Qaahira (Caasimada Online) – Xoghayaha Guud ee Jaamacadda Carabta Axmed Abuu Geyd oo bayaan culus soo saaray ayaa si adag uga hadlay booqashadii Madaxweynaha maamulka Somaliland, Mudane Cabdiraxmaan Cirro uu ku tegay magaalada Qudus, halkaas oo ay gaysay dowladda Israa’iil.

Abuu Geyd ayaa marka hore si kulul u cambaareeyay booqashadaas iyo furitaanka dhisme loogu magac daray “safaarad” oo Somaliland ay ka furatay halkaasi, kadib markii mas’uuliyiinta labada dhinac ay xarigga ka jareen.

Xoghayaha Guud ee Jaamacadda Carabta ayaa shaaca ka qaaday in tallaabadaasi ay ka hor imaaneyso madax-bannaanida iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya, isla markaana aysan lahayn wax sharciyad ah.

Sidoo kale,wuxuu mar kale caddeysay taageeradeeda buuxda ee ay u hayso madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Hadalka Jaamacadda Carabta ayaa kusoo aadayo, iyada oo Somaliland ay sheegtay in furitaanka safaaraddeeda Qudus uu ka tarjumayo dadaallada ay ugu jirto ballaarinta xiriirrada diblomaasiyadeed iyo iskaashiga caalamiga ah. Waxa ay intaas ku dartay in ay dooneyso inay horumariso wada-shaqeynta dhinacyada dhaqaalaha, amniga, tiknoolajiyadda iyo maalgashiga.

Israa’iil ayaa dhankeeda soo dhaweysay furitaanka safaaradda, iyadoo ku tilmaantay tallaabo muhiim ah oo sare u qaadeysa xiriirka labada dhinac. Mas’uuliyiinta Israa’iil ayaa sheegay inay rajeynayaan iskaashi ballaaran oo mustaqbalka dhex mara labada dhinac.

Furitaanka safaaradda Somaliland ee Qudus ayaa ku soo aadaya xilli ay socdaan dadaallo diblomaasiyadeed oo ay Somaliland ku dooneyso inay xoojiso xiriirkeeda caalamiga ah, inkastoo aysan weli helin aqoonsi rasmi ah oo caalami ah tan iyo markii ay ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sanadkii 1991-kii.

Si kastaba, ha’ahaatee, tallaabadan ayaa waxaa hore uga digtay Dowladda Federaalka Soomaaliya, iyadoo sidoo kale si adag uga soo horyimaadeen Jaamacadda Carabta, Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) iyo dalal kale.

Kismaayo (Caasimada Online) –  Faah-faahinno dheeraad ah ayaa kasoo baxaya howlgallo culus oo ay si wadajir ah u wadaan ciidamada Jubbaland iyo kuwa dowladda ee ku sugan gobolka Jubbada Hoose, iyada oo howlgalladu ay galeen maalinkii lixaad oo xiriir ah, sida ay sheegtay Jubbaland.

Ujeedka howlgalladan ayaa ah kuwo ka dhan ah kooxda Al-Shabaab, waxaana si gaar ah looga fuliyay deegaannada Dhasheeg-Waamo ee gobolka Jubbada Hoose.

Howlgalladan oo bartilmaameed ah waxaa barbar socday duqeymo cirka ah oo jab culus lagu gaarsiiyay maleeshiyaadka Khawaarijta, waxaana sidoo kale lagu burburiyay fariisimo iyo xarumo ay u adeegsan jireen abaabulka weerarrada.

Waxaa kale oo  ay gacanta ku dhigeen hub iyo saanad ciidan oo ay lahaayeen kooxda, kuwaas oo ay la wareegeen ciidamada huwanta ee si wadajir ah u sameeyay howlgalka.

Wasiirka Warfaafinta Maamul-goboleedka Jubbaland, Mudane Cabdifitaax Maxamed Mukhtaar oo warsaxaafadeed soo saaray ayaa boggaadiyey howlgallada ay fuleen Daraawiishta Jubbaland iyo Danab, kuwaas oo jab culus gaarsiiyay argagixisada.

“Waxaan si weyn u bogaadinayaa howlgalada geesinimada leh ee ay si wadajir ah u wadaan Ciidamada Dowladda Jubbaland iyo Danab ee ka socda deegaannada Dhasheeg-Waamo. Howlgalladan ayaa muujinaya dadaalka joogtada ah ee lagu xaqiijinayo amniga, xasilloonida iyo ciribtirka kooxaha Khawaarijta ah ee dhibaateeya shacabka Soomaaliyeed. Guulaha laga gaaray howlgalada waxay caddeyn u yihiin kartida, geesinimada iyo naf-hurnimada ciidamada qaranka,” ayuu ku yiri qoraal uu soo saaray.

“Waxaa kale oo uu kusii daray “Waxaan ku dhiirrigelinayaa ciidamada inay sii laba jibaaraan dadaalkooda ilaa laga xaqiijinayo nabad waarta iyo in Khawaarijta laga sifeeyo guud ahaan deegaannada Jubbaland. Guul iyo gobonimo idam Alle”.

Jubbaland ayaa waxaa weli deegaannadeeda ku xooggan kooxda Al-Shabaab, waxaana inta badan ka dhaca howlgallo iyo duqeymo lagu beegsado argagixisada, si loo cuuryaamiyo awoodda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sheegtay inay qaadeyso tallaabo kasta oo lagama maarmaan ah si ay u difaacdo midnimada, madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee dalka, iyadoo si adag uga hortageysa fara-gelinta ay Israa’iil ku hayso arrimaha gudaha Soomaaliya.

Bayaan ka soo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Soomaaliya ayaa lagu cambaareeyay safarka uu Madaxweynaha maamulka Somaliland ku joogo dhulka ay Israa’iil maamusho iyo kulamada uu halkaas kula yeeshay mas’uuliyiinta sare ee Israa’iil.

Wasaaraddu waxay sheegtay in tallaabooyinka ay Israa’iil qaadayso ay dhaawac ku yihiin madax-bannaanida Soomaaliya, isla markaana ay khatar ku yihiin midnimada iyo wadajirka dhuleed ee dalka. Dowladda Federaalka ayaa ku adkeysatay inaysan aqbali doonin wax kasta oo lagu wiiqayo qaranimada Soomaaliya.

Sidoo kale, dowladda Soomaaliya ayaa Israa’iil ku dacweysay Qaramada Midoobay, Midowga Afrika, Jaamacadda Carabta, Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) iyo urur-goboleedka IGAD, iyadoo ugu baaqday inay si cad uga hortagaan fara-gelinta ay xukuumadda Israa’iil ku hayso arrimaha Soomaaliya.

Bayaanka Wasaaradda Arrimaha Dibadda ayaa sidoo kale lagu sheegay in xiriir kasta oo lala yeesho maamul ama hay’ad aan matalin Dowladda Federaalka Soomaaliya uu ka hor imaanayo mabaadi’da sharciga caalamiga ah iyo dastuurka dalka.

“Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay u aragtaa xiriir kasta oo noocaas ah inuu yahay xad-gudub ka dhan ah madaxbannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee dalka, isla markaana ka hor imanaya Dastuurka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Sidoo kale waxay xustay in Soomaaliya ay tahay dowlad madax-bannaan oo si buuxda caalamku u aqoonsan yahay, isla markaana ay tahay hay’adda keliya ee sharci ahaan u leh awoodda matalaadda dalka iyo maareynta xiriirrada diblomaasiyadeed ee caalamiga ah.

Hadalkan ayaa imanaya iyadoo Dowladda Federaalka Soomaaliya ay Israa’iil ku eedeysay inay marar kala duwan ku lug lahayd tallaabooyin ay Muqdisho u aragto kuwo wax u dhimaya midnimada dalka, kuwaas oo ay ka mid yihiin aqoonsiga ay sheegtay inay siisay maamulka Somaliland, wafdiyo loo diray Hargeysa iyo martiqaadka loo fidiyay Cirro.

Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) ayaa shalay si rasmi ah xarigga uga jaray safaaraddii ugu horreysay ee Somaliland ka furato Israa’iil, taas oo laga hirgeliyay magaalada Qudus ee haysato Israa’iil.

Furitaanka safaaradda ay sheegtay Somaliland ayaa dhaliyay falcelin xooggan, iyadoo Dowladda Federaalka Soomaaliya, Jaamacadda Carabta iyo dalal kale oo badan ay hore uga digeen tallaabadan, isla markaana ay si cad uga hor yimaadeen.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed, Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe) iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa maanta safarkoodii ugu horreeyey tan iyo markii loo doortay hoggaaminta maamulka Koonfur Galbeed ku tagay magaalada Muqdisho ee caasimadda dalka.

Wafdiga hoggaamiyaha ayaa si diirran loogu soo dhoweeyey garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho, halkaas oo ay ku sugnaayeen masuuliyiin kala duwan oo dowladda Federaalka Soomaaliya ka tirsan.

Soo dhoweynta waxaa ka qeyb-galay xildhibaanno ka tirsan labada aqal ee baarlamaanka federaalka Soomaaliya, iyadoo ay ka mid ahaayeen mas’uuliyiin sare oo dowladeed, oo uu ugu horreeyo Guddoomiye Ku-xigeenka Labaad ee Golaha Shacabka.

Sheekh Aadan Madoobe ayaa uga mahadceliyey dhammaan masuuliyiinta, xildhibaannada iyo qeybaha kala duwan ee bulshada soo dhoweynta diirran ee ay u sameeyeen isaga iyo wafdigiisa.

Sidoo kale, hoggaamiyuhu wuxuu si gaar ah u bogaadiyey hanaankii doorasho ee ka qabsoomay Dowladda Koonfur Galbeed, isagoo sheegay in ay ku dhacday jawi nabdoon, hufnaan iyo wadajir lagu muujiyey rabitaanka shacabka iyo hay’adaha maamulka.

Hoggaamiye Sheekh Aadan Madoobe ayaa adkeeyey in maamulka Koonfur Galbeed uu mudnaan gaar ah siin doono xoojinta nabadgelyada, horumarinta adeegyada bulshada iyo dardargelinta dowlad-dhiska.

Ugu dambeyn, wuxuu carrabka ku adkeeyey muhiimadda ay leedahay xoojinta wada shaqeynta Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo maamulka Koonfur Galbeed, si loo gaaro horumar waara iyo xasillooni siyaasadeed oo dalka oo dhan ah.

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Maamulka Galmudug ayaa walaac xooggan ka muujiyay sida uu wax u wado doorka guddiga madaxa-bannaan ee doorashooyinka qaranka iyo soohdimaha, isagoo ku baaqay in la xaqiijiyo hannaan doorasho oo hufan, daah-furan isla markaana lagu wada kalsoon yahay.

Bayaan kasoo baxay maamulka Galmudug ayaa lagu eedeeyay guddoomiyaha guddiga doorashooyinka, Cabdikariim Axmed Xasan inuu ka mid noqday olole la xiriira musharrax la sheegay inuu u tartamayo xilka madaxtinimada Galmudug.

Galmudug ayaa caddeysay in aysan aqbali karin guddi doorasho oo lagu tuhmayo inuu la safan yahay musharrax ama xisbi gaar ah, iyadoo ku adkaysatay in hufnaanta geeddi-socodka doorashadu ay ku xiran tahay dhexdhexaadnimo buuxda oo guddiga ah.

Sidoo kale, maamulka ayaa sheegay in dhammaan musharraxiinta iyo axsaabta siyaasadeed ay tahay in la siiyo fursado siman oo ay ugu tartamaan doorashada, si looga fogaado wax kasta oo keeni kara eex ama saameyn siyaasadeed oo dhaawici karta natiijada doorashada.

Galmudug waxay ugu baaqday in la adkeeyo nidaam doorasho oo caddaalad ku dhisan, si ay u soo baxaan natiijooyin leh sharciyad, kalsooni bulsho iyo wada-ogolaansho siyaasadeed.

Hadalka kasoo baxay hoggaanka Galmudug ayaa imanaya xilli ay soo baxayaan warar sheegaya in xisbiga JSP uu musharraxnimada xilka madaxweynaha Galmudug u wado Liibaan Axmed Xasan, oo lagu tilmaamay ganacsade saaxiib dhow la ah Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud.

Sidoo kale waxay ku soo beegmaysa xilli ay sii xoogeysanayaan doodaha ku saabsan hufnaanta iyo dhexdhexaadnimada hay’adaha doorashooyinka, iyadoo Galmudug ay adkaysay baahida loo qabo in la ilaaliyo kalsoonida guud ee hannaanka doorashada.

Dubai (Caasimada Online) — Xog cusub oo laga helay is-afgarad amni oo la sheegay inuu si qarsoodi ah u dhex-maray Imaaraadka Carabta iyo Iran ayaa dhalisay dood xooggan oo ku saabsan siyaasadda Abu Dhabi ee gobolka, xilli Bariga Dhexe uu ku jiray mid ka mid ah marxaladihii ugu halista badnaa ee xiisad militari sanadihii dambe.

Sida ay sheegtay warbaahinta Dark Box, mas’uuliyiin sare oo ka kala tirsan Imaaraadka iyo Iran ayaa yeeshay xiriiro amni oo heer sare ah, kuwaas oo ujeeddadoodu ahayd in Abu Dhabi ay hesho hannaan gaar ah oo lagu dejinayo xiisadda, xilli laga cabsi qabay in dagaalka u dhexeeya Iran, Israel iyo Mareykanka uu isku beddelo isku dhac ballaaran oo gobolka oo dhan saameeya.

Xogtan ayaa muhiim u noqotay waqtiga ay soo baxday iyo farqiga ay muujineyso ee u dhexeeya mowqifka Imaaraadka ee fagaarayaasha siyaasadda iyo tallaabooyinka hoose ee uu qaadayay.

Abu Dhabi ayaa bannaanka ka muujinaysay inay qeyb ka tahay qaab-dhismeed amni oo ku dhisan iskaashi dhow oo lala leeyahay Mareykanka iyo Israel, balse xogtan ayaa tilmaameysa inay isla waqtigaas si hoose ula xiriiraysay Tehran si ay uga badbaado cawaaqibka dagaal ballaaran.

Dark Box ayaa sheegtay in dokumentiga ay aragtay uu muujinayo in Abu Dhabi ay wadday laba waddo oo is barbar socda. Midda koowaad waxay ahayd inay bannaanka ka muujiso inay tahay xulafo muhiim u ah Mareykanka iyo Israel, gaar ahaan kadib heshiisyadii caadeynta xiriirka Israel iyo dalal Carbeed. Midda labaadna waxay ahayd inay si hoose u raadiso dammaanad ka ilaalisa dhulkeeda, xarumaheeda maaliyadeed, ganacsigeeda, dekedaheeda, duulimaadyadeeda iyo mashaariicdeeda waaweyn haddii xaaladdu faraha ka baxdo.

Dokumentiga ay Dark Box sheegtay inay heshay si madax-bannaan looma xaqiijin, balse xogta ayaa dib u soo celisay dood hore oo ku saabsan qaabka Imaaraadku u maareeyo loollanka awoodaha gobolka.

Falanqeeyayaasha ayaa sheegaya in xisaabta Abu Dhabi ay si weyn ugu xirneyd dhaqaalaha. Imaaraadka, gaar ahaan Dubai iyo Abu Dhabi, wuxuu muddo dheer isku dhisay xarun maaliyadeed, dalxiis, ganacsi, dekedo, duulimaadyo iyo maalgashi caalami ah.

Dagaal daba dheeraada oo ka qarxa gobolka wuxuu si degdeg ah u dhaawici karaa tiirarkan, gaar ahaan haddii ay carqalad ku timaado marinnada badda, suuqa tamarta, duulimaadyada iyo kalsoonida maalgashadayaasha.

Dark Box ayaa sheegtay in cabsidaas ay Abu Dhabi ku riixday inay raadiso waxa u eg “caymis siyaasadeed” oo gaar ah, si ay daniheeda uga badbaadiso haddii xiisaddu sii xumaato.

Xogtan ayaa soo baxday maalmo kadib markii la shaaciyey in Imaaraadka Carabta uu ogolaaday in Iran loo fasaxo balaayiin dollar, tallaabo la sheegay inay qeyb ka tahay isbeddel xeeladeed oo dhacay kadib toddobaadyo ay Iran weerarro ku qaaday dalkaas Khaliijka ah intii uu socday dagaalkii Mareykanka iyo Israel ay kula jireen Jamhuuriyadda Islaamiga ah.

Laba ilo-wareed oo gobolka ah ayaa sheegay in Imaaraadka uu ogolaaday in Iran loo sii daayo lacag dhan 10 bilyan oo dollar, islamarkaana in ka badan saddex bilyan oo dollar horey loo gaarsiiyey.

Laba ilo-wareed kale oo xog ogaal u ah qorshaha ayaa sheegay in lacagta guud ee laga hadlayo ay gaareyso 20 bilyan oo dollar, iyagoo intaas ku daray in tallaabada lagu heshiiyey ay qeyb ka tahay dadaal lagu joojinayo weerarrada Iran ee ka dhanka ahaa Imaaraadka.

Mid ka mid ah ilahaas ayaa sidoo kale sheegay in qeybtii ugu horreysay oo dhan saddex bilyan oo dollar horey loo diyaariyey ama loo fasaxay.

Qorshahan lagu warramay ayaa muujinaya isbeddel weyn oo ku yimid xiriirka Imaaraadka iyo Iran, kaas oo bilihii dagaalka uu hareeyay cadaawad muuqata, balse ugu dambeyn lagu qasbay inuu laaluusho Iran, si looga joojiyo weerarada.

Weerarrada Iran ayaa la sheegay inay saameyn xooggan ku yeesheen Imaaraadka, gaar ahaan Dubai, halkaas oo hoteello ay martidu ka baxday, qaar ka mid ah ajaaniibta degganna ay dalka isaga baxeen, iyadoo dhaawac soo gaaray sumcaddii amni ee Dubai ka dhigtay xarun ganacsi oo caalami ah.

Weerarkii ugu dambeeyey ee la og yahay in Iran ay si toos ah ugu qaadday Imaaraadka ayaa dhacay 4-tii May, markaas oo la beegsaday dekedda Fujairah ee ku taalla Gacanka Cumaan.

Arrintan ayaa sidoo kale dhalisay su’aalo ku saabsan kalsoonida xulafada Imaaraadka. Abu Dhabi waxay sanadihii u dambeeyay xoojisay xiriirka amni ee Israel, waxayna ballaarisay iskaashiga difaaca ee ay la leedahay Mareykanka. Laakiin wararka sheegaya inay isla waqtigaas xiriir hoose la raadinaysay Iran ayaa muujinaya siyaasad ku dhisan dabacsanaan, xisaab dan gaar ah iyo isku day ay ku wada ilaalineyso dhinacyo iska soo horjeeda.

Dadka dhaliila siyaasadda Imaaraadka ayaa ku doodaya in xogtan ay iftiimineyso qaab Abu Dhabi muddo ku shaqeynaysay: inay kordhiso saameynteeda gobolka, balse iska ilaaliso inay si toos ah u qaaddo khatarta ka dhalan karta siyaasadaha ay taageerto.

Qaabkan wuxuu Imaaraadka siiyay dabacsanaan iyo saameyn siyaasadeed, balse wuxuu sidoo kale kordhiyay shakiga laga qabo sida loogu tiirsanaan karo ballanqaadyadiisa istaraatiijiga ah.

Sida ay sheegayaan falanqeeyayaasha, arrintan ma aha oo keliya xiriir diblomaasiyadeed oo qarsoodi ah, balse waxay banaanka keenaysaa falsafadda guud ee hagta siyaasadda Imaaraadka: in la kordhiyo saameynta, la yareeyo khatarta, lana ilaaliyo marin siyaasadeed oo furan xitaa marka arrintaasi dhaliso shaki iyo kalsooni-darro.

Su’aasha hadda taagan ma aha in Imaaraadku doonayo saameyn goboleed iyo in kale. Su’aashu waxay tahay in habkan ku dhisan dabacsanaan, danaysi siyaasadeed iyo isku dayga lagu wada ciyaarayo dhinacyo iska soo horjeeda uu sii wadi karo saameyntaas, isaga oo aan abuurin kalsooni-darro qoto dheer oo ka dhex dhalata xulafadiisa iyo dalalka gobolka.

Jeddah (Caasimada Online) – Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) ayaa si adag u cambaareeyay safaaradda uu maamulka Somaliland sheegay inuu ka furay magaalada Qudus ee ay Israa’iil haysato, taas oo uu ku tilmaamay mid sharci-darro ah oo ka hor imanaysa xeerarka iyo qaraarrada caalamiga ah.

War-saxaafadeed ay soo saartay Xoghaynta Guud ee OIC ayaa lagu sheegay in furitaanka waxa loogu yeeray safaaradda Somaliland ee Qudus ay tahay xad-gudub cad oo ka dhan ah Axdiga Qaramada Midoobay iyo qaraarrada khuseeya xaaladda magaalada Qudus.

Ururka ayaa caddeeyay in Israa’iil oo xoog ku haysata dhulkaasi aysan wax madax-bannaani ah ku lahayn Qudus, isla markaana dhammaan go’aannada iyo tallaabooyinka lagu beddelayo xaaladda siyaasadeed, sharciyeed ama demoqraafiyadeed ee magaaladaas ay yihiin kuwo aan waxba ka jirin marka loo eego sharciga caalamiga ah.

“Waa waxba kama jiraan tallaabo kasta oo la isugu dayo in wax looga beddelo xaaladda magaalada Qudus, marka loo eego sharciga caalamiga ah,” ayaa lagu yiri bayaanka OIC, kaas oo mar kale ku celiyay mowqifkiisa ku aaddan magaaladaas.

Ururka Iskaashiga Islaamka ayaa sidoo kale ugu baaqay beesha caalamka inay qaadato mowqif adag oo ka dhan ah tallaabadaas, isla markaana ay ka hortagto wax kasta oo lagu dhaawacayo xaaladda sharci iyo siyaasadeed ee Qudus.

Dhanka kale, OIC ayaa dib u xaqiijisay taageerada ay u hayso Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, iyadoo carrabka ku adkaysay inay si buuxda u garab taagan tahay madaxbannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.

Bayaankan ayaa ku soo beegmaya xilli maanta uu Madaxweynaha Somaliland uu xarigga ka jaray safaaraddii ugu horreysay ee Somaliland ka furato Israa’iil, taas oo laga hirgeliyay magaalada Qudus.

Furitaanka safaaradda ay sheegtay Somaliland ayaa dhaliyay falcelin xooggan, iyadoo Dowladda Federaalka Soomaaliya, Jaamacadda Carabta iyo dalal kale oo badan ay hore uga digeen tallaabadaas, isla markaana ay si cad uga hor yimaadeen.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Soomaaliya, Cabdisalaam Cabdi Cali Dhaay ayaa kulan gaar ah la qaatay wafdi sare oo ka socday dowladda Masar, kaas oo uu hoggaaminayay Kaaliyaha Wasiirka Arrimaha Dibadda Masar ee Arrimaha Afrika, Maxamed Kariim Fu’aad Shariif.

Kulankan ayaa ka dhacay Muqdisho, iyadoo labada dhinac ay ka wada-hadleen sidii loo sii xoojin lahaa xiriirka laba geesoodka ah ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Masar, gaar ahaan dhinacyada amniga, difaaca iyo waxbarashada.

Mas’uuliyiinta Soomaaliya iyo Masar ayaa sidoo kale is-weydaarsaday aragtiyo ku saabsan arrimaha gobolka iyo fursadaha lagu ballaarin karo iskaashiga labada dal, si loo xoojiyo danaha wadajirka ah ee ay wadaagaan.

Labada dhinac ayaa ku heshiiyay dardar-gelinta fulinta heshiisyadii hore loo saxiixay ee la xiriiray amniga, difaaca iyo waxbarashada, iyagoo carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay sii xoojinta xiriirka walaaltinimo iyo iskaashiga soo jireenka ah ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Masar.

Wasiir Cabdisalaam Dhaay ayaa dowladda Masar uga mahadceliyay taageerada ay siiso Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada horumarinta hay’adaha dowladda, tababarrada iyo kor u qaadista awoodda shaqaalaha.

Ugu dambeyn, Kaaliyaha Wasiirka Arrimaha Dibadda Masar ayaa xaqiijiyay sida ay dalkiisu uga go’an tahay sii wadidda taageerada Soomaaliya iyo xoojinta iskaashiga istaraatiijiga ah ee labada dal ka dhexeeya.

Soomaaliya iyo Masar ayaa leh iskaashi ballaaran, iyagoo hore u gaaray heshiis dhanka amniga ah, waxaana labada dal ay iskaashigooda sii xoojiyeen kadib heshiiskii muranka dhaliyay ee Itoobiya la gashay Somaliland, kaas oo Addis Ababa ay ku dooneysay inay ku hesho marin ay ku gaarto badda Soomaaliya.

Qaahira ayaa sidoo kale haatan door weyn ka qaadaneysa tayeynta ciidamada Soomaaliya, iyadoo siinaysa hub iyo qalab ciidan.

Qudus (Caasimada Online) – Madaxweynaha Maamulka Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) ayaa maanta si rasmi ah xarigga uga jaray safaaraddii ugu horreysay ee Somaliland ka furato Israa’iil, taas oo laga hirgeliyay magaalada Qudus.

Munaasabadda furitaanka safaaradda ayaa waxaa ka qeyb-galay mas’uuliyiin sare oo ka tirsan dowladda Israa’iil, diblomaasiyiin iyo marti sharaf kale, iyadoo tallaabadan lagu sheegay mid lagu xoojinayo xiriirka u dhexeeya Somaliland iyo Israa’iil.

Madaxweyne Cirro ayaa sheegay in furitaanka safaaraddan uu ka tarjumayo dadaallada Somaliland ay ugu jirto ballaarinta xiriirrada diblomaasiyadeed iyo iskaashiga caalamiga ah. Waxa uu xusay in Somaliland ay dooneyso inay horumariso wada-shaqeynta dhinacyada dhaqaalaha, amniga, tiknoolajiyadda iyo maalgashiga.

Israa’iil ayaa dhankeeda soo dhaweysay furitaanka safaaradda, iyadoo ku tilmaantay tallaabo muhiim ah oo sare u qaadeysa xiriirka labada dhinac. Mas’uuliyiinta Israa’iil ayaa sheegay inay rajeynayaan iskaashi ballaaran oo mustaqbalka dhex mara labada dhinac.

Warbaahinta caalamka ayaa si weyn u hadal haysa furitaanka safaaraddan, iyadoo si kala duwan looga hadlay maadaama ay tahay markii ugu horreysay ee Somaliland ay safaarad ka furato magaalada Qudus, oo Israa’iil u aqoonsan tahay caasimaddeeda. Waxaa sidoo kale la isweydiinayaa saameynta ay tallaabadan ku yeelan karto gobolka.

Furitaanka safaaradda Somaliland ee Qudus ayaa ku soo aadaya xilli ay socdaan dadaallo diblomaasiyadeed oo ay Somaliland ku dooneyso inay xoojiso xiriirkeeda caalamiga ah, inkastoo aysan weli helin aqoonsi rasmi ah oo caalami ah tan iyo markii ay ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sanadkii 1991-kii.

Si kastaba, tallaabadan ayaa waxaa hore uga digtay Dowladda Federaalka Soomaaliya, iyadoo sidoo kale si adag uga soo horyimaadeen Jaamacadda Carabta, Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) iyo dalal kale.

Hoos ka daawo muuqaalka

Tel Aviv (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) oo ku guda jira booqashadiisii Israa’iil ayaa maanta kulan taariikhi ah oo heer sare ah la yeeshay Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil, Benjamin Netanyahu.

Kulanka ayey Madaxtooyada Somaliland ku tilmaamtay mid astaan u noqday bilowga wejigii ugu muhiimsanaa ee xiriirka diblomaasiyadeed iyo iskaashiga istaraatiijiga ah ee u dhexeeya Somaliland iyo Israa’iil.

“Madaxweynaha ayaa Netanyahu uga mahadnaqay go’aanka geesinimada leh, taariikhiga ah, lahaana miisaanka siyaasadeed iyo diblomaasiyadeed ee ay dowladda Israa’iil si rasmi ah ugu aqoonsatay Jamhuuriyadda Somaliland dal madax-bannaan 26.12.2025. Arrintan oo noqotay dhacdo taariikhi ah oo bog cusub u furtay halgankii muddada dheeraa ee ay ummadda Jamhuuriyadda Somaliland ugu jireen xaqiijinta aqoonsi caalamiga ah,” ayaa lagu yiri bayaan kasoo baxay Madaxtooyada Somaliland.

Cirro ayaa sheegay in go’aankaas aanu ahayn oo keliya aqoonsi diblomaasiyadeed, balse uu yahay xaqiijin rasmi ah oo dunida u muujinaysa xaqiiqada siyaasadeed, sharciyeed iyo taariikheed ee Somaliland, taas oo uu sheegay in muddo soddon iyo shan sano ah dunida horteeda ku soo bandhigaysay tusaale guulaystay oo ku dhisan nabad, dimuqraadiyad, dawladnimo, xasillooni iyo kala dambayn.

Dhinaca kale, Somaliland iyo Israa’iil ayaa isla maanta si rasmi ah u kala saxeexday baaqa istaraatiijiyadeed ee iskaashiga labada dal. Heshiiskan ayaa dhigaya aas-aaska xiriir istaraatiiji ah oo waara, isla markaana xoojinaya iskaashiga labada dhinac ee dhinacyada dhaqaalaha, amniga, tiknoolajiyadda, maalgashiga iyo horumarinta bulshada.

CBaaqani waxa uu astaan u yahay bilowga marxalad cusub oo xidhiidhka Somaliland iyo Israa’iil ah, isaga oo dejinaya hannaan rasmi ah oo lagu horumarinayo iskaashi qoto dheer oo ku dhisan is-ixtiraam, kalsooni, dan-wadaag iyo himilooyin wadajir ah,” ayaa lagu yiri bayaan kaso baxay Madaxtooyada Somaliland.

Ugu dambeyntiina, Madaxweynaha Somaliland ayaa Ra’iisul Wasaarahaa Israa’iil guddoonsiiyey Billad Sharaf Qaran oo uu sheegay inuu ku mutaystay aqoonsigaay dowladdiisa siisay Somaliland.

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa maanta afar sano ka soo wareegtay markii Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud uu xilka Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya u magacaabay Xamza Cabdi Barre.

15-kii June 2022 ayay ahayd markii Madaxweyne Xasan Sheekh si rasmi ah ugu dhawaaqay magacaabista Xamza Cabdi Barre, kaas oo noqday Ra’iisul Wasaaraha 21-aad ee Soomaaliya soo mara tan iyo markii la dhisay dowladdii ku-meel-gaarka ahayd.

Xamza ayaa xilkaas la wareegay isaga oo helay taageerada Madaxweynaha, waxaana si degdeg ah loo dhisay xukuumaddii loo bixiyay Dan-Qaran. Mudadii afarta sano ahayd ee uu xilka hayay, Ra’iisul Wasaare Xamza ayaa kaalin muuqata ka qaatay hirgelinta siyaasadaha dowladda, gaar ahaan dhinacyada amniga, dib-u-habeynta hay’adaha dowladda iyo taageeridda howlgallada ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab ee ka socda qaybo badan oo dalka ka mid ah.

Sidoo kale, xukuumaddiisa ayaa door muhiim ah ku lahayd geeddi-socodkii deyn-cafinta Soomaaliya, dadaalladii lagu qaaday cunaqabateyntii hubka ee saarneyd dalka, dib-u-eegista dastuurka ku-meel-gaarka ah, iyo qorshayaasha la xiriira horumarinta khayraadka dabiiciga ah ee Soomaaliya, oo ay ku jiraan sahminta iyo qodista shidaalka.

Falanqeeyayaal badan ayaa tilmaama in mid ka mid ah guulaha ugu waaweyn ee dowladda hadda jirta ay tahay wada-shaqeynta dhow ee u dhexeysa Madaxweynaha iyo Ra’iisul Wasaaraha, taas oo si weyn uga duwaneyd waqtiyadii hore ee ay jireen khilaafaadka joogtada ah ee madaxda sare ee dowladda.

Isku-xirnaanta Madaxtooyada iyo Xukuumadda ayaa horseedday xasillooni siyaasadeed oo ka badan tii lagu yaqaanay dowladihii hore, iyadoo la yareeyay isqabqabsigii sababi jiray in xukuumado cusub la soo magacaabo muddooyin kooban gudaheed.

Afarta sano ee uu xilka hayay Xamza Cabdi Barre ayaa sidaas ku noqotay mid ka mid ah muddooyinkii ugu xasilloonaa ee xiriirka Madaxweyne iyo Ra’iisul Wasaare ee Soomaaliya casriga ah.

Tel Aviv (Caasimada Online) – Wasiirka Arrimaha Dibadda Israa’iil Gideon Sa’ar oo maanta la kulmay Madaxweynaha Somaliland oo booqasho ku jooga Tel Aviv ayaa kashifay arrin uu muddo dheer qarinayay Cabdiraxmaan Cirro.

Gideon Sa’ar oo ka hadlay kulanka ay yeesheen labada mas’uul ayaa xaqiijiyay in Madaxweynaha Somaliland uu bishii Oktoober ee sanadkii 2025 safar qarsoodi ahaa ku tegay Tel Aviv, kadibna uu xigay ictiraafka ay siisay Israa’iil.

Inkastoo Somaliland ay horay u qarisay booqashadaas oo waraahinta waa wayn qaarkood ay tabiyeen ayaa hadda booqashada uu ku joogo Israa’iil waxa ay noqoneysaa middii labaad, taas oo lagu xoojinayo xiriirka labada dhinac.

“Waa kulankii labaad oo aan ku yeelaneyno qolkaan, kii hore wuxuu ahaa mid qarsoodi ah oo dhacay bishii October ee sanadkii 2025, Warbaabinta ma ogeyn,” ayuu yiri Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Israa’iil.

Waxaa kale oo uu intaas sii raaciyay “Booqashadaasi waxaa ku xigay Aqoonsiga ay Israa’iil shaacisay in ay siisay Somaliland”.

Dhanka kae, Madaxweynaha Somaliland iyo Wasiirka Arrimaha Dibadda Israa’iil ayaa kulankooda oo saacado qaatay uga wada wada-hadlay arrimo ku aadan xiriirka labada dhinac iyo sidii loo xoojin lahaa iskaashigooda cusub.

Cabdiraxmaan Cirro oo sidoo kale madasha ka hadlay ayaa marka hore ka mahadceliyay qaabilaada, wuxuuna sidoo kale sheegay in xiriirka labada dhinac uu galay waji cusub, ayna ku faraxsan yihiin ka dowlad ahaan.

“Xiriirka Somaliland iyo Israa’iil wuxuu galay weji cusub, oo labada dal ka shaqeynayaan iskaashiyo dhinacyo badan ah,” ayuu yiri Cabdiraxmaan Cirro.

Safarka Cirro ayaa imaanaya xilli maamulka Somaliland uu qorsheynayo inuu safaarad ka furto magaalada Qudus, taas oo ka dhigaysa in qeybo kamid ah Soomaaliya laga aqoonsaday sheegashada Israa’iil ee magaalada barakeysan.

Tel Aviv (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland, Mudane Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullahi (Cirro) oo weli ku sugan magaalada Tel Aviv ayaa sii wada kulamo uu la qaadanayo madaxda sare ee Israa’iil.

Cabdiraxmaan Cirro ayaa maanta kulan gaar ah la yeeshay wasiirka arrimaha dibadda Israa’iil, Gideon Sa’ar, kaas oo xafiiskiisa si hab-maamuus leh ugu soo dhaweeyey isaga iyo wefdiga uu hoggaaminayo oo maalintii labaad booqasho rasmi ah ku jooga halkaasi.

Labada dhinac oo kulankan ay ku wehlinaayeen mas’uuliyiin sar sare iyo diblumaasiyiin ka kala socda Hargeysa iyo Tel Aviv ayaa ka wada-hadlay arrimo ku aadan xiriirka labada dhinac iyo sidii loo xoojin lahaa iskaashigooda.

Madaxweynaha Somaliland oo madasha ka hadlay ayaa marka hore ka mahadceliyay qaabilaada, wuxuuna sidoo kale sheegay in xiriirka labada dhinac uu galay waji cusub, ayna ku faraxsan yihiin ka dowlad ahaan.

“Xiriirka Somaliland iyo Israa’iil wuxuu galay weji cusub, oo labada dal ka shaqeynayaan iskaashiyo dhinacyo badan ah,” ayuu yiri Cabdiraxmaan Cirro.

Kulankan waxaa ka horreeyay shirar kale oo uu xalay Cabdiraxmaan Cirro la galay maalgashadayaal iyo ganacsato oo uu kala hadlay fursadaha ka jira deegaannada Somaliland, gaar ahaan xagga beeraha, xoolaha, kalluumeysiga, macdanta, shidaalka iyo khayraadka kale ee uu Alle ku manneystay.

Dhanka kale, waxaa la filayaa in Cabdiraxmaan Cirro uu gaaro xafiiska Ra’iisul wasaaraha Israa’iil, Benjamin Netanyahu oo uu la yeelan doono kulan ay uga wada-hadlayaan xiriirka cusub ee u bilaabmay Hargeysa iyo Tel Aviv, si horay loogu sii wado, inkastoo uu abuuray xasaasiyad wayn oo gudaha iyo dibadda ah.

Booqashada madaxweynaha Somaliland ee Israa’iil oo qaadan doonta muddo shan cisho ah ayaa waxa uu maamulka Somaliland ku tilmaamtay mid calaamad u ah marxalad cusub oo muujinaysa dedaallada Somaliland ku ballaarinayso xiriiradeeda caalamiga ah, iyadoo dunida u muujinaysa doorkeeda sii xoogaysanaya ee dhinacyada nabadda, dimuqraadiyadda, iskaashiga gobolka iyo horumarka.

Si kastaba, safarka Cirro ayaa imaanaya xilli maamulka Somaliland uu qorsheynayo inuu safaarad ka furto magaalada Qudus, taas oo ka dhigaysa in qeybo kamid ah Soomaaliya laga aqoonsaday sheegashada Israa’iil ee magaalada barakeysan.

Garoowe (Caasimada Online) – Madaxweynaha Puntland, Mudane Saciid Cabdullahi Deni oo maanta khudbad xasaasi ah ka jeediyay furitaanka baarlamaanka maamulkaas ayaa ku dhawaaqay go’aan xasaasi ah oo uga sii darayo xiisadda siyaasadeed ee haatan kala dhexeyso Dowladda Soomaaliya.

Deni ayaa sheegay in Puntland ay u dhaqmayso sidii dowlad madax-banaan oo kale, ayna galayso heshiisyo caalami ah, sida uu ku caddeeyay khudbaddiisa.

Madaxweynaha Puntland oo soo daliishaday qodobo kamid ah dastuurka maamulkaas iyo kan Federaalka ayaa xusay in Puntland ay xaq u leedahay inay ka faa’iideysato khayraadkeeda dabiiciga ah, ayna soo saaraneyso.

“Dowladda Puntland weli kama quusan kamid ahaanshaha dowladnimo Soomaaliyeed oo Federaal ah, laakiin inta laga helayo dhismo dowlad heshiis lagu yahay, sida uu qabo qodobka 4-aad iyo qodobka 54-aad ee dastuurka Puntland iyo qodobka 44-aad iyo qodobka 142-aad ee dastuurka kumeel gaarka ah ee DFS, Puntland waxay xaq u leedahay in ay si madax bannaan uga faa’iideysato khayraadkeeda, ayna geli karto heshiisyo caalami ah,” ayuu yiri Deni.

Sidoo kale, wuxuu farriin u diray ganacsatada Soomaaliyeed, kuwa shisheeye iyo dalalka daneynayna inay ka faa’iideystaan khayraadka Puntland.

“Haddaba Puntland waxay soo dhaweyneysaa cid kasta oo rabta in ay maalgashato khayraadka ku jira dhulkeeda haddii ay tahay ganacsatada Soomaaliyeed, kuwa ajnabiga ah iyo dowladaha daneynayo inay Puntland maalgashadaan,” ayuu mar kale yiri Madaxweynuhu.

Dhanka kale, wuxuu soo hadal qaaday xaaladda siyaasadeed ee dalka, isaga oo sheegay in Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu kala diray Soomaaliya, Isla markaana uu ku xadgudbay nidaamkii Federaalka ee heshiiska lagu lahaa, laguna duulay maamul goboleedyada dalka. Waxaa kale oo uu intaas ku daray  in Puntland ay si cad uga hortimid afduub siyaasadeed iyo mid sharci oo dalka loo geysto, ayna ka dagaalamayso.

“Puntland waxay ka hortimid afduub siyaasadeed iyo mid sharci oo uu Madaxweynihii hore ee dalka ku sameeyey hannaankii heshiiska lagu ahaa, wuxuuna duullaan toos ah ku hayaa hannaankii federaalka iyo maamullada ka jira dalka, wuxuu horay duullaan hubeysan ugu qaaday Raaskambooni oo uu ku dilay muwaadiniin Soomaaliyeed, wuxuu sidooo kale khalkhal siyaasadeed iyo afgambi ka sameeyey magaalada Baydhaba, isagoo meesha ka saaray hannaankii maamul ee ka jirey Koonfur Galbeed, “ayuu yiri markale yiri Madaxweynaha maamulka Puntland.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo haatan dowladda Soomaaliya ay kordhisay dhaqdhaqaaqeeda gudaha Puntland, isla markaana ay ka wado qorista ciidamo federaal ah oo ka howlgala deegaannada maamulkaas, si ay saameyn ugu yeelato halkaasi.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xubnaha Beesha Caalamka ee fadhigoodu yahay magaalada Muqdisho ayaa weli sii wada dadaalladooda ku aadan dhex-dhexaadinta madaxda Dowadda Federaalka iyo kuwa mucaaradka, si loo bilaabo wada-hadallo toos ah oo xal loogu raadinayo khilaafka hareeyay hannaanka doorashooyinka dalka.

Wararka ayaa sheegaya in labada dhinac ay muujiyeen dabacsanaan, kadib cadaadis aan kala joogsi lahayn oo ay saartay Beesha Caalamka, oo iyadu farogelin, billowday kadib dagaalkii dhawaan labada dhinac ku dhexmaray xaafado ka tirsan magaalada Muqdisho.

Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed oo ka kooban Madasha Samatabixinta, Jubbaland iyo Puntland ayaa haatan soo magacaabay guddi farsamo oo loo xil saaray isku dubbaridka dadaallada lagu doonayo in lagu bilaabo wada-hadal u dhexeeya Villa Soomaaliya iyo mucaaradka, sida ay innoo xaqiijiyeen ilo wareedyo xilkas ah. Sida ay ogaatay Caasimada Online, guddigan ayaa ka kooban xubno kala metelaya Madasha Samatabixinta iyo labada maamul ee ku midoobay Golahan, waxayna kala yihiin;-

1- Wasiir hore Maxamed Dhabancad oo metelaya Madaxweynaha Puntland Saciid Cabdullahi Deni, 2-Cabdirashiid Jire oo isna metelaya Madaxweynaha Jubaland Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe) iyo saddex xubnood oo kale oo iyana metalaya mucaaradka Muqdisho, kuwaas oo kala ah  Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame, Cabdullaahi Maxamed Cali (Sanbaloolshe) iyo Cabdiraxmaan Ceynte.

Wararka ayaa intaas kusii daraya in xubnahan ay diiradda saari doonaan sidii loo mideyn lahaa dadaallada kala duwan ee Beesha Caalamka ee ku aadan xal ka gaaridda khilaafka ka taagan dalka ee ka dhashay arrimaha doorashada iyo wax ka beddelka dastuurka kumeel gaarka ah.

Dhinaca kale, Dowladda Soomaaliya ayaa dhankeeda wadda diyaar garow ku aadan wada-hadallada bilaabanaya oo ay door weyn ku leeyihiin dalalka Turkiga, Mareykanka, Ingiriiska iyo Qaramada Midoobay, kuwaas oo qaaday tallaabooyin lagu qaboojinayo xiisadda taagan.

Dadaalladan oo maalmo badan socda ayaa haatan uu muuqdo kuwa suuragelin kara in markale ay miiska wada-hadalka isugu yimaadaan dowladda iyo mucaaradka oo horay ugu kala kacay shirar kala duwan oo ay yeesheen.

Si kastaba, Soomaaliya ayaa haatan ku jirto marxlad xasaasi ah oo ka dhalatay is mariwaaga siyaasadeed ee dhinacyadan, taas oo keentay in qalqal amni laga dareemo gudaha caasimada, inkastoo haatan xaaladdu ay dagan tahay.

Sanca (Caasimada Online) — Maamulka Xuutiyiinta Yemen ayaa si kulul u cambaareeyay safarka madaxweynaha maamulka Somaliland Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi Cirro uu shalay ku tagay Israel, xilli xiriirka sii xoogeysanaya ee Hargeysa iyo Tel Aviv uu weli abuurayo caro ballaaran oo ka taagan Soomaaliya, gobolka iyo dalal ka tirsan dunida Carabta.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee maamulka Xuutiyiinta ee fadhigoodu yahay magaalada Sanca ayaa bayaan ay soo saartay ku tilmaantay Cirro “madaxweynaha is-magacaabay ee Somaliland”, iyadoo sheegtay in booqashadiisa Israel ay tahay tallaabo ceeb ah oo sii fogeynaysa Hargeysa.

Bayaanka, oo ay daabacday wakaaladda wararka Saba ee ay maamulaan Xuutiyiinta, ayaa lagu yiri: “Qof kasta oo booqda, gacan qaada ama aqoonsada dambiilayaasha dagaalka ee Sahyuuniyadda waa inuu dareemaa ceeb iyo hoos-u-dhac.”

Wasaaradda ayaa Israel ku eedeysay in gacmaheedu “ku wasakhoobeen dhiigga Carabta” ee Falastiin, Lubnaan, Iran iyo Yemen, iyadoo ku tilmaantay Israel cadowga ummadda Islaamka iyo goobaha barakeysan.

“Xiriirka sii kordhaya ee Hargeysa la sameyneyso Israel waxba kama tarayo danaha Somaliland, mana gaarsiinayo ujeeddooyinka ay raadineyso,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Maamulka Xuutiyiinta ayaa sidoo kale sheegay in xiriirka Hargeysa iyo Tel Aviv uu Somaliland ka sii fogeyn doono deegaanka Carabta iyo Islaamka, halkii uu u horseedi lahaa aqoonsi iyo taageero siyaasadeed oo ballaaran.

Bayaanka ayaa intaas ku daray in dalalka Carabta looga baahan yahay in aysan ku ekaan cambaareyn afka ah, balse ay qaadaan “tallaabooyin muuqda” oo looga hortagayo waxa uu ku tilmaamay “tallaabooyinka ceebta ah” ee Hargeysa.

Cambaareynta Xuutiyiinta ayaa imaneysa xilli Madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Cirro uu gaaray Israel, safar loo arko mid ka mid ah tallaabooyinkii ugu waaweynaa ee Hargeysa qaaddo tan iyo markii Israel ay noqotay dalkii ugu horreeyay ee xubin ka ah Qaramada Midoobay oo si rasmi ah u aqoonsada Somaliland.

Warbaahinta Israel ayaa sheegtay in safarka Cirro uu qeyb ka yahay dadaal lagu xoojinayo xiriirka labada dhinac, islamarkaana lagu wado in lagu furo safaarad Somaliland ku yeelato magaalada Qudus, oo Hargeysa ay u aqoonsatay caasimadda Israel.

Tallaabadaas ayaa si weyn uga careysiisay dowladda federaalka Soomaaliya.

Sidoo kale, Midowga Afrika ayaa horey u diiday aqoonsiga Israel ee Somaliland, isagoo sheegay in tallaabadaas ay ka hor imaaneyso mabda’a ilaalinta midnimada, madaxbannaanida iyo dhuleed ee dalalka Afrika.

Soomaaliya ayaa sidoo kale sheegtay in xiriirka Israel iyo Somaliland uu qeyb ka yahay qorshe khatar ku ah gobolka Geeska Afrika, halka Hargeysa ay ku adkeysaneyso in ay xaq u leedahay sameysashada xiriir dibadeed oo u adeega danaheeda amni, dhaqaale iyo diblomaasiyadeed.

Bayaanka Xuutiyiinta ayaa muranka Somaliland iyo Israel siinaya xagal cusub oo ku xiran Badda Cas iyo siyaasadda gobolka.

Xuutiyiinta, oo taageero ka hela Iran, ayaa muddooyinkii dambe si weyn ugu lug lahaa xiisadaha ka taagan Badda Cas, iyagoo weeraro ku qaaday maraakiib ay ku sheegaan inay xiriir la leeyihiin Israel ama ay u socdaan dekedaha Israel.

Maamulka Sanca ayaa sheegay in Israel aysan ku guuleysan doonin qorshayaasheeda ku wajahan Soomaaliya iyo Geeska Afrika, isagoo ballan qaaday in Yemen ay ka hor imaan doonto dadaalladaas.

Bayaanka ayaa sidoo kale lagu sheegay in Xuutiyiintu ay si buuxda u taageerayaan Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, si ay uga hortagto waxa ay ku tilmaameen “mashruuc Sahyuuni ah” oo lagu beegsanayo Soomaaliya, Geeska Afrika iyo guud ahaan gobolka.