Beledweyne (Caasimada Online) – Laamaha amniga Beledweyne ee gobolka Hiiraan ayaa ka digay qaraxyo ka dhici kara magaalada oo ay fuliyaan kooxda Al-Shabaab 48-ka saac oo soo socda.

Waxaa heegan xooggan la geliyey ciidamada amniga, ayada oo sidoo kale la adkeeyey baaritaanada amni, si looga hortagi qaraxyadan oo xogtooda la helay.

Meelaha laga digay waxaa mid ah; xaruumaha maamulka iyo goobaha bulshada isugu timaado, sida laga soo xigtay laamaha amniga Beledweyne.

Al-Shabaab ayaa marar badan qaraxyo ka fulisay magaalada, ayada oo Beledweyne ay tahay magaalada labaad ee maleeshiyadan ay ugu beegsi badan tahay kadib caasimadda dalka ee Muqdisho.

Qaraxii ugu dambeeyey ayaa dhacay dhammaadkii June, waxaana lagu dilay ugu yaraan 5 qof oo ay ku jiraan askar militariga Soomaaliya ka mid ah, halka 10 kalena ay ku dhaawacmeen.

Dadkii ku dhintay qaraxaas waxaa ka mid noqday qoys ka koobnaa Hooyo, Aabe iyo Gabadhooda. Aabe Xasan Cabdi Aadan iyo xaaskiisii Muslimo Maxamed waxaa la geeriyootay gabadhooda oo 7 sano jirtay. Markii uu qaraxu haleelay waxay ka yimaadeen beer ay ku lahaayeen duleedka magaalada, sida ay Caasimada Online u sheegeen ehellada reerka.

Cabsida laga qabo qaraxyada iyo xaaladda amni ee Beledweyne ka jirta ayaa ku soo aadeysa ayada oo khilaaf iyo is-qab-qabsi maamul oo xooggan uu ka jiro magaalada, oo ay isku hayaan maamulka HirShabeelle iyo mid la baxay Hiiraan State.

Waxaa sidoo kale khilaaf uu ka sii dhex qarxay xubnaha Hiiraan State oo la sheegay in ay saddex garab u kala jabeen, isla markaana xiisad dhaxdooda u dhaxeyso ay ka taagan tahay magaalada.

Asmara (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo maalmahan ku sugnaa dalka Eritrea ayaa wuxuu kormeer ku tegay xerada ay ku tababaranayaan ciidamada cirka Soomaaliyeed.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa halkaasi uga dhageystay warbixinno kala duwan macallimiinta iyo saraakiisha hoggaaminaya ciidamada, intaasi kadibna wuxuu la hadlay ciidamada uu tababarka u socdo.

Madaxweynaha ayaa ciidamada ku boorriyay in ay sii xoojiyaan dadaalkooda aqoon kororsiga ah, si ay door taariikhi ah uga qaataan difaaca, dib u xoreynta iyo sugidda amniga dalkooda hooyo.

Sidoo kale wuxuu xusay muhiimadda ay ciidamada u leeyihiin ilaalinta madaxbanaanida, gobnimada iyo midnimada dalka iyo dadka Soomaaliyeed.

Madaxweynaha ayaa waxa kale oo uu hoosta ka xarriiqay sida ay dowladdu uga go’an tahay tayeynta iyo hormarinta ciidamada qalabka sida.

Eritrea ayaa sannadihii u dambeeyey lagu tababarayey ciidamo kumannaan ah oo Soomaali ah kuwaasi oo qaarkood soo laabteen, haatanna ay qayb ka yihiin dagaalka ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab.

Dowladda Soomaaliya ayaa dadaal badan ku bixinaysa dhismaha ciidamada kala duwan ee xoogga dalka, xilli uu dalka ka socdo guluf dagaal oo ka dhan ah kooxda Al-Shabaab, oo weli ku xooggan deegaanada qaar.

Gaalkacyo (Caasimada Online) – Cutubyo ka tirsan ciidamada difaaca Puntland ayaa qabsaday kontaroolka waqooyiga magaalada Gaalkacyo, halkaas oo ay la wareegeen gacan ku haynteeda.

Ciidamadani oo ku gaashaaman gaadiidka dagaalka ayaa ka gadoodsan mushaar la’aan, waxayna gebi ahaanba qabsadeen kontaroolka waqooyiga Gaalkacyo ee xarunta gobolka Mudug.

“Waxaan cabasho ka nahay in aynaan muddo bilo ah naga maqan yahay mushaarkii iyo xuquudayadii,” ayuu yiri sarkaal ka tirsan ciidamada gadoodsan oo ka dalbaday dowladda in sida ugu dhakhsaha badan loo siiyo xuquuqdooda.

Maamulka Puntland illaa hadda kama jawaabin gadoodka ciidankan oo salka ku haya cabasho mushaar la’aan billo ah oo maamulka Deni uga maqan tahay xuquuqdooda.

Ma ahan markii u horeysay ee ciidan ka gadoodsan mushaar la’aan ay qaadan tallaabo noocaan ah, iyada oo la xasuusto in ciidamo ka tirsan Madaxtooyada maamulka ay mar isbaaro dhigteen wadada laamiga ah ee gasha madaxtooyada.

Si kastaba, madaxweynaha Puntland Saciid Deni iyo xukuumaddiisa ayaa waxaa weli dul hoganaya fashilka bixinta mushaaraadka shaqaalaha dowliga ah iyo ciidamada, oo ayagu billooyinka qaar aan helin wax xuquuq ah.

Asmara (Caasimada Online) – Shir saddex-geesood ah oo ay ku kulmeen Madaxweynayaasha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud, Eritrea Asias Afwerk iyo Masar Cabdulfataax Alsiisi ayaa ku qabsoomay magaalada Asmara, waxaana qoraal kooban ka soo saartay Villa Somalia.

Sidoo kale waxaa bayaan wadajir ah soo saaray dowladaha Soomaaliya iyo Masar oo isla qaatay arrimaha la xiriira xasilloonida gobolka, iskaashiga amniga marin-badeedka Badda Cas iyo Baabu Al-Mandab.

Shirkan ayaa ku soo aaday, iyadoo uu sii xoogeysaneyo xiisadda diblomaasiyadeed ee u dhaxeysa Soomaaliya iyo Itoobiya, sidoo kalena uu xumaaday xiriirka Itoobiya iyo Eritrea.

Caasimada Online ayaa horay u baahisay in Xasan Sheekh Maxamuud, Cabdulfataax Al-Siisi iyo Isaias Afwerki ay dhisi doonaan isbaheysi saddex geesood ah oo ay ku mideysan yihiin dalalka Soomaaliya, Masar iyo Eritrea oo haatan saddexdooda is hayaan Itoobiya.

Isbaheysiga lagu dhisayo Asmara ayaa ujeedkiisa waxa uu yahay isbaheysi goboleed muhiim u ah dheelitirka xaaladda Geeska Afrika oo haatan ay ka jirto xiisad culus, arrinta ugu weyn ee iskaashigaan loo aas-aasayo waa ka hortaga damaca guracan ee badda uga jira Itoobiya.

Soomaaliya oo ay is hayaan Itoobiya ayaa maalmihii u dambeeyay galaangal xoogan la sameyneysay Masar iyo Eritrea oo iyaguna ay si xun ay isugu dhacsan yihiin Itoobiya.

Isbaheysigaan cusub ayaa qalqal hor leh ku abuuraya Itoobiyaanka, waxaana suurtagal ah in ay is dhibaan oo heshiis dalbadan, maadaama isbaheysigaan oo khatar ku yahay jiritaanka Itoobiya.

Soomaaliya ayaa leh doorka ugu weyn ee isbaheysigaan, waxaana muhiim ka dhigaya istaraatiijiga dhulka iyo galaangalka guuleystay ee dowladda Soomaaliya ay soo bilowday markii Muuse Biixi uu si sharci darro ah deked iyo dhul badan oo beriga ah ugu saxiixay Itoobiya.

Kismaayo (Caasimada Online) – Madaxweynaha dowlad goboleedka  Jubaland Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe) ayaa shir gudoomiyay kulanka golaha Wasiiradda Jubbaland oo looga hadlay xaaladda dalka.

Madaxweyne Axmed Madoobe ayaa golihiisa wasiirrada la wadaagay warbixin ku saabsan shirkii uu isaga soo tegay ee Golaha Wadatashiga Qaranka.

Madaxweynaha Jubbaland ayaa warbixintiisa golaha wasiirrada ku faahfaahiyey xaaladda siyaasadeed ee dalka, arrimaha amniga iyo hormarinta dalxiiska Jubaland.

Madaxweynaha ayaa cadeeyey mowqifkiisa doorashada, isagoo golihiisa la wadaagay waqtiga rasmiga ah ee Jubaland ay geleyso doorashada madaxweynaha iyo baarlamaanka.

Inkastoo aan la baahin xogtaan oo golihiisa kaliya uu la wadaagay madaxweynaha Jubaland, hadana ilo wareedyo xog ogaal ah ayaa Caasimada Online u sheegay in Axmed Madoobe cadeeyey in Jubaland doorasho geleyso bisha 11-aad ee sanadkaan.

Sidoo kale wuxuu Madaxweynuhu golihiisa warbixin ka siiyey qodobada la isku mari waayey ee shirka golaha wadatashiga qaranka, kuwaas oo markii danbe sababay in Axmed Madoobe uu Muqdisho isaga tago, isagoo ka xun sida ay wax u socdaan.

Axmed Madoobe ayaa diiday in madaxda dowlad goboleedyada loo sameeyo muddo kororsi hal sano ah, kadibna 2025 dhamaadkeeda ay galaan doorasho qof iyo cod ah.

Madaxweynaha Jubbaland ayaa ku taliyey in doorasho dadban la geliyo dowlad goboleedyada, lagana baaqsafo muddo kororsi, kadibna loo diyaar garoobo doorasho qof iyo cod ah oo ah hiigsiga Soomaaliya.

Nairobi (Caasimada Online) – Shirkadda diyaaradaha Kenya Airways ayaa sheegtay inay hakineyso duulimaadyadii ay ku tegi jirtay Muqdisho laga billaabao 14-ka October ee sanadkaan.

War-saxaafadeed ay soo saartay ayey shirkadda ku sheegtay in ay go’aankan qaadatay kadib markii ay la kulantay “caqabado dhanka howl-gallada ah,” oo aysan faah-faahin ka bixin.

“Go’aankan waxaa la qaatay ka dib markii si taxadar leh loo falanqeeyay, loogana fakaray danta ugu wanaagsan ee shirkadda ee jawiga ganacsi ee jira,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka.

Kenya Airways ayaa kamid ah shan diyaarad oo caalami ah oo duulimaadyo ku tega Muqdisho, ayada oo afarta kale ay yihiin; Turkish Airlines, EgyptAir, Qatar Airways iyo Ethiopian Airlines.

Waxaa ugu dambeysay EgyptAir oo duulimaadyadeeda Muqdisho billowday bishii July, waxayna caasimadda Soomaaliya tagtaa toddobaadkii laba jeer, ayada oo laga yaabo in ay sii kordhiso.

Saraakiisha socdaalka ayaa rumeysan in go’aanka Kenya Airways ay qasbeen duruufo dhanka suuqa ah kadib markii ay tartan adag kala kulantay shirkado diyaaradeed Soomaali ah oo bixiya duulimaadyo raqiis oo Muqdisho iyo Nairobi ah.

Sidoo kale waxaa qeyb ka ah sababaha rakaab badan ay uga fogaadeen Kenya Airways siyaasadahooda duulimaad, sida ku qasbidda dadka haysta baasaboorka Soomaaliya inay iibsadaan tikidhada labada-jiho, taas oo ka duwan dabacsanaanta shirkadaha Soomaalida.

Dabacsanaan la’aantan ayaa ka dhigtay shirkadda Kenya Airways mid aan tartan ku gali karin jidka Muqdisho-Nairobi, iyadoo shirkadaha Soomaalida ay kasbadeen taageerada sii kordhaysa ee rakaabka, taas oo soo dadajisay go’aanka ay maanta soo saartay shirkadda.

Asmara (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa magaalada Asmara kulan xasaasi ah kula qaatay dhigiisa Eritrea Isaias Afwerki.

Kulankaan ayaa waxay labada hoggaamiye uga wada-hadleen xiriirka iyo iskaashiga labada dal ee Soomaaliya iyo Eritrea, gaar ahaan arimaha Geeska Afrika oo Itoobiya ay qalalaase ka abuurtay, iyagoo isla qaatay arrimo dhowr ah.

Labada hoggaamiye ayaa isla qaatay muhiimadda ay leedahay in la sii xoojiyo iskaashiga laba geesoodka ah ee Soomaaliya iyo Eritrea, gaar ahaan arrimaha ilaalinta madax-bannaanida, xuduudaha dhuleed iyo midnimada qaranka Soomaaliyeed.

Sidoo kale waxay labada madaxweyne tilmeemeen in dhisidda dowlad xooggan oo horumarsan ay mar walba ku xiran tahay dhisidda hay’ado madax-bannaan oo awood leh, sida kuwa amniga iyo difaaca.

Madaxweyne Xasan Sheekh iyo dhigiisa Eritrea ayaa sidoo kale ka hadlay kaalinta muhiimka ah ee Eritrea ka qaadato tababarka ciidamada Soomaaliya, iyagoo isku raacay in la ballaariyo iskaashiga dhinacyada kale si looga hortago caqabadaha horumarineed ee Soomaaliya ka jira.

Si kastaba, Soomaaliya iyo Eritrea ayaa haatan ka shaqeynaya sidii labada dal ay ugu midoobi lahaayeen cadowgooda Itoobiya, oo iyadu ku kacday xad-gudub ka dhan ah qarannimada Soomaaliya.

Itoobiya ayaa heshiis sharci darro ah la saxiixatay Somaliland, kaasi oo u gogol xaaraya in Itoobiya ay hesho dhul badeed, waxaana is-afgaradkan meel adag iska taagtay dowladda federaalka ah oo ayadu caalamka tustay gardarrada Itoobiya iyo cawaaqibta ka dhalan karta.

Abu Dhabi (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Golaha Shacabka Soomaaliya, Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe) oo booqasho rasmi ah ku joogo dalka Isu Tagga Imaaraadka Carabta ayaa kulamo xasaasi ah ka bilaabay magaalada Abu Dhabi.

Sheekh Aadan Madoobe ayaa la kulmay dhiggiisa dalka Imaaraadka Carabta Mudane Saqr Ghobash. oo ay ka wada-hadleen arrimo dhowr ah oo ku aadan labada dowladood.

Inta uu kulanka socday waxaa diirada lagu saaray xoojinta xiriirka labada dal, gaar ahaan labada baarlamaan, iskaashiga iyo wada shaqeynta labada dhinac iyo sidii kor loogu qaadi lahaa.

Aadan Madoobe oo madasha ka hadlay ayaa sidoo kale dhigiisa uga mahad-celiyay casuumaada rasmiga ah ee uu u fudiyay iyo qaabilaada kulanka ka dhacay xarunta baarlamaanka Imaaraadka Carabta.

Kulamada ayaa sii socon doono, ayada oo Sheekh Aadan Madoobe uu la shiri doono madax kale oo ka tirsan dowladda Imaaraadka, inta uu ku sugan yahay magaalada Abu Dhabi.

Wafdiga Guddoomiyaha Golaha Shacabka waxaa qeyb ka ah Guddiga Saaxiibtinimada Baarlamaanada Soomaaliya iyo Imaaraadka Carabta iyo sidoo kale xubnaha Baarlamaanka Soomaaliya ku matala Baarlamaanka Jaamacada Carabta.

Imaaraadka ayaa kamid a dowladaha xiriirka xoogan la leh Soomaaliya, waxaana safaro kala duwan dalkaas ku tega madaxda dowladda iyo kuwa dowlad goboleedyada dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah-faahino dheeraad ah ayaa kasoo baxaya dil ay maleeshiyaad ka tirsan kooxda Al-Shabaab maanta ka gaysteen gudaha degmada Dayniile ee gobolka Banaadir, kaas oo loo gaystay saddex ganacsato ah oo ku sugnaa degmadaasi.

Ganacsatada saddexda ah ee la dilay ayaa ku sugnaa goobahooda ganacsi, waxaana weeraray maleeshiyaad ka tirsan Al-Shabaab oo toogtay, kadibna baxsaday.

Wararka ayaa sheegayan in ganacsatadan loo beegsaday kaamirooyin ay ku xireen dukaamadooda, kadib markii ay amartay dowladda Soomaaliya.

Qaar kamid ah dadka deegaanka ayaa innoo sheegay in ragga la dila ay indhowanahaan hanjabaad kala kulmayeen kooxda Al-Shabaab, balse ugu dambeyn la khaarijiyay.

Sidoo kale waxaa goobta uu dilku ka dhacay gaaray ciidamo ka tirsan kuwa ammaanka oo maydadka marxuumiinta kasoo qaaday halka lagu dilay, waxaana la geeyay xarunta C.I.D.

Dilkan waxaa ka horreeyay mid kale oo isna xaafadda Suuqa Xoolaha dhowaan loogu gaystay ganacsade Cabdinaasir Daahir Diirshe oo goobtiisa ganacsi ku xiray Kaamiro CCTV, waxaana toogasho ku dilay rag afka soo duubtay oo ugu tegay xaruntiisa ganacsi.

Horay sidaan oo kale Al-Shabaab ayaa u beegsatay goobo ganacsi oo lagu xiray kaamirooyinka CCTV, kadib amar kasoo baxay dowladda, waxaana xarumaha qaar lala beegsaday qaraxyo u geystay khasaarooyin lixaad leh.

Inta badan ganacsatada ayaa u hoggaansamay amarka dowladda, laakiin waxa ay u noqdeen dhibanayaal, maadaama ay beegsanayaan maleeshiyaadka Al-Shabaab.

Buuhoodle (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya khasaaraha ka dhashay dagaal xalay ciidamada Soamliland iyo kuwa SSC-Khaatumo ku dhex-maray  duleedka magaalada Buuhoodle ee gobolka Togdheer.

Dagaalka ayaa yimid kadib markii ciidamada milatariga Somaliland ay isku dayeen inay gudaha u galaan deegaanka Qorilugud oo hoostaga Buuhoodle, balse waxaa ka hortegay ciidamada SSC oo halkaas difaac adag uga jiray.

Wararka ayaa intaasi kusii daraya inuu jiro khasaare kala duwan oo isugu jiro dhimasho iyo dhaawac soo kala gaaray, waxaana haatan xaaladdu ay tahay mid deggan.

SSC oo ka hadashay dagaalkan waxa ay sheegtay inay ka hortegtay weerar uga yimid dhanka Somaliland, isla markaana ay haysat xogtiisa, sidaasina ay ku fashilisay.

Dhanka kale ma jiro illaa iyo hadda wax hadal ah oo kasoo baxay Somaliland, kuna daadan dagaalkaas iyo eedeynta ay u jeedisay SSC-Khaatumo.

Maalmihii lasoo dhaadafay Somaliland iyo SSC-Khaatumo ayaa dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo ka waday aagga magaalada Buuhoodle oo ah halka uu xalay ka dhacay dagaalka.

Si kastaba, dagaalka u dhexeeya SSC iyo Somaliland ayaa in muddo ah hakad ku jiray, balse labada dhinac ayaa hadallo kul-kulul isku marinaya dhanka warbaahinta.

Asmara (Caasimada Online) –  Madaxweynayaasha waddamada Soomaaliya, Eritrea iyo Masar ayaa wada-hadallo cusub oo xasaasi ah ay maanta uga bilaabanayaan gudaha magaalada Asmara, halkaas oo uu shalay gaaray madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Madaxweynaha Masar ayaa sidoo kale isna maanta kusii jeeda Asmara, si uu uga qayb-galo wada-hadallada ka dhacaya Asmara, waxaana safarkan xaqiijiyey afhayeenka Al-Siisi.

Ilo wareedyo lagu kalsoonyahay ayaa innoo sheegay in saddexda hoggaamiye ay ka arrinsan doonaan xaaladaha kasoo kordhay gobolka, oo ay ugu horreyso dhaq-dhaqaaqa ay waddo dowladda Itoobiya, iyaga oo iska xog wareysan doono xaaladihii ugu dambeeyay.

Caasimada Online ayaa ogaatay in Xasan Sheekh Maxamuud, Cabdifitaax Al-Siisi iyo Isaias Afwerki ay dhisi doonaan isbaheysi saddex geesood ah oo ay ku mideysan yihiin dalalka Soomaaliya, Masar iyo Eritrea oo haatan saddexdooda is hayaan Itoobiya.

Isbaheysiga lagu dhisayo Asmara ayaa ujeedkiisa waxa uu yahay isbaheysi goboleed muhiim u ah dheelitirka xaaladda Geeska Afrika oo haatan ay ka jirto xiisad culus, iayada oo suurtagal ay tahay in iskaashigooda ay ku wajahayaan dowladda federaalka Itoobiya.

Soomaaliya oo ay is hayaan Itoobiya ayaa maalmihii u dambeeyay galaangal xoogan la sameyneysay Masar iyo Eritrea oo iyaguna ay si xun ay isugu dhacsan yihiin Itoobiya.

Dhanka kale, xukuumadda Addis Ababa ee uu hoggaamiyo ra’iisul wasaare Abiy Axmed ayaa kulamadan u aragta ifafaalo aan u wanaagsaneyn Itoobiya.

Lama oga sida ay wax noqon doonaan, maadaama dhaq-dhaqaaqyadan ay kusoo aadeen xilli gobolka uu wajahayo xiisad ka dhalatay heshiiska ay Itoobiya la gashay Somaliland, kaas oo ay ka caroortay Soomaaliya oo iyadana heshiis difaac la gashay Masar, kaas oo waji cusub u yeelay xiisadda, maadaama ay Itoobiya isku hayaan arrinta wabiga Nile.

Baydhaba (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya Koonfur Galbeed Soomaaliya ayaa sheegaya in maanta ciidamada dowladda oo kaashanaya dadka deegaanka ay howlgallo ka fuliyeen gobollada Baay iyo Bakool ee koonfurta Soomaaliya.

Ciidamada huwanta ayaa kooxda ka saaray deegaano muhiim ah oo isku xira labadaas gobol, kadib howlgallo culus oo ay ku qaadeen maleeshiyaadka Al-Shabaab.

Deegaanada ay qabsadeen ciidamada ayaa kala hah Ceel Shariif, Mooro-busle iyo Ceel Mareere oo u dhexeeyo demada Bardaale iyo deegaana Goofgaduud-buurey

Sidoo kale ciidamada ayaa cagta mariyay saldhigyo iyo xarumo kale oo lacago ku qaadi jireen Al-Shabaab oo ku yaalla deegaanada la xoreeyay.

Saraakiil ka tirsan milatariga Soomaaliya oo la hadlay warbaahinta ayaa sheegay in sidoo kale khaarijiyeen xubno ka tirsanaa Al-Shabaab, kadib dagaallo ay kula galeen halkaasi.

Dhinaca kale, ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay Al-Shabaab oo ku aadan howlgalladaasi ee ay guulaha ka sheegteen ciidamada Xoogga dalka Soomaaliyeed.

Xaaladd ayaaa weli kacsan, waxaana dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo laga dareemayaa deegaano dhaca gobollada Baay iyo Bakool ee Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Inta badan waxaa gobollada dalka ka socda guluf ka dhan maleeshiyaadka Al-Shabaab, waxaana iska kaashanaya Xoogga dalka, dadka deegaanka iyo saaxibada caalamiga ah.