Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Madaxii maaliyadda kooxda Al-Shabaab u qaabilsanaa gobolka Mudug ayaa usoo gacan galay, sida uu shaaciyay taliska ciidanka booliska Soomaaliyeed.

Ninkan oo lagu magacaabo Cabaas Shiikhdoon ayaa maanta isku soo dhiibay ciidanka booliska Soomaaliyeed ee ka howl-gala degmada Hobyo iyo deegaanada hoostaga.

Cabaas ayaa saraakiisha ciidanka u sheegay in kooxda Al-Shabaab uu uga biiray degmada Xarardheere, sida uu warbaahinta dowladda uu la wadaagay taliyaha booliska Hobyo L/Xidigle Maxamed Cadceed.

Horjoogahan ayaa dadka shacabka ah kooxda uga aruurin jiray lacago iyo xoolo baad ah, ayada ciidamada dowladda ay mar ku dhaawaceen duleedka deegaanka Xinlebi ee gobolka Mudug.

Ninkaan ayaa sheegay inuu u adkeysa waayey xaaladda ay ku jiraan kooxda Al-Shabaab ee duurka fog ku dhuumaaleysanaya, sida lagu yiri warbixin ay baahisay warbaahinta dowladda.

Cabaas ayaa u suurta-gashay inuu xiriir lasoo sameeyo saraakiisha ciidamada dowladda, iyadoo looga hortegay aagga deegaanka Caad.

Ninkan ayaa kamid noqonaya horjoogayaal dhowr ah oo tan iyo markii uu billowday dagaalka Al-Shabaab isu soo dhiibay ciidanka dowladda, ayada oo dhawaan la filayo inuu bilowdo wejiga labaad oo lagu wado inuu ka adkaan doono kii hore, oo kooxda looga xoreeyay deegaano iyo degmooyin ay sanado badan ka talinaysay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Haweenka Soomaaliyeed ayaa maanta qaaday tallaabo culus oo deg-deg ah, kadib markii ay waayeen xilka wasiirka haweenka oo uu maalin kahor ra’iisul wasaaraha Soomaaliya u magacaabay General Bashiir Goobe.

Warqad cabasho ah oo ay soo saareen dhaqdhaqaaqa Sinnaanta ee Jandarka Soomaaliya oo ay ku mideysan yihiin ku dhowaad 8 kun oo haween ah ayaa la gudbiyay ra’iisul wasaaraha, taas oo ay gabdhaha uga cabanayaan guud ahaan kuraasta ay waayeen.

Qoraalkan ayaa sidoo kale la ogeysiiyay madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, waxayna haweenka ku ku muujiyeen in cabashooda la xiriirta magacaabistii ugu dambeysay ee wasaaradda haweenka ee loo dhiibay General Bashiir Goobe.

Haweenka Soomaaliyeed ee gudbiyay cabashadan ayaa ku dooday in markii hore xukuumadda DanQaran ay ka ahaayeen 12%, haddase ay ka yihiin 9%, waxaana waayeen labo kursi oo uu ku jiro kursigoodii gaarka ahaan wasiirka haweenka.

“Ra’iisul Wasaare, annaga oo ah Dhaqdhaqaaqa Somali Gender Equity Movement oo loo soo gaabiyo SGEM, Guddiga Golaha Sare iyo xubnahiisa oo ku dhawaad 8,000 oo haween Soomaaliyeed oo mar kasta u taagan ilaalinta xuquuda haweenka waxaan ka soo horjeednaa, cambaareyneynaa, aadna uga xunnahay jagooyinka haweenka Soomaaliyeed oo markii horeba hooseeyey in qaar badan si xawli ah rag loogu beddelayo” ayaa lagu yiri qoraalka ay direen haweenka Soonaaliyeed ee cabashada ah.

Sidoo kale waxa ay nasiib darro ku tilmeemay in rag la siiyo jagooyinka ay ku fadhiyeen gabdhaha, taas oo hoos dhigtay qoondada loo qorsheeyay haweenka.

“Mudane Ra’iisul Wasaare, waxaa nasiib darro ah in Golaha Wasiirada oo ka kooban 75 xubnood ay markii horeba 9 kaliya (12%) haween ahaayeen, maalintii shalayna ay haweenku lumiyeen hal wasiir iyo hal wasiiru dowle oo ay hadda hoos ugu dhaceen 7 (9%)” ayaa mar kale lagu yiri qoraalka.

Waxaa kale oo lasii raaciyay “Illaa iyo hadda jagooyinka ay ku fadhiyeen haween Soomaaliyeed oo rag la siiyey waxaa ka mid ah:-

Wasiiradda Wasaaradda Haweenka iyo Horumarinta Xuquuqul Insaanka, Wasiru Dowlaha Wasaaradda Dhalinyarada iyo Isboortiga, Taliye ku Xigeenka Ciidamada Booliska, Xisaabiyaha Guud, Gudoomiye ku Xigeenka Bangiga Dhexe, Ku Xigeenka Xoghayaha Joogtada ah ee Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha,iyo Agaasimaha Maaliyadda ee Wasaarada Beeraha aheydna sii hayaha Xoghayaha Guud”.

“Ra’iisul Wasaare, waxaa kale oo jira in labo haween ah laga hor-istaagay in ay u tartamaan jagooyinka caalamiga ah ee Guddoomiyaha Ururka Midowga Afrika iyo Madaxwaynaha Baarlamaanka Adduunka” ayaa lasii raaciyay qoraalka.

Waxaa kale oo ay haweenku ay si toos ah u dalbadee in xubnaha Xildhibaannada ee dowladda federaalka ay u magacaabayso Ururka Bulshada Bariga Afrika in laga siiyo 4 xubnood 9-ka Mudane, maadaama ay hoos u dhacday tiradii ay ka haysteen dowladda dederaalka, sida ay hadalka u dhigeen.

“Waxaa soo jeedineynaa talooyinka soo socdo: In jagooyinka haweenka laga qaaday loogu beddelo kuwo u dhigma iyo in ka badan si loo helo isku-dheelitirnaasho, cadaalad iyo dowlad loo dhanyahay. In 9-ka xildhibaan ee loo magacaabi doono Bulshada Bariga Afrika ay ugu yaraan 4 haween noqdaan.” ayaa lagu soo gabagabeeyay qoraalka SGEM.

Muqdisho (Caasimada Online) – Baarlamaanka Turkiga ayaa ansixiyey mooshin ka yimid madaxweyne Erdogan, kaasoo askar milateri ah loogu daabulayo Soomaaliya muddo laba sano ah, si ay gacan uga gaystaan amniga, gaar ahaan la-dagaalanka argagixisada iyo khataraha kale, sida ay labada dal ku wada gaareen heshiis iskaashi difaac ah.

Mooshinka oo uu saxiixay madaxweyne Racep Tayyip Erdogan ayaa waxa uu sheegayaa in Turkigu uu ciidanka Soomaaliya u fidinayo tababar, kaalmo iyo talo muddo 10 sano ah, si loo xaqiijiyo amniga, deganaanshaha iyo dib u qaabaynta ciidanka qaranka.

Baarlamaanka Turkiga ayaa ansixiyey mooshinkaas oo ka yimid madaxweyne Erdogan, kaasoo askar milateri ah loogu daabulayo Soomaaliya, sida ay qortay warbaahinta ku hadasha afka dawladda Turkiga wuxuu mooshinkaan iftiiminayaa in tan iyo 2009 ay milateriga Turkigu si firfircoon uga qayb qaadanayeem taageerada caalamiga ah ee lagula dagaallamayo burcad-badeedda iyo falalka argagixiso ee gacanka cadmeed, meelaha ka baxsan xeebaha Soomaaliya, sida badda Arabiya iyo gobollada u dhow-dhow.

“Hadafka ayaa la jaanqaadaya qorshaha horumarinta amniga Soomaaliya ee lagu qaatay shirkii amniga ee Soomaaliya ee Turkiga uu ku martigeliyey New York 12 Diseembar 2023, waxaana looga gol leeyahay in Soomaaliya mustaqbalka dhow si buuxda u qaaddo mas’uuliyadda amnigeeda” ayaa lagu yiri qoraalka warbaahinta Turkiga.

Cabdirashiid Xaashi oo agaasime ka soo noqday machadka Cilmibaarista ee Heritage, horena cilmi baaris ugu sameeyey arrintan ayaa sheegay in heshiiskii amniga ee dhawaan dhex maray Soomaaliya iyo Turkiga iyo isku soo dhawaanshaha labada dal ee dhowr iyo tobankii sano ee u dambeeyey uu fursad weyn siinayo ganacsatada Turkiga iyo guud ahaan dowladda Turkiga oo Afrika ka soo geli karta Soomaaliya.

“Xiriirka labada dal markii uu billowday waxaan ahaa cilmi baare, Turkiga 2011 waan waraystay, ganacsatadooda waxay igu yiraahdeen ‘waxaan rabnaa in Soomaaliya ay noqoto halka aan Afrika ka soo galayno, maadaama aan haysano badeecad ka jaban tan Yurub, kana tayo fiican tan Shiinaha’ maadaama Soomaaliya ay xilligaas dhibaato ka jirtay, markii aan u baahannayna ay noo yimaadeen, hadana ay xerada ugu weyn ku leeyihiin Soomaaliya in ay ciidanka nala dhisaan, baddana nala waardiyeeyaan, cid uga xanaaqi karta ma jirto,” ayuu yiri Cabdirashiid Xaashi.

Ciidanka Turkiga ee imaanaya Soomaaliya wuxuu Cabdirashiid Xaashi oo u waramay BBC ku xiray sida ay noqon doonaan danaha istaraatijiyadeed ee Turkigu uu ka leeyahay Soomaaliya, isagoo carrabka ku dhuftay in Soomaaliya ay ka codsatay inay ‘in badda looga difaaco cadowga iyo qulqulatooyinka kale’ isla markaana uu horay u jiray heshiis dhaqaale oo labada dal ka dhaxeeya.

Maadaama dhanka Turkiga laga ansixiyey heshiiskii labada dal, horayna baarlamaanka Soomaaliya uu u ansixiyey, waxaa hadda bilaabanaya dhaqan-gelintiisa, waxaana Soomaaliya ku soo wajahan maraakiib dagaal iyo kuwo baaritaan ku sameynaya shidaalka ceegaaga badda Soomaaliya.

Sidoo kale ciidamada Turkiga ayaa imaadoona dalka toddobaadyada iyo bilaha soo socda, waxayna saldhigyo ka sameysa doonaan gudaha badda, beriga iyo xeebaha, sida dhulkii Iskuul Buuluusiya ee Muqdisho oo dhowaan qabuurihii ku aasnaa laga soo fagay.

Sidoo kale waxaa jira saldhigyo kale oo xogaha hordhaca ah ay sheegayaan in ciidamada Turkiga ay ka sameysa doonaan Hobyo, Kismaayo, Baraawe, Seylac iyo goobo kale oo istiraatiiji ah oo laga ilaali karo badda Soomaaliya.

Sidoo kale ciidamada Turkiga waxay ka qeyb qaada doonaan dagaalka Al-Shabaab, si gaar ah duqeymaha, tababarrada oo markii horaba socday iyo daboolidda baahiyaha militeri ee ciidamada Soomaaliya ay wajahayaan.

Ottawa (Caasimada Online) – Allaha u naxariistee waxaa xalay dalka Canada ku geeriyooday Axmed Cilmi Guure, oo ka mid ahaa duuliyyeaashi hore ee shirkadda Somali Airline, kaas oo muddo ku xanuusanaa halkaasi.

Axmed Cilmi guure, ayaa sidoo kale ahaa aas-aasaha Website-ka Hiiraan Online, waxaana geeridiisa ay aad u qabsatay baraha bulshada ee Soomaalida.

Marxuumka ayaa ifka kaga tagay xaas, todoba carruur ah iyo laba carruur ah oo ay usii dhaleen.

Hoose ka akhriso taariikh nololeedkiisa:-

Axmed Xaaji Cilmi Guure  waxa uu ku dhashay magaalada Jalalaqsi ee gobolka Hiiraan, sanadkii 1956. Noloshiisii hore waxaa uu kusoo qaatay magaalada Beledweyne.

Marxuumku waxa uu waxbarashadiisa badi kusoo qaatay magaalada Muqdisho. Intii  uu ku jiray waxbarashadiisa, Axmed Xaaji Cilmi Guure waxaa lagu soo tababaray duuliye diyaaradeed xarunta caanka ah ee Lufthansa Aviation Training Centre oo ku taal magaalada Bremen ee dalka Jarmalka. Markii uu dalka dib ugu laabtay wuxuu ka howlgalay shirkaddii diyaaradaha ee Somali Airlines.

Geesinimadiisa iyo degenaanshihiisa waxaa la tijaabiyay 1991-kii markii diyaarad uu ka raacay Muqdisho kuna socotay Jabuuti lagu afduubtay dagaaladii sokeeye ee Soomaaliya, taasoo uu si nabad galyada ah uga soo dajiyay diyaaradaas garoonka diyaaradaha ee Luuq, iyadoo aysan jirin wax dhibaato ah oo soo gaaray rakaabkii saarnaa. Waxayna daliil u ahayd xirfadiisa iyo deganaanshiyihiisa.

Dagaalkii sokeeye ee dalka, Axmed iyo qoyskiisii waxay u guureen dalka Canada 1992, halkaas oo uu kasii bilaabay waxbarashadiisa cilmiga kombuyuutarka ee kuliyada Algonquin ee Ottawa, isaga oo aakhirkii boos ka helay shabakadaha Nortel, wakhtigaas oo ah meesha ugu saraysa ee warshadaha isgaadhsiinta ee Canada.

1999kii, ayuu Axmed arkay fursad in uu qaaradaha iskugu xiri karo, iskuna soo dhawaynayo qurba-joogta Soomaaliyeed. Waxaana uu aas aasay shakabada Hiiraan Online, taasoo uu dhidibada ugu taagay Ottowa, July 1, 1999.

Waxay ahayd tallaabo waqtigeedii kusoo aadday, waxayna holbowle u noqotay Madal lagu soo bandhigayay shirkii Nabadda Soomaaliya ee 2000 ee lagu qabtay magaalada Carta ee dalka Jabuuti.

Sidoo kale riyadiisa ah in uu dib u yagleelo Somali Airlines ayaa ku kaliftay inuu sanadkii 2019 uu shahaadada Master-ka ee Maamulka Hawada ka qaato Jaamacadda Coventry, waxaana aqoontiisa aqoonsatay Wasaaradda Gaadiidka ee Soomaaliya, isagoo la taliye sare ka noqday, isagoo si hagar la’aan ah uga shaqeynayay hiigsigiisa

Kismaayo (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya howlgal qorsheysan oo gelinkii dambe ee shalay ciidamada Guutada Bir-jeex ee Daraawiishta ka sameeyeen dhul howdka ah ee ku yaalla gobolka Jubbada Hoose, kaas oo lagu beegsaday Al-Shabaab.

Ciidamada ayaa weerar culus ku qaaday galbeedka deegaanka Buulo-xaaji, halkaas oo ay ku beegsadeen saddex xubnood oo ka tirsanaa maleeshiyaadka Al-Shabaab, kuwaas oo qayb ka ahaa weerarkii ay todobaadkii soo qaadeen xubnaha kooxda Al-Shabaab.

Qoraal kooban oo laga soo saaray howlgalkan ayaa waxaa lagu sheegay in la dilay 2 xubnood mid kalena la dhaawacay, kadibna lasoo qabtay.

Sidoo kale ciidamada ayaa soo furtay hubka ay wateen xubnahaas oo ku dhuumaaleysanayay meel u dhow deegaanka Buulo-xaaji ee gobolka Jubbada Hoose.

“Geesiyaasha Guutada Bir-jeex ee ciidanka Daraawiishta Jubbaland waxa ay meel howd ah oo dhinaca galbeed ka xigta deegaanka Buulo-Xaaji ka heleen sadex dhagar qabe oo hubaysan oo qeyb ka ahaa weerarkii ay ku jabeen kuwaas oo waayahaanba ku dhuumanayay howdka” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Sidoo kale wuxuu qoraalka intaasi kusii daray “Waxaa u-suuragashay in labana ay khaarijiyaan midna ay dhaawac ku qabteen kaas oo hadda lagu hayo goob caafimaad oo ciidamada gaar u ah, sidoo kale hubkii ay wateena waa laga furtay”.

Xaaladda ayaa sidoo kale maanta kacsan, waxaana dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo laga dareemayaa aagga magaalada Kismaayo oo ay ka socdaan howlgallo culus.

Dhinaca kale ma jiro illaa iyo hadda wax hadal ah oo kasoo baxay kooxda Al-Shabaab oo ku aadan howlgalkaas ee guulaha ka sheegteen ciidanka Daraawiishta Jubbaland.

Maalmihii u dambeeyay waxaa Jubbooyinka ka dhacayay dagaallo xoogan oo khasaare culus lagu gaarsiiyay maleeshiyaadka Al-Shabaab oo ku xoogan gobolladaasi.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta Muqdisho ka furay Shirweynaha Culimada Soomaaliyeed, kaas oo ay soo qaban qaabisay wasaaradda diinta iyo awqaafka ee dowladda Soomaaliya.

Shirweynaha Culimada oo la qabanayo sanadkiisa labaad ayaa waxaa ka qeyb galaya Culimo Soomaaliyeed oo isaga kala timid dalka iyo dibaddiisa.

Sanadkan ayaa waxaa shirka diiradda lagu saarayaa midnimada iyo wadajirka dadka Soomaaliyeed, waxaana Hal-ku-dhig looga dhigay (Soomaali mid ah).

Madaxweynaha Xasan Sheekh Maxamuud oo furitaanka khudbad dheer ka jeediyay ayaa ugu baaqay cuilmada Soomaaliyeed inay midoobaan, isla markaana ay qaataan kaalintooda wacyigelinta ee ku aadan dalka iyo dadka Soomaaliyeed.

Sidoo kale waxaa shirka ka hadlay culimo kala duwan oo ku jiro guddoomiyaha hay’adda culimada Soomaaliyeed Sheekh Bashiir Axmed Salaad oo sheegay in shirkooda ay uga hadli doonaan arrimo xasaasi ah, ayna kasoo saari doono go’aanno wax ku ool ah.

“Shirkani waa shirkii ay culimadu run isugu sheegi lahayd ummaddana run loogu sheegi lahaa”” ayuu madasha ka yiri Sheekh Bashiir Axmed Salaad.

Shirkii culimada ayaa sanadkii hore waxaa lagu bogaadiyey howgallada xoreynta dalka iyo dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab sidoo kale Culimada ayaa isku raacay in dagaalka ka dhanka ah Khawaarijta uu yahay Jihaad, ayna tahay in laga wada qayb-qaato.

Si kastaba, shirka ayaa hadana sanadkan kusoo aaday, ayada oo weli dalka uu ku jiro marxalad dagaal, isla markaana deegaanno badan laga xoreeyay kooxda Al-Shabaab.

Muqdisho (Caasimada Online) – Gudiga fulinta ee ciyaaraha fudud ayaa kulan ay yeesheen waxaa ka soo baxday in shaqo joojin lagu sameeyo guddoomiyihii ciyaaraha fudud ee Soomaaliya Faarax Cali Macalin.

Guddoomiye Faarax oo hadda howlo shaqo u jooga dalka Faransiiska  gaar ahaan caasimaddiisa Paris, ayaa shaqada laga joojiyey kadib markii ay arrintiisa ka fariisteen xubno guddi ah.

Faarax Cali Macallin oo ku sugan Paris ayaa u waramay idaacadda VOA, wuxuuna kq jawaabay xil ka qaadista lagu sameeyey, sidoo kale wuxuu faahfaahin ka bixiyey  sida ay howlaha ciyaaraha Olombikadu uga socdaan magaalada Paris iyo ka qeybgalka Soomaaliya ee ciyaarahaasi.

Guddoomiye Faarax ayaa sheegay in isagoo shaqo ku maqan ay inqilaabeen xubno ka tirsan guddiga, balse wuxuu ku dooday in sharciga ay ku shaqeeyaan uusan dhigeyn sida ay wax u dhaceen, isagoo tallaabadii shaqada looga joojiyey ku tilmaamay dhabarjebin ku tahay dadaalka Soomaaliya ay ku bixineyso inay natiijo ka gaarto ciyaaraha Olonbikada ee Paris ka socda.

Mustaf Cabdicasiis Maxamed ayaa laga dhigay sii hayaha guddoomiyaha xiriirka ciyaaraha fudud oo sidoo kalena ah ku xigeenka guddoomiyaha guddiga.

Xiriirka ciyaaraha fudud ee Soomaaliya ayaa ciyaartoy u diray magaalada Paris ee dalka Faransiiska, halkaas waxay uga qeyb gelayaan ciyaaraha caalami ah ee Olombikada, ku simaha guddoomiyaha ayaa la weydiiyey sida lagu soo xulay ciyaartoydaan iyo howlaha horyaalla.

Guddoomiyaha shaqada laga jooyey ee Faarax Cali Macalin ayaa hogaaminaya ciyaartooyda Soomaaliya ee ka qeybgaleysa ciyaaraha Olombikada ee Paris ka dhacaya.

Hoos ka dhageyso wareysigiisa

Muqdisho (Caasimada Online) –Maxkamadda gobolka Banaadir ayaa bilowday maxkamadeynta nin agaasime ka ahaa mid ka mid ah wasaaradaha dowlad goboleedka Koonfur Galbeed, kaas oo loo heysto inuu la shaqeeyey Khawaarijta Al-Shabaab.

Ninkaas oo lagu magacaabo Cabdinuur Fooley ayaa loo heystaa inuu akoon u furay kooxda Al-Shabaab oo u soo dhexmartay nin ay qaraabo yihiin, balse hadda uusan garaneyn meel uu jiro.

Guddoomiyaha Maxkamadda Salax Dabaan ayaa su’aalo adag weydiiyey Agaasimaha lasoo taagay maxkamadda, balse wuxuu ku guul dareystay inuu iska furto kiiskaan adag ee uu ku jiro.

Cabdinuur ayaa xitaa garan waayey abtiriska ninka uu sheegay inay qaraabo yihiin oo Akoon uu uga furay Salaam Bank.

Dowladda ayaa ogaatay in akoonkaas la marsiiyey lacag badan oo Shabaab ay leeyihiin, ayaa Baydhaba ka soo qabatay Agaasime Cabdinuur oo maxkamadeyntiisu ay ka socoto Muqdisho.

Guddoomiyaha Maxkamadda ayaa eedeysanaha weydiiyey halka uu ku nool yahay ninka uu akoonka u furay ee qaraabada ay yihiin, wuxuuna ku jawaabay in markii ugu war-dambeysay uu ganacsi ku leeyahaa deegaan hoos taga degmada Diinsoor ee gobolka Bay.

Sidoo kale waxaa la weydiiyey magaca ninka uu akoonka u furay ee qaraabadiisa uu ku sheegay, balse wuxuu garan waayey magaca dhameystiran iyo halka ay qaraabo ka noqdeen.

Maxkamadda ayaa la horkeenay cadeymo sawirro wata oo muujinaya nin agaasime Cabdinuur uu qaneecadiisa ku furay akoonkaas ay Shabaab lacagaha ku shubteen, balse maanta uusan garaneyn ninkii uu u furay.

Agaasime Cabdinuur Fooley waxaa weli socota maxkamadeyntiisa, waxaana suurtagal ah in maalmaha soo socda mar kale la hor keeno maxkamadda, sidoo kale waxaa soo bixi kara xukun adag oo Cabdinuur uu ku muteysa karo kiiskaan xasaasiga ah.

Dowladda Soomaaliya dhinacyada ay kala dagaalameyso Al-shabaab waxaa kamid ah dhanka maaliyadda, waxaana aad loo baacsadaa akoonada ay lacagaha dhigtaan, dadka u fura, dadka lacagaha ugu dira iyo dadka ay lacagaha u dhiibtaan, sidaan oo kale ayaa marar badan maxkamadaha dalka loo horgeeyey loona xukumay dad lagu helay inay la shaqeeyeen Al-Shabaab.

Hoos ka daawo

Gaalkacyo (Caasimada Online) – Ciidanka Booliska gobolka Mudug ayaa gacanta ku soo dhigay eedaysane loo haysto dilka macalin reer Boorama.

Taliska ciidanka booliska ayaa sheegay in ninkan lagu soo qabtay howl-gal ay ciidamada ka sameeyeen sameeyeen degaanka Seemade oo ka tirsan degmada Jariiban.

“Ciidanka Booliska gobolka Mudug ayaa howlgal ay sameyeen gacanta kuso dhigey eedaysane dil ka gaystay deegaanka Seemade degmada Jariiban ee gobolka Mudug,” ayaa lagu yiri qoraalka taliska booliska gobolka Mudug

Eedaysane Axmed Maxamuud Maxamed ayaa loo haystaa in uu Jimcihii 26-ka July dil u geystay marxuum Macallin Xamae Muuse Ducaale, oo kasoo jeeda gobolka Awdal, gaar ahaan Boorama, sida ku cad qoraalka taliska booliska gobolka.

“Eedaysanahan oo lagu magacaabo Axmed maxamud maxamed ayaa Maalinkii Jumcaha ee 26 July. Dil ugaystay Allaha unaxariistee Marxuum Macalin Xamse muse Ducale,” ayaa markale lagu yiri qoraalk kasoo baxay booliska.

Waxa uu intaas kusii daray “Eedaysanaha ayaa hada ku jira gacanta ciidanka Booliska waxaana lageeyay Xabsiga dhexe ee magalada Galkacyo.”

Taliska ayaa ugu dambeyntiina u mahad-celiyay ehelka eedaysaha iyo odayaasha deegaanka oo door muhiima kulahaa soo qabashada eedaysanaha kuna gacan siiyay ciiddanka booliska.

Hargeysa (Caasimada Online) – Xukuumadda Somaliland ayaa shaacisay inay gacanta ku dhigtay shaqsiyaad si weyn loo raadinayay oo ka tirsan Xuutiyiinta Yemen.

Somaliland aya qaar kamid ah warbaahinta dibadda la wadaagtay in ciidankeeda ammaanka ay gacanta ku dhigeen shaqsiyaadkaasi oo si weyn uu uraadinayay Mareykanka.

Raggan la sheegay inay qabatay Somaliland ayaa lagu magacaaba Waal Muhamad Saed iyo Haji Omar Ahmed, sida uu qoray wargeyska Intelli Times ee laga leeyahay Israel, soona xiganaya saraakiisha amniga maamulka.

Labadan nin ayaa la sheegay inay caan ku lahaayeen ka ganacsiga hubka sharci darrada ah iyo taageerada kooxaha Islaamiyiinta ah ee ka dagaalama qaybo kamid ah bariga dhexe iyo Afrika.

Si madax-banaan looma xaqiijin karo sheegashada Somaliland ee inay gacanta kusoo dhigeen shaqsiyaadkan sida weyn loo raadinayo, maadaama aysan jirin meel uu maamulka kusoo bandhigay raggaas.

Sidoo kale ma jiro wax war ah oo kasoo baxay dalalkii raadinayey raggaasi oo Mareykanku ugu horreeyo.

Tallaabadan ayaa durba loo arkaa mid saamayn ku yeelan doonta ammaanka gobolka maadaama Xuutiyiintu awooddaan inay duqaymo la beegsadaan gacanka cadmeed.

Si kastaba, arrintaan ayaa imaneysa xilli uu Imaaraadka Carabta ka walaacsan yahay hantida ka taalla Berbera iyo saamaynta ka dhan karta tallaabooyinka Somaliland ku soo jiidanayso indhaha caalamka, oo ay qeyb ka tahay sheegashadan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa maanta magaalada Muqdisho ka qabsoomay kukan xasaasi ah oo looga hadlayo tallaabada xigta ee dowladda ee deegaanadii laga xoreeyay kooxda Al-Shabaab.

Shirkan oo uu guddoomiyay ra’iisul wasaare ku-xigeenka xukuumadda federaalka Soomaaliya Saalax Axmed Jaamac ayaa diirada lagu saaray isku dubarridka barnaamijka xasilinta.

Shirkan oo looga arrinsanayo horumaradii laga sameeyey barnaamijka xasilinta ee dawladdu hoggaamiso, kaasi oo lagu gaarsiiyo adeegyada bulshada, maamul-dhiska, amniga iyo caddaaladda deegaannadii dhowaan laga xoreeyey kooxda Al-Shabaab.

Shirkan ayaa sidoo kale lagu falan-qeynayaa u diyaar-garowga wejiga labaad ee hawl-gallada dib-u-xoreynta ee ka socda qaybo kamid ah dalka.

Wasiirka arrimaha gudaha Cali Xoosh oo halkaasi ka hadlay ayaa sheegay in dowladda ay deegaano badan gaarsiiyeen barnaamijka xasillinta oo muhiim u ah deegaannada la qabtya.

“Barnaamijka Xasilinta waxaan gaarsiinay deegaanno badan oo cadowga laga xoreeyay, waxaana taas ku mahadsan Ciidanka Qaranka,” ayuu yiri wasiir Xoosh.

Dhinaca kale, guddoomiyaha hay’adda SODMA Maxamuud Macallin oo isna halkaasi ka hadlay ayaa sheegay in ay barbar socdaan barnaamijka xasillinta gargaar gaarsiinta shacabka ku nool deegaannada la xoreeyay

“Waxaan si xoog leh uga shaqeynay deegaannadii la xoreeyay innaga oo gaarsiinay caawinaad dadka rayidka ah taas oo qeyb ka ah barnaamijka xasilinta,” ayuu yiri guddoomiyaha SODMA.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Isu Tegga Imaaraadka Carabta ayaa maanta qaaday tallaabo culus oo ay ku xoojineyso xiriirka Soomaaliya, waxaana maanta xafiis cusub oo muhiim u ah xiriirkaas ka furtay magaalada caasimada ah ee Muqdisho.

Safiirka Imaaraadka u qaabilsan arrimaha Soomaaliya, Axmed Jumca Rumeythi ayaa maanta magaalada Muqdisho ka daah-furay xarunta bixinta dal ku galka, taas oo hadda kadib dadka Soomaaliyeed ay ka qaadan doonaan visaha.

Danjire Axmed Jumca Rumeythi ayaa shaaca ka qaaday in furitaanka xaruntan ay kamid ka tahay xoojinta xiriirka Soomaaliya iyo Imaaraadka Carabta, ayna ka go’an tahay inay sii hormariyaan iskaashiga ka dhexeeya labada dhinac.

Xaruntan cusub ayaa waxa waxa ay noqonaysaa qunsuliyaddii ugu horreysay oo Imaaraadka Carabta ka furo magaalada Muqdisho tan iyo burburkii dalka kadib.

Imaaraadka ayaa kamid ah dowladaha Carbeed ee haatan xiriirka wanaagsan la leh dowladda federaalka, wuxuuna xiriirka sii ballaartay kadib dib u doorashadii madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ee 15-kii May sanadkii 2022-kii.

Dowladda Imaaraadka ayaa Soomaaliya ka taageerto dhinacyada dhaqaalaha, bani’aadanimada iyo ciidamada, waxayna saldhig ku leeyahay magaalada Muqdisho, kaas oo ay joogaan saraakiil sar sare oo tababaro siiya ciidamo ka tirsan dowladda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Afhayeenka Booliska Soomaaliyeed Cabdifitaax Aadan Xasan oo la hadlay warbaahinta ayaa ka warbixiyay howlgal burburin ah oo ay ciidamada ammaanka saaka ka sameeyeen degmada Boondheere ee gobolka Banaadir.

Cabdifitaax ayaa sheegay in dowladda Soomaaliyeed ay la wareegtay xarunta wasaaradda arrimaha gudaha oo ku taalla degmada Boondheere, si loogu shaqeeyo dadweynaha Soomaaliyeed, maadaama ay dageyso wasaaradda arrimaha gudaha.

“Waxaan rabaa inaan u sheego bulshada Soomaaliyeed xarunt wasaaradda arrimaha JFF ee ku taallay degmada Boondheere agagaarka Jubba ay lahayd wasaaradda arrimaha gudaha oo ahayd xarun loogu adeegi jiray bulshada in saaka ay la wareegtay dowladda Soomaaliyeed” ayuu yiri afhayeenka ciidanka Booliska Soomaaliyeed.

Sidoo kale afhayeenka ayaa xusay in dib loo dhisayo xaruntan, isla markaana uu diyaar yahay mashruucii dib loogu hirgelin lahaa xarunta wasaaradda, si ay u shaqeyso.

Afhayeenka ayaa sidoo kale u mahadcliyay shacabkii daganaa dhulkan saaka la burburiyay, kuwaas oo ugu dameyn laga raray xarunta oo muddo ay daganaayeen.

Dhinaca kale afhayeenka Booliska ayaa digniin u diray dadka weli degan dhulka danta guud, wuxuuna sheegay in looga baahan yahay inay ka guuraan, isaga oo ugu baaqay inay lamid noqdaan shacabka saaka oo uu tilmaamay inay si nabad ah ku guureen.

Dowladda Soomaaliya ayaa horay sidan oo kale u burburisay xaafadda Dab-damiska oo ahayd dhul dan-guud ah, waxaana laga raray shacabkii daganaa halkaasi.

Todobaadkii hore sidoo kale waxaa la burburiyay xaafad kale oo ku taalla deegaanka Ceelasha Biyaha ee duleedka magaalada Muqdisho, kadib markii gabar uu dhalay Maxamed Siyaad Barre loo xukumay dhul ku yaalla halkaas oo ay daganaayeen dad shacab ah, waxaana weli taagan xiisad ka dhalatay burburinta lagu sameeyay halkaas.

Muqdisho (Caasimada Online) –  Xildhibaan Saadaq Cabdullahi Cabdi oo ka tirsan mudanayaasha baarlamaanka Soomaaliya ayaa weerar culus oo dhanka afka ah ku qaaday xukuumadda DanQaran ee uu hoggaamiyo ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre.

Xildhibaanka ayaa si gaar ah eedeyn culus ugu jeediyay madaxweynaha iyo ra’iisul wasaaraha, wuxuuna sheegay inay awood tir ku sameeyeen wasaaradaha muhiimka ah ee dowladda.

Saadaq ayaa shaaca ka qaaday in la cuuryaamiyay 4 wasaaradood oo kala ah amniga, gaashaandhigga, arrimaha dibadda iyo maaliyadda, waxana uu tilmaamay in wasiirada la hoos geeyay shaqsiyaad kale iyo shirkado, kuwaas oo qabanayo shaqooyinka muhiimka ah ee wasaaradahaasi, sida uu hadalka u dhigay.

“Wasaaradaha qaranka, gaar ahaan kuwooda muhiimka ah sida gaashaandhigga iyo amniga, maaliyadda iyo arrimaha dibadda oo ay ahayd in qaranka loogu adeego waxaa laga qaaday awoodihii ay lahaayeen waxaana laga dhex abuuray awoodo kale oo qarsoon sida hay’ado iyo wakiilo idman” ayuu yiri xildhibaan Saadaq Cabdullahi Cabdi.

Sidoo kale wuxuu kusii daray “Waxaa kale oo oo jira shirkado qandaraaslayaal ah oo shaqadii wasaaradahaas la wareegay, waxayna galeen heshiisyo amni oo qarsoodi ah oo golayaasha dowladda aan la keenin”

Xildhibaanka oo hadalkan ka jeediyay baarlamaanka dhexdiisa ayaa sheegay in wax shaqo ah aysan heyn wasiirada qaar, isla markaana aysan heyn wax maamuliyad ah, balse kaliya ay ku magcaaban yihiin wasaaradaha ay joogaan.

“Madaxda wasaaradaha waxa ay maamulaan qolfoof maran maamul ahaan iyo maaliyad ahaanba” ayuu mar kale yiri xildhibaanku.

Horay ayaa eeddaan oo kale waxaa u jeediyay xubnaha mucaaradka oo sheegay in madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu isku soo koobay awooddii dalka oo dhan.