25.7 C
Mogadishu
Thursday, June 25, 2026

Xog: Villa Somalia oo qorshaheeda doorashada ku billowday Koonfur Galbeed

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa haatan si rasmi ah u guda gashay qorsheynta iyo qaabeynta doorashooyinka maamullada dalka, gaar ahaan Koonfur Galbeed, HirShabelle iyo Galmudug, maadaama madaxda hadda joogta uu xilli hore ka dhammaaday muddo xileedka.

Villa Somalia ayaa bilowday dhaq-dhaqaaq culus oo la xiriira doorashooyinka saddexdaan maamul oo si dhow ula shaqeeyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, kadib dib u doorashadiisii 15-kii May ee 2022-kii, waxaana qorshuhu yahay in doorashooyinka la guda galo dhammaadka sanadkan 2025, sida ay innoo xaqiijiyeen ilo wareedyo xilkas ah.

Wararka ayaa intaasi kusii daraya in maanta Madaxweynuhu uu la kulmay hoggaamiyaha Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Laftagareen, Guddoomiyaha Baarlamaanka Aadan Madoobe, Madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed Shariif Xasan, isaga oo kala hadlay xaaladda Koonfur Galbeed, gaar ahaan arrimaha doorashooyinka iyo sidii looga shaqeyn lahaa xasiloonida deegaanka.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa si gaar ah Laftagareen ugala hadlay qorshihiisa ku aadan doorashooyinka qof yo codka ah, wuxuuna ka dalbaday in siyaasiyiinta mucaaradka ku ah u ogolaado Baydhaba, si ay halkaas uga sameeyaan ololahooda, maadaama ay furteen ururo siyaasadeed oo ka qayb-galaya doorashooyinka qof iyo codka ah.

Kulamada ayaa weli sii socda, waxaana qayb ka ah siyaasiyiin saameyn ku leh deegaannada Koonfur Galbeed, iyada oo dooduhu ay xooggan yihiin, maadaama ay taabanayaan doorashooyinka, lana filayo in dhawaan ay dhacaan isbeddalo waa wayn.

Dhanka kale, Galmudug iyo HirShabelle ayaa lamid ah, waxaana haatan ka bilowday dhaq-dhaqaaq culus oo Muqdisho ay ka wadaan siyaasiyiinta kasoo jeeda deegaannadaas oo raba in doorashada la aado, waxaana la geli doonaa maalmo adag iyo xaalad siyaasadeed oo culus.

Arrimahan ayaa kusoo aadayo, iyada oo muddo dheer Xasan Sheekh lagu eedeynayay inuu hortaagan yahay doorashooyinka maamullada dalka, maadaama aad looga daahay, waxaana qodobkan uu kamid ahaa waxyaabaha xubnaha mucaaradka ay sida wayn ugu diidanaayeen dowladda.

Si kastaba, Soomaaliya ayaa haatan galeysa marxalad siyaasadeed oo culus, iyada oo ay weli jiraan khilaafaad gudaha ah, sida kan u dhexeeya Villa Somalia iyo labada maamul goboleed ee Jubbaland iyo Puntland oo mar hore kala furtay iyo tabasho kale oo ay qabaan siyaasiyiinta mucaaradka ee la magac baxay Madasha Samatabixinta Soomaaliyeed.

From the frontlines of truth to the halls of service: My commitment to Somalia’s human rights

0

A defining moment for our nation

This week marks a historic milestone for Somalia. For the first time in more than thirty years, our country has reclaimed full ownership of its human rights agenda, an area that, for far too long, was under international oversight. The establishment of the National Independent Human Rights Commission is not just a legal or institutional achievement; it is a moral turning point. It signifies that Somalia is ready to take responsibility for protecting the dignity, freedoms, and fundamental rights of its citizens and all persons living in the country. For me, this is not simply a policy matter, it is a personal mission that has guided every chapter of my professional life.

My early mission dedicated to justice and human rights

For over three decades, I have worked at the intersection of human rights, humanitarian action, journalism, and public service, using my voice, my pen, and my platform to defend those who could not defend themselves. From my early days at Radio Mogadishu and HornAfrik Media, to my years with the United Nations and later as a Senior Journalist and Manager at BBC News, my purpose has been consistent. To expose injustice, amplify marginalized voices, and promote accountability. Through journalism, I witnessed both the pain and the resilience of our people. I told the stories of displaced families, survivors of conflict, and communities seeking peace and dignity. My work taught me that the defense of human rights is not an abstract concept but rather protecting real people, with real hopes and struggles, from abuse and neglect to deprivation and marginalisation. 

Leadership rooted in integrity and independence

My experience has also shown me that independence is the foundation of credibility. At the BBC, I led and managed teams that reported in complex and politically sensitive environments but my mission has always been never compromising truth for convenience. As Government Spokesperson and Director of Communications and Public Relations at the Office of the Prime Minister, I carried that same principle into public service: transparency, accountability, and the public’s right to know. In government, I worked to rebuild trust between citizens and institutions by promoting civic participation, and open dialogue. These experiences reinforced my belief that leadership, at its best, is about service with integrity, not power or privilege. If entrusted to serve as Chairman of the National Independent Human Rights Commission, I will bring this same independence of mind and moral clarity ensuring the Commission discharged its duties diligently, fair in its judgments, and firm in its commitment to justice.

A vision for an independent human rights commission that serves the people

The true measure of a nation lies in how it treats its most vulnerable citizens. My vision for the Somalia’s National Independent Human Rights Commission is built on three pillars:

1. Independence and Credibility: The Commission must be guided by the Constitution, the law, and the moral duty to uphold human dignity.

2. Accessibility and Inclusion: Human rights protection should not be confined to reports or conferences. It must reach villages, schools, prisons, and refugee camps and every corner where all persons living in Somalia seek fairness and protection.

3. Accountability and Public Trust: The Commission must act transparently and proactively, investigating violations, promoting civic education, and ensuring that justice is not delayed or denied.

With my background in communication, advocacy, and rights-based programming, I will prioritize public engagement, making the language of human rights understandable and actionable for all persons living in Somalia.
Turning Experience into Service

My academic background — with double Master’s degrees in International Relations from Queen Mary University of London and Religion in Peace and Conflict from Uppsala University, Sweden, along with a Bachelor’s degree in Journalism and Media from Birkbeck, University of London — has shaped my belief that justice is both a moral and civic obligation.

In every role, from journalist to government, I have sought to bridge the gap between citizens and power, ensuring that truth, fairness, and empathy remain central to national dialogue. Now, I wish to turn that experience into direct service for the Somali people, as a guardian of their rights and dignity.

The establishment of Somalia’s National Independent Human Rights Commission is more than an administrative reform; it is an act of national healing. It affirms that Somalia is ready to govern itself not only by strength but by justice. Not only by power, but by principle. If given the honour to serve as Chairman, I pledge to uphold the values that have defined my life’s work – truth, transparency, independence, and compassion. Together, we can build an institution that stands as a shield for the powerless and a mirror for those in power. Our people deserve no less. Our future depends on it.

Farhan Jimale
Candidate for Chairman, Somali National Human Rights Commission
Email: [email protected]
Twitter: @farhanjimale
LinkedIn: linkedin.com/in/farhanjimale

Itoobiya oo soo dhaweyn maqaam sare leh u sameysay Cabdiraxmaan Cirro + Sawiro

0

Addis Ababa (Caasimada Online) – Dowladda Itoobiya ayaa soo dhaweyn maqaam sare leh u sameysay Madaxweynaha Somaliland iyo wafdigiisa  oo maanta gaaray magaalada Addis Ababa ee caasimada dalkaasi.

Madaxweynaha Somaliland Mudane Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullahi (Cirro) ayaa waxaa garoonka caalamiga ah ee Bole International Airport ku qaabilay Wasiirka Arrimaha Dibedda ee Dalka Itoobiya Gedion Timotheos iyo masuuliyiin kale oo ka tirsan dowladd Federaalka Itoobiya.

“Soo dhawaynta Madaxweynaha Somaliland ayaa ahayd mid uu hab-maamuuskeedu sarreeyo, waxa ay qaddar nasasho ah ku qaateen qolka VIP-da ee Garoonka Diyaaradaha Addis Ababa, kaddibna waxa loo galbiyey goobta ay degi doonaan magaalada Addis Ababa” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay Madaxtooyada Somaliland.

Cabdiraxmaan Cirro ayaa marti-qaad rasmi ah ka helay Ra’iisal wasaaraha Itoobiya, Mudane Abiy Axmed, waxaana safarkiisa uu xambaarsan yahay ujeeddooyin diblomaasiyadeed oo miisaan leh, kaasi oo lagu xoojinayo xidhiidhka taariikhiga ah, iskaashiga istiraatiijiga ah iyo danaha muhiimka ah ee ka dhexeeya labada dhinaca.

Sidoo kale inta Cirro uu ku sugan yahay magaalada caasimada ah ee Addis Ababa, waxa uu kulamo heer sare ah la yeelan doonaa madaxda ugu sarraysa dalka Itoobiya.

Kulamadan ayaa diiradda lagu saari doonaa xoojinta iskaashiga labada dal, kor u qaadidda ganacsiga iyo isu-socodka labada dhinac, iyo sidoo kale ka wada-shaqeynta nabadda iyo xasilloonida Gobolka Geeska Afrika.

Cirro waxaa safarkiisa ku wehelinaya wafdi ay ka mid yihiin: Wasiirrada Arrimaha Dibedda, Madaxtooyada, Maaliyadda, Hawlaha Guud, Maalgashiga, Taliyaha Ciidanka iyo Agaasimaha Hay’adda Sirdoonka Somaliland.

“Safarkan ayaa waxa uu muujinayaa muuqaalka cusub ee diblumaasiyadeed ee Somaliland iyo sida ay xukuumadda uu hoggaamiyo Madaxweyne Cirro ugu dedaalayso in ay kor u qaaddo sumcadda, madax-bannaanida dhuleed iyo diblomaasiyadeed iyo kaalin muhiimka ee Somaliland ku leedahay mandaqadda Geeska Afrika iyo caalamka,” ayaa mar kale lagu yiri war-saxaafadeedka ay shaacisay Madaxtooyadu.

Somaliland iyo Itoobiya ayaa hore u galay heshiis is-afgarad oo badda ah, kaasi oo xiisad xooggan ka dhex abuuray Muqdisho iyo Addis Ababa, taas ok markii dambe ay madaxda labada dal ka gaareen isfaham, si meesha looga saaro mad-madowga xiriirka Soomaaliya iyo Itoobiya.

Si kastaba, ma cadda in mar kale dib boodhka looga jafayo is-afgaradkii buray, iyadoo xalay warbaahinta Itoobiya tebisay in Madaxweyne Xasan Sheekh uu taageeray in Itoobiya gaadho Badda Cas.

Taageerada ay sheegtay wakaaladda wararka ee Itoobiya inuu Madaxweynaha u muujiyay damaca soo gaarista badda, ayaa waxaa ku lamaan “madax-banaanida iyo midnimada Soomaaliya”. Taas ayaa loo fasiray in Soomaaliya ay dooneyso in Itoobiya ay u fasaxdo isticmaalka mid kamid ah dekedaheeda, una madax-banaaneyso, iyadoo meesha laga saarayo “qaadasho” oo ah sida ay ku taameyso Addis Ababa.

Dowladda Itoobiya ayaa marba marka ka dambeysay sii xoojineysay isku deyga ay ku dooneyso inay ku gaarto biyaha Badda Cas, waxayna dadaal badan gelisay sidii ay u dhisi laheyd ciidamo bad, oo ay leedahay.

 

Soomaaliya mashruuc aan dhulka aheyn oo laga shaqeeyo ma jiro miyaa? – Waxaa tiri…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Xiisadda dhulka ee ka taagan Muqdisho ayaa weli cirka isku sii shareereysa, waxayna noqotay mowduuca ugu wayn ee maanta taagan, maadaama ay arrintan ay saameysay shacabkii ugu badnaa oo laga barakaciyay xaafadahooda.

Arrintan ayaa sidoo kale yeelatay saameyn siyaasadeed oo xoogleh, kadib markii ay soo farageliyeen siyaasiyiinta mucaaradka oo bilaabay inay shacabka shirayaan si ay ugu kiciyaan dowladda federaalka ee uu hoggaamiyo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Xildhibaan Faa’iso Maxamed Jayte oo ka tirsan Baarlamaanka Soomaaliya oo qoraal dheer soo saartay ayaa si adag uga hadashay ‘arrimaha dhul boobka ee ka socda’ caasimada iyo tallaabooyinka ay illaa iyo hadda qaaday dowladdu.

Faa’iso ayaa su’aal ka keentay sida ay wax u socdaan “Su’aashu waxa ay tahay Soomaaliya mowduuc aan dhulka aheyn oo laga shaqeeyaa ma jiro miyaa dowlada ajandaha ugu muhiimsan qorshahooda miyaa dhulka ah?”.

Waxaa kale oo ay sii raaciyay “Waxaan kula talin lahaa dowlada arinka dhulka in ay iska joojiso sababtoo ah waxa ay ka arimisaa gobalka Banaadir oo ku eg labada kontarool ee Balcad iyo Afgooye, sida aan horay u sheeagay”.

Hoos ka akhriso qoraalka oo dhammeystiran:-

Wixii ka horeeyay 2024, 2025 arimaha dhulka waxaa ka hadli jiray, dadka dalaaliinta la yiraahdo waxa ayna uga hadli jireen nootaayooyinka, laakiin hadda maxaa dhacay?.

Subixii markuu waagu baryo oo aad toosto haddii aad fiiriso baraha bulshadu ku kala warqaado, waaxaad arkeysaa bulshada nuuc kasto oo ay tahay in ay ka hadlaayaan dhul, sida hooyooyinka, dhalinyarada dugsiyada aada, ciidamada, bajaajleyda, dadka naafada ah, odayaasha dhaqanka oo labo qeyb ah, syaasiyiinta oo labo qeyb ah, sharci yaqaanada, culumada saban aaqirka oo labo qeyb ah, ganacsato isku sheega faashiliinta ah, mucaaradka Madasha Samata Bixinta iyo xittaa argagixisadii.

Su’aashu waxa ay tahay Soomaaliya mowduuc aan dhulka aheyn oo laga shaqeeyaa ma jiro miyaa dowlada ajandaha ugu muhiimsan qorshahooda miyaa dhulka ah?

Waxaan kula talin lahaa dowlada arinka dhulka in ay iska joojiso sababtoo ahwaxa ay ka arrimisaa gobalka Banaadir oo ku eg labada kontarool ee Balcad iyo Afgooye, sida aan horay u sheegay.

Dadka gobalka Banaadir oo ay ka heyso umada Soomaaliyeed ahna dad adkeysi iyo dulqaad badan ahna dad boqolkiiba sideetan sabool iyo danyar ah dowladnimadana jecel sababna u ah jiritaanka dowlad Soomaaliyed.

Dowlad waxa ay dowlad ku tahay shacabka, dowlad aan shacab laheyn waa geeed aan hoos iyo miro laheyn intifaaca geedkuna waa labadaas, sadaas darteed dowladdu waa in ay iska dhaaftaa wax kasta oo shacabkeeda dhibaaya una tanasushaa, si dowladnimadu u jirto shacabkuna u dhibtoon dowladnimadana uga niyad jabin.

 

Somalia secures new IMF loan for $30 million

Washington, USA – Somalia and the International Monetary Fund (IMF) reached a staff-level agreement that will unlock about $30 million under the Extended Credit Facility (ECF), the IMF announced Sunday. The deal comes as the Horn of Africa nation faces sharp cuts to foreign aid and a weakening economy.

The agreement concludes the fourth review of Somalia’s ECF arrangement, approved in December 2023. “We have reached a staff-level agreement on policies to complete the fourth review,” IMF mission chief Ran Bi said in a statement.

The deal still requires approval from the IMF Executive Board. Somali authorities also requested an additional $40 million in total program access to cushion the impact of aid disruptions.

Weaker growth, rising risks

The IMF projects Somalia’s economic growth to slow to 3 percent in 2025, down from 4.1 percent in 2024, before a modest rebound to 3.3 percent in 2026.

The fund cited “significant foreign aid cuts and adverse weather shocks” as the main reasons for the weaker outlook. Inflation is expected to hold near 3.5 percent, though food prices remain high.

The IMF said Somalia’s economic outlook remains dominated by downside risks, warning that prolonged aid disruptions and climate shocks could further worsen it.

“Continued assistance from multilateral and bilateral partners remains crucial to support the authorities’ policy efforts,” Bi stated. If approved, the new disbursement would bring total funds under the ECF to about $100 million.

Despite the strained environment, the IMF noted the Somali authorities’ steady fiscal management. Spending in 2025 has remained within program targets, and the deficit is expected to stay at 0.3 percent of GDP.

Revenue collection has improved, driven by the enforcement of the new income tax law and ongoing customs modernization.

The 2026 budget plan aims to continue domestic revenue growth while accommodating higher spending for security and elections. It also allocates resources to expand social programs to “mitigate the negative social impact of foreign aid cuts.”

Somalia’s financial governance

The Central Bank of Somalia (CBS) continues to strengthen its institutional capacity and regulatory oversight. It is preparing for a currency exchange and developing a currency board arrangement.

The IMF highlighted steady progress in improving Somalia’s anti-money laundering and counter-terrorism financing systems, as well as efforts to promote transparency in extractive industries.

Aid reductions have widened humanitarian gaps. The United Nations World Food Programme said on October 3 it will sharply cut emergency food aid next month due to a funding shortfall.

“We need $98 million to keep life-saving support for 800,000 people through the lean season,” WFP official Ross Smith said.

Health agencies also reported vaccine shortages and rising disease outbreaks amid donor budget cuts. “Besides the United States, Britain, France, and Germany are also cutting aid budgets,” Reuters reported in August, noting a surge in diphtheria cases.

Somalia’s debt position improved after reaching the Heavily Indebted Poor Countries Completion Point in December 2023, when the IMF and World Bank announced $4.5 billion in debt relief.

They said external debt fell to less than 6 percent of GDP by the end of that year. “This is a major milestone,” the institutions said in a joint statement.

National accounts data show GDP grew 4.1 percent in 2024, matching the IMF’s latest estimate. The Fund projects continued but slower growth through 2026 and stresses the need for sustained partner support as Somalia faces elections, security demands, and climate pressures.

Egypt threatens action in Nile Dam dispute with Ethiopia

CAIRO, Egypt – Egyptian President Abdel Fattah El-Sisi on Sunday accused Ethiopia of harming downstream nations by operating a massive dam on the Blue Nile, calling its conduct “reckless actions” and urging the international community to confront it.

In a recorded address to the 8th Cairo Water Week, El-Sisi stated that Egypt would take “all necessary measures” to protect its interests and water security.

His remarks signal a significant escalation in rhetoric in the long-standing Egypt-Ethiopia Nile dam dispute, which has repeatedly stalled despite international mediation efforts.

El-Sisi said Ethiopia has caused harm through “irregular water discharges made without prior notification or coordination.” He insisted that years of diplomatic efforts should not be mistaken for weakness.

The president stated this approach was “an expression of strength, maturity, and belief in dialogue and cooperation to safeguard the interests of all Nile Basin states without endangering any.”

The latest tensions follow the completion of the final filling stage of the Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD) reservoir earlier this year, a move Egypt and Sudan have consistently condemned as a violation of international principles.

A decade of deadlock

The dispute centers on the $4.6 billion hydroelectric dam —the largest in Africa —located on the Blue Nile in Ethiopia, near the Sudan border. Construction began in 2011. Ethiopia says the project is essential for its economic development and will provide electricity to millions of its citizens.

Egypt, which relies on the Nile for over 98 percent of its freshwater, fears the dam will severely reduce its water supply. Sudan, located between the two, has expressed concerns about the dam’s operational safety and its own water flows.

More than a decade of negotiations, mediated by the African Union (AU) and observed by the United States and European Union, have failed to produce a comprehensive agreement.

The main points of contention include the rules for managing the dam during prolonged droughts and the establishment of a legally binding dispute-resolution mechanism. The most recent round of talks collapsed in late 2023.

El-Sisi on Sunday asserted that Egypt had pursued a “fair and wise diplomatic path” and proposed multiple technical solutions.

He claimed these proposals were met with “intransigence that can only be explained by the absence of political will and a desire to impose a unilateral reality driven by narrow political considerations.”

Regional stability at risk

El-Sisi framed the Egypt-Ethiopia Nile dam issue as a matter of existence for his country’s more than 100 million people.

He highlighted that Egypt is one of the world’s most water-scarce nations, with per capita water availability of about 500 cubic meters, half the United Nations (UN) global water-poverty line.

He rejected what he called Ethiopia’s “false claims of exclusive sovereignty over the Nile,” stating the river is the joint property of all riparian states and cannot be monopolized. His speech directly called for global intervention to address the stalemate.

“Such reckless actions by the Ethiopian administration must be confronted by the international community in general and the African continent in particular,” El-Sisi stated.

Analysts have warned that the failure of diplomacy could lead to greater instability in an already volatile region.

According to a report from the International Crisis Group (ICG), while military conflict is not imminent, the risk of miscalculation grows as the dam becomes fully operational without an agreement in place.

El-Sisi’s strong language suggests Cairo’s strategic patience is nearing its limit. He affirmed that while cooperation is preferred, Egypt’s security remains paramount.

The ongoing dispute over the Egypt-Ethiopia Nile dam remains a critical flashpoint for regional security, with no clear diplomatic path forward.

Al-Shabaab oo jab culus lagu gaarsiiyey dagaal maanta ka dhacay Janaale

0

Janaale (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa dagaal culus oo maanta ka dhacay deegaanka Janaale ee gobolka Shabeellaha Hoose, kaas oo u dhexeeyay ciidamada dowlada iyo maleeshiyaad ka tirsan kooxda Al-Shabaab oo weeraray halkaasi.

Xubnaha Al-Shabaab ayaa weerarka ku beegsaday saldhig ciidamada milatariga Soomaaliya ay ku leeyihiin halkaasi, waxaana kadib sidaas ku qarxay dagaal u dhexeeyay labada dhinac.

Wararka ayaa sheegaya in dagaalka jab culus lagu gaarsiiyay Al-Shabaab, isla markaana inta badan goobta lagu laayay maleeshiyaadka duulaanka soo qaaday.

Ugu yaraan 8 xubnood ayaa laga dilay kooxda, iyada oo laga dhaawacay tiro intaasi ka badan oo ay goobta ka jiiteen, sida ay sheegeen saraakiil ka tirsan ciidanka Xoogga dalka Soomaaliyeed.

Dhanka kale waxaa dagaalka ku dhintay saddex askari oo ka tirsanaa ciidanka dowladda, iyaga oo dhaawacyo ay soo gaareen 5 kale, kuwaas oo haatan lala tacaalayo xaaladdooda caafimaad.

Sidoo kale, goobta lagu dagaalamay iyo guud ahaan saldhigga waxaa gacanta ku haya milatariga Soomaaliya oo illaa iyo haatan dhaq-dhaqaaqyo culus ka wada halkaasi.

Al-Shabaab ayaa maalmihii u dambeeyay xoojiyay weeraradooda Shabeellaha Hoose, waxaa dhawaan sidaan oo kale u beegsadeen saldhig ciidamada dowladda ay ku leeyihiin deegaanka Cumar Beere oo hoostaga degmada Afgooye ee gobolkaasi, kaas oo dhaliyay khasaare culus.

Weerarada ayaan kusoo aadayo, xilli haatan howlgallo culus oo xoreyn ah ay ka socdaan gobolka, kuwaas oo ay guullo waa wayn ay kasoo hooyeen ciidanka dowladda iyo kuwa AUSSOM.

Todobaadkii hore ayay ahayd markii ciidamadu ay qabsadeen degmada Awdheegle, halkaas oo laga fara maroojiyay kooxda oo muddo gacanta ku haysay degmadaasi.

Waxaa kale oo la xoreeyay deegaannada kala ah Bariire, Sabiid iyo Caanoole, kadib dagaallo ay halkaas ku qaadeen ciidanka Xoogga dalka iyo kuwa Uganda ee qaybta ka ah howlgalka AUSSOM ee Soomaaliya.

Daawo: Isbeddal wayn oo ku yimid jadwalka dowladda ee doorashada qof iyo cod

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddiga Madaxa Banaan ee Doorashooyinka Qaranka ayaa maanta qaaday tallaabo culus oo la xiriirta doorashada qof iyo codka ah ee haatan la qorsheynayo inay ka dhacdo dalka.

Guddoomiyaha Guddiga Madaxbannaan ee Doorashooyinka Qaranka, Cabdikariim Axmed Cali oo maanta la hadlay warbaahinta ayaa shaaciyay go’aan la xiriira goorta ay bilaabanayaan doorashooyinka tooska ah oo ay weli isku hayaan madaxda dowladda iyo mucaaradka dalka.

Cabdikariin ayaa ku dhawaaqay jadwal cusub, maadaama uu dhaqan-geli waayay kii hore, isaga oo sheegay in dhammaadka bisha soo socota ee Novembar ee sannadkan 2025-ka la qaban doono doorashada goleyaasha deegaanka ee degmooyinka gobolka Banaadir oo noqon doonto qof iyo cod, si dadka Muqdisho deggan ay usoo doortaan hoggaankooda.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in shacabka Soomaaliyeed looga baahanyahay inay u diyaar-garoobaan sidii ay uga qeyb qaadan lahaayeen doorashooyinka ka dhacaya dalka.

“30 Bisha Novembar qof kasta oo ku nool Muqdisho waa inuu isku diyaarayaa sidii uu u coddeyn lahaa Doorashada qof iyo codka ah ee Golaha Deegaanka” ayuu yiri guddoomiyuhu.

Waxaa kale oo xaqiijiyay in guul wayn ay ka gaareen ololihii diiwaangelinta, maadaama Muqdisho oo kaliya ay iska diiwaangeliyeen dad ku dhow 1 milyan oo qof oo ka qayb-galaya doorashooyinka dhawaan dhacaya.

Dhanka kale wuxuu ururada siyaasadda ee isdiiwaangeliyay ugu baaqay in ay soo dhamneystiraan shuruudaha sharci ahaanshiyahooda, ayna soo gudbiyaan Summadooda rasmiga ah.

Tallaabadan ayaa kusoo aadeyso, iyada oo horay qorshuhu u ahaa in doorashooyinka goleyaasha deegaanka ay bilowdaan dhammaadka bishaan October, balse waxaa yimid dib u dhac, sababo la xiriira markii dib loo furay diiwaangelinta oo fursad loo siiyay xisbiyadii ay furteen qaar kamid ah xubnihii ka baxay Madasha Samatabixinta ee heshiiska buuxa la galay Madaxweyne Xasan Sheekh.

Si kastaba, Dowladda Federaalka ayaa weli dadaal xooggan ka gelineysa hirgelinta doorashooyinka qof iyo codka ah, waxaase weli bannaanka ka jooga oo diidan maamullada Jubbaland, Puntland iyo siyaasiyiinta mucaaradka ee la magac baxay Madasha Samatabixinta.

Muqdisho oo yeelaneysa buundooyin casri ah + Sawirro

0

Muqdiso (Caasimada Online) – Magaalada Muqdisho ee caasimada Soomaaliya waxaa haatan ka socda mashaariicyo horumarineed waa wayn oo kamid yihiin hirgelinta buundooyin cusub, biyo-mareeno casri ah, iyo nidaamyo bullaacado oo waara.

Qorshahan ayaa waxaa hormuud u ah maamulka gobolka Banaadir ee uu horkacayo guddoomiye Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) oo maanta kormeer ku tegay halka la rabo in laga dhiso buundooyinka cusub oo ay xilligan u baahan tahay caasimada Muqdisho.

Muungaab oo ay wehliyaan mas’uuliyiinta gobolka iyo shirkadaha qaabilsan dhismaha waddooyinka ayaa maanta soo indha-indheeyay mashaariicda socota, gaar ahaan mashruuca dhismaha waddada Dabka, oo ay ku jiraan buundooyin cusub, biyo-mareeno loo dhisayo hab casri ah, si looga hortago in mar kale ay go’do waddada isku xirta Dabka iyo Bakaaraha.

Sidoo kale duqa Muqdisho ayaa kormeeray Warta Siigaale, oo ah biyo-qabadka ugu weyn ee Muqdisho iyo wadada 26-ka June ee Shaqaalaha halkaas oo ay ka socdaan dhismaha waddooyinka iyo buundooyinka kale oo casri ah, sida uu sheegay maamulka gobolka.

Kormeerka ayaa sidoo kale gaaray waddada dheer ee isku xirta degmada Kaxda, ilaa Gobolka Shabeellada Hoose, oo sidoo kale dhismo laami uu ka socda, wuxuuna guddoomiyuhu faray in dhammaan dhismaha waddooyinka la dadajiyo, si shacabka loogu fududeeyo isku socodka.

Inta lagu guda jiray kormeerka Injinneerada Shirkadaha maamulaya dhismaha waddooyinka, biyo-mareennada iyo buundoonyinka, ayaa warbixin rasmi ah oo ku saabsan horumarka shaqada la wadaagay Guddoomiyaha Maamulka Gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho, Dr  Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab).

Ujeedka ugu wayn ee booqashadan ayaa ahaa hubinta hannaanka dhismaha, xaqiijinta waddooyin waara, tayo sare leh, isla markaana leh biyo-mareeno iyo nidaamyo bullaacado casri ah, sida lagu sheegay warsaxaafadeed kasoo baxay xafiiska duqa magaalada Muqdisho.

“Guddoomiyaha Maamulka Gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho waxaa ka go’an in mashaariicda dhismaha waddooyinka ay ka tarjumaan yoolka maamulka ee horumarinta kaabayaasha magaalada iyo hagaajinta tayada nolosha shacabka Muqdisho” ayaa lagu yiri qoraalka.

Tan iyo markii uu xafiiska yimid Dr. Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) wuxuu lasoo baxay dardar xooggan oo muuqda, isaga oo wax badan qabtay dhibaatooyinkii ay qabeen shacabka oo ay ugu horreeyaan hagaajinta waddooyinka, nadaafadda iyo horumarinta caasimada.

Israel oo durba u dhaqaaqday jebinta heshiiskii nabadda, weerarna ku qaaday Gaza

0

Gaza (Caasimada Online) – Israa’iil ayaa weerarkii labaad saacado gudahood maanta ka geysatay marinka Gaza, xilli shalay un la dhameystiray heshiiska nabadda Gaza.

Weerarkii ugu dambeeyay oo ay fuliyeen diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Israa’iil aya ka dhacay Khan Yuunis oo ka tirsan koonfurta marinka Gaza, halkaas oo lagu dilay ugu yaraan hal qof, halka tiro kalena lagu dhaawacay, sida ay baahisay Al Jazeera.

Sidoo kale, shan qof oo rayid ah ayaa lagu dilay weerarka koowaad oo ay Israa’iil ka fulisay xaafadda Shujaaciyah ee marinka Gaza.

Ciidanka Israa’iil ayaa la sheegay inay ku andacoodeen in dadka la dilay iay ku soo dhawaadeen goobaha ay ku sugnaayeen ciidanka Israa’iil.

Xamaas oo dhankeeda war kasoo saartay weerarada Israa’iil ayaa waxay ugu baaqday dhammaan dhex-dhexaadiyeyaasha inay la socdaan ficillada Israa’iil, oo ay hubiyaan inay dhaqan-geliso waajibaadkeeda ku aadan dhammaadka dagaalka Gaza.

Afhayeen u hadlay ururka oo lagu magacaabo Hazem Qassem ayaa dilka ay maanta ciidanka Israa’iil u geysteen dhowr qof oo reer Gaza ah, iyagoo adeegsanaya duqeymo cirka ah iyo rasaas toos ah, ku tilmaamay jebinta heshiiska xabbad-joojinta ee la saxiixay.

Weeraradan ayaa imanaya xilli ay Israa’iil la wareegtay dhamaan maxaabiista ay gacanta ku hayeen iska caabinta Gaza, isla markaana la dhameystiray heshiiska xabad-joojinta Gaza ee u dhaxeeya Xamaas iyo Israa’iil.

Dhaqan-gelinta heshiiskan oo uu damaanad qaaday Mareykanka, sida uu sheegay Madaxweyne Donald Trump, ayaa isha lagu hayaa sida uu uga fal-celin doono carqaladeynta Israa’iil, oo durba bilowday weeraradii Gaza.

Trump oo xalay soo gaba-gabeeyay socdaalkiisi Masar ayaa ku dhawaaqay in la guda galayo wajiga labaad ee heshiiska nabadda ee Xamaas iyo Israa’iil, iyadoo isla xalay hoggaamiyaasha caalamka ay qalinka ku duugeen nabad-waarta oo Gaza ka dhacda.

ITOOBIYA oo yeelanaysa Nukliyeer ay dooneyso in ay…

0

Addis Ababa (Caasimada Online) – Golaha Wasiirrada Itoobiya ayaa ansixiyay xeer cusub oo lagu dhisayo Guddiga Korontada Nukliyeerka ee Itoobiya, inta lagu guda jiray fadhigii joogtada ahaa ee 49-aad ee golaha.

Xeerkan cusub ayaa loogu talagalay inuu noqdo hage iyo nidaam mideeya isticmaalka nabdoon ee tiknoolajiyada nukliyeerka, si uu ula jaanqaado habraacyada iyo shuruucda caalamiga ah ee la xiriira arrimahaas.

Guddiga la dhisayo ayaa yeelan doona awood buuxda oo uu ku maamulo, ku kormeero, isla markaana ku hago adeegsiga cilmiga nukliyeerka meelaha ay ka mid yihiin dhalinta korontada, horumarinta warshadaha, caafimaadka, amniga cuntada, iyo cilmi-baarista sayniska.

Bishii Septembar ee sanadkan, Itoobiya iyo Ruushka ayaa kala saxiixday qorshe hawleed lagu horumarinayo mashruuca tamarta nukliyeerka ee Itoobiya, taasoo qayb ka ah iskaashi ballaaran oo labada dal ka dhex socda, gaar ahaan arrimaha tamarta iyo tignoolajiyada.

Heshiiskaas, oo la saxiixay 25-kii Septembar 2025, waxaa qalinka ku duugay Alexei Likhachev, Agaasimaha Guud ee Shirkadda Tamarta Nukliyeerka ee Ruushka (Rosatom), iyo Wasiirka Arrimaha Dibadda Itoobiya, Gedion Timotheos.

Qodobada heshiiska ayaa qeexaya qorshe tallaabo-tallaabo ah oo lagu fulinayo iskaashi farsamo iyo mid dhaqaale, si loo dhiso warshad koronto nukliyeer ah oo Itoobiya yeelato mustaqbalka dhow.

Dhawaan, Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Ahmed ayaa magaalada Moscow kaga dhawaaqay in dalkiisu hirgelin doono barnaamij tamar nukliyeer ah.

Abiy wuxuu sheegay in Itoobiya muddo dheer xoogga saareysay tamarta nadiifta ah, isagoo tusaale u soo qaatay biyo-xireenka weyn ee Grand Ethiopian Renaissance Dam, kaas oo uu ku tilmaamay calaamad muujinaysa go’aanka dalkiisa ee ku aaddan ka faa’iidaysiga ilo tamareed aan wasakhaynin.

Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha ayaa markaas shaaciyay in barnaamijka cusub uu qayb ka yahay iskaashi Ruushku hormuud u yahay, kaas oo ku wajahan horumarinta tignoolajiyadda nukliyeerka.

Ra’iisul Wasaare Abiy ayaa sidoo kale caddeeyay in Itoobiya aysan ku koobnaan doonin kaliya awoodda tamarta hadda jirta, balse ay qorsheynayso in kor loo qaado wax-soo saarka si loo taageero horumarka bulshada iyo dhaqaalaha. Sida uu sheegay, nukliyeerku wuxuu noqon doonaa tiir muhiim u ah mustaqbalka dalka.

Sawirro: Madaxweynaha Somaliland oo safar ugu baxay Addis Ababa + Qorshaha

0

Hargeysa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland, Cabdirahman Maxamed Cabdilaahi (Ciro) ayaa maanta safar shaqo oo rasmi ah ugu baxay dalka Itoobiya.

Madaxweyne Cirro ayaa marti-qaad rasmi ah ka helay Ra’iisal Wasaaraha Itoobiya Abiy Axmed, sida ay shaacisay Madaxtooyadda Somaliland.

Safarkan ayey Madaxtooyaddu sheegtay inuu xambaarsan ujeeddooyin diblomaasiyadeed oo miisaan leh, kaasi oo lagu xoojinayo xidhiidhka taariikhiga ah, iskaashiga istiraatiijiga ah iyo danaha muhiimka ah ee ka dhexeeya labada dal, gaar ahaan dhinacyada amniga, dhaqaalaha, ganacsiga iyo arrimaha isu-socodka.

Madaxweynaha iyo wafdigiisa ayaa magaalada Addis Ababa ee dalka Itoobiya ugu safray diyaarad khaas ah, sida ay muujinayaan sawirro ay baahisay Madaxtooyadda Somaliland.

Inta Cirro uu ku sugan yahay magaalada Addis Ababa, waxa uu kulamo heer sare ah la yeelan doonaa madaxda ugu sarraysa dalka Itoobiya.

Kulamadan ayaa diiradda lagu saari doonaa xoojinta iskaashiga labada dal, kor u qaadidda ganacsiga iyo isu-socodka labada dal, iyo sidoo kale ka wada-shaqeynta nabadda iyo xasilloonida Gobolka Geeska Afrika.

Cirro waxa safarkiisa ku wehelinaya wafdi ay ka mid yihiin: Wasiirrada Arrimaha Dibedda, Madaxtooyada, Maaliyadda, Hawlaha Guud, Maalgashiga, Taliyaha Ciidanka iyo Agaasimaha Hay’adda Sirdoonka Somaliland.

“Safarkan ayaa waxa uu muujinayaa muuqaalka cusub ee diblumaasiyadeed ee Somaliland iyo sida ay xukuumadda uu hoggaamiyo Madaxweyne Cirro ugu dedaalayso in ay kor u qaaddo sumcadda, madax-bannaanida dhuleed iyo diblomaasiyadeed iyo kaalin muhiimka ee Somaliland ku leedahay mandaqadda Geeska Afrika iyo caalamka,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed kasoo baxay Madaxtooyadda Somaliland.

Somaliland iyo Itoobiya ayaa hore u galay heshiis is-afgarad oo badda ah, kaasi oo xiisad xooggan ka dhex abuuray Muqdisho iyo Addis Ababa, taas ok markii dambe ay madaxda labada dal ka gaareen isfaham, si meesha looga saaro mad-madowga xiriirka Soomaaliya iyo Itoobiya.

Si kastaba, ma cadda in mar kale dib boodhka looga jafayo is-afgaradkii buray, iyadoo xalay warbaahinta Itoobiya tebisay in Madaxweyne Xasan Sheekh uu taageeray in Itoobiya gaadho Badda Cas.

Taageerada ay sheegtay wakaaladda wararka ee Itoobiya inuu Madaxweynaha u muujiyay damaca soo gaarista badda, ayaa waxaa ku lamaan “madax-banaanida iyo midnimada Soomaaliya”. Taas ayaa loo fasiray in Soomaaliya ay dooneyso in Itoobiya ay u fasaxdo isticmaalka mid kamid ah dekedaheeda, una madax-banaaneyso, iyadoo meesha laga saarayo “qaadasho” oo ah sida ay ku taameyso Addis Ababa.

Dowladda Itoobiya ayaa marba marka ka dambeysay sii xoojineysay isku deyga ay ku dooneyso inay ku gaarto biyaha Badda Cas, waxayna dadaal badan gelisay sidii ay u dhisi laheyd ciidamo bad, oo ay leedahay.

Muxuu dilka Cali Qoyane uga dhigan yahay reer Hiiraan?

0

Beledweyne (Caasimada Online) – La-taliyaha Madaxweynaha Soomaaliya ee arrimaha macawiisleyda, Cali Jeyte Cismaan ayaa markii ugu horreysay ka hadlay dilka horjooge Cali Axmed Guure (Cali Qoyane), oo uu sheegay inuu ahaa ninkii ka dambeeyay dilalkii dad rayid ahaa ee ka dhacay inta u dhaxeysa Maxaas iyo Beledweyne 3-dii September 2023.

Jeyte ayaa sheegay in weerarkaas oo markii hore lagu eedeeyay xubno ka tirsan Al-Shabaab uu ahaa qorshe si xeeladeysan loo dejiyay, ujeeddadiisuna ay ahayd in lagu kala jabiyo bulshada gobolka Hiiraan.

“Dadkii la laayay waxay ka wada tirsanaayeen hal jifo, qorshuhu wuxuu ahaa in bulshada la kala fogeeyo oo la abuuro nacayb iyo kalsooni darro dhexdooda ah,” ayuu yiri Cali Jeyte oo la hadlay idaacada BBC.

Cali Axmed Guure, oo in ka badan toban sano ka tirsanaa Al-Shabaab ayaa la sheegay inuu si joogto ah u bartilmaameedsan jiray dadka rayidka ah iyo kuwa safarka ah, isagoo ku caan baxay dhibaatooyin uu ku hayay bulshada deegaanka.

Inkasta oo dhacdadaasi gilgishay bulshada Hiiraan, Cali Jeyte wuxuu tilmaamay in ay noqotay sababtii ugu weynayd ee dhalisay kacdoon ballaaran oo shacabka gobolkaas ay ku qaadeen dagaal ka dhan ah Al-Shabaab.

“Dagaalku si rasmi ah wuxuu u bilowday bishii Agoosto 2022, balse dhacdadii dilkaasi waxay ahayd middii bulshada mideysay oo ay ku gartay in cadowgu uusan naxariis u hayn cidna,” ayuu yiri Jeyte.

Kacdoonkaas shacabka oo markii hore ku koobnaa gobolka Hiiraan ayaa markii dambe ku faafay gobollo kale, inkastoo Alshabaab ay dib ula wareegtay qaar ka mid ah meelihii laga saaray.

Cali Jeyte ayaa sheegay in dilka Cali Qoyane uu noqday guul weyn oo ay gaareen dadka deegaanka, isagoo ku tilmaamay “cadaw weyn oo laga takhalusay.”

“Dadku waxay u arkeen geeridiisa neecaaw iyo nafis u yimid deegaanka, waa cadaw baxay,” ayuu raaciyay Jeyte.

Ugu dambeyn, wuxuu carrabka ku adkeeyay in dagaalka shacabka uusan ahayn mid siyaasadeysan, balse uu yahay halgan lagu difaacayo noloshooda, deegaankooda iyo mustaqbalkooda.

Maalmo ka hor, howl-gal aad loo qorsheeyay oo ka dhacay deegaanka Mubaax ee gobolka Hiiraan ayaa lagu dilay horjooge Cali Axmed Guure oo loo yaqaanay (Cali Qoyane), sida ay shaacisay Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Horjoogahan ayey dowladdu sheegtay inuu kamid ahaa madaxda sare ee kooxda, iyadoo ku tilmaamtay “dhiigyo cab” dhibaatooyin badan ka gaystay gobolka Hiiraan.

Cabdiweli Gaas oo si rasmi ah u qabtay xilka sare ee loo magacaabay + Sawirro

Addis-Ababa (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Cabdiweli Maxamed Cali Gaas, ayaa si rasmi ah u qabtay xilka Ergeyga Gaarka ah iyo Madaxa Howlgalka Midowga Afrika ee Koonfurta Sudan, isagoo loo xil-saaray hoggaaminta dadaallada dhexdhexaadinta iyo nabad-dhisidda ee dalkaas oo qarka u saaran colaad dib u soo cusboonaata.

Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Mahmoud Ali Youssouf, ayaa si rasmi ah Isniintii xilka ugu soo dhoweeyay Dr. Gaas, isagoo magacaabistan ku tilmaamay “tallaabo lagama maarmaan u ah xoojinta ka-qaybgalka Midowga Afrika ee Koonfurta Sudan.”

Wuxuu muujiyay kalsoonida uu ku qabo in “fahamka qotoda dheer ee Dr. Gaas ee gobolka iyo khibraddiisa siyaasadeed ee ballaaran” ay gacan ka geysan doonto dib u soo nooleynta geeddi-socodka nabadda ee dalkaas oo aan sal adag lahayn.

Dr. Gaas, oo ah siyaasi iyo aqoonyahan Soomaaliyeed oo ruug-caddaa ah, wuxuu Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya soo ahaa laga soo bilaabo Juun 2011 ilaa Oktoobar 2012. Muddadaas wuxuu hoggaaminayay marxaladdii uu dalku uga gudbayay dowlad ku-meelgaar ah una gudbayay hanaan siyaasadeed oo rasmi ah.

Waxaa si weyn loogu aqoonsan yahay dejinta “Khariidaddii Tubta ee Dhammeystirka Kala-guurka,” taasoo aasaas u noqotay dhismaha hay’adaha dimuqraadiga ah ee Soomaaliya kaddib labaatan sano oo degganaansho la’aan ah.

Markii uu xafiiska ka tagay, wuxuu muddo kooban ka mid ahaa Baarlamaanka Federaalka, kahor inta aan loo dooran Madaxweynihii shanaad ee Dowlad Goboleedka Puntland bishii Janaayo 2014, isagoo maamulkaas hoggaaminayay muddo shan sano ah. Muddo xileedkiisii Puntland wuxuu diiradda ku saaray dib-u-habeynta maamulka, horumarinta hay’adaha, iyo dibloomaasiyadda heer gobol.

Magacaabistan ayaa ku soo aadaysa xilli xiisad culus ay Koonfurta Sudan ku jirto, halkaasoo kooxaha iska soo horjeeda ay sii wadaan qorashada dagaalyahanno, oo ay ku jiraan carruur, taasoo ka hor imanaysa Heshiiskii Dib-u-soo-nooleynta ee Xallinta Khilaafka Koonfurta Sudan (R-ARCSS) ee 2018.

Warbixinno dhowaan ka soo baxay Golaha Nabadda iyo Amniga ee Midowga Afrika (PSC) iyo Guddiga Wadajirka ah ee Dib-u-habeynta Kormeerka iyo Qiimeynta (RJMEC) ayaa looga digay “khatar sii kordheysa oo ah inuu qarxo dagaal sokeeye oo ballaaran,” xilli ay sii xoogeysanayaan xiisadaha siyaasadeed.

Bishii Agoosto 2025, Golaha Nabadda iyo Amniga ee Midowga Afrika ayaa safar shaqo ku tagay magaalada Juba, halkaas oo ay kula kulmeen mas’uuliyiinta dowladda, wakiillada mucaaradka, iyo dhexdhexaadiyeyaasha gobolka si ay ugu dhiirrigeliyaan inay dib u cusbooneysiiyaan ka go’naanshaha heshiiska nabadda.

War-murtiyeedkii Golaha ee soo baxay bishii Juun 2025 ayaa sidoo kale lagu muujiyay “walaac qoto dheer” oo laga qabo xumaanshaha xaaladda amni, waxaana loogu baaqay xabbad-joojin, sii deynta mas’uuliyiinta xiran, iyo dhaqangelin buuxda oo lagu sameeyo heshiiska R-ARCSS.

Midowga Afrika wuxuu dadaalladiisa iskaashi kala sameynayay Urur-goboleedka IGAD (Intergovernmental Authority on Development), Howlgalka Qaramada Midoobay ee Koonfurta Sudan (UNMISS), iyo dalalka deriska la ah sida Uganda, oo dhowaan ciidamo gaar ah u geysay dalkaas si ay u taageerto dowladda Madaxweyne Salva Kiir, xilli laga cabsi qabo in dagaallo ay dib u soo cusboonaadaan.

Dr. Gaas wuxuu hoggaamin doonaa hawlgallada Midowga Afrika ee Koonfurta Sudan, isagoo ka shaqeyn doona isusoo dhoweynta kooxaha iska soo horjeeda, xaqiijinta ilaalinta dadka rayidka ah, iyo horumarinta dib-u-habeynta maamulka. Howlgalkiisa waxaa sidoo kale qayb ka ah iskaashi lala sameeyo saaxiibbada caalamka si loo taageero adkeynta nabadda iyo dib-u-dhiska hay’adaha ee dalka ugu da’da yar adduunka.

“Waxaan damacsanahay inaan diiradda saaro xalal wax-ku-ool ah oo ay Afrika hoggaaminayso, kuwaasoo u horseedaya nabad iyo midnimo waarta shacabka Koonfurta Sudan,” ayuu yiri Dr. Gaas, hadal uu jeediyay kaddib magacaabistiisa.

Erdogan oo si cajiib ah u joojiyey in Netanyahu uu ka qeyb-galo shirkii Masar

Sharm el-Sheikh (Caasimada Online) – Qorshe daqiiqaddii ugu dambaysay uu Donald Trump ku doonayay inuu Benjamin Netanyahu ku casuumo shir madaxeedkii caalamiga ee arrimaha Gaza looga hadlayay oo ka dhacayay dalka Masar ayaa meesha ka baxay, kadib hanjabaad ka timid madaxweynaha Turkiga, Recep Tayyip Erdoğan.

Erdogan ayaa u sheegay Trump in uusan diyaaraddiisa ku dejin doonin Sharm el-Sheikh haddii casuumaaddaasi ay sii jirto.

Xiisaddan awoodeed ee hawada sare ka dhalatay ayaa bilaabatay kadib markii lagu dhawaaqay in ra’iisul wasaaraha Israel uu aqbalay casuumaad daahsan oo uu ka helay Trump si uu uga qaybgalo shirka ay si wada jir ah Masar ugu shir guddoominayeen madaxweynaha Mareykanka iyo dhiggiisa dalkaas, Abdel Fatah al-Sisi.

Ka qaybgalka Netanyahu ee shirka Sharm el-Sheikh ayaa waxaa sida muuqata meel mariyay Trump, wicitaan taleefon oo uu subaxnimadii Isniinta kula yeeshay Sisi isagoo jooga Israel.

Ma cadda in diidmada Erdoğan ee ahayd in uusan soo caga dhigan doonin shirka ay sabab u ahayd in Netanyahu uu beddelo qorshihiisa, balse waxaa la ogyahay in uu la hadlay Sisi si uu cabashadiisa ugu gudbiyo isagoo saaran diyaaraddiisa oo dul maraysa hawada Masar.

War-saxaafadeed ka soo baxay xafiiska ra’iisul wasaaraha Israel ayaa lagu yiri: “Ra’iisul Wasaare Netanyahu waxaa inuu ka qaybgalo shir maanta ka dhacaya Masar ku casuumay Madaxweynaha Mareykanka Trump. Ra’iisul wasaaruhu wuxuu uga mahadceliyay Madaxweyne Trump casuumaaddiisa balse wuxuu sheegay in uusan ka soo qaybgeli karin, maadaama ay munaasabaddu ku soo beegantay xilli ay dhowdahay bilowga fasaxa ciidda.”

Shakhsiyaad ka tirsan garabka midigta-fog ee xukuumadda isbahaysiga Netanyahu ayaa sidoo kale ku hanjabay inay iska casili doonaan haddii uu shirkaas tago.

Waxaa Netanyahu waaran soo xirid ah u jartay Maxkamadda Dambiyada Caalamiga ah (International Criminal Court) oo ku eedaysay dambiyo dagaal oo uu ka galay Gaza.

Inkasta oo Masar aysan saxiixe ka ahayn maxkamadda, haddana joogitaanka Netanyahu ee shirka wuxuu noqon lahaa mid muran badan dhaliya, gaar ahaan dhanka dalalka Carabta ee aan xiriirka la caadiyeyn Israel. In ka badan 20 hoggaamiye oo caalami ah ayaa ka qeyb-galay shirka.

Muranka ka dhashay joogitaanka Netanyahu wuxuu muujinayaa sida ay ugu adkaan doonto dalalka Muslimiinta qaarkood inay xiriirka la caadiyeeyaan Israel sida uu Trump doonayo.

Sawirrada Erdoğan oo la xaajoonaya Netanyahu ama gacan qaadaya hoggaamiyaha Israel waxay masiibo siyaasadeed ku noqon lahaayeen hoggaamiyaha Turkiga dalkiisa gudihiisa, waxayna sidoo kale dhalin lahaayeen su’aalo laga keeno doorka la qorsheeyay ee Ankara ee ciidammada caalamiga ah ee xasilinta ee la filayo inay amniga Gaza daryeelaan.

Erdoğan ayaa si isdaba joog ah ugu tilmaamay tallaabooyinka Israel ee Gaza inay yihiin xasuuq.

Puntland oo gacanta ku dhigtay nin u dhashay dalka Turkiga oo ka tirsanaa…

0

Boosaaso (Caasimada Online) – Ciidamada Puntland ayaa gacanta ku dhigay muwaadin u dhashay dalka Turkiga oo lagu magacaabo Feyzul Xaashim Suleymaan, kadib howlgal qorshaysan oo ay ka fuliyeen Togga Baalade ee gobolka Bari.

Qabashadan ayaa dhacday iyadoo uu socdo wajigii afraad ee hawl-galka Hilaac, kaas oo lagu bartilmaameedsanayo dagaalyahannada Daacish ee ku sugan buuraleyda Calmiskaad.

Feyzul ayaa noqday muwaadinkii labaad ee u dhashay Turkiga ee lagu qabto Puntland muddo laba bilood gudahood, kadib markii bishii Juun lasoo qabtay Hassan Ataar, oo isna u dhashay isla dalkaas.

Wararka laga helayo hay’adaha amniga ayaa sheegaya in weli la baadi-goobayo labo qof oo kale oo la tuhunsan yahay, kuwaas oo magacyadooda lagu sheegay Emre Kemal Yılmaz iyo Aylin Derya Kaya, kuwaas oo loo badinayo inay ku dhuumaaleysanayaan buuraleyda Cal-Miskaad.

Taliyaha ciidanka Darawiishta Puntland, Gen. Axmed Cabdilaahi Sheekh ayaa sheegay in Turkiga la qabtay iyo kuwa weli baxsan ay yihiin xubno hore uga tirsanaa ciidanka militariga Turkiga, kuwaas oo looga shakisan yahay inay ku lug lahaayeen afgambigii dhicisoobay ee dhacay bishii Juun 2016.

Wuxuu tilmaamay in warbixinnada hordhaca ah ay muujinayaan in xubnahani markii hore ku biireen Daacishta Suuriya, ka hor inta aan loo soo wareejin buuraha Cal-Miskaad si ay halkaas uga sii wadaan hawlahooda argagixisanimo.

Saraakiishu waxay sheegeen in baaritaanno socda lagu ogaanayo xiriirka ay la leeyihiin shabakadaha tahriibinta iyo kooxaha argagixisada caalamiga ah, sida kooxda PKK.

Khubarada amniga ayaa dhinacooda tilmaamay in dhacdooyinkan ay muujinayaan khatar weyn oo ay keeni karaan dagaalyahannada shisheeye ee isku xira dalal kala fog, taasoo adkeyneysa muhiimadda wadaagista xogta iyo iskaashiga caalamiga ah ee lagula dagaallamayo argagixisada.

Sidoo kale, ciidamada Puntland ayaa maanta gacanta ku dhigay dagaalame Soomaali ah oo lagu qabtay intii lagu jiray dagaal culus oo ka dhacay Togga Baalade, halkaas oo ay ciidamada dowladda Puntland ku wajahayeen maleeshiyo ka tirsan Daacish.

Itoobiya oo sheegtay in Xasan Sheekh uu taageeray doonisteeda badda

0

Addis Ababa (Caasimada Online) – Wakaaladda wararka ee Itoobiya oo faah-faahin dheeraad ah ka bixisay kulankii magaalada Addis Ababa ku dhexmaray Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud iyo Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya, Abiy Axmed.

Wakaaladda ayaa sheegtay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay taageertay doonista Itoobiya ee Badda Cas, iyadoo la dhowrayo madax-banaanida iyo midnimada Soomaaliya.

Kulanka labada masuul oo horey usii deysay Villa Somalia, laguma sheegin arrintaan xasaasiga ah ee Itoobiya shaacisay, xilli ay labada dal meel adag isla gaareen kadib damaca guran ee Addis Ababa ku rabtay soo gaarista biyaha Soomaaliya.

“Madaxweynaha Jamhuuriyadda iyo Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya ayaa ka wada hadlay xoojinta xiriirka laba geesoodka ah ee ka dhexeeya labada dal, iyadoo la dhiirri-gelinayo iskaashiga horumarineed ee ku salaysan daris-wanaagga iyo is-ixtiraamka, si waafaqsan danaha wadajirka ah ee labada dal, madaxbannaanida iyo midnimada dal kasta,” ayaa lagu yiri bayaan ay sii deysay Villa Somalia kadib kulanka labada masuul.

Madaxtooyadda ayaa sheegtay in Madaxweynaha uu soo bandhigay muhiimadda ay leedahay xasilloonida gobolka iyo mideynta dadaallada lagu cirib-tirayo argagixisada, iyadoo uu caddeeyay in Soomaaliya ay ka go’an tahay xaqiijinta iskaashiga heer gobol ee ku aaddan nabadda, daris-wanaagga iyo adkaynta xasilloonida.

Taageerada ay sheegtay wakaaladda wararka ee Itoobiya inuu Madaxweynaha u muujiyay damaca soo gaarista badda, ayaa waxaa ku lamaan “madax-banaanida iyo midnimada Soomaaliya”. Tan ayaa loo fasiri kara in Soomaaliya ay dooneyso in Itoobiya ay u fasaxdo isticmaalka mid kamid ah dekedaheeda, una madax-banaaneyso, iyadoo meesha laga saarayo “qaadasho” oo ah sida ay ku taameyso Addis Ababa.

Si kastaba, Dowladda Itoobiya ayaa marba marka ka dambeysay sii xoojineysay isku deyga ay ku dooneyso inay ku gaarto biyaha Badda Cas, waxayna dadaal badan gelisay sidii ay u dhisi laheyd ciidamo bad, oo ay leedahay.

Gaarista Badda Cas ayaa ah riyo ay ku taamayaan Itoobiyaanka, iyagoo dhowr jeer ay hore u muujiyay xukuumadda Abiy haddii nabad iyo is faham lagu gaari waayo, ay adeegsan doonaan awoodda aan laga maarmin.

Sidoo kale, Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed ayaa si ganbasho laheyn u sheegay in ay tahay “arrin waqti uun ka xigo” inta aysan Itoobiya dib ula wareegin gacan ku haynta dekedda Casab ee Eritrea, isagoo sii wadaya dadaalka adag ee maamulkiisu ugu jiro sidii uu u heli lahaa marin badeed.

Abiy ayaa dhawaan hadalkan ka sheegay wareysi uu siiyay warbaahinta dowladda ee EBC, ka hor xarig-ka-jarka biyo-xidheenka Itoobiya ee GERD, isagoo ku nuux-nuuxsaday in “la gaaray xilligii la saxayay khaladaadkii hore.”

Isagoo fadhiya xeebaha harada weyn ee macmalka ah ee uu sameeyay biyo-xidheenka GERD, oo loogu magac daray ‘Nigat’, ayuu Ra’iisul Wasaaruhu ku tilmaamay luminta marinkii dekedda Casab inay ahayd khalad dhacay soddon sano ka hor.

“Badda Cas waxay qayb ka ahayd Itoobiya soddon sano ka hor,” ayuu yidhi. “Khaladku shalay ayuu dhacay, berrina waa la sixi doonaa.” ayuu yiri Abiy Axmed.

Isku soo wada duubo, raadinta marin badeed ay hesho Itoobiya ayaa xiisad xooggan uga dhaliyay dalalka deriska la ah, gaar ahaan Soomaaliya, halkaas oo heshiis is-afgarad hordhac ah oo lala galay Somaliland sanadkii 2024 uu sababay buuq iyo sawaxan weyn.

Xogta dilka sarkaalkii ay ficilladiisa sababta u noqdeen kacdoonka Macawiisleyda

Beledweyne (Caasimada Online) – Wararka ka imanaya gobolka Hiiraan ee Soomaaliya ayaa sheegay in habeen rag hubeysan oo ka tirsan milishiyooyinka qabaa’ilka ee loo yaqaan Macawisley ay ku dileen sarkaal sare oo ka tirsan Al-Shabaab tuulada Mabaax oo u dhaxaysa magaalooyinka Moqokori iyo Aadan Yabaal ee gobollada Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe.

Sarkaalkan oo lagu magacaabo Cali Axmed Guure (Qoyane) ayaa hore maxkamadda Ciidamada ee Soomaaliya ugu xukuntay dil sannadkii 2019-kii, markaas oo lagu helay inuu ka dambeeyey qarax lagu dilay guddoomiye ku-xigeenkii hore ee degmada Maxaas, oo isla sanadkaas lagu khaarajiyey Maxaas.

Horjoogahan ayaa waxa kale oo lagu eedeeynayaa inuu ka dambeeyey dilka dad rayid ah oo lagu laayey gobolka Hiiraan bishii Sebteembar 2022-kii.

Haddaba, si aan wax badan uga ogaano sarkaal-kan la dilay iyo xadgudubyadii uu ka geystay gobolka Hiiraan, waxaan la xiriirnay guddoomiyihii hore ee gobolka Hiiraan, Cali Jeyte Cismaan, si uu faahfaahin uga bixiyo waxa lagu yaqaan sarkaalkan ka tirsanaa Al-Shabaab.

Waxa uu sheegay Cali Jeyte in “ninkaasi uu ka tirsanaa kuwa caadeystay dhiigga bani’aadamka ee arxan-laawayaasha ah.”

Cali Jeyte waxa uu sheegay in markii ay dagaalladu ka bilaabmeen degmada Matabaan ee gobolka Hiiraan, dagaal ay kula jireen Al-Shabaab, uu ninkaasi gaadiid u kala socday degmooyinka Beledweyne iyo Maxaas isku celiyey, isla markaana uu halkaas ku laayey dad ka badan labaatan qof, gaadiidkiina uu gubay.

Cali Jeyte waxa uu sheegay in Cali Axmed Guure (Qoyane) uu ahaa nin dadka masaafurka ah mar walba dhibaatooyin kula kici jiray.

Markii la weydiiyey Cali Jeyte sida lagu ogaaday inuu isagu ka dambeeyey dhacdadii 3-da Sebteembar 2023 ee dadka lagu laayey, waxa uu sheegay in isagoo doonaya inuu dadka deegaanka kala reebo oo uu kala jabiyo, si uu qaar culays u saaro oo kuwa kalena ay u cabsadaan, uu dadkii qaar sii daayey qaarna laayey. “Hal jifo ayey ahaayeen dadka la laayey,” ayuu yiri Cali Jeyte, oo intaas ku daray in ujeeddadiisu ay ahayd inuu kala qeybiyo bulshada oo uu xukumo.

Cali Axmed Guure (Qoyane) ayaa Al-Shabaab ka tirsanaa muddo ka badan 10 sano, sida uu sheegay Cali Jeyte.

Dilkii dadka rayidka ahaa ee ka dhacay inta u dhaxaysa Maxaas iyo Beledweyne, ee lagu eedeeyey inay Al-Shabaab ka dambeysay gaar ahaan Cali Axmed Guure (Qoyane), ayaa ahaa kii abuuray kacdoonkii dagaal ee markii ka dambe bilowday gobolka Hiiraan, kaas oo dhul badan looga saaray Al-Shabaab, inkasta oo markii dambe duullaan ay dib u soo qaadeen ay ku qabsadeen qaar ka mid ah deegaanadii hore loo xoreeyey.

Balse Cali Jeyte ayaa qaba in dagaalka iyo kacdoonku uu ka horreeyey dilkii dadka rayidka ah loogu geystay inta u dhaxaysa Maxaas iyo Beledweyne, laakinse ay bulshadu xanuun badan dareentay uuna mideeyey dadkii deegaanka. “Haddii ay markii hore ku kala raaceen,” ayuu yiri Cali Jeyte, “dagaalkaasi si dhab ah ayuu u bilowday bishii Agoosto ee sannadkii 2022-kii.”

Cali Jeyte, mar uu ka hadlayey dilka ninkan ka tirsanaa Al-Shabaab waxa uu uga dhigan yahay dadka deegaanka, waxa uu sheegay in dadka deegaanka ay uga dhigan tahay “neecaaw iyo caafimaad u soo hoyatay, cadow ka baxay.”

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa ka hadashay howlgal qorsheysan oo xalay ka dhacay deegaanka Mabaax ee gobolka Hiiraan, kaas oo lagu dilay horjooge sare, Cali Qoyane.

Balse faahfaahin intaas ka dheer kama aysan bixin dowladda dilka sarkaalkaas.

Qoraal lagu daabacay bogga SNTV ee Facebook ayaa lagu sheegay in howlgalkaas, oo si guul ah ku dhammaaday, ay fuliyeen “geesiyayaasha difaaca dadka deegaanka ee Macawisley,” kuwaas oo taageero ka helaya Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Horjoogaha la dilay ayaa si toos ah loo bartilmaameedsaday xilli uu fadhiyey maqaayad shaah laga cabo oo ku taalla deegaanka Mabaax, waxaana laga soo furtay qori AK-47 ah iyo bistoolad uu watay.

Dadka deegaanka ayaa si weyn u soo dhaweeyey dilka sarkaalkan, oo ay sheegeen inuu gabood-falo waaweyn ka geystay gobolka Hiiraan muddadii uu ka tirsanaa Al-Shabaab.

Dadka deegaanka ee yaqaanna Cali Axmed Guure (Qoyane) ayaa sheegay in dhowr iyo tobankii sano ee ay Al-Shabaab jirtay uu qeyb ka ahaa.

Mustafe Cagjar oo shaaciyay saamiga ay Soomaalidu ka helayso shidaalka la soo saarayo

0

Jigjiga (Caasimada Online) – Madaxweynaha Dowlad Deegaanka Soomaalida Itoobiya, Mustafe Muxumed Cumar ayaa shaaca ka qaaday saamiga rasmiga ah ee ay Soomaalidu ka heli doonaan dakhliga ka soo xarooda shidaalka laga soo saaro gudaha deegaankaas.

Mustafe Cagjar oo hadal ka jeediyay munaasabadda xuska maalinta calanka Itoobiya, oo maanta lagu qabtay magaalada Jigjiga ayaa sheegay in 50% dakhliga ka soo baxa shidaalka iyo khayraadka kale ee dabiiciga ah lagu wareejiyo Dowlad Deegaanka Soomaalida,

Tan ayuu ku tilmaamay guul weyn, isagoo xusay in ay ku timid dadaal dheer iyo wadaxaajood rasmi ah oo lala yeeshay dowladda federaalka Itoobiya.

Sidoo kale wuxuu xusay in qaybta kale ee dakhliga oo 50% ah, ay geli doonto khasnadda dowladda dhexe, si loogu fuliyo adeegyada guud ee dalka oo dhan laga hirgelinayo.

“Shidaalka deegaanka waxaan ku leenahay 50%, halka 50% ka kale ee heer federaal-na ay qayb naga soo gaadhayso, golayaasha sharciyada ee dalkuna waa ay ansixiyeen,” ayuu yiri Madaxweyne Cagjar.

Nidaamkan ayuu sheegay inuu yahay mid sharci ahaan lagu ansixiyey golayaasha qaranka iyo kuwa deegaanka, ayna tahay arrin lagu caddaaladeynayo qaybsiga khayraadka.

Dhinaca kale, Madaxweyne Cagjar ayaa si gaar ah u duray dadka dhaliila qorshayaasha maamulka DDS, isagoo sheegay in ay jiraan dad siyaasad ahaan isku daya inay marin habaabiyaan bulshada, si ay u abuuraan sawir khaldan oo ku saabsan sida loo maamulayo khayraadka deegaanka.

“Waxaa nasiib darro ah in dano siyaasadeed ama kuwo shaqsi ay keeneen in dad lagu khaldo xogaha dhabta ah ee ku saabsan shidaalka iyo dakhliga uu keenayo. Dhammaan heshiisyada iyo go’aamada la xiriira arrintan waxaa ansixiyey golayaasha dalka, waana mid si cad oo daahfuran u dhacay,” ayuu yiri Mustafe.

Sidoo kale, Madaxweynaha ayaa xusay in dakhliga ka soo xarooda shidaalka iyo ganacsiga uu gacan ka geysan doono abuurista shaqooyin cusub, kobcinta adeegyada bulshada, iyo xoojinta kaabeyaasha dhaqaalaha ee deegaanka.

Madaxweynaha Dowlad Deegaanka Soomaalida Itoobiya ayaa ugu dambeyntiina ugu baaqay shacabka deegaanka Soomaalida in ay taageeraan qorshayaasha horumarineed ee lagu ilaalinayo khayraadka iyo danaha guud ee shacabka, isagoo ballan qaaday in maamulka uu ka shaqayn doono cadaalad, daahfurnaan iyo horumar waara.

Madaxweynaha Deegaanka Soomaalida ayaa markii u horreysey faahfaahin faa’idada ay DDS ku leedahay shidaalka laga heley deegaankeeda, isaga oo sheegey in ay leeyihiin kala-badh sida oo kalena ay wax ka heleyaan badhka kale ee ay qaadanayso Dowladda-dhexe ee Itoobiya.

Madaxda caalamka oo qalinka ku duugay nabad waarta oo Gaza ka dhacda

0

Sharma el-Sheikh (Caasimada Online) – Hoggaamiyaasha caalamka ayaa caawa qalinka ku duugey Nabad-waarta oo Gaza ka dhacda, taasi oo uu soo jeediyey Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump.

Heshiiskan ayaa wajigiisa koowaad uu maanta bilowday dhaqan-galkiisa, iyadoo Trump inta lagu jirey sawir kooxeedka hoggaamiyeyaasha ka qeybgalay shirka nabadda Gaza uu yiri: “Dhammaantiin dhoola caddeeya, waanu saxiixnay heshiis weyn.

Sidoo kale isla maanta waxaa la xaqiijiyay wajiga labaad ee heshiiska wada-xaajoodkiisa, iyadoo oo ay ku jiraan qodobbo xasaasi, sida mustaqbalka Gaza, hub ka dhigista Xamaas, u dirista Gaza ciidan ka socda dalal dhowr ah iyo arrimo kale.

Tan ayaa imaneysa xilli ay dalalka Carabta ku guul-darraysteen in ay u hiiliyaan Falastiin oo gashay dagaalkii ugu adkaa laba sanno.

Heshiiskan ayaa ahaa mid taariikhi ah, iyadoo wargeyska Israel Hayom uu ku warramay in Netanyahu uu si weyn ugu xiiso qabay ka qeybgalka shirka nabadda Qasa ee Sharma el-Sheikh.

Si kastaba, heshiiskan nabadeed ee caawa la saxiixay ayaa ka dhigan dhammaadka rasmiga ah ee dagaalka, iyadoo Gaza ay sanado adag soo martay, ayna dadkeedu muujiyeen adkeysi u horseeday guul taariikhi.

Arrimahan ayaa imanaya xilli loo dhaqaaqay dhaqan-gelinta heshiiska Xamaas iyo Israa’iil, isla markaana ay kooxda Xamaas sii daysay qeybtii ugu horeysay maxaabiista Israa’iil oo ay ku wareejisay Hay’adda Laanqeyrta Cas ee Caalamiga ah.

Illaa 7 maxbuus ayaa la daayay, kuwaas oo hadda kusii jeeda Israa’iil, waxaana haatan socda qorshe ay qeybta labaad ee maxaabiista Xamaas sii deyneyso, iyada oo lagu wareejinayo Laanqeyrta Cas.

Waxaa kale oo dhankeeda Israa’iil ay sii deyneysaa ilaa 1966 maxaabiis oo Falastiiniyiin ah oo ay ku jiraan 250 oo xukunnaa xabsi daa’iin, waxaana magaalada Daanta Galbeed iyo sido kale Marinka Gaza ka dhacay xaflado lagu soo dhaweynayo maxaabiista.

Ragga muhiimka ee lasoo daynayo waxaa kamid ah Naji al-Jafrawi oo la dhashay suxufigii Saleh al-Jafrawi oo shalay ay dileen kooxo hubeysan oo xiriir dhow la leh Israa’iil, iyada oo ujeedka uu yahay in qoyska reer Jafrawi ay helaan beddelka wiilkooda geeriyooday, sida ay werisey Quds News.

Sidoo kale, reer Gaza oo soo dhaweyn doono ku dhawaad labo kun oo maxaabiis Falastiiniyiin ah oo ay ku jiraan 250 oo xabsi daa’in ay ku xukuntay Israa’iil oo qasab loo soo furtay, kuwaas oo lagu beddelanayo 20 Israa’iiliyiin ah.