Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa soo dhoweysay saxiixa heshiiska Doha Peace Framework ee u dhexeeya Dowladda Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Kongo iyo Isbahaysiga Webiga Kongo “23 Maarso Movement”.

Tallaabadan ayay sheegtay inay u tixgelinayso horumar dhisme iyo hiigsi leh dadaallada ballaaran ee lagu gaarayo xasillooni waarta.

Soomaaliya ayaa waxay bogaadisay dadaalka hagar la’aanta ah ee Dowladda Qatar ee fududeynta jidkan, maadaama diblomaasiyadeed ee joogtada ah ay ka qayb qaadanayso samaynta cimilo wax-qabad leh oo wax-dhis ah, bixinta baaxadda leh ee mabaadi’da ay dejisay Baaqa Doha.

Waxay sidoo kale ku amaanan tahay kaalintii qiimaha iyo hagar la’aanta ahayd ee ay ka ciyaareen Mareykanka, Jamhuuriyadda Togo iyo Guddiga Midowga Afrika, taageeradooda iyo wada-shaqayntoodu waxay dib u soo celiyeen waqtigii loo baahnaa in la isugu keeno aragtida dhinacyada.

“Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay sidoo kale muujinaysaa mahadnaq mas’uuliyadda leh iyo aragtida mustaqbalka ee labada dhinac ay bixiyeen guud ahaan geedi socodka.”

Sidoo kale waxay adkaysay sida ay uga go’an tahay wax ka qabashada khilaafka, iyada oo loo marayo wada-hadal abaabulan, tallaabooyin kalsooni dhis ah iyo dariiq wajahsan oo mudnaan siinaya dhimista badbaadinta, ilaalinta shacabka, fududeynta helitaanka gargaarka bani’aadamnimo iyo diyaarinta xaaladaha nabadgalyada iyo soo noqoshada barakacayaasha.

Ugu dambeyntiina, Dowladda Soomaaliya ayaa sheegtay inay rajeynayso in hab-maamuusyada farsamada iyo farsamada mustaqbalka ay ku lug yeeshaan isku tashi horumarkan iyo dhigista waddo joogteyn ah la gaari karo oo loo jihaysto nabad waarta.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa faah-faahin kasoo saartay howl-galladii u dambeeyay ee ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab, iyadoo shaacisay magacyada saddex horjoogayaal oo la dilay.

Howl-galka koowaad oo ka dhacay wadad isku xirta Garasweyne iyo Moragabey oo 37KM dhanka galbeed uga beegan degmada Xudur ee gobolka Bakool ayaa lagu beegsaday kooxda Al-Shabaab.

Howl-galkaas waxaa lagu dilay 5 xubnood oo tirsanaa kooxda Al-Shabaab, kuwaas oo ay ku jireen horjoogayaal muhiim ah, waxaayna ciidamada ay gacanta ku dhigeen 2 qori AK-47 ah iyo saanad ciidan oo kale.

Magacyada horjoogayaasha la dilay waxaa ka mid ah: 1- Ibraahim Caliyow Maxamed Macalin, 2- Aadan Maxamed Same iyo 3- Cabdullaahi Aadan Dheere.

Howl-galka labaad oo ahaa mid si gaar ah loo qorsheeyay ayaa ka dhacay degmada Xarardheere, kaasi oo si toos ah loogu beegsaday maleeshiyaad kooxda ka tirsan oo ku dhuumaaleysanayay tuulada Dumaaye ee gobolka Mudug.

Howl-galkan oo ay fuliyeen Ciifamada Macaawisleyda ee ka howlgala Xarardheere ayaa lagu dilay 6 maleeshiyaad ah, waxaana gacanta lagu soo dhigay hub iyo saanad ay argagixisadu ku dhibaateyn jireen dadka shacabka ah.

Hubka laga soo furtay cadawga, waxaa ka mid ahaa afar qori oo nooca AK-47 ah iyo agab ciidan oo kale, sida ay xaqiijisay Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya.

Dhanka kale, Ciidanka xoogga dalka ayaa fashiliyey weerar naf-la-caari ah oo ay maleeshiyaadka Khawaarijta kusoo qaadeen deegaanka Dabagalo, oo qiyaastii 35 KM dhanka Waqooyi-Galbeed ka xiga Xarardheere.

Ciidanku waxay ka hortageen qorshaha cadowgu soo maleegay ee lagu doonayay in lagu carqaladeeyo nabadgelyada deegaanka.

Wasaaradda Gaashaandhigga iyo Taliska Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa ugu dambeyntiina bogaadiyay dadaallada joogtada ah ee ciidanka xoogga iyo kuwa Macaawisleyda ee lagu ciribtirayo haraadiga kooxaha argagixisada.

Waxay mar kalena caddeeyeen inay sii socon doonaan howl-gallada lagula dagaallamayo kooxda Al-Shabaab illaa ciidanka xoogga ay xaqiijiyaan in shacabka Soomaaliyeed ay ku noolaadaan ammaan buuxa iyo xasillooni waarta.

New York (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa ku baaqday in tallaabo deg-deg ah loo qaado joojinta gaajada la xiriirta colaadaha, taas oo Danjiraha Soomaaliya ee Qaramada Midoobay, Abuukar Daahir Cismaan (Abuukar Baalle) ka jeediyay shir furan oo Golaha Ammaanka uu ka yeeshay cunno-yarida la xiriirta colaadaha.

Danjiraha ayaa ka hadlay muhiimadda ay leedahay xiriirka ka dhexeeya dagaalka iyo gaajada, isagoo tilmaamay in colaaduhu ay gaajo ka dhaliyaan dalal badan, halka gaajaduna ay sidoo kale dalalka ka dhigto kuwo jilicsan oo u nugul fowdada.

Abuukar Baalle ayaa xusay Qaraarka 2417 ee QM uu ka digayo in gaajada loo adeegsado hub ahaan, taas oo khatar ku ah nabadda, isagoo tilmaamay in warbixinta caalamiga ah ee 2025 oo ku saabsan dhibaatooyinka cunnada ay muujisay in dadka la ildaran gaajada ba’an ay sii kordhayaan, arrintaasina ay u baahan tahay iskaashi caalami ah oo ballaaran.

Sidoo kale wuxuu iftiimiyay dadaallada iyo horumarka ka socda Afrika, wuxuuna tusaale u soo qaatay Bayaankii Kampala ee Midowga Afrika, kaas oo diiradda saarayay dhisidda nidaamka beeraha iyo xasillooni dhaqaale.

Danjiraha Soomaaliya ee Qaramada Midoobay ayaa sheegay in dadaalladan ay ku saleysan yihiin mudnaanta Afrika, taas oo ay ujeeddadoodu tahay in bulshada la taageero, dhaqaalaha maxalliga ah la xoojiyo, lana hubiyo in dalalka ay awood ugu yeeshaan in ay ka hortagaan musiibooyinka mustaqbalka.

Wuxuu sheegay in bulshooyinka ay horumar sameeyaan marka ay awood u yeeshaan in ay maamulaan khayraadkooda, wuxuuna intaas ku daray in haweenku door dhexe ku leeyihiin wax soo-saarka cuntada iyo daryeelka qoyska, ayna tahay in codkooda lagu hago siyaasadaha.

”Waa in Golaha Ammaanku xoojiyo nidaamyada digniinta hore ee Qaraarka 2417, lana xisaabtamo kuwa gaajada u adeegsada hub ahaan,” ayuu yiri Danjire Baalle.

Danjiraha ayaa ku baaqay iskaashi adag oo isku daraya gargaarka bani’aadannimo, horumarinta iyo dhisidda nabadda. Wuxuu dalalka caalamka ku boorriyay in ay bixiyaan maalgelin joogto ah oo wax-ku-ool ah, si loo fuliyo qorshayaasha qaran ee sugnaanta cuntada.

Waxa uu hoosta ka xarriiqay in maalgelinta wax-soosaarka maxalliga ah, suuqyada cadaaladda ku dhisan iyo kaabayaasha miyiga ay keeni doonaan faa’iido waarta.

Sidoo kale wuxuy sheegay in aan waligood cuntada loo adeegsan karin sidii dhaawac loogu geysan lahaa dadka ama loogu kala fogeyn lahaa bulshooyinka, wuxuuna xusay in la dagaallanka gaajada ay tahay furaha nabadda iyo xasilloonida.

Danjiruhu ayaa ugu dambeyntiina wuxuu sheegay in Soomaaliya ay sii wadi doonto in ay la shaqeyso saaxiibbadeeda caalamka si loo dhiso nidaamyo siiya dadka cunto, fursad iyo rajo.

Boosaaso (Caasimada Online) – Puntland ayaa dadka ku nool tuulooyinka ku hareeraysan togga Baallade u qabatay muddo toddoba maalmood ah oo ay ku banneeyaan deegaanadaas.

Maamulka ayaa sheegay in tallaabadani qayb ka tahay isku dayga lagu joojinayo sahayda lagu tuhunsan yahay inay gaarto ururka Daacish, kaas oo mararka qaar la sheegay inuu raashin iyo xoolo ka helo dadka deegaanka.

Hay’adaha amniga ayaa si gaar ah dadka deegaanka Tasjiic ugu eedeeyay inay xiriir ganacsi la leeyihiin Daacish, waxayna ku adkaysteen in dowladda ay khasab ku tahay inay qaaddo tallaabo ka hortagaysa in kooxdaasi hesho gargaar ay ku sii hawlgasho.

Maalmihii lasoo dhaafay, ciidamada amniga ayaa xiray rag iyo dumar lagu tuhmay inay raashin iyo badeecooyin u qaadeen Daacish, kuwaas oo lagu qabtay iyagoo kasoo laabanaya togga Baallade.

Sidoo kale, qaar ka mid ah dadka deegaanka ayaa lagu eedeeyay inay gacan ka geystaan shaqada miino-dhigayaasha kooxda.

Go’aankan ayaa abuuray cabsi iyo walaac xooggan oo ku dhacay odayaasha iyo nabadoonnada tuulooyinka lagu amray inay ka guuraan, kuwaas oo sheegay in bulshada ay duruufo adag oo abaar ahi hayaan, isla markaana aysan haysan awood ay kaga dhaqaaqaan dhulkooda.

Nabadoon Cabdiqaadir Axmed Xarago ayaa dhankiisa ku eedeeyay Madaxweyne Deni inuu qorsheynayo barakicinta shacabka si dhulku ugu banaanaado Imaaraadka, oo uu sheegay inay rabaan inay halkaas ka qodaan macdan.

Wuxuu sheegay in dadka deegaanka aysan awood u lahayn barakac kale, isla markaana aysan wax xiriir ah la lahayn kooxda Daacish.

Nabadoonku wuxuu ugu baaqay dowladda inay ciidamo u dirto tuulooyinka si loo qabto cid kasta oo Daacish la shaqaysa, halkii shacabka lagu qasbi lahaa inay ka guuraan guryahooda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha waxaa caawa ka qabsoomay kulankii ugu horreeyay ee guddiga dowladnimada danabeysan, guddigan oo dhawaan uu magacaabay ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre.

Guddigan oo qeyb ka ah qorshaha lagu mideynayo nidaamyada maamulka dowladeed iyo horumarinta dowladnimada casriga ah ayaa waxay diiradda saareen qorshaha dalka loogu diyaarinayo hannaan dowladeed oo si buuxda u ah dijitaal.

Shirka oo uu guddoomiyay Wasiirka Wasaaradda Isgaarsiinta iyo Teknolojiyadda, Mudane Maxamed Soomaali, ahna guddoomiyaha guddiga dowladnimada danabeysan ee XFS, ayaa waxaa ka soo qeyb galay dhammaan wasaaradaha xubnaha ka ah guddiga.

Wasaaradahan ayaa kala ah: Maaliyadda, Qorsheynta, Waxbarashada, Ganacsiga, Caafimaadka, Shaqada, Amniga, Arrimaha Gudaha, iyo sidoo kale Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha iyo Xafiiska Madaxweynaha JFS.

Kulanka ayaa looga hadlay mideynta hawlaha dowladnimada danabeysan, dardar-gelinta habraacyada maamulka casriga ah iyo kordhinta wada-shaqeynta iyo isku-duwidda wasaaradaha ay khusayso nidaamka dowladnimada.

Kulanka oo waqti badan qaatay ayaa waxay ugu dambeyn xubnaha guddiga isku raaceen, qodobo ay kamid yihiin:

1.  In la xoojiyo dadaallada mideynta nidaamyada dowladeed
2. In la hirgeliyo hannaan mideysan oo lagu maamulo xogaha iyo adeegyada dowladda
3. In la kordhiyo daahfurnaanta iyo isla-xisaabtanka hay’adaha dowladda.

Si kastaba, kulankan ayaa ah bilow cusub oo lagu dardar-gelinayo dhismaha dowladnimo casri ah, waana mid muujinaya sida ay dowladda uga go’an tahay dhismaha nidaam dowladeed oo mideysan, hufan, isla markaana adeeggiisu si fudud u gaaro bulshada.

Dhoobley (Caasimada Online) – Ciidamada amniga degmada Dhoobley ee gobolka Jubbada Hoose ayaa shaaciyay inay gacanta ku soo dhigeen nin lagu eedeeyay inuu gowracay wiil yar oo 14 jir ah

Eedeysanaha oo lagu magacaabo Jeelle Maxamed Cusmaan ayaa la sheegay inuu sidoo kale dhaawac daran u geystay wiil kale.

Falkaan naxdinta leh ayaa la sheegay inuu dhacay habeenimo, xilli ay labada wiil ay kasoo laabayeen dugsi Quraan. Dilkan ayuu boolisku sheegay in loo adeegsaday Toori oo uu ku dhuftay labada caruurta ah.

“Ciidamada Booliska Degamada Dhoobley ayaa gacanta ku soo dhigay Eedeysane Jeele Maxamed Cusmaan oo ku eedeysan in shalay galab uu gacantiisa ku dilay wiil yar oo 14 sano jir ah xili uu ka yimid Dugsiga qur’aanka, halka mid kalana uu dhaawac u geestay,” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay taliska qeybta booliska gobolka Jubbada Hoose.

Wiilka dhaawacan ayaa haatan lagu daweynayaa mid ka mid ah isbitaalada ku yaal magaalada Dhoobley. Lama oga sababta rasmiga ah ee ka dambeysa in ninkani uu beegsaday labada wiil ee mid kamid ah uu dhintay.

Falkan ayaa waxaa uu ka dhacay xaafada Danwadaag oo ay daganyihiin dadka barkacayaasha iyo dadkii ka soo laabtay xeryaha qaxootiga Dhadhaab ee dalka Kenya.

Laamaha amniga degmada ayaa saacado ku raad joogay eedeysanaha, iyagoo ugu dambeyna ku guuleystay inay gacanta ku soo dhigaan. Saraakiishu waxay sheegeen in baaritaanno dheeraad ah ay hadda socdaan si loo ogaado ujeeddada falka naxdinta leh.

“Ciidamada Booliska oo shalay ilaa xalay waday hawlgalo lagu baadi goobayo ninkan ayeey saaka ku guulesteen in ay gacanta ku dhigaan eedeysane Jeele Maxmed Cusmaan,” ayaa sidoo kale lagu yiri qoraalka booliska.

Taliska booliska Dhoobley ayaa bulshada ku nool deegaanadaas ugu baaqay inay la shaqeeyaan ciidamada amniga, si looga hortago falalka noocan oo kale ah, loona horkeeno sharciga dadka dambiyada ka gala.

Waxaa sanadihii u dambeeyay kordhay dilalka aragagaxa ah ee ka dhex dhacaya deegaanada iyo degmooyinka dalka, waxaana ugu dambeeyay fal naxdin leh oo dhawaan lagu gubay oday 70 jir ahaa oo qabiil darteed loogu dilay deegaan hoostaga degmada Wanlaweyn ee gobolka Shabeellaha Hoose.

Gaalkacyo (Caasimada Online) – Waxaa weli magaalada Gaalkacyo ee gobolka Mudug ka taagan xiisad xooggan oo salka ku haysa dilka gabadh 14 jir ahayd oo dhawaan lagu dilay magaaladasi.

Magaalada ayaa waxaa haatan ka socda banaanbaxyo loogu dirayo baaqyo caddaaladeed oo la xiriira kiiska gabadhan yar oo lagu magacaabi jiray Sabriin Saylaan Cabdullaahi.

Sabriin ayaa sida la sheegay waxaa si xun loogu dhex dilay guriga qoys ay qaraabo yihiin oo ay la noolayd. Dhaqaatiirta Isbitaalka Gaalkacyo oo baaris ku sameeyay meydkeeda ayaa xaqiijiyay in Sabriin, oo ahayd rajo iyo agoon ay jirkeeda ka muuqdeen dhaawacyo iyo jirdil badan.

Dhawaacyadan laga helay jirka gabadhaan ayaa iskugu jira kuwoo hore u bogsaday iyo kuwo cusub, sida ay sheegeen dhakhaatiirta.

Booliska ayaa dhawaan kiiskaan u soo xiray haweeneyda guriga iyo seygeeda. Meydka Sabriin ayaa galay maalintii shanaad ee uu ku jiro qolka meydka, iyadoo weli aan la aasin.

Haweenka gobolka Mudug oo ah kuwa banaanbaxyada dhigaya ayaa si cad u diiday in la aaso, ilaa ay xaqiijiyaan in caddaalad buuxda la helo.

“Ma ogolaan doonno in Sabriin la aaso iyadoo aan caddaalad la helin, go’aankeenuna waa mid adag,” ayay tiri Xaawa, inta lagu guda jiray isu soo bax ay dhigeen haweenka magaalada.

Booliska gobolka Mudug ayaa dhankooda sheegay in baaritaanno ballaaran socdaan, isla markaana labo qof loo soo xiray dhacdadan. Taliska ayaa xaqiijiyay in mid ka mid ah eedeysanayaasha uu qirtay, lana horgeeyay maxkamadda.

Sidoo kale, taliska ayaa caddeeyay in qof kasta oo arrintan ku lug yeeshay la horgeyn doono caddaaladda, xilli weli baaritaannadu socdaan.

Si kastaba, lama oga si dhab ah ujeeddada dilka ama cidda kale ee lala xiriirinayo, waxaana sii kordhaya cadaadiska bulshada iyo baaqyada caddaaladeed, iyadoo weli aaska meydka gabadha uu mugdi ku jira, maadaama haweenka dhigaya dibadbaxa ay dalbadanayaan in caddaalad buuxda la helo.

Guriceel (Caasimada Online) – Faah-faahin dheeri ah ayaa waxaa laga helayaa howlgal baaris ah oo ay xalay ciidamada Booliska ka sameeyeen magaalada Guriceel ee gobolka Galgaduud, kaas oo daba socday dilkii loo gaystay ganacsade Deeq Cabdi Jaamac oo caan ka ahaa magaaladaasi.

Ciidamada Booliska ayaa waxa gacanta kusoo dhigeen nin ku eedeysan falka dilka ah, kaas oo lagu magacaabo Cabdifitaax Cali Xasan, laguna soo xiray saldhigga Guriceel.

“Taliska Saldhigga Booliska Degmada Guriceel ayaa ka falceliyay dil caawa fiidkii ka dhacay gudaha degmada Guriceel. Ciidamada Booliska ayaa ku guuleystay inay gacanta kusoo dhigaan eedeysane Cabdifitaax Cali Xasan Diiriye kaas oo lagu tuhunsan yahay inuu dilay Marxuum Deeq Cabdi Jaamac, Allah ha u naxariistee” ayaa lagu yiri warka qoraalka ah.

Sidoo kale, Booliska ayaa intaasi ku daray in eedeysanaha la horgeyn doono Maxkamad, si looga qaado tallaabo adag oo sharci ah.

“Eedeysanaha waxaa la horgeyn doonaa maxkamadda awoodda u leh, Insha Allah” ayaa mar kale lagu yiri warsaxaafadeedka.

Waxaa kale oo lasoo raaciyay “Ciidanka Booliska waxay mar walba diyaar u yihiin xaqiijinta amniga bulshada iyo bedqabka deegaanka”.

Dilkan ayaa qeyb ka ah dilal qorsheysan oo ka dhaca gudaha magaalada Guriceel, kuwaas oo inta badan loo tiriyo aanooyinka qabiil iyo kooxda Al-Shabaab, oo mararka qaar falal noocaan ah ka geysata gobolka.

Galmudug ayaa waxaa muddooyinkii dambe kusoo badanayay dhacdooyinka dilalka ah ee salka ku haya aanooyinka qabiil, iyadoo weli uu maamulka u maaro la’yahay falalka noocaan ah oo ay ku baxeen dad badan oo wax-gal ah iyo kuwa aan waxba galabsan.

Boosaaso (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya khasaaraha ka dhashay duqeymo xooggan iyo dagaal toos ah oo ay maanta ciidamada Puntland oo kaashanaya saaxibada caalamiga ah ku qaadeen deegaanno ay ku dhuumaleysanayeen mleeshiyada kooxda Daacish oo ku yaalla aagga buuraha Calmiskaad ee gobolka Bari.

Weerarkan ayaa si gaar ah loogu qaaday Ceelka Baarakalaah oo ah fariisin istaraatiiji ah oo ay togga Baallade kaga sugan yihiin maleeshiyaadka Daacish.

Wararka ayaa sheegaya in duqeyntan oo ahad mid kamid ah kuwii ugu xoogganaa ee ka dhaca halkaas uu fuliyay Mareykanka oo taageeraya ciidanka difaaca Puntland, waxaana lagu beegsaday firxadka argagixisada ku sugan halkaasi.

Sidoo kale, wararka ayaa intaasi kusii daraya in dagaal foolka fool ah uu goobta ka dhacay, kaas oo dhex-maray ciidanka Puntland iyo maleeshiyaadka ku jira godadka hoostooda, waxaana ka dhashay khasaare kala duwan, inkastoo aan la xaqiijin karin inta uu la’egyahay.

Daacish ayaa difaacaneysa Ceelka Baarakalaah, waxaana horay ay u sheegtay inay ka hortegtay weeraro ay kusoo qaadeen ciidanka Puntland, si ay u qabsadaan deegaankaas.

Xaaladda ayaa weli kacsan, waxaana sii soconaya howlgalka oo cir iyo dhul ah, taas oo sii adkeyneysa xaaladda adag ee ka jirta dhulka buuraleyda ah ee gobolka Bari.

Si kastaba, Puntland ayaa  qorsheyneyso in laba todobaad gudahood ay kusoo afjarto dagaalka, si ay ugu dhawaaqdo in laga adkaaday Daacish oo fariisimaha ku leh halkaasi.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidamada ammaanka ee Maamul-goboleedka Jubbaland, gaar ahaan kuwa Booliska ayaa maanta gacanta kusoo dhigay nin ku eedeysan inuu shalay wiil yar ku gowracay gudaha degmada Dhoobley, isaga oo dhaawacay mid kale.

Qoraal kooban oo kasoo baxay Taliska Booliska ayaa waxaa lagu sheegay in haatan lasoo xiray eedeysanaha, isla markaana si deg-deg ah loo horeyn doono Maxkamad.

Eedeysanaha ayaa waxaa magaciisa lagu sheegay Jeelle Maxamed Cismaan, waxaana sawirradiisa lagu baahiyay baraha bulshada, isaga oo gacanta ugu jira Booliska.

Ninkan ayaa gelinkii dambe ee Axaddii xaafadda Danwadaag ee degmada Dhoobley ku gowracay wiil yar oo 14 sano jir, halka uu dhaawacay mid kale, waxaana carruurta ay xilligaas ka yimaadeen Dugsi Qur’aan, sida ay sheegeen dad goobjoogayaal ah.

Xaafadda uu falku ka dhacay ayaa waxaa dagan dadka barakacayaasha ah iyo qoysaskii kasoo laabtay xeryaha qaxootiga Dhadhaab ee dalka Kenya.

Dhacdooyin lamid ah dhacdadan ayaa horay uga dhacay meelo kala duwan oo kamid ah dadlka, waxaana ugu dambeysay magaalada Hargeysa kadib markii aabbe uu gubay afar caruur ah oo uu dhalay.

Sida uu sheegay Taliska Ciidanka Dab-demuska Somaliland, Aabahan ayaa caruurta ku gubay guri jiingada oo ku yaala xaafada October ee degmada Axmed Dhagax ee Magaalada Hargeysa.

“Aabaha caruurta dhalay ayaa dabka qabadsiiyay caruurta, waxaana aabaha iyo hooyada caruurta dhashay ka dhaxeeyay khilaaf, iyagoo iskula jiray maxkamada,” ayaa lagu yiri qoraalka dab-demiska.

Dhacdooyinkan ayaa gililay bulshada, iyadoo si xoogan ay uga hadleen culimada, madaxda deegaanka iyo ururrada bulshada, kuwaas oo ku baaqay in la adkeeyo tallaabooyinka sharci ee ka hortagga rabshadaha qoyska, si aysan usoo laaban dhacdo noocaan ah.

Addis-Ababa (Caasimada Online) – Itoobiya “waxay dagaal u iclaaminaysaa” Eritrea, taas oo ku aaddan fikradda helidda bad, ayuu yiri Wasiirka Arrimaha Dibadda Eritrea, Yemane G/Masqal.

Wuxuu dowladda Abiy Axmed ku eedeeyay inay sharraxayso sababo ay u aragto ku filan si ay dagaal ugu qaaddo Eritrea, sida uu ku qoray bartiisa X.

“Waxay aflagaaddo ku tahay madax-bannaanida Eritrea in si joogto ah loogu dhawaaqo ‘waa in aan xoogag milatari ka samaysannaa Badda Cas’ si xoog ah,” ayuu bartiisa X ku qoray Yemane G/Masqal.

Wuxuu sidoo kale Itoobiya ku eedeeyay in labadii sano ee lasoo dhaafay ay ka shaqaynaysay sidii ay isaga dhigi lahayd “mid ku taagan is-difaacid” si ay dagaal ugu qaaddo Eritrea.

Maxay Itoobiya tiri?

Wasiirka Arrimaha Dibadda Itoobiya, Dr. Gideon Timothy, ayaa dhowaan sheegay in dowladda federaalka aysan ka sii aamusnaan doonin in ay qaaddo tallaabo ka dhan ah “xadgudubka” ay Eritrea ku samaysay “madaxbannaanida dhuleed” ee Itoobiya.

Wasiirka waxa uu sidoo kale sheegay in Cassab ay u leedahay “muhiimad sare” dowladda federaalka, sababtuna uu ku sheegay in ay “ku maalgeliyeen hanti badan dekedda Cassab ka hor iyo kaddib markii ay Eritrea ka go’day Itoobiya.”

Dr. Gideon hadalkaas waxa uu shalay ka sheegay madal siyaasadeed oo ay soo qabanqaabiyeen hay’adda Horn Review iyo Jaamacadda Addis Ababa.

Wasiirka waxa uu madasha ka hadlay siyaasadda Itoobiya ee la xiriirta waxyaabihii ugu dambeeyay ee ka soo kordhay gobolka Geeska Afrika. Madasha waxaa sidoo kale joogay diblomaasiyiin iyo safiirro ka kala socday dalal badan.

Hadalka wasiirka arrimaha dibadda waxa uu diiradda saarayay xiriirka ka dhexeeya Itoobiya iyo Eritrea. Waxa uu sheegay in khilaafka muddada dheer soo jiray ee u dhexeeya labada dal uusan ku ekeyn dekedo iyo bad kaliya. Hadalka wasiirka oo dhameystiran waxaa lagu daabacay bogga Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Itoobiya.

Mid ka mid ah waxyaabaha ugu waaweyn ee keenay khilaafka ayuu ku sheegay wasiirku in ay tahay faragelinta dowladda Eritrea ay ku hayso arrimaha gudaha Itoobiya.

“Dowladda Eritrea waxay dareemaysaa in ay xaq u leedahay oo ay kaalin ka qaadato siyaasadda gudaha Itoobiya,” ayuu yiri wasiirka, isaga oo dhaliilay hoggaanka Eritrea oo uu ku sheegay in ay u janjeeraan adeegsiga dhammaan awood kasta oo ka horjeeda danaha Itoobiya.

Sidoo kale wuxuu ku dhaliilay hoggaanka dalka in ay “si weyn u doonayaan in ay gobolka ka noqdaan dal taageera dagaallada si ay u gaaraan danahooda.”

Wasiirka wuxuu kaloo ka hadlay arrin kale oo ku saabsan Eritrea oo ah “Siyaasadda Isaiah”, taas oo uu ku sifeeyay mid ku salaysan in jiritaanka Eritrea uu ku jiro dhibaatada, qeybsanaanta iyo degganaansho la’aanta Itoobiya.

Wuxuu u sheegay wasiirku dadkii madasha joogay in Eritrea ay gashay “xadgudub ka dhan ah madaxbannaanida dal iyo dhuleed ee Itoobiya”.

“Hadda ciidamada Eritrea ayaas maamula dhowr deegaan oo ku yaalla waqooyiga Itoobiya,” ayuu yiri wasiirka, isaga oo intaas ku daray in goobahaas “ay ka mid yihiin dhulka Itoobiya ee madaxbannaan.”

Wuxuu kaloo ku eedeeyay in dowladda Eritrea ay “faragelin ku hayso arrimaha gudaha Itoobiya, iyadoo taageero siinaysa kooxaha hubeysan ee ka horjeeda dowladda.”

Dr. Gideon waxa uu sheegay in tallaabooyinka dowladda Asmara ay yihiin wax “ku filan Itoobiya oo ay ku qaadi karto tallaabooyin ay isku difaacdo”, hase yeeshee wuxuu kaloo sheegay in dowladdiisu ay diidday in ay qaaddo tallaabo arrintan la xiriirta.

“Inkastoo Itoobiya ay wajaheyso xadgudubyo halis ah oo lagu sameynayo madaxbannaanideeda dhuleed, haddana kama aysan qaadin tallaabo ay isku difaaceyso,” ayuu yiri wasiirka, oo sheegay in mowqifkan looga fogaanayo dagaalka “uusan ahayn mid sii jiri doona.”

Wasiirka Arrimaha Dibadda waxa uu kaloo ka hadlay arrinta ku saabsan doonista Itoobiya ee ah in ay hesho deked. Wuxuu ku celiyay hadalladii hore ee dowladdiisu ee ahaa in arrinta dekedaha ay u tahay “Itoobiya nolol iyo geeri”, isaga oo xusay in 130-ka milyan ee reer Itoobiya ay u baahan yihiin deked la isku halayn karo oo ammaan ah.

Dr. Gideon wuxuu sheegay in dekedda Cassab ay dowladda Itoobiya ugu jirto “mudnaanta koowaad”.

Dr. Gideon wuxuu kaloo ka hadlay “maalgelinta weyn ay Itoobiya ku samaysay dekedda ka hor iyo kaddib markii Eritrea go’day” in ay tahay tan ay mudnaanta koowaad siinayaan. Wuxuu sheegay in dalabka dowladda ee dekedda uu yahay mid cadaalad ah oo macquul ah marka la eego xaaladda dhaqaale ee Itoobiya.

Wasiirka wuxuu kaloo sheegay in xiisadda ka dhextaagan labada dal lagu xallin karo oo kaliya “isdhexgal dhaqaale oo goboleed” oo u dhexeeya labada dal. Wuxuu kaloo sheegay Dr. Gideon in doonista Itoobiya ee deked lagu xallin karo habkan.

Wasiirka waxaa la weydiiyay waxa ay noqonayaan tallaabooyinka xiga haddii ay guul-darreystaan tallaabooyinka diblomaasiyadeed ee socda. Isagoo taas ka jawaabaya, wasiirka waxa uu sheegay in Itoobiya ay ka “go’an tahay in ay ka fogaato wax kasta oo keenaya dagaal.”

“Marka la eego xaaladda jilicsan ee ka jirta dhammaan gobolka Geeska Afrika, dagaal kale waa musiibo,” ayuu yiri wasiirka, oo intaas ku daray in dowladda Itoobiya ay “iska dhaaftay” in arrintan ay kaga aargudato Eritrea.

Dr. Gideon, oo sheegay in dowladda Itoobiya ay “diyaar u tahay wadahadal” si loo beddelo mustaqbalka labada dal, ayaa ugu baaqay bulshada caalamka in ay cadaadis saaraan Eritrea.