Marka (Caasimada Online) – Masuul ka tirsan maamulka Koonfur Galbeed oo ka soo jeeda beelaha Hawiye ayaa maanta hadlay isagoo u jawaabaya odayaashii beelaha Hawiye ee sheegay in Koonfur Galbeed aysan ku laheyn wax metelaad ah, isla markaana Laftagareen uu u diiday xubnihii ay maamulkaas ku lahaayeen beelaha Hawiye.

Sarkaalka u hadlay Hawiyaha reer Koonfur Galbeed ayaa ku magacaaban Isku duwaha Maaliyada ee maamulka gobolka Sh/Hoose, waxaana lagu magacaabaa Mustaf Axmed Hilowle, wuxuu sheegay in shirkiisa jaraa’id ay qeyb ka yihiin masuuliyiin badan oo ka soo jeeda beelaha Hawiye oo xilal ka haya maamulak K/Galbeed.

Mustaf Hilowle ayaa ku gacan seyray hadalkii odayaasha Hawiye, wuxuuna sheegay in beeshaas ay xilal badan ka heyso maamulka uu hoggaamiyo Madaxweyne Laftagareen, wuxuuna eedeyntaas ku tilmaamay waxba kama jiraan.

“Waxaan cadeyneynaa in hadalkii ka soo yeeray odayaasha beelaha Hawiye aysan waxaba ka jirin oo Koonfur Galbeed loo dhan yahay, masuuliyiinta Hawiye ku metesha maamulka K/Galbeed aniga ayaa kamid ah,” ayuu yiri isku duwe Mustaf Hilowle.

Wuxuu sheegay in hadii ay tabasho qabaan ay ku habooneed inay ayaga oo ku metela Koonfur Galbeed lasoo wadaagaan si ay maamulka ugu gudbiyaan.

“Iyagoo odayaal dhaqan ah inay yiraahdaan maamulkaas wax metelaad ah kuma lihin waan laga haboonaa, wax ka jirana malaha warkaas, waa arin siyaasadeed oo Koonfur Galbeed lagu beegsanayo,” ayuu yiri masuulkaan ka tirsan maamulka gobolka Shabeellada Hoose.

Odayaasha uu u jawaabay isku duwahaan waxay ka cabanayeen in Madaxweyne Laftagareen uu siiday in beelaha Hawiye ay qaataan kursiga madaxweyne ku xigeenka maamulkaas, maadaama dastuurku uu qorayo maamullada dhana ay leeyihiin madaxweyne iyo madaxweyne ku xigeen.

Hoos ka daawo

Muqdisho (Caasimada Online) – Maxkamadda Ciidamada ayaa maanta lasoo taagay rag ka tirsanaa Al-Shabaab oo loo diyaariyey ka dagaalamaan deegaanada Somaliland, balse fashilmay oo soo galay gacanta hey’adaha ammaanka ee dowladda Soomaaliya.

Ragaan oo gaaraya 4 ayaa lagu kala qabtay magaalooyinka Muqdisho iyo Gaalkacyo, waxaana la hor keenay maxkamadda darajada koowaad ee ciidamada Soomaaliya, iyagoo qoraal ah.

Waxaa ku jira nin oday ah oo Ugaaska ay u bixiyeen, kaasi oo dalka Jarmalka uga yimid inuu ku biro Al-Shabaab, Ugaaska ayaa Al-Shabaab ugu magacaawnaa guddoomiyaha degmada Burco ee gobolka Togdheer ee Somaliland.

Xubnahaan ka tirsanaa Al-Shabaab waxay ka soo kala jeedaan magaalooyinka Burco iyo Hargeysa, meel kala duwan oo koonfurta Soomaaliya ah ayey tababaro ku soo qaateen, aagga Jilib ayey dhowr sano joogeen, waxaana loo diyaarinayey sidii ay Somaliland uga fuli lahaayeen falal argagixiso.

Cabdikariin Ibraahim Cilmi, waxay Shabaab u magacaabeen Ugaaska beeshiisa Isaaq, waa nin oday ah oo ka yimid dalka Jarmalka, wuxuu sheegay inuu yahay cuuryaan, waxaana loo magacaabay guddoomiyaha degmada Burco.

Guddoomiye Shuute ayaa wareysi dheer la yeeshay Ugaaska, isagoo weydiiyey su’aalo adag muddo 10 daqiiqo ah, ninkaan ayaa sheegay in jaceylka uu u qabo kooxda uu uga yimid Jarmalka, balse waxaa lagu qabtay Muqdisho isagoo dhuumaaleysanaya.

Xeer ilaalinta ayaa soo bandhigtay cadeymo muujinaya in qaar ka mid ah ragaan ay tashkiilanayeen bulsho ka badqabta fikirka guracan ee Khawaarijta, sidoo kale waxay qirteen in magaalooyin kala duwan ay tageen, iyagoo faafinaya fikirka argagixisada.

Qaar kamid ah ragaan waxaa lagu qabtay Gaalkacyo iyagoo u socda Somaliland, magaalooyinka ay ku kulmeen waxaa ka mid ah Beledweyne, fariimo ay u direen gabdho ay shukaansanayeen oo xambaarsan fikirka argagixisada ayaa lagu soo bandhigay fadhiga maxkamadda.

Hoos ka daawo

Garowe (Caasimada Online) – Dab xoog leh ayaa caawa fiidkii ka kacay kaalin Shidaal oo ku taalla magaalada Garoowe ee xarunta maamulka Puntland.

Waxaa ilaa hadda socda daminta iyo la tacaalida dabkaas oo ah mid xoogan, sida ay ku waramayaan goobjoogayaal qeyb ka ah gurmadka socda.

Dabka ayaa markii hore ka kacay Geerish gaadiidka lagu dayactiro oo ka ag-dhowaa Kaalinta Shidaalka ee 3CC oo dabku gaaray, markii lagu guul-dareystay in la demiyo.

Dabka ayaa sii fiday oo gaaray heer la xakamey waayo markii uu qabsaday kaalintaas Shidaalka oo ka mid ah goobaha Shidaalka lagu iibiyo ee ugu waaweyn magaalada Garowe.

Sidoo kale dabku wuxuu burburiyey oo ku sii faafayaa goobo ganacsi oo aaggaas ku yaalay, maadaama la xakameyn waayey kaalintii shidaalka iyo Garaashkiina uu soo baabi’iyey.

Gaadiidka Dab-damiska iyo kooxaha gurmadka degdegga ah ayaa ku howlan ilaa xakamaynta iyo daminta dabkaas, waxaana caqabad noqotay goobta dabku ka kacay oo ahayd isku raran aan lahayn jidad badan oo laga gali karo.

Ma jiraan wax Khasaare nafeed ah oo Garoowe laga soo weriyey, laakiin waxaa burburtay hanti badan, dabkuna wuxuu ku sii siqayaa goobop ganacsi oo horleh.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha maamulka gobolka Banaadir, ahna duqa magaalada Muqdisho, Yuusuf Xuseen Jimcaale (Madaale) oo ka qayb-galay Barnaamijka Dood Furan ee Telefishinka Universal ayaa waxaa laga waydiiyay arrimo ku aadan xaaladda magaalada Muqdisho iyo mararka qaar dibad-baxyada ka dhaca.

“Markii banaanbaxyo dhacaan gudoomiyeyaashii gobolka sida AUN Eng.Yariisoow, Taabid iyo Cumar Filish Intay banaanbaxayaasha dhax tagaan bay qancin-jireen adigana Gudoomiye Madaaloow Xabad iyo Askar baa kaasoo horreysa, maxaa kuu diiday sidoodii oo kale? Ayuu waydiiyey mid kamid a ka qayb-galayaasha doodda.

Intaas kadib waxaa hadalka qaatay duqa Muqdisho oo sheegay in dibad-baxyada ay hadda ka yaraadeen sidii hore, isaga oo xusay in ay suuragal tahay in dadka isku soo baxaya ay kusoo dhex dhuuntaan Al-Shabaab, sababtaasna uu uga baaqsado inuu tego.

“Banaan-baxyada markii hore haddii ay badnaan jireyn hadda ma badna oo waa hal iyo labo mararka qaarkood waxaa dhici kareyso nimankii aad ogeedeen ayaa laga yaabaa inay ku hoos jiraan” ayuu yiri guddoomiye Madaale.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in maamulkiisa uu mar kasta ku dadaalo xallinta arrimaja markaas laga cawdo, isaga oo tusaale usoo qaatay xalkii ugu dambeeyay ee laga gaaray cabashada Bajaajleyda.

“Marka inaan u tego oo la hadlo oo iska kala taga yiraahdo waxaan ka door biday inay waxa ay ka cabanayeen inaan abaaro oo ka shaqeeyo, Bajaajleydii hadda ugu dambeysay waxay ka cabanaayeen kuli waa ka shaqeynay” ayuu mar kale yiri guddoomye Madaale.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “In wax la xalliyo ayaa sax ah ee haddii la dhex istaago iyo haddii aan la dhex istaaginbo oo inta laga soo tago la’iska daneysto wax wayn masoo kordhineyso”.

Addis Ababa (Caasimada Online) – Taliyaha guud ee ciidamada Itoobiya Field Marshal Birhanu oo haatan ku sugan magaalada Jigjiga ee xarunta ismaamulka Soomaalida Itoobiya ayaa ka hadlay arrimo xasaasi ah oo ku aadan xiisadda kala dhexeysa Soomaaliya.

Field Marshal Birhanu oo khdubad ka jeediyay munaasabadda dabbaaldegga sannad-guurada 47-aad ee taliska bariga Itoobiya ayaa si weyn u dhaleeceeyay madaxda Soomaaliya, wuxuuna ku eedeeyay inay la shaqeeyaan cadowga Itoobiya oo uu kala jeedo Masar.

Taliyaha ayaa shaaca ka qaaday inay ka go’an tahay inay difaacaan madax-banaanidooda, haddii tallaabo loo soo qaado dhankooda, sida uu ku goodiyay

Sidoo kale wuxuu intaasi kusii daray in ciidamadu ay diyaar-garoobeen inay ka hortagaan wax kasta oo khalkhal gelinaya ammaanka, isla markaana ay difaacayaan dalkooda.

Taliyaha ciidamada qalabka sida ee Itoobiya ayaa sidoo kale ka digay wax uu ugu yeeray cadowga Itoobiya oo carqaladeynaya horumarkooda  iyagoo kaashanaya calooshood u shaqeystayaal iyo khaa’inul waddan gudaha ah.

Hadalkan wuxuu kusoo aadayaa, iyada oo weli halkeedkii ay tahay xiisadda Soomaaliya iyo Itoobiya, waxana haatan kusoo biirtay Masar oo iskaashi cusub la yeelatay dowladda federaalka, taas oo ay ka carootay dowladda Itoobiya.

Si kasataba, Soomaaliya ayaa Masar la saxiixatay heshiis milateri oo 10 kun oo askari oo Masar ah lagu keenayo gudaha dalka kuwaas oo qeyb ka noqonaya howl-galka cusub ee nabad ilaalinta ee soo socda.

Dowladda federaalka ayaa dooneysa in ciidamada Itoobiya aysan kamid noqon howl-galka cusub ee nabad ilaalinta, maadaama ay ku kacday xad-gudub ka dhan ah qaranimadeeda, beddelkeeda ay u galaan ciidamada Masar.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Yuusuf Geelle Ugaas oo kamid ah mudanayaasha Golaha Shacabka Soomaaliya oo maanta shir jaraa’id ku qabtay magaalada Muqdisho ayaa u jawaabay odayaasha dhaqanka Beelaha Hawiye oo ka horyimid dadaal ay isaga iyo xildhibaanno kale sameeyeen kuna raalligeliyeen xildhibaannada Koonfur Galbeed.

Yuusuf Geelle ayaa marka hore raalligelin buuxda siiyay odayaasha, wuxuuna sheegay in ujeedkooda uu ahaa in la’isku soo dhowaado oo si deganaan ah loo dhameeyo muranka taagan.

“Waxaan rabaa inaan ka hadlo waxqabadkii maalmahan aan ka shaqeyneynay annaga oo u istaagnay aniga iyo xildhibaanno kale in mad-madow aan dhammeyno oo ka dhex jiray baarlamaanka ayaa haddane arrintaas waxa ay keentay dhinaca kale teamka kale oo odayaal ah inay si kale u arkaan” ayuu yiri Xildhibaan Yuusuf Geelle Ugaas.

Sidoo kale wuxuu sii intaasi sii raaciyay ‘Waxaan rabaa Ummadda Soomaaliyeed hortooda in aan raalligelin ka siiyo odayaashaas oo ah odayaasheennii wax kasta oo ay dhibsadeen oo shaqada aan ka shaqeyneynay ay ka dhibsadeen waxaan rabnaa inaan ka raalligelino”.

Dhinaca kale wuxuu ka hadlay arrinta badda, wuxuuna farriin culus oo midnimo ah u diray xildhibaannada labada Gole oo uu ugu baaqay inay u midoobaan difaada dalka.

“Abiy Axmed baarlamaankiisa ayaa waxa uu ka dhaadhicinayaa inuu dhulkeenna qabsado saas darteed baarlamaanka sharafta leh waxaan ka codsanayaa inaanan ku kala qaybsamin inaan badda difaacno oo dalka iyo dadka aan Itoobiya ka difaacno” ayuu mar kale yiri.

Odayaasha Beelaha Hawiye oo xalay shir jaraa’id ku qabtay magaalada Muqdisho ayaa si weyn uga horyimid dhaq-dhaqaaqa xildhibaannada ee ka socda caasimada, waxay si gaar ah u diideen in raalligelin la siiyo xildhibaannadii horay u taageeray Itoobiya.

“Waxaa jiro xildhibaanno Beelaha Hawiye kamid ah oo siyaasadda ku metala ayaa raalli-gelin ugu tegay xildhibaannadii dareenka shacabka Soomaaliyeed geliyay ee Itoobiya ku taageeray baarlamaanka hortiisa, haddaba waxaa isla qaadanay in xildhibaanaddii tegay shalay iyo kuwii hore ay isku mid yihiin” ayuu horay u yiri afhayeenka Beelaha Hawiye.

Waxaa kale oo uu kusii daray “Wax lala yaabo oo ugub ah waxaa ah nin xildhibaan ah oo odayaashiisii raalli-gelin ka bixinaya oo xaal ka bixinaya, waa wax aan la arag oo la maqal”.

Beijing (Caasimada Online) – Shiinaha oo kamid ah waddamada waa weyn ee dunida, isla-markaana haatan loollan adag kula jira Mareykanka ayaa mar kamid ahaa waddamada taageerada ugu badan siiya Soomaaliya, sidoo kalena la lahaa xiriir ku dhisan wax wada qabsi, kaas oo soo billowday 1960-meeyadii, wuxuuna xilligaas dalka ka fuliyay mashaariic waa wayn.

Xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame oo qoraal soo saaray ayaa ka hadlay isbeddalka haatan ku yimid xiriirka labada dal iyo daneyn la’aanta Shiinaha ee Soomaaliya, xilli haatan madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo ku sugan yahay magaalada Beijing.

Cabdiraxmaan Cabdishakuur ayaa sheegay in Shiinaha ay mar xarun muhiim u ahayd magaalada Muqdisho, isla markaana uu ku lahaa xarunta ugu wayn ee Afrika, sidoo kalena uu dalka ka fulin jiray mashaariic waa wayn oo uu dhaqaale fara badan ku baxayay.

Siyaasigan ayaa tilmaamay in hadda dhammaan ay masha ka baxeen waxyaalahaasi, wuxuuna su’aal ka keenay halka uu gaabiska ka jiro Soomaaliya ama dhinaca Shiinaha.

Hoos ka akhriso qoraalka oo dhammeystiran:-

Dalka Shiinaha lixdameeyadii oo uu Soomaaliya kula beratamayey Midowgii Soofiyeedka wuxuu dalkeena u soo magacowday Zhang Yueh oo ka mid ahaa khubarada dunida Carabta iyo Afrika.

Safaaradooda Muqdisho waxay ahayd xarunta ugu wayn ee Afrika, waxaana xiligaa ka shaqaynayey 230 qof oo isugu jira diblomaasiyiin iyo shaqaale.

Inkasta uu dhaqaalaha Shiinuhu gaarsiisnayn sida uu maanta yahay, haddana Soomaaliya wuxuu siin jiray kaalmada horumarin ee Afrika ugu badan.

Maanta oo uu Shiinaha loollan kula jira Ameerika sidii uma muuqdo oo waa kaa labaatan iyo dhowr milyan ka hadlaya. Haddaba su’aashu waxay tahay, danayn la’aantu ma xaggeenaa mise waa xagooda?

Caabudwaaq (Caasimada Online) – Maxkamadda Gobolka Galgaduud ayaa maanta xukun dil toogasho ah ku fulisay Maxamed Kaafi Cabdi oo horay dil uga gaystay degmada Caabudwaaq ee waqooyiga gobolkaasi.

Maxamed Kaafi ayaa ugu dambeyn maanta laga oofiyay qisaasta Marxuum Duraan Jaamac Maxamed oo uu horay u dilay.

Sidoo kale waxaa fagaaraha lagu toogtay goobjoog ahaa mas’uuliyiin ka tirsan Galmudug, maamulka degmada iyo qaar kamid ah shacabka ku dhaqan degmada Caabudwaaq.

Horay Maxamed Kaafi oo kasoo muuqday maxkamadda gobolka Galgaduud ayaa qirtay inuu dilka gaystay, waxaana lagu xukumay toogasho oo maanta lagu fuliyay.

“Dilkaa la’igu soo eedeeyay waan gaystay, weliba si kas ah ayaan u gaystay, kolley wuxuu u dhintay ayuu iga qabay” ayuu horay u yiri Maxamed Kaafi.

Sidoo kale wuxuu horay u dalbaday in laga oofiyo qisaasta marxuumka, maadaama uu maxkamadda horteeda ka qirtay inuu si kas ah u dilay

“Codsi ahaan waxaan soo jeedinayaa in la’iiga oofiyo xaq i saaran oo la’igu xukumo dil toogasho ah” ayuu mar akle yiri Maxamed Kaafi.

Caabudwaaq ayaa horay sidaan oo kale toogasho loogu fuliyay eedeysanayaal kala duwan oo dilal ka gaystay magaaladaasi, waxaana soo dhaweeyay bulshada deegaanka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Odayaasha dhaqanka ee Beelaha Hawiye oo mar kale shir jaraa’id ku qabtay magaalada Muqdisho ayaa ka hadlay arrimo xasaasi ah oo ku aadan xaaladda siyaasadeed ee dalka, gaar ahaan xiisadda u dhexeysa Soomaaliya iyo Itoobiya.

Odayaasha ayaa shirkooda si gaar ah diiradda ugu saaray muranka ka dhashay xildhibaannadii taageerada u muujiyay Itoobiya oo dhalisay carro aad u xoogan.

Ugu horreyn waxay ka biyo diideen raalli-gelin la siiyay xildhibaannada Koonfur Galbeed oo ay u tageen xildhibaanno kale oo kasoo jeeda Hawiye, kuwaas oo raalligelin siiyay, waxaase arrintaas haatan ka horymid oo xiisadda dab kusii shiday odayaasha Beelaha Hawiye.

Nabadoon Cabdinuur Axmed Diiriye oo ah Afhayeenka Beelaha Hawiye oo ka hadlay shirka jaraa’id ayaa shaaca ka qaaday in xildhibaannada bixiyay raalligelinta iyo kuwa taageeray Itoobiya ay isku mid yihiin, sida uu hadalka u dhigay.

“Waxaa jiro xildhibaanno Beelaha Hawiye kamid ah oo siyaasadda ku metala ayaa raalli-gelin ugu tegay xildhibaannadii dareenka shacabka Soomaaliyeed geliyay ee Itoobiya ku taageeray baarlamaanka hortiisa, haddaba waxaa isla qaadanay in xildhibaanaddii tegay shalay iyo kuwii hore ay isku mid yihiin” ayuu yiri afhayeenka Beelaha Hawiye.

Sidoo kale wuxuu raaciyay “Wax lala yaabo oo ugub ah waxaa ah nin xildhibaan ah oo odayaashiisii raalli-gelin ka bixinaya oo xaal ka bixinaya, waa wax aan la arag oo la maqal”.

Waxaa kale oo uu Nabadoonku ku baaqay in shacabka Soomaaliyeed ay ilaashadaan wadajirkooda, ayna difaacaan madax bannaanida dhuleed ee Jamhuuriyadda Soomaaliya.

“Waxaan rabaa marka ugu horreyso inaan caddeyno in Odayaasha Hawiye ee Soomaaliyeed aysan cidna colaad, xumaan iyo dagaal midna aysan u qabin, haddana u qabin waan u taaganahay midnimada Ummadda Soomaaliyeed, waxaana ug baaqeynaa shacabka inay gacmaha is qabsadaan oo wadajirkooda ilaashadaan, dalkooda ayn difaacdaan” ayuu yiri afhayeenku.

Dhankiisa Imaam Cumar Macalin Abshir oo ka hadlay kulanka ayaa yiri “Xildhibaano nooma ahan oo Hawiye iyo Habar gidir ma mtalaan kuwa ralli galinta u geeyey xildhibaanadii Ethiopia taageeray ku bishaareysta”.

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa gebi ahaan hakad-galay kulamadii Golaha Shacabka Soomaaliya, sababo la xiriira xiisadda hareysay baarlamaanka federaalka Soomaaliya ee ka dhalatay kala aragti duwanaashaha xildhibaannada Soomaaliya.

Wararka ayaa sheegaya in uu baaqday kulankii maanta ee Golaha, iyada oo ilaa haatan aanay jirin faah-faahin kasoo baxday guddoonka sare ee baarlamaanka.

Kulankan waxaa ka horreeyay fadhiyo kale oo baaqday todoobaadkii hore, waxayna dhammaan dib u dhacydaan muujinayaan inay istaagtay shaqadii baarlamaanka.

Sababta ugu wayn waa muranka ka dhashay arrinta Itoobiya gaar ahaan joogitaanka ciidamadeed oo laga taageeray Koonfur Galbeed, xildhibaannada kasoo jeedana ay la dareen noqdeen dadkooda, ayna soo dhaweeyeen Itoobiya.

Xaaladda ayaa isku rogtay is qab-qabsi iyo in mooshin laga diyaariyo xildhibaannada taageeray Itoobiya, balse waxaa arrinta soo farogeliyay guddoonka sare oo shaaciyay in xa laga gaaray kala aragti duwanaashihii xildhibaannada, kadib kulan ka dhacay xafiiska guddoomiyaha Golaha Shacabka, Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe).

Marka laga tego baaqashada kulanka maanta ee baarlamaanka, haddane waxaa jira go’aan culus oo kasoo baxay guddoonka oo warbaahinta looga mamnuucay inay waraysiyo iyo shirar jaraa’id xildhibaannada uga duubaan gudaha iyo bannaanka xarunta Villa Hargeysa.

Amarkan ayaa toos loola wadaagay warbaahinta, gaar ahaan wariyeyaasha soo tabiyay wararka la xiriira baarlamaanka iyo doodaha xasaasiga ah ee ka jira, waxaana go’aankan si toos ah u saameynayaa shaqada warbaahinta madaxa bannaan ee magaalada Muqdisho.

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Madaxweynaha maamul goboleedka Galmudug, Mudane Axmed Cabdi Kaariye (Qoor Qoor) ayaa haatan wajahaya xaalad adag oo ku aadan loolanka doorashada kusoo foodka leh, maadaama uu dhammaaday muddo xileedkiisa.

Dhaq-dhaqaaq siyaasadeed ayaa si weyn uga socda Galmudug, waxaana sidoo kale bilowday olole ay wadaan xubnaha musharixiinta ee kasoo horjeedo, kuwaas oo doonaya inay meesha ka saaraan Qoor Qoor, isla markaana uu isbeddal wayn ka dhaco Galmudug.

Arrimaha culeyska kusii badanaya madaxweyne Axmed ayaa waxaa kamid ah in deegaanada qaar ay musharixiinta ka bilaabeen ololahooda, isla markaana si weyn looga taageeray, waxaana kamid ah degmada Xarardheere, inkastoo Qoor Qoor uu tallaabo qaaday, kadibna xilkii uu ka xayuubiyay guddoomiyihii maamulka degmadaas Maxamed Yuusuf Kulmiye oo taageero u muujiyay musharraxa Liibaax Shuluq.

Sidoo kale waxaa jira siyaasiyiin saameyn leh oo 5 tii sano ee lasoo dhaafay la shaqeynayay Axmed Qoor Qoor, kuwaas oo hadda banneeyay garabkiisa, xilli uu wajahayo xaalad adag.

Siyaasiyiintaas waxaa kamid ah Cumar Shiddo wasiiru dowlihii madaxtooyada Galmudug oo dhowaan is casilay, sababo la xiriira loolanka loogu jiro doorashada ee haatan socda.

Waxaa sidoo kale haatan is casilay Axmd Shire Falagle oo la-taliye u ahaa madaxweynaha Galmudug, sidoo kalena horay usoo noqday wasiirka warfaafinta Galmudug.

Falagle oo qoraal soo saaray ayaa sheegay in sababo isaga u gaar ah uu isku casilay, laakin waxaa la rumeysan in go’aankiisa uu  la xiriira arrinta doorashada Galmudug.

Hoose ka akhriso qoraalka oo dhammeystiran:

Anigoo ah La-taliyeyaha Madaxweynaha Galmudug Axmed Cabdi Kaariye (Qoorqoor) magacaygu yahay Lataliye Axmed Shire Maxamed (Falagle) maanta oo ah Jimco bisha Septembarna Tahay 06/9/2024 waxaa Iska casilay shaqadii Lataliye Madaxweyne ee Galmudug.

Waxaa aad iyo aad ugu mahadcelinaa wada shaqayntii 5ta sano Madaxweyne Axmed Cabdi Kaariye (Qoorqor) oo marna Wasiirka Warfaafinta ii igmaday marna Lataliyenimo.

Ma jiro khilaaf iyo dhaliil Madaxweynaha iyo Aniga noo dhaxaysa Waa Saaxiibkay Shaqooyin Wax Ku Oola Wada Qabanay Inaa xilka Katago Waa Arimo aniga Ii Gaara.

Galmudug waxaan Urajeynayaa Midnimo ,Horumar,Nabad MADAXDII iyo Asxaabtii Aan Wada Shaqaynay ,iyo Shacabka Galmudug Waa Iga Cafis Cidwalba Oo  Wax aan katirsanayey Waxaana Cafis Ka Codsanaaya Inay I Cafiyaan intii wax iga tirsanayeay”

Beijing (Caasimada Online) – Sida xubno xog ogaal ah ay Caasimada Online u sheegeen, Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa diiday inuu la kulmo Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Axmed.

Xasan Sheekh iyo Abiy Axmed ayaa ku wada sugan magaalada Beijing ee dalka Shiinaha, halkaas oo ay uga qeyb galeen shirweynaha iskaashiga Shiinaha iyo Afrika.

Madaxweynayaasha Jabuuti iyo Mauritania oo ay weheliyaan guddoomiyaha Midowga Afrika iyo madaxwaynihii hore ee Nigeria Olusegun Obasanjo ayaa la sheegay in ay isku dayeen in ay fududeeyaan wadahadalo ay Shiinaha ku yeeshaan Xasan Sheekh iyo Abiy Axmed.

Xubnaha Caasimada Online la wadaagay xogtaan waxay xaqiijiyeen in Xasan Sheekh uu diiday kulankaas, balse Abiy Axmed ayaa daneynayey kulankaas.

Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa horay ugu adkeysatay in aan wax wadahadal toos ah lagala yeelan doonin Itoobiya haddii aysan Addis Ababa ka laaban is-afgaradkii sharci darrada ahaa ee maamul goboleedka Somaliland uu u saxiixay.

Madaxweynaha Soomaaliya ayaa shirweynihii Beijing ka sheegay gardarada Itoobiya, wuxuuna caalamka ku wargeliyey in halista ka jirta gobolka ay sabab u tahay Itoobiya oo heshiis sharci darro ah la gashay maamul goboleed ka tirsan Soomaaliya.

Dowladda Soomaaliya oo ka jawaabeysa gardarada Itoobiya ayaa heshiis difaac la gashay Masar iyo Turkiga, waxayna arrintaasi cabsi badan ku abuurtay Itoobiyaanka.

Dowladda Soomaaliya ayaa Turkiga ka ogolaatay dhex-dhexaadinta Itoobiya, balse Itoobiya ayaa diiday inay bedesho mowqifkeeda, waxayna dowladda Soomaaliya qaadatay go’aan aysan wadahadal kula geleyn Itoobiya ilaa ay cadeyso inay ka laabatay heshiiskii uu Muuse Biixi u saxiixay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoonka sare ee Golaha Shacabka Soomaaliya oo qoraal kooban soo saaray ayaa shaaciyay go’aan culus oo saameynaya warbaahinta madaxa bannaan, gaar ahaan wariyeyaasha tega xarunta Baarlamaanka Soomaaliya.

Go’aankan ayaa waxaa lagu sheegay in maanta kadib lagu mamnuucay shirarka jaraa’id ee lagu qabto gudaha iyo bannaanka xarunta Villa Hargeysa iyo in xittaa wareysiyo lagu qaado hakaasi.

Amarkan ayaa toos loola wadaagay warbaahinta, gaar ahaan wariyeyaasha soo tabiyay wararka la xiriira Baarlamaanka iyo doodaha xasaasiga ah ee ka jira, waxaana go’aankan si toos ah u saameynayaa shaqada warbaahinta madaxa bannaan ee magaalada Muqdisho.

Sidoo kale wuxuu isla go’aankan uu saameynayaa xildhibaannada qudhooda oo farriimahooda kusoo gudbin jiray shirarka ay ku qabtaan xarunta Baarlamaanka, maadaama maanta kadib la mamnuucay.

Shirarka jaraa’id waxaa badanaa qabanayay xildhibaannada mucaaradka ku ah dowladda kuwaas oo  dhaliilo culus u jeedinayay madaxda ugu sarraysa dalka.

Lama oga sababTa rasmiga ah ee ka dambeysa arrintan, balse waxaa lala xiriirinayaa xiisadda ka dhalatay hadalladii dhowaan kasoo yeeray xildhibaannada kasoo jeeda Koonfur Galbeed ee taageeray Itoobiya, kadib shir jaraa’id oo ay ku qabeen bannaanka xarunta Golaha Shacabka, taas oo dhalisay caro xoogan.

Dhinaca kale ma jiro illaa iyo hadda xildhibaan ka hadlay xayiraadda lagu soo rogay wariyeyaasha tagta Xarunta Villa Hargaysa oo ay ku shiraan Xildhibaannada Baarlamaanka Soomaaliya, maadaama uu yahay go’aan culus oo saameyntiisa leh.

Si kastaba, waxaa todobaadkii hore istaagay kulamadii Baarlamaanka, sababo la xiriira kala arati duwanaashaha xildhibaannada, inkastoo haatan xal laga gaaray.

Togwajaale (Caasimada Online) –Madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi Cabdi ayaa si adag uga hadlay heshiiska ay dowladda federaalka Soomaaliya la gashay dowladda Masar, isagoo ka digay khatarta Masar ay ku tahay gobolka, sida uu hadalka u dhigay.

Muuse Biixi oo galabta dadweyne isku soo baxay kula hadlay degmada Togwajaale ayaa ku celceliyey in heshiiskii ay la galeen Itoobiya uu dhaqan geli doono, isla markaana masiirkooda aysan u daba fariisa doonin Muqdisho.

“Qolada Xamar degan ee Masar saldhigga ciidan siisay, waxaan leenahay labo isma qabaneyso, inaad dhahdaan Soomaali ayaan mideyneynaa oo Xabashi nagu soo duushay ayaan iska difaaceynaa iyo Masar ayaan keensanayaa oo Somaliland ayaan xoog ku qabsanayaa wax suurtagal ah maahan,” ayuu yiri.

Wuxuu si adag u sheegay in imaasha Masar ee gobolka Geeska Afrika uu yahay khatar weyn, isagoo dowladda federaalka ku dhaliilay sababta ay heshiis ula galeyso wadan aysan xuduud wadaagin, iyagoo ka cararaya deriskooda.

“Ninka Masaari ii soo kaceystay heshiis igama rabo, Itoobiya anagu dhul ma siineyno ee waan ka kireynay, waxbaan is dhaafsanay waana ku qasbanahay oo deris baan nahay,” ayuu hadalkiisa ku sii daray Madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi.

Muuse Biixi ayaa u jawaabay dadka ku dooda sababta ay Somaliland heshiis ula geleyso Itoobiya oo dowlad kirishtana ah, “Sharciga anaga kirishtanka noo diidaya, Sacuudigana u ogolaaday inay Shiinaha iyo Mareykanka heshiis la galaan, kitaabkee qoraya?” Ayuu yiri Muuse Biixi.

Madaxweynaha ayaa u jawaabay Soomaalida ku nool dalka Kenya ee ka soo horjeeda qorshaha Itoobiya ay heshiiska kula saxiixatay Somaliland, “qolada Kenya degan waxaan leeyahay aan ahaano dad deris ah, Soomaali hadaa rabtaan idinkaa wax ku darsa lahaa, xuduud ma wadaagno, Soomaalina ma rabtaan ee maxaa nagu heysataan?” Ayuu yiri.

Madaxweyne Muuse Biixi ayaa sheegay in MoU Somaliland iyo Itoobiya uu banaanka soo dhigay cadow badan oo Masar gacal u arkaayey, isagoo dadkii uu la hadlaayey ugu baaqay inay garab istaagaan dadka ay u arkaan inay difaacayaan qadiyadda Somaliland.

Hoos ka daawo

Khartoum (Caasimada Online) — Ku dhawaad laba boqol oo ah Booyado sida shidaal oo ku xanibnaa xadka dalka Koonfurta Sudan uu la wadaago dalka Sudan ayaa lagu soo warramayaa, in lagu amray in ay dib ula laabtaan shidaalka ay wadaan.

Lama oga ilaa iyo hadda sababta rasmiga ah ee gaadiidkaan loogu amray in ay dib ula laabtaan shidaalka ay wadaan, mana jiro wax war ah oo ka soo baxay dowladda Koonfurta Sudan oo aarrintaan ku saabsan marka laga yimaado in ay amarka soo saartay.

Booyadahaan oo intooda badan ay leeyihiin ganacsato Soomaali ah ayaa ku wajahnaa magaalada Abyei ee xadka labada Sudan ku taalla sida uu BBC-da u sheegay mid ka mid ah darawallada gaadiidkaas oo lagu magacaabo Maxamed Cabbdirisaaq Axmed (Boqol).

Boqol wuxuu sheegay in muddadii ay jidka ku sii jireen koox burcad ah ay ka dileen nin magaciisa uu ku soo koobay Xuseen.Wuxuu sidoo kale sheegay in gawaarida ay leeyihiin Qaramada Midoobey kaliya loo oggalaaday in ay gudbaan.

Booyadahaan iyo gawaarida kale ee loo diiday in ay tagaan halkii bartilmaameedku ahaa ayaa markii hore qaarkood ka baxay dalka Kenya, halka qaarka kalena ay ka ambabaxeen magaalada Jubba ee caasimadda Koonfurta Sudan.

Muuqaallo baraha bulshada lagu baahiyay ayaa waxaa ka muuqanayay booyado badan oo saf dheer ku jira isla markaana tuban waddo dhinaceed oo lagu sheegay in ay leeyhiin dad Somaali ah.

Wada-yaasha ayaa sidoo kale sheegay in aysan ilaa iyo hadda wax caawin ah helin, maadama ay jirto safaarad Soomaaliya ku leedahay dalkaas.

Isha: BBC