiiqayo awoodda kooxda Al-Shabaab. Hase yeeshee, talisku ma uusan qiran wax khasaare rayid ah, mana uusan shaacin magacyada dadka uu sheegay inuu bartilmaameedsaday ama dilay.

Dadka deegaanka ee la hadlay wargeyska ayaa sheegay in Al-Shabaab aysan ku sugneyn gudaha magaalada xilliga duqeynta, inkastoo Jamaame ay ku taallo dhul ay kooxda saameyn xooggan ku leedahay. Dadkaasi waxay ku adkeysteen in xaafadaha la duqeeyay ay ku noolaayeen haween, carruur, waayeel, beeraley iyo xoolo-dhaqato.

Baaritaanka ayaa sidoo kale su’aalo culus ka keenay siyaasadda Mareykanka ee duqeymaha Soomaaliya, gaar ahaan xilliga maamulka Donald Trump. Warbixintu waxay sheegtay in xayiraado horay u jiray, oo ku saabsan oggolaanshaha duqeymaha Soomaaliya, la debciyay markii Trump mar labaad xafiiska la wareegay, taasoo saraakiisha Africom siisay awood ballaaran oo ay ku ansixin karaan weerarro degdeg ah.

Hay’adda ACLED, oo la socota colaadaha caalamka, ayaa sheegtay in Mareykanku sanadkii hore Soomaaliya ka fuliyay 123 duqeyn, tiradaas oo ka badan lix jibbaar sanadkii ka horreeyay. Sannadkan, illaa bishii May, waxaa la diiwaangeliyay 63 weerar oo kale, taasoo muujineysa in howlgalka cirka ee Mareykanka uu gaaray heer aan horay loo arag.

Warbixintu waxay sheegtay in qoysaska ay waxyeelladu gaartay aysan weli helin jawaab, raalli-gelin ama magdhow. Qaar ka mid ah dadka eheladooda lagu dilay duqeynta ayaa sheegay in aysan la soo xiriirin dowladda Mareykanka iyo dowladda Soomaaliya midkoodna. Waxay dalbanayaan in la caddeeyo sababta guryahooda iyo carruurtooda loo duqeeyay.

Dhibbanayaasha qaar waxay ku nool yihiin cabsi joogto ah, iyagoo sheegay in diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ay weli dul heehaabaan magaalada, taasoo ka dhigtay habeenkooda mid argagax leh. Qoysas badan ayaa ka barakacay xaafadihii la duqeeyay, halka kuwa harsan ay sheegayaan in noloshoodu aysan dib ugu noqon sidii hore.

Baaritaanka The Guardian wuxuu kusoo aadayaa xilli Mareykanku uu sare u qaaday howlgalka uu Soomaaliya kula dagaallamayo Al-Shabaab. Hase yeeshee, khubaro dhanka amniga ah ayaa su’aal gelinaya waxtarka duqeymaha noocan ah, iyagoo ka digaya in khasaaraha rayidka uu abuuri karo caro cusub, islamarkaana uu kooxda Al-Shabaab u noqon karo qalab ay ku qorto dagaalyahanno cusub.

Sheekada Jamaame ayaa hadda noqotay mid dhalisay su’aalo waaweyn oo ku saabsan hufnaanta duqeymaha Mareykanka, ilaalinta nolosha rayidka Soomaaliyeed iyo cidda qaadaysa mas’uuliyadda marka carruur, haween iyo qoysas aan hubeysneyn ay ku dhintaan howlgal lagu sheegay mid ka dhan ah Al-Shabaab.

Washington (Caasimada Online) — Hay’adda dambi-baarista federaalka Mareykanka ee FBI-da ayaa sheegtay inay fashilisay qorshe weerar oo lagu beegsan lahaa munaasabad feerka UFC ah oo ka dhacday Aqalka Cad, taas oo ay ka qeyb-galeen madaxweyne Donald Trump, xubno ka tirsan maamulkiisa iyo qaar ka mid ah qoyskiisa.

Agaasimaha FBI-da Kash Patel ayaa Talaadadii sheegay in dhowr qof la xiray kadib howlgal ballaaran oo ay FBI-du ka fulisay dhowr gobol, iyadoo kaashaneysa hay’ado kale oo amni iyo Waaxda Cadaaladda Mareykanka.

Patel ayaa sheegay in hay’adaha amniga ay 10-kii June heleen xog ku saabsan khatar suurtagal ah oo ka imaaneysay dad ku sugnaa meel ka baxsan Washington, D.C., ka hor inta aan la qaadin howlgalka lagu joojiyay waxa uu ku tilmaamay “weerarro la qorsheeyay.”

“Ayada oo ay ku mahadsan yihiin tallaabada degdegga ah ee ay qaadeen FBI-da, hay’adaha aan wada shaqeyno iyo Waaxda Cadaaladda, howlgal laga sameeyay dhowr gobol ayaa lagu xiray dhowr qof, waxaana si buuxda loo joojiyay weerarro la sheegay in la qorsheeyay,” ayuu Patel ku qoray bartiisa X.

Dokumenti maxkamadeed oo Isniintii laga gudbiyay Maxkamadda Federaalka ee Koonfurta Ohio ayaa lagu sheegay in Tycen Proper, oo 19 jir ah, uu qirtay inuu qeyb ka ahaa qorshe weerar oo isku xiran, kaas oo lagu beegsan lahaa munaasabadda UFC ee lagu qabtay dhulka Aqalka Cad.

Sida ku xusan dacwadda, xubno ka tirsan koox la tuhunsan yahay inay qorshaha ku lug lahaayeen ayaa damacsanaa inay ka tagaan guryahooda, kuna kulmaan Fredericksburg oo ka tirsan gobolka Virginia, qiyaastii 50 mayl u jirta Washington, ka hor inta aysan u dhaqaaqin caasimadda Mareykanka.

Sarkaal ka tirsan kooxda wadajirka ah ee FBI-da u qaabilsan la-dagaallanka argagixisada ayaa ku sheegay cabashada maxkamadeed in Proper uu wakiillada u sheegay in kooxda ay qorsheyneysay inay adeegsato drones yaryar oo lagu xiray walxo qarxa, si ay u abuuraan jahwareer iyo cabsi gudaha goobta munaasabadda.

Dacwadda ayaa intaas ku dartay in qorshuhu uu sidoo kale ku jiray in dadka ka cararaya goobta lagu beegsado hub meel fog laga rido. Qorshahaas, sida la sheegay, waxaa loogu talagalay inuu “bilaabo kacdoon” ka dhan ah dowladda Mareykanka.

Proper ayaa sidoo kale la sheegay inuu magacaabay Senator Marsha Blackburn oo ka tirsan xisbiga Jamhuuriga kana soo jeedda Tennessee, isagoo ku tilmaamay bartilmaameed suurtagal ah. Dokumentiyada maxkamadda ayaa sheegay in sawirro iyo xog ku saabsan siyaasiyiin kale oo ay ku jiraan Senator Jim Justice, Senator Shelley Moore Capito, Xildhibaan Carol Miller iyo Xildhibaan Riley Moore laga helay isgaarsiin la xiriirta kiiska.

Xogtaas ayaa la sheegay inay ka timid bog lagu magacaabo TrackAIPAC.com, ayna ka muuqdeen faahfaahin ku saabsan lacagaha siyaasadeed ee ay xubnahaas ka heleen ururro taageera Israel, sida ku cad dacwadda maxkamadeed.

Munaasabadda UFC Freedom 250 ayaa Axaddii lagu qabtay dhulka Aqalka Cad, iyadoo qeyb ka ahayd dhacdooyinka lagu xusayo sanad-guurada 250-aad ee xoriyadda Mareykanka. Xafladda ayaa sidoo kale kusoo beegantay dhalashada 80-aad ee Madaxweyne Trump, waxayna ahayd dhacdo amni ahaan aad loo adkeeyay.

Agaasimaha Secret Service, Sean Curran, ayaa sheegay in hay’addiisu si dhow ula shaqeysay FBI-da intii uu socday baaritaanka, maadaama dhacdada ay ku lug lahaayeen madaxweynaha, saraakiil sare iyo kumannaan qof oo ka qeyb-galay ama ku sugnaa hareeraha goobta.

Warbaahinta Fox News, oo markii ugu horreysay baahisay faahfaahinta qorshaha la sheegay, ayaa sheegtay in shan qof ay ku jiraan gacanta laamaha amniga. Saraakiisha federaalka ayaa weli wada baaritaanka, waxaana suurtagal ah in faahfaahin dheeraad ah ay soo baxdo maalmaha soo socda.

Kiiskan ayaa kusoo aadaya xilli Mareykanka uu wajahayo walaac sii kordhaya oo la xiriira rabshadaha siyaasadeed. Sanadihii iyo bilihii u dambeeyay waxaa sare u kacay digniinaha ku saabsan weerarro lagu beegsanayo madaxda dowladda, siyaasiyiinta iyo munaasabado dadweyne oo waaweyn.

Trump laftiisa ayaa horey uga badbaaday dhowr isku-day oo lagu beegsanayay, taas oo sababtay in hay’adaha amniga Mareykanka ay kordhiyaan ilaalinta madaxweynaha iyo goobaha waaweyn ee uu ka qeyb-galayo.

Munaasabadda UFC ee Aqalka Cad ayaa ahayd mid muran dhalisay xitaa ka hor inta aysan dhicin. Dad dhaliilsan ayaa ku tilmaamay isku-dar aan caadi ahayn oo u dhexeeya siyaasadda, ciyaaraha dagaalka iyo ololaha sumcadeed ee Trump, halka taageerayaashu ay ku sheegeen dhacdo astaan u ah dabaaldegga qaranka Mareykanka.

Amniga Washington ayaa hadda si gaar ah loo adkeynayaa, maadaama magaalada ay isu diyaarineyso xuska 4-ta July iyo munaasabado kale oo waaweyn oo la xiriira sanad-guurada 250-aad ee Mareykanka. Secret Service ayaa hoggaamineysa qorshaha amniga ee maalintaas, iyadoo dhacdada loo aqoonsaday mid ka mid ah munaasabadaha gaarka ah ee amni ahaan heer federaal loo ilaaliyo.

Saraakiisha Mareykanka ayaa sheegay in fashilinta qorshahan ay muujineyso khatarta ay weli leeyihiin kooxaha yaryar ee ku xiriira baraha bulshada iyo barnaamijyada qarsoon ee fariimaha la isugu diro, kuwaas oo mararka qaar ka gudba hadal naceyb iyo dood xagjirnimo ah, una gudba qorshe weerar dhab ah.

Ilaa hadda, eedeysanayaasha laguma helin dambi maxkamadeed, waxaana kiisku ku jiraa marxalad dacwad iyo baaritaan ah. Hase yeeshee, FBI-da iyo hay’adaha kale ee amniga ayaa sheegaya in faragelintooda degdegga ah ay ka hortagtay weerar halis ah oo lagu beegsan lahaa mid ka mid ah goobaha ugu amniga adag Mareykanka.

Hargeysa (Caasimada Online) – Sii hayaha Guddoomiyaha Golaha Shacabka, ahna Guddoomiye Ku-xigeenka Koowaad ee Golaha, Marwo Sacdiya Yaasiin Xaaji Samatar ayaa si kulul uga hadashay booqashada Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Cirro ee Israa’iil iyo furitaanka dhismaha safaaraddooda Qudus oo shalay xariga ay ka jireen mas’uuliyiinta labada dhinac.

Ugu horreyn Sacdiya Yaasiin ayaa farriin u dirtay dadka Soomaaliyeed, gaar ahaan siyaasiyiinta oo ugu baaqday inay midnimo muujiyaan, iyada oo tilmaantay in loo baahanyahay in meel la’isku dhigo waxyaabaha la’isku hayo iyo kala aragti duwanaashaha, maadaama ay soo kordheen arrimo xasaasi ah.

“Waqtigan maanta la joogo, waa wax dhici kara in dhinacyada siyaasadda la isku raaci waayo. Sababtu waxay tahay in arrimo badan aan weli la isku fahmi oo aanan si wadajir ah loga doodin, talo iyo fikradna looga wada bixin. Kala duwanaanshaha aragtidu waa arrin dabiici ah, waxaana lagu xallin karaa wada-hadal, is-qancin iyo is-ixtiraam. Hase yeeshee, waxa aanan gorgortan iyo dood toona ka geli karin waa Kitaabka Alle ee la soo dejiyey iyo arrimaha diinteennu si cad u qeexday,” ayay tri Guddoomiye Sacdiya Yaasiin.

Sidoo kale, waxa ay soo jeedisay in meel looga soo wada jeesto tallaabada uu qaaday Cirro oo toos ugu xirtay Israa’iil, waxayna sidoo kale sheegtay in dhamaan Muslimiinta meel kasta oo ay joogaan laga rabo inay ka dhiidhiyaan.

“Sidaas darteed, waxaan baaq u dirayaa dhammaan muslimiinta meel kasta oo ay joogaan: Yaan loo qaadan wax iska caadi ah arrinta uu ku kacay Cirro,” ayay markale tiri Marwo Sacdiya

Dhanka kale, waxay baafisay culimada Soomaaliyeed oo ay ugu baaqday inay iyaguna u istaagaan in laga hortago halista soo socota.

“Aaway culimadii ka dhiidhiyi jirtay, ka hadli jirtay, kana canbaarayn jirtay falalka ka hor imanaya diinta Islaamka? Maanta difaaca Kitaabka Alle waa waajib idin saaran idinkoo ah culimo iyo dad aqoon diineed leh. Ama PL joog, Ama SL joog, Ama Muqdisho joog, Ama Kenya joog. Ilaahay wuu idin arkayaa, wuuna idinla xisaabtami doonaa”.

Si kastaba,  Somaliland ayaa booqashada Cirro ee Israa’iil ku tilmaamtay mid calaamad u ah marxalad cusub oo muujinaysa dedaallada Somaliland ku ballaarinayso xiriiradeeda caalamiga ah, iyadoo dunida u muujinaysa doorkeeda sii xoogaysanaya ee dhinacyada nabadda, dimuqraadiyadda, iskaashiga gobolka iyo horumarka.

Tel Aviv (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) oo weli ku sugan Israa’iil ayaa maanta la geeyay xarunta Baarlamaanka ee Knesset, halkaas oo si weyn loogu soo dhaweeyay.

Cirro iyo wafdigiisa oo ay qayb ka yihiin Marwada Koowaad, wasiirro iyo xubno kale oo ka tirsan Madaxtooyada ayaa marka ay tageen xarunta Baarlamaanka Israa’iil lagu qaabilay hab-maamuus dhammaystiran oo leh Haybad Qaran (Guard of Honour), taasi oo ka tarjumaysa heerka maamuuska, ixtiraamka iyo qaddarinta ay Dawladda Israa’iil u hayso Jamhuuriyadda Somaliland, Hoggaankeeda iyo madaxdeeda, sida lagu sheegay warsaxaafadeed kasoo baxay xafiiska Madaxweyne Cabdiraxmaan Cirro.

Sidoo kale, inta uu ku guda jiray booqashada wuxuu Madaxweynuhu saxiixay buugga martida sharafta ee madaxda caalamka ee booqda Knesset-ka, isaga oo ku qoray farriin ka turjumaysa qiimaha dimuqraadiyadda, nabadda, xasilloonida, iskaashiga, saaxiibtinimada iyo xidhiidhka sii kobcaya ee ka dhexeeya Somaliland iyo Israa’iil, taasi oo faa’iido u leh labada shacab.

Intaas kadib labada dhinac ayaa ka wada-hadlay muhiimadda uu leeyahay iskaashi dhow oo ay yeeshaan labada Baarlamaan, si looga faa’iideysto fursahaha labada dhinac, gaar ahaan is-dhaafsiga aqoonta iyo waayo-aragnimada ka dhexeeya Hay’adaha Sharci-dejinta ee labada dhinac, taasoo door muhiim ah ka qaadan doonta xoojinta dimuqraadiyadda, Axsaabta Siyaasadda iyo hannaanka doorashooyinka.

Madaxweynaha Somaliland ayaa sidoo kale si mug leh ugu mahadnaqay Guddoomiyaha Baarlamaanka Israa’iil, Mudane Amir Ohana, Hoggaanka, Mudanayaasha iyo Marwooyinka Aqalka Barlamaanka Israa’iil (Knesset) sida sharafta iyo maamuuska sare leh ee ay u soo dhaweeyeen isaga iyo weftigiisa.

Booqashada Cirro ee Knesset-ka ayaa waxa ay ka mid tahay dhaq-dhaqaaqyada uu haatan ka wado Israa’iil, halkaas oo uu markii labaad tegayo, tan iyo markii uu bilowday xiriirka diblumaasiyadeed ee Hargeysa iyo Tel Aviv.

“Dhacdooyinka taariikhiga ah ayaa ka markhaati kacaya doorka sii kordhaya ee ay Jamhuuriyadda Somaliland ku leedahay arrimaha gobolka iyo caalamka, iyada oo sii adkaynaysa sumcadda, haybadda iyo muuqaalka wacan ee ay JSL ku leedahay Masraxayada Caalamka,” ayaa gabagabadii lagu yiri qoraalka.

Hargeysa (Caasimada Online) – Xukuumadda Somaliland ayaa jawaab deg-deg ah ka bixisay tallaabadii ay maanta qaaday Dowladda Federaalka oo sheegtay inay sameyneyso wax kasta oo lagama maarmaan ah si ay u difaacdo midnimada, madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee dalka, iyadoo si adag uga hortageysa fara-gelinta ay Israa’iil ku hayso arrimaha gudaha Soomaaliya.

Dowladda Federaalka ayaa sidoo kale si xooggan u cambaareysay safarka uu Madaxweynaha maamulka Somaliland ku joogo dhulka ay Israa’iil maamusho iyo kulamada uu halkaas kula yeeshay mas’uuliyiinta sare ee Israa’iil. Sidoo kale, dowladda Soomaaliya ayaa Israa’iil ku dacweysay Qaramada Midoobay, Midowga Afrika, Jaamacadda Carabta, Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) iyo urur-goboleedka IGAD, iyadoo ugu baaqday inay si cad uga hortagaan fara-gelinta ay xukuumadda Israa’iil ku hayso arrimaha Soomaaliya.

Intaas kadib waxaa soo jawaabtay Somaliland, oo si adag uga hortimid war-saxaafadeedka Dowladda Federaalka Soomaaliya ee ku saabsanaa xiriirrada diblomaasiyadeed ee Somaliland, iyadoo ku tilmaantay eedeymahaasi kuwo marin habaabin ah oo aan ka tarjumayn xaqiiqada jirta.

War-saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Somaliland ayaa lagu sheegay Somaliland inay tahay maamul leh hay’ado, sharciyo iyo nidaam dowladeed oo si madax-bannaan u shaqaynayay muddo ka badan 30 sano.

Bayaanka ayaa sidoo kale lagu sheegay in xiriirrada Somaliland ay la yeelato dalalka iyo dhinacyada caalamiga ah ay ku saleysan yihiin danaha qaranka, amniga gobolka iyo iskaashiga dhaqaale.

Waxaa kale oo ay Somaliland ku adkaysatay inay sii wadi doonto difaaca madax-bannaanideeda iyo go’aannadeeda siyaasadeed, isla markaana aysan aqbali doonin cadaadis dibadeed oo lagu faragelinayo xiriirradeeda caalamiga ah.

Tallaabooyinka ayaa kusoo aadayo, xilli shalay Madaxweyne Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) uu si rasmi ah xarigga uga jaray safaaraddii ugu horreysay ee Somaliland ka furato Israa’iil, taas oo laga hirgeliyay magaalada Qudus ee haysato Israa’iil.

Furitaanka safaaradda ay sheegtay Somaliland ayaa dhaliyay falcelin xooggan, iyadoo Dowladda Federaalka Soomaaliya, Jaamacadda Carabta iyo dalal kale oo badan ay hore uga digeen tallaabadan, isla markaana ay si cad uga hor yimaadeen.

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa shil naxdin leh oo galabta ka dhacay waddada dheer ee xiriirisa magaalooyinka Muqdisho iyo Balcad, kaas oo gaystay khasaare kala duwan.

Shilka ayaa yimid, kadb markii ay isku dhaceen gaari Surf ah oo ka yimid dhanka Balcad iyo mooto Bajaaj iyana ka baxday magaalada Muqdisho, waxaana goobta ku dhintay ugu yaraan 5 qof, halka ay ku dhaawcmeen tiro kale.

Wararka ayaa sheegaya in gaariga uu waday wiil dhalinyaro ah oo lagu magacaabo Deeq Jeesow, kaas oo caan ka ah baraha bulshada, gaar ahaan aaladda TikTok, waxaana la sheegay isaga qudhiisa uu soo gaaray dhaawac.

Dadka dhaawacyada ah oo qaarkood xaaladoodu halis tahay ayaa loo soo qaaday isbitaallada Muqdisho oo lagu dabiibayo xaaladdooda caafimaad.

Dad goobjoogayaal ayaa innoo xaqiijiyay in gaariga iyo mootada oo si xawli ah ku socday ay isku dhaceen, taas oo keentay khasaaraha badan ee ka dhashay goobta.

“Alla shilkii ugu darnaa ayaa maata dhacay oo aan marqaati ka ahay walaahi waa shil aad u xun,” ayay tiri gabar kamid ah dadka goobjoog u ahaa dhacdadaas.

Ma jiro ilaa iyo hadda wax faah-faahin ah oo kasoo baxay saraakiisha laamaha amniga oo ku aadan shilkaas ka dhacay duleedka Muqdisho.

Maalmihii la soo dhaafay shilalka gaadiidka ayaa ku soo batay waddada u dhaxeysa Muqdisho iyo Balcad oo dhawaan dib u dhis lagu sameeyay, waxaana sidoo kale aad u isticmaala dalxiisayaal u damaashaad tega halkaas.

Qaahira (Caasimada Online) – Xoghayaha Guud ee Jaamacadda Carabta Axmed Abuu Geyd oo bayaan culus soo saaray ayaa si adag uga hadlay booqashadii Madaxweynaha maamulka Somaliland, Mudane Cabdiraxmaan Cirro uu ku tegay magaalada Qudus, halkaas oo ay gaysay dowladda Israa’iil.

Abuu Geyd ayaa marka hore si kulul u cambaareeyay booqashadaas iyo furitaanka dhisme loogu magac daray “safaarad” oo Somaliland ay ka furatay halkaasi, kadib markii mas’uuliyiinta labada dhinac ay xarigga ka jareen.

Xoghayaha Guud ee Jaamacadda Carabta ayaa shaaca ka qaaday in tallaabadaasi ay ka hor imaaneyso madax-bannaanida iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya, isla markaana aysan lahayn wax sharciyad ah.

Sidoo kale,wuxuu mar kale caddeysay taageeradeeda buuxda ee ay u hayso madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Hadalka Jaamacadda Carabta ayaa kusoo aadayo, iyada oo Somaliland ay sheegtay in furitaanka safaaraddeeda Qudus uu ka tarjumayo dadaallada ay ugu jirto ballaarinta xiriirrada diblomaasiyadeed iyo iskaashiga caalamiga ah. Waxa ay intaas ku dartay in ay dooneyso inay horumariso wada-shaqeynta dhinacyada dhaqaalaha, amniga, tiknoolajiyadda iyo maalgashiga.

Israa’iil ayaa dhankeeda soo dhaweysay furitaanka safaaradda, iyadoo ku tilmaantay tallaabo muhiim ah oo sare u qaadeysa xiriirka labada dhinac. Mas’uuliyiinta Israa’iil ayaa sheegay inay rajeynayaan iskaashi ballaaran oo mustaqbalka dhex mara labada dhinac.

Furitaanka safaaradda Somaliland ee Qudus ayaa ku soo aadaya xilli ay socdaan dadaallo diblomaasiyadeed oo ay Somaliland ku dooneyso inay xoojiso xiriirkeeda caalamiga ah, inkastoo aysan weli helin aqoonsi rasmi ah oo caalami ah tan iyo markii ay ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sanadkii 1991-kii.

Si kastaba, ha’ahaatee, tallaabadan ayaa waxaa hore uga digtay Dowladda Federaalka Soomaaliya, iyadoo sidoo kale si adag uga soo horyimaadeen Jaamacadda Carabta, Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) iyo dalal kale.