Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha XFS Xamse Cabdi Bare ayaa Wasiiru -dowlaha Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah Cali Maxamed Cumar (Cali Balcad) u magacaabay xil cusub.

Cali Balcad ayaa loo magacaabay u qeybsanaha Arrimaha xiriirka Bulshada Bariga Afrika oo Soomaaliya si rasmi ah ay ugu biirtay dabayaaqada sanaddkii dhammaaday.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa dikreetada uu ku magacaabay Cali Balcad ku sheegay in xilka loo magacaabay wasiiru dowlaha uu muhiim u yahay Soomaaliya.

Sidoo kale, Xamza ayaa warqadda magacaabidda ku sheegay in Madaxweyne Xasan Sheekh uu kala tashaday.

Dikreetadaan laguma cadeyn in Cali Balcad uu sii ahaan doono wasiiru dowlaha wasaaradda arrimaha dibadda iyo in xilkaas laga qaaday toona.

Wasiir Cali Balcad ayaa muddo kusime ka ahaa wasaaradda arrimaha dibadda intii aan loo magacaabin wasiir Axmed Macalin Fiqi, hada warar soo baxaya waxay sheegayaan inay isku dhaceen Fiqi.

Sidoo kale Cali Balcad wuxuu saaxiib dhow la yahay madaxweynaha dalka Xasan Sheekh Maxamuud, sidoo kale Cali Balcad ayaa awood badan ku lahaa wasaaradda markii uu joogay Wasiirkii hore Abshir Haruuse.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wararka aan ka helayno dagaal qaraar oo shalay maleeshiyo beeleed ku dhex-maray galbeedka gobolka Mudug ayaa waxay sheegayaan in weli dhinacyadu is horfadhiyaan.

Labada beelood ee dagaalka u dhaxeeyo ayaa weli isku horfadhiya deegaanaddii ay shalay ku dagaalameen, iyada oo mararka qaarna la maqlayo rasaas teel-teel ah, sida ay Caasimada Online u sheegeen dadka deegaanka.

Waxaa sidoo kale socda dadaallo ay wadaan maamullada Puntland iyo Galmudug oo ku aaddan sidii xabadda loo joojin lahaa, islamarkaana xiisadda labada beel ee walaalaha ah loogu soo dabaali lahaa jawi nabdoon oo wada-hadal lagu xaliyo.

Dagaalka dib uga qarxay galbeedka gobolka Mudug ayaa waxaa ka dhashay dhimasho iyo dhaawac horleh oo labada dhinac ah, waxaana lasoo warinayaa in colaaddan salka ku hayso dhul daaqsimeed halkaasi ku yaalla.

Waxaa magaalada Gaalkacyo saacadihii u dambeeyay ka socday kulmo labada maamul ee Puntland iyo Galmudug ay uga hadlayeen sidii loo soo afjari lahaa colaaddaan, xilli ay dowladda federaalka Soomaaliya ay ku baaqday in deg deg loo joojiyo dagaalka u dhaxeeya beelaha walaalaha ah.

Wasaaradda arrimaha gudaha, federaalka iyo dib u heshiisiinta oo shalay bayaan soo saartay ayaa waxay muujisay sida ay uga walaacsan tahay dagaalka beelaha walaalaha ah ku dhex-maraya deegaanno ka tirsan gobolka Mudug.

“Wasaaradda waxay ka walaacsan tahay dagaalka beelaha walaalaha ah ku dhex-maraya deegaannada; Jiicboor, Saxo-Qurun iyo Meygaagta, ee ka tirsan gobolka Mudug. Waxaan ugu baaqeynaa in ay si deg deg ah u joojiyaan colaadda islamarkaana ay fursad siiyaan nabadda iyo wada-hadalka.”

Sidoo kale wasaaradda ayaa waxay ka codsatay odayaasha dhaqanka, culimaa’udiinka iyo bulshada inteeda kale inay nabadda u istaagaan oo ay kaalintooda ka qaataan sidii colaadda loo joojin lahaa.

Gobollada dhexe ayaa waxaa kusoo laab-laabtay dagaal beeleedyada, kuwaas oo gaystay khasaare aad u xoogan oo laga baaqsan karey, waxayn kusoo aadayaan xilli ay weli howl-gallo ka dhan ah Al-Shabaab ka socdaan Galgaduud iyo Mudug.

Garoowe (Caasimada Online) – Maamulka Puntland ayaa qaaday tallaabo deg deg ah kadib dagaalkii saaka dib uga qarxay galbeedka gobolka Mudug.

Puntland ayaa deegaanka colaadda kasoo cusboonaatay isla maanta u diray wafdi goleyaasha dowladda ah, sida ay shaacisay Madaxtooyadda maamulka Puntlnad.

Ku-simaha madaxwaynaha dowlad-goboleedka Puntland ahna madaxwayne ku-xigeenka Ilyaas Lugatoor ayaa ku baaqay in colaadda ka socota galbeedka gobolka Mudug la joojiyo sida ugu dhaqsaha badan bilaa shuruud, islamarkaana ugu baaqay beelaha walaalaha ah ay is-xakameeyaan.

“Waxaan ku baaqaynaa in colaada ka socota galbeedka gobolka Mudug la joojiyo shuruud la’aan. Sidaasi darteed waxaan dadka walaalaha ah ee colaadu dhex-martay ugu baaqyna in la is-xakameeyo oo nabadda laga wada-shaqeeyo,” ayaa lagu yiri bayaan kasoo baxay Madaxtooyadda oo ku saxiixna madaxweyne ku-xigeenka maamulka.

Sidoo kale waxaa lagu yiri qoraalka “Si dhakhso loogu joojiyo colaadda oo nabadda loo xoojiyo, waxaana wafdi goleyaasha dowladda ah u dirnay deegaanka, waxaan rajeynayaa in masuuliyiinta Puntland iyo Galmudug ee wada dadaalka nabadeynta ah ay ku guuleystaan xakameynta colaadaasi.”

Madaxweyne ku-xigeenka ayaa sidoo kale waxa uu ka tacsiyeeyay dadkii ku geeriyooday colaadaasi, isaggoo kuwa dhaawacmayna caafimaad deg-deg ah Allah uga baryay.

“Ugu dambeyn waxaan ka tacsiyeeynaynaa dadkii ku geeriyooday colaadaasi, Allaah janadii h ageeyo, kuwa ku dhaawacmayna Allaah ha u booga dhayo Aaamiin.”

Dagaalka saaka oo ahaa mid xoogan ayaa wuxuu dib uga qarxay deegaanka lagu magacaabo Maygaagta, waxaana uu udhexeeya laba beelood oo isku haysta dhul daaqsimeed ku yaalla halkaasi.

Labada dhinac oo horay ugu dagaalamay aaggan ayaa markale saaka is-farasaaray, kadib gurmadyo ay heleen, waxaana dagaalka la’isku adeegsanayaa hubka noocyadiisa kala duwan.

Maamullada Puntlnad iyo Galmudug ayaa dadaal ku bixinaya sidii loo dejin lahaa xaalka, islamarkaana dadka walaalaha ah ee halkaasi ku dagaalsan looga dhex abuuri lahaa jawi xasilloon.

Muqdisho (Caasimada Online) –Madaxweynaha JFS Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta kulan Qado sharaf ah la qaatay mas’uuliyiinta hay’adaha dowladda Federaalka ku matala gobolada Waqooyi ee Somaliland.

Madaxweynaha ayaa la wadaagay masuuliyiinta uu la kulmay dadaalka ay dowladdu ku bixinayso ka hortaga faragelinta shisheeye, ilaalinta madax-bannaanida iyo midnimada dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Madaxweynaha ayaa mas’uuliyiinta ku bogaadiyay doorkooda isku haynta bulshada iyo wadajirka umadda Soomaaliyeed.

Dhankooda siyaasiyiinta ayaa Madaxweynaha la wadaagay inay ku faraxsan yihiin mowqifka uu dowladda ku jaheeyey ee difaaca dalka, gaar ahaan gobollada ay ka soo jeedaan ee Somaliland.

Sidoo kale, siyaasiyiinta Somaliland ayaa madaxweynaha ka balan-qaaday in xeelad kasta ay adeegsa doonaan si looga guuleysto damaca ay Itoobiya ku dooneyso badda Soomaaliya, maadaama ay ka soo jeedaan deegaanka.

Soomaaliya waxaa ka socda munaasabado waaweyn oo lagu xusayo toddobaadka xoriyadda, madaxweyne Xasan Sheekh ayaa marar badan hoosta ka xariiqay in midnimada Soomaaliya ay lama huraan tahay.

Sidoo kale, madaxweyne Xasan Sheekh ayaa raadinaya farsamooyin lagu soo xero geli karo Somaliland, taasi oo maanta uu siyaasiyiintaan uu kala tashaday.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa baaq nabadeed kasoo saaray colaadda kasoo cusboonaatay deegaanno ka tirsan gobolka Mudug.

Dagaalkan oo u dhaxeeyay laba maleeshiyo beeleed ayaa madaxweynihii hore wuxuu ku baaqay in la joojiyo dagaalka, islamarkaana ay nabada qaataan oo gacmaha isqabsadaan.

“Dadka wada dhashay ee isku diinta, dhaqanka iyo ehelka ah ee ku dagaalamaya Galbeedka Gobolka Mudug waxaan u soo jeedinayaa in ay joojiyaan dagaalka sokeeye iyo daadinta dhiggooda, kana fakeraan aakhiradooda iyo adduunkoodaba,” ayuu yiri Farmaajo.

Waxa uu intaas kusii daray “Dagaal sokeeye waa ka soo daaleen dadkeennu, mana jirto cid guul iyo natiijo wanaagsan ka keentay, sidaas awgeed, jidka idiin furan waa in aad gacmaha isqabsataan, wada-hadal iyo walaalnimana ku dhammeysataan wixii khilaaf ah.”

Madaxweynihii hore ayaa sidoo kale wuxuu waxgaradka ugu baaqay inay kaalintooda sida ugu dhaqsaha badan ka qaatan nabadeynta iyo dib u heshiisiinta beelaha walaalaha ee ku dagaalsan Mudug.

“Culumada, odayaasha dhaqanka, iyo waxgaradka waxaan ugu baqaayaa in ay door firfircoon ka qaataan nabadeynta iyo dib u heshiisiinta, dhexdana ay u xirtaan sidii ay xisadda u dejin lahaayeen,” ayuu yiri madaxweynihii hore ee Farmaajo.

Dowladda Federaalka, Galmudug iyo Puntland ayuu iyagna ku adkeeyay “in ay si dhow uga wada-shaqeeyaan nabadaynta iyo joojinta colaadda deegannadan.”

“Waxaan Alle ka baryeynaa in uu qalbigeenna isu soo jeediyo, nabad iyo barwaaqana ku manneysto dalkeenna.”

Gobollada dhexe ayaa waxaa ka socda dagaal beeleedyo kala duwan, kuwaas oo gaystay khasaare aad u xoogan, kuwaas oo ka qarxay meelo kala duwan oo kamid ah gobolladaasi.

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa maanta magaalada Muqdisho laga daah-furay mashruuca Nagaad ee hirgelinta naqshadeynta bulaacadaha iyo biya-mareenada caasimadda, taasi oo muddo badan ay shacabka caasimada ka sugayeen maamulka gobolka.

Mashruucan oo maanta uu ra’iisul wasaare ku-xigeenka Soomaaliya Saalax Axmed Jaamac ka daah-furay xarunta aqalka dowladda hoose ee Xamar, ayaa waxa uu wax badan ka tari doona dhibaatada ka taagan caasimadda xilliyada roobka oo waddooyinkeedu noqdaan biyo dageen.

Ra’iisul wasaare ku-xigeenka oo halkaasi ka hadlay ayaa ka dhawaajiyay in heer qaran oo si wadajir ah la isaga kaashan doonno sidii xal-waara loogu heli lahaa arrimaha bulaacadaha iyo biyo-mareenada magaalada Muqdisho.

Guddoomiye Yuusuf Xuseen Jimcaale (Madaale) ayaa isna madasha ka sheegay in dowladda Hoose ee Xamar ay sanadkaan 2024 hortabin u leedahay xal-u-helida iyo maareynta biyo-mareenada magaalada Muqdisho, isagoona sheegay in sida ugu wanaagsan loogu faa’ideysan doonno mashruuca Nagaad oo uu maal-gelinayo Bangiga Aduunka (World Bank).

Wasiirka Wasaaradda Howlaha Guud ee XFS Cabdisalaan Cabdi Cali iyo Guddoomiye ku-xigeenka howlaha guud ee maamulka gobolka Banaadir Xasan Maxamed Jimcaale oo madasha ka hadlay ayaa dhankooda xusay in si wadajir ah la isaga kaashan doonno dar-dargelinta howlaha Naqshadeynta iyo dhismaha Biyo-mareenada magaalada Muqdisho.

Munaasabadda waxaa goobjoog ka ahaa guddoomiye ku-xigeenka amniga iyo siyaasada maamulka gobolka Banaadir Maxamed Axmed Diiriye (Yabooh), agaasimaha hay’adda UNOPS u qaabilsan arrimaha Soomaaliya Mr. Al’aa iyo madaxda hay’adda Hydro Nova.

Sidoo kale waxaa qeyb ka ahaa; maamulaha guud ee mashruuca Nagaad Maxamed Nuur Xasan, madaxda rugta ganacsiga Soomaaliya, guddoomiyeyaasha degmooyinka, agaasimeyaal iyo mas’uuliyiin kale.

Si kastaba, mashruucan ayaa wax badan ka tari doona haddii uu noqdo mid si rasmi ah u hirgela oo aan la musuq-maasuqin mid wax badan ka tari kara dhibaatada caasimadda, oo xaalad adag gasha xilliyada roobka, oo waddooyinkeedu isku beddelaan biyo dageeno, taasi oo hakad gelisa isku socodka dadka iyo gaadiidka ee gudaha caasimadda.

Addis Ababa (Caasimada Online) – Warsaxaafadeed kasoo baxay xafiiska ra’iisul wasaaraha dalka Itoobiya Abiy Axmed ayaa waxaa looga hadlay arrimo ku aadan heshiiska badda, kaas oo dhaliyay xiisad xoogan oo u dhexeysa dalalka Soomaaliya iyo Itoobiya.

Qoraalka uu soo saaray Abiy oo lagu daabacay bartiisa Twitter-ka ayaa ugu horreyn lagu beeniyay inay Itoobiya ka laabatay heshiiskii ay horraantii sanadkan la gashay Somaliland, kaas oo ay si wayn u diiday dowladda dhexe.

Xafiiska Abiy Axmed ayaa iska fogeeyay waraaqo saacadihii lasoo dhaafay lagu baahiyay baraha bulshada, taas oo lagu sheegay in Itoobiya ay ka baxday heshiiskii is afgarad ee ay dhowaan la gashay Somaliland.

Sidoo kale waxaa jawaabta kasoo baxday xafiiska ra’iisul wasaaraha looga digay shacabka inay ka digtoonaadaan wararka been abuurka ah ee wareegaya baraha bulshada.

“Xafiiska Raysal Wasaaruhu waxa uu dadwaynaha kula talinayaa in ay ka digtoonaadaan wararka been abuur ka ah ee wareegaya baraha bulshada ee ku saabsan isfahankii aanu la galnay Somaliland” ayaa lagu yiri qoraalka dowlada Itoobiya.

Waxaa kale oo uu qoraalku intaasi sii raaciyay in wixii xog ah ee ku aada  arrimaha guddaha, gobolka iyo caalamkaba lagu baahiyo kaliya boga rasmiga ah ee xafiiska ra’iisul wasaare Abiy Axmed, isla markaana aanu shaqo kulahayn wararka lagu baahiyo baraha kale

“Dadka waxa aanu uga digaynaa in ay ka digtoonaadaan wararka been abuurka ah iyo dadka sida xun u isticmaalaya calaamadayada” ayuu mar kale lagu yiri.

Hadalkan waxaa ka horreeyay khudbad uu isna shalay madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi ka jeediyay magaalada Hargeysa, wuxuuna ku heegay in labada dhinac ay ka go’an tahay in heshiiska uu hirgelo, isla markaana ay mar kastaa diyaar u yihiin sidii loo fulin lahaa.

“Somaliland iyo Itoobiya waxaa ka go’an in Agree-ga la saxiixo kadibna MoU-ga loo beddalo xeer oo uu dhaqan-galo. Aroorta haddii ay qolada kale diyaar tahay annaga diyaar ayaa nahay waa dal ballaaran mana jiro wax ka noqosho ah” ayuu khudbadiisa yiri madaxweynaha maamulka Somaliland.

Soomaaliya ayaa dhankeeda weli diidan heshiiska Abiy Axmed uu la galay Muuse Biixi, kaas oo dhaliyay inay qaraxdo xiisad u dhexeysa labada dal ee Soomaaliya iyo Itoobiya, taas oo si weyn looga dareemay gobolka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Hoggaamiyaha KMG ah ee maamulka SSC-Khaatumo, Cabdulqaadir Firdhiye oo haatan ku sugan magaalada Muqdisho ayaa ka hadlay arrimo xasaasi ah oo ku aadan midnimada Soomaaliya, isaga oo soo hadal qaaday maqnaashaha Somaliland oo haatan u ololeyneyso inay ka go’do dalka intiisa kale.

Firdhiye ayaa diiday in dowladda federaalka ay isku deydo inay awood ku ogoleysiiso Somaliland arrinta midnimada, ayada oo weerar ku eekeyneyso maamulka Hargeysa.

Hoggaamiyaha SSC ayaa shaaca ka qaaday in laga haboon yahay adeegsiga awooddda dowladda, ayada oo Somaliland loo isticmaalo qasab iyo qoray caaraddiisa.

“Haddii dowladda Soomaaliyeed ee aynu maanta hoos joognaa ay weerar ku ekeyso gobollada waqooyi, ayada oo damacsan inay ku qasabto inay midnimadii kusoo laabtaan waxaa waajib ku ah qof kasta oo muwaadin ah oo Soomaaliyeed inuu ka dhiidhiyo, isla mar ahaantaana ka hortego” ayuu yiri Firdhiye.

Waxaa kale oo uu yiri “Sidaasi si lamid ah qof kasta oo muwaadin ah waxaa la gudboon in doonista qaybo kamid ah Soomaaliya aan la’isku dayin in lagu maquuniyo qasab iyo qoray caaradiis”.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in aan midnimo iyo dowlad dhan lagu heleyn awoodd ku maquunis ee loo baahan yahay in qaabab kale xalka lagu raadiyo

“Soomaali shalay, maanta iyo berriba dowladnimada loo dhanyahay iyo midnimo lagu waayayaa kala teg iyo madax taag lagu heli maayo” ayuu mar kale yiri hoggaamiyuhu.

Ugu dambeyn wuxuu hoosta ka xariiqay in SSC-Khaatumo ay aaminsan tahay in aan cidna marti looga ahayn midnimada dalka iyo dowladnimada Soomaaliyeed oo loo dhan yahay.

“Annagu haddaanu nahay shacabka SSC-Khaatumo aanu nahay reer waqooyi waxaan aaminsanahay midnimo aan cid marti looga ahayn iyo dowladnimo macno leh oo wada gaarta dhammaan gayiga Jamhuuriyadda Soomaaliyeed” ayuu kusoo gabagabeeyay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha wasiirada xukuumadda Soomaaliya ayaa maanta oo Khamiis ah kulankoodii todobaadlaha ahaa ku yeeshay magaalada Muqdisho, waxaana guddoomiyey ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre.

Shirka oo ay inta badan goobjoog ahaayeen xubnaha golaha ayaa waxaa lagu ansixiyay qaraar xasaasi ah oo ku saabsan khataraha amniga qaranka oo warbixin guud oo qiimeyn ah uu ka diyaariyay xafiiska amniga qaranka.

Golaha ayaa ansixiyay qaraarka oo ka kooban 8 qodob oo qeexaya khataraha amniga qaranka ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, ayada oo oo laga duulayo aragtida cusub ee dowladda Soomaaliya ee ku saleysan amniga Qaran, si looga gaashaanto khataraha waaweyn ee halista galin kara jiritaanka, dowladnimada, midnimida dalka iyo wadajirka dadka Soomaaliyeed.

Waxa ay kala yihiin qodobada la meel-mariyay;-

1. Argagixisada;
2. Aragtida Gooni-goosadka;
3. Dowlad-nugeylka;
4. Xuduudaha Beylahda;
5. Faragelinta Shisheeye;
6. Isbeddelka Cimilada;
7. Khatarta Tiknoolajiyadda;
8. Khataraha Bulshada;

Sidoo kale shirka ayaa warbixin ku saabsan munaasabadaha dabaaldegga maalmaha Xorriyadda, waxaa looga dhageystay Guddiga qabanqaabada oo soo bandhigay sida ay u qabsoontay munaasabaddii 26-ka Juun iyo diyaar garowga 1-da Luuliyo.

Golaha wasiirada ayaa sidoo kale warbixinno ku saabsan howlgalladii u danbeeyey ee xasillinta dalka iyo ciribtirta Khawaarijta waxa uu ka dhageystay Wasaaradaha Amniga Gudaha iyo Gaashaandhigga.

Labada wasaaradood ayaa shirka kusoo bandhigay guulaha laga gaaray howlgalladii ugu dambeeyay ee ay fuliyeen ciidamada Xoogga dalka oo ay sheegeen in jab xoogan lagu gaarsiiyay maleeshiyaadka Al-Shabaab.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa bayaan deg deg ah kasoo saartay colaadda saaka kasoo cusboonaatay gobolka Mudug, gaar ahaan deegaanno dhaca galbeedka gobolkaasi.

Dagaalkan oo u dhaxeeya laba maleeshiyo beeleed ayaa waxay dowladda ku baaqday in si deg deg loo joojiyo colaadda, islamarkaana ay dhinacyadu fursad siiyaan nabadda iyo wada-hadalka.

Wasaaradda arrimaha gudaha, federaalka iyo dib u heshiisiinta oo bayaanka soo saartay ayaa waxay muujisay sida ay uga walaacsan tahay dagaalka beelaha walaalaha ah ku dhex-maraya deegaanno ka tirsan gobolka Mudug.

“Wasaaradda waxay ka walaacsan tahay dagaalka beelaha walaalaha ah ku dhex-maraya deegaannada; Jiicboor, Saxo-Qurun iyo Meygaagta, ee ka tirsan gobolka Mudug. Waxaan ugu baaqeynaa in ay si deg deg ah u joojiyaan colaadda islamarkaana ay fursad siiyaan nabadda iyo wada-hadalka.”

Sidoo kale wasaaradda ayaa waxay codsi u dirtay odayaasha dhaqanka, culimaa’udiinka iyo bulshada inteeda kale, “Waxa aan ka codsaneyna dadka waxgaradka ah inay nabadda u istaagaan oo ay kaalintooda ka qaataan sidii colaadda loo joojin lahaa.

Wasaaradda ayaa waxay kale ugu baaqday masuuliyiinta maamullada Puntland iyo Galmudug inay kaalintooda ka qaataan, ayna u istaagaan xal u helidda colaadda.

“Wasaaradda arrimaha gudaha, federaalka iyo dib u heshiisiinta waxay diyaar u tahay inay gacan ka geysato wax alle wixii kaga aaddan sidii xalwaara loogu heli lahaa colaaddan.”

Gobollada dhexe waxaa ka socda dagaal beeleedyo kala duwan, kuwaas oo gaystay khasaare aad u xoogan, kuwaas oo ka qarxay meelo kala duwan oo kamid ah gobolladaasi.

Si kastaba, dagaalladan ayaa kusoo aaday, ayada oo weli howlgallo ka dhan ah Al-Shabaab ay ka socdaan Galgaduud iyo Mudug, kuwaas oo ay iska kaashanayaan ciidamada Xoogga dalka iyo kuwa Macawiisleyda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Dr. Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ugu hambalyeeyay Madaxweynaha Jabuuti Ismaaciil Cumar Geelle, dowladda Jabuuti iyo guud ahaan shacabka dalkaas maalinta xoriyadda ee 27-ka Juun.

Madaxweynaha ayaa bogaadiyay dadaalka iyo horumarka ay Jamhuuriyadda Jabuuti ku tallaabsatay tan iyo markii ay xornimada qaadatay, isagoo tilmaamay xiriirka qotada dheer ee ka dhaxeeya labada dal ee walaalaha ah.

“Waxaan ugu hambalyeynayaa walaalaheenna Jamhuuriyadda Jabuuti sanadguurada 47-aad ee xorriyadda. Soomaaliya iyo Jabuuti waxa ay wadaagaan taariikh dheer, dhaqan iyo dhiig. Waxaan ku faaneynaa horumarka iyo midnimada ay gaareen walaalaheenna Jabuuti, waxaana u rajeyneynaa mustaqbal ifaya iyo hurumar waara.”

Madaxweynaha ayaa sidoo kale xusay muhiimadda iskaashiga labada dal ee dhinacyada amniga, dhaqaalaha, iyo arrimaha bulshada, isagoo uga mahadceliyey dowlad iyo shacabba doorka ay ka qaateen dib u dhiska dowladnimada Soomaaliya.

Dhinaca kale, Guddoomiyaha Golaha Shacabka Sheekh Aadan Madoobe ayaa isna hambalyo ku aadan 47-sano guuradii kasoo waraagatay markii wadanka Jabuuti uu ka xorroobay gumeystihii Faransiiska u diray shacabka aynu walaalaha nahay ee Jabuuti iyo dowladooda.

Aadan Madoobe ayaa sheegay in xorrnimada maanta ay ku naaloonayaan walaalaha Jabuuti ay usoo mareen dadaal badan iyo halgan dheer loona baahanyahay in ay ilaashadaan horumarka iyo dowladnimada ay maanta heystaan.

Guddoomiyaha Golaha Shacabka ee Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaa walaalaha Jamhuuriyadda Jabuuti ku amaanay horumarka ay heystaan iyo kaalinta ay kaga jiraan horumarka Geeska Afrika iyo kan gobolka.

Bishii Juun 27-keedii sanadkii 1977-dii ayay markii wadanka aynu walaalaha nahay ee Jamhuuriyadda uu xorrnimada ka qaatay dalka faransiiska oo xiligaas gumeysanayay.
Ugu dambeyn Guddoomiye Sheekh Aadan Madoobe ayaa walaalaha Jamhuuriyadda Jabuuti u rajeeyay barwaaqo iyo hormar dowladnimo oo kan kasii balaaran.

Gaalkacyo (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Mudug ayaa sheegaya in saaka uu dib uga qarxay dagaal u dhexeeyo laba maleeshiyo beeleed, kaas oo hadda ka socda galbeedka gobolkaasi.

Dagaalka oo ah mid xoogan ayaa ka qarxay deegaanka lagu magacaabo Maygaagta, waxaana uu u dhexeeyaa laba beelood oo isku haysta dhul daaqsimeed ku yaalla halkaasi.

Labada dhinac oo horay ugu dagaalamay aaggan ayaa mar kale saaka is-farasaaray, kadib gurmadyo ay heleen, waxaana dagaalka la’isku adeegsanayaa hubka noocyadiisa kala duwan.

Ilo dadka deegaanka ah ayaa inoo sheegay in xaaladda ay faraha ka baxday, isla markaana ay dagaalka ku dhinteen in ka badan 10 qof, halka ay ku dhawaacmeen tiro intaas ka badan.

Sidoo kale ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay maamullada Galmudug iyo Puntland oo ku aadan dagaalkaasi oo u dhexeeyo laba beelood oo kasoo kala jeeda maamulladaasi.

Gobollada dhexe waxaa ka socda dagaal beeleedyo kala duwan, kuwaas oo gaystay khasaare aad u xoogan, kuwaas oo ka qarxay meelo kala duwan oo kamid ah gobolladaasi.

Si kastaba, dagaalladan ayaa kusoo aaday, ayada oo weli howlgallo ka dhan ah Al-Shabaab ay ka socdaan Galgaduud iyo Mudug, kuwaas oo ay iska kaashanayaan ciidamada Xoogga dalka iyo kuwa Macawiisleyda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah-faahino dheeraad ah ayaa kasoo baxaya khasaaraha ka dhashay dab xalay ka kacay goobo ganacsi oo ku yaalla waddada Maka Al-Mukarama ee magaalada Muqdisho, kaas oo aad u xooganaa.

Dabka oo dhaliyay khasaare hantiyeed ayaa qabsaday maqaayad lagu magacaabo Isasaar oo ku taalla laamiga Tareebiyaano, waxaana ku gubtay maqaayadda iyo goob Madbacad ah oo ku dheggan, sida ay sheegeen dad goobjoogayaal ah.

Milkiilayaha maqaayadda uu dabka ka kacay oo lagu magacaabo Maxamed Ibraahim Isaaq ayaa ka warbixiyay sida ay wax u dhaceen, wuxuuna sheegay inuu ka dhashay koronto.

“Waxaa dab ka kacay koronto annaga oo shaqeysaneyno oo ku jiro xilliga shaqada ka bacdina jiingadihii ayaa dabka qaaday, khasaare wuxuu soo gaaray maqaayadda isa saar iyo madbacadda Rayaan” ayui yiri Maxamed Ibraahim Isaaq.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay inuu khasaaraha ku kooban yahay hanti oo kaliya, isla markaana shaqaalihii iyo shacabkii ku sugnaa goobta ay ka badbaadeen dabka kacay.

“Khasaaraha na gaaray waa mid maaliyadeed, ma jiro wax nafeed Alxamdulilaah, kulli waa wada gubtay guriga” ayuu hadalkiisa sii raaciyay

Waxaa kale oo uu intaasi ku dareen inay gurmad deg deg ah, isla markaana ay soo gaareen gaadiidka dab damiska oo ku guuleystay inay damiyaan dabkaasi, wuxuuna u mahadceliyay dowladda iyo shacabkii usoo gurmaday.

“Waa uga mahadcelinayaa dowladda sida ay noogu soo gurmadeen ee ay noo badbaadiyeen, waayo khasaaraha intaan waa ka waynaan laha, haddii ay iyaga ahaan lahayn iyo shacabka noo soo gurmaday” ayuu mar kale yiri.

Maalmihii u dambeeyay waxaa magaalada Muqdisho kusoo badanayay gubashada goobaha ganacsi iyo guryaha ku yaalla caasimada, kuwaas oo dhaliya khasaarooyin kala duwan.