Maamulka Trump wuxuu hadda ku mashquulsan yahay dagaalka Iran. Hase yeeshee mar kasta oo dhif ah ee Donald Trump ka hadlo arrimaha Afrika, wuxuu inta badan soo hadal qaadaa Soomaaliya, marka uu sidaas samaynayana wuxuu adeegsadaa ereyo kooban oo had iyo jeer soo noqnoqda: argagixiso, muhaajiriin, dowlad fashilantay, khatar.
Soomaaliya, sida ay maskaxda siyaasadeed ee Washington u sawirato, waa meel cilad juqraafiyeed ku dhacday. Sida Iran oo kale, waa dal laga aaminsan yahay inuu soo saaro waxyaabo xun, sidaas darteedna loo baahan yahay in la duqeeyo ilaa uu ka soo saarayo wax ka yar kuwii hore.
Tani waxay ahayd siyaasadda Mareykanka ee ku wajahan Soomaaliya, qaabab kala duwan, muddo ka badan soddon sano. Mana shaqeyn. Marnaba ma shaqeyn. Sababta ay u shaqeyn weydayna ma aha wax qarsoon: ma maamuli kartid dal aadan isku hawlin inaad fahamto.
Si loo cadaalad sameeyo, Donald Trump kaligiis dambigan ma laha. Soomaaliya waxaa si khaldan u akhriyey siyaasad-dejiyeyaasha reer Galbeedka tan iyo horraantii sagaashamaadkii, markaas oo Mareykanku si fudud ugu dhacay Muqdisho isagoo wata kalsoonidii dabacsanayd ee dal ku guuleystay Dagaalkii Qaboobaa, isla markaana moodayay in dunida inteeda kale si toos ah u qaadan doonto fariintaas.
Waxa xigay, fadeexaddii Black Hawk Down, bixitaan qasan, iyo labaatankii sano ee duqeymaha diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo dagaallada wakiillada, ma ahayn oo keliya fashil militari. Waxay ahaayeen fashil ka yimid hab-fikirka. Washington waxay mar walba is-weydiinaysay waxa laga yeelayo Soomaaliya, balse marna si dhab ah iskuma dayin inay fahamto Soomaalida.
Trump se jahligaas wuu sii xoojiyey. Halka maamulladii ka horreeyay ugu yaraan ay ilaalin jireen muuqaalka ah inay leeyihiin xisaab istiraatiiji ah, Aqalka Cad ee maanta wuxuu falanqayn ku beddelay buunbuunin iyo sawaxan. Aragtida Trump, Soomaaliya looma arko dal leh taariikh, dhaqan, xeer siyaasadeed iyo 17 milyan oo qof, balse waxaa loo arkaa dhibaato u baahan in laga takhaluso.
Tani wax weyn ayay kaaga sheegaysaa, ma aha oo keliya Soomaaliya, balse sidoo kale xadka uu leeyahay habka siyaasadda arrimaha dibadda ee ku dhisan maskaxda The Apprentice. Dareenka Trump, oo uu ku dabaqo wax kasta laga bilaabo wada-hadallada ganacsiga ilaa murannada xuduudaha, wuxuu yahay in awood muujintu tahay luuqadda caalamiga ah ee wax kasta lagu xalliyo. Xoog muuji, cadaadis saar, cawaaqib ku hanjab, dabadeed guuleyso.
Mararka qaar taasi way shaqayn kartaa. Laakiin Soomaaliya kama shaqeyso. Waligeedna kama shaqeyn. Qof kasta oo xataa labaatan daqiiqo gelinaya akhrinta taariikhda dalkaas wuu fahmi lahaa sababta.
Soomaalidu waxay leeyihiin taariikh si wanaagsan loo diiwaangeliyey oo la xiriirta faragelinta shisheeye. Waxaa gumeystay Ingiriiska, Talyaaniga iyo Faransiiska, kuwaas oo dhammaantood ka tegay xuduudo si fudud oo aan damqasho lahayn u kala jaray dhulalkii qabiillada.
Waxaa laga dhigtay furin lagu loollamo xilligii Dagaalkii Qaboobaa. Waxay la kulmeen dagaal sokeeye oo ay beesha caalamku kasii dartay, maadaama ay marar badan taageertay dhinacyadii khaldanaa. Waxay sidoo kale indhahooda ku arkeen ciidamo uu Mareykanku tababaray oo uu maalgeliyey oo burbura, kala firxada, dhinacna u wareega si joogto ah, arrin ahayd inay mar hore dhaliso su’aalo culus oo ku saabsan tababarka iyo maalgelintaas.
Waxa intaas oo dhan ka dhalanaya dibadda waxaa laga yaabaa in loo arko bulsho jabtay oo sugaysa cid hagaajisa. Laakiin taasi runta aad bay uga fog tahay. Tani waa bulsho qarniyo badan soo dhisanaysay dareen aad u feejigan oo ka dhan ah in ajaanib amar ku bixiyaan. Dhaqanka siyaasadeed ee Soomaalidu wuxuu si weyn u qiimeeyaa madax-bannaanida, sharafka qofka iyo isku-tiirsanaanta qabiilka, waana qiyam ay quwadaha dibaddu mar walba dhayalsadaan.
Dulliga iyo yasitaanku, xaaladdan dhexdeeda, waxay noqdaan xoog dadka abaabula. Siyaasad loo arko aflagaaddo, siyaasadda Mareykankuna marar badan sidaas ayay u muuqataa, waxay inta badan dhalisaa isla iska-caabbintii ay ahayd inay ka hortagto.
Mamnuucidii safarka ee Trump waxaa ka mid ahaa Soomaaliya. Barnaamijkiisa duqeymaha drone-yaduna wuu sii socday, mararna wuu sii xoogeystay. Hadalladiisa ku saabsan dalalka Afrika waxay diblomaasiyad ahaan la mid yihiin seeri maktabad dhexdeeda laga yeeriyey: qaylo badan, jahawareer abuuraysa, gebi ahaanna aan wax tar lahayn.
Midkoodna looma dejin aqoon muuqata oo ku saabsan waxa Soomaalidu rabto, waxa ay ka baqeyso, waxa ay qiimeyso, ama waxa taariikhdu bartay inay ka filan karaan quwadaha waaweyn ee hubka iyo niyad wanaagga wata.
Su’aasha waallida u eg, miyuu runtii waxba ka ogayn, waxay u badan tahay inay tahay su’aal hadal ahaan loo tuuray. Laakiin waxay tilmaamaysaa xaqiiqo jirta. Maamulka Trump si weyn ugama buuxaan dad aqoon qoto dheer u leh Soomaaliya. Inta la ogyahayna, ma aha maamul ku tiirsan khubaro taariikheed ama cilmiga bulshada ah marka uu dejinayo siyaasaddiisa Geeska Afrika. Wuxuu ku shaqeeyaa dareen guud, qiimeyn khataro, iyo aaminsanaanta ah in xoog ama hanjabaaddiisu ku filan tahay.
Kuma filna. Waligeedna kuma filnaan. Boqortooyadii Ingiriiska, inkastoo ay ahayd mid aad u naxariis daran, ugu yaraan waxay lahayd rag daraaseeya meelaha ay damacsan yihiin inay xukumaan. Waxay barteen afafka, diiwaangeliyeen dhaqannada, waxayna isku dayeen inay fahmaan xeerka gudaha ee bulshooyinka ay la macaamilayeen.
Aqoontaasi waxay ku jirtaa maktabadaha. Qarsoodi ma aha, mana adka in la helo. Waxa keliya ee ay u baahan tahay waa aaminsanaan ah in wax ka ogaanshaha meel ay ka faa’iido badan tahay inaan waxba laga ogayn.
Washington weli ma gaarin aaminsanaantaas. Xilliga Trumpna waxay u muuqataa inay uga sii fogaatay sidii hore.
Joseph Maina waa weriye madax-bannaan oo fadhigiisu yahay Naivasha, Kenya.