24.9 C
Mogadishu
Monday, June 29, 2026

Itoobiya oo war cusub ka soo saartay heshiiskii Ankara ee ay la gashay Soomaaliya

Ankara (Caasimada Online) – Safiirka Itoobiya u fadhiya Ankara, Adem Mohammed, ayaa sheegay inuu ku kalsoon yahay in Baaqii Ankara ee lala galay Soomaaliya uu yahay mid shaqeynaya, wuxuuna ammaanay doorka Turkiga ee dib u hagaajinta xiriirka labada dal ee Afrika.

Isagoo la hadlayay Wakaaladda Wararka ee Anadolu Jimcaha, Mohammed wuxuu iftiimiyay muhiimadda ay leeyihiin tallaabooyinka Turkiga ee lagu ilaalinayo nabadda iyo amniga Geeska Afrika.Baaqa Ankara wuxuu ka dhashay wadahadallo ay dhex-dhexaadisay Dowladda Turkiga oo uu hoggaaminayay Madaxweyne Recep Tayyip Erdoğan.

Itoobiya waxay heshiis la saxiixatay bishii Janaayo 2024 maamulka Somaliland. Heshiiska, Itoobiya waxay ku heli lahayd marin badeed, taa beddelkeedna waxay Somaliland ugu ballan-qaaday aqoonsi, taasoo abuurtay xiisad hor leh oo ay la gasho dalka ay jaarka yihiin ee Soomaaliya. Labada dal, oo qarnigii la soo dhaafay uu dhex maray laba dagaal, ayaa bishii Maarso isku raacay inay xalliyaan khilaafkooda, bishii Diseembar 2024-kiina, waxay ku heshiiyeen Baaqa Ankara si loo dhammeeyo is-maandhaafka.

Safiirka ayaa sheegay in Baaqa Ankara uu adkeeyay sida ay Turkiga uga go’an tahay xasiloonida, xallinta khilaafaadka, iyo iskaashiga gobolka. “Dadaallada dhex-dhexaadinta ee Turkiga waxay gacan ka geysteen dejinta xiisadaha, xoojinta isfahamka labada dhinac, iyo taageeridda hindise nabadeed oo mustaqbalka fog ah oo gobolka laga hirgeliyo,” ayuu yiri.

Mohammed wuxuu uga mahadceliyay Madaxweyne Erdoğan dadaalkiisa ku aaddan xoojinta wadahadalka dhinacyada, wuxuuna xusay in booqashooyinka dhex maray madaxda Itoobiya iyo Soomaaliya ay abuureen jawi ku habboon in looga wada hadlo arrimaha labada dal.

Isagoo ka jawaabayay su’aal ku saabsan horumarka wada-xaajoodyada Soomaaliya iyo Itoobiya, Mohammed wuxuu sheegay in inkastoo aan weli la qaban wejigii labaad ee wadahadallada farsamo, haddana uu xiriirku weli yahay mid wanaagsan. Wuxuu rajo ka muujiyay in wadahadalladu ay sii socon doonaan, isagoo sheegay in aysan jirin sabab ay ku istaagaan. “Weli ma jiro taariikh la isku raacay oo loo qabtay wejiga labaad ee wadahadallada farsamo,” ayuu raaciyay Mahmud. “Waxaan aaminsannahay in Baaqa Ankara uu yahay mid dhaqan-gal ah.”

Wuxuu tilmaamay in dooduhu aysan ahayn oo kaliya kuwa dhex maray madaxda, balse ay sidoo kale gaareen heer wasiirro, wuxuuna carrabka ku adkeeyay magacaabistii dhowaan ee safiirka Itoobiya ee Muqdisho taasoo calaamad u ah xiriirka caafimaadka qaba ee ka jira labada dhinac.

Wuxuu ku nuuxnuuxsaday in Baaqa Ankara uu door weyn ka qaatay fududeynta wadahadallo nabadeed, wuxuuna sheegay in dhinacyadu ay muujiyeen sida ay uga go’an tahay nabadda gobolka, taasoo uu aaminsan yahay inay horseedi doonto xiriir wax-soo-saar leh oo lagu sii wado wadahadal.

Mar la weydiiyay haddii la filan karo xiriir ka sii wanaagsan oo dhex mara labada dal, Mohammed wuxuu ku jawaabay, “Waa maxay sababta? Doorasho kale ma haysanno.”

Itoobiya waxay weyday dekeddeheedii Badda Cas horraantii 1990-meeyadii, kaddib Dagaalkii Xorriyadda Eritrea ee socday intii u dhaxaysay 1961 iyo 1991. Sannadkii 1991, Eritrea waxay xorriyaddeeda ka qaadatay Itoobiya, taasoo horseeday in la aasaaso laba qaran oo kala madax-bannaan. Kala-goyntaasi waxay sababtay in Itoobiya ay weydo marin toos ah oo ay ku tagto Badda Cas iyo dekedo muhiim ah. Tan iyo markaas, Itoobiya waxay noqotay waddan aan bad lahayn, taasoo saameysay awooddeeda dhinaca ganacsiga badda.

Ethiopia says Ankara Accord with Somalia ‘operational’

ANKARA, Turkey – Ethiopia’s ambassador to Türkiye on Friday hailed a Turkish-brokered peace declaration with neighboring Somalia as “operational,” expressing confidence that the agreement is key to resolving a severe diplomatic crisis in the Horn of Africa.

In an interview with Turkey’s Anadolu Agency, Ambassador Adem Mohammed lauded Ankara’s diplomatic intervention, which aims to mend ties shattered by Ethiopia’s controversial sea-access deal with the breakaway region of Somaliland.

“Turkish mediation efforts have contributed to easing tensions, strengthening mutual understanding and supporting a long-term peace initiative in the region,” Mohammed said, extending his gratitude to Turkish President Recep Tayyip Erdoğan for facilitating dialogue.

The ambassador’s comments come eight months after Ethiopia and Somalia formally adopted the “Ankara Declaration” in December 2024, a framework designed to de-escalate a dispute that threatened to destabilize the already volatile region.

Tensions flared in January 2024 when landlocked Ethiopia signed a preliminary memorandum of understanding with Somaliland. The deal would grant Ethiopia a 50-year lease on 20 kilometers (12 miles) of coastline to establish a naval base and commercial port on the Red Sea.

In exchange, Ethiopia reportedly offered to formally recognize the independence of Somaliland, a self-governing territory that declared independence from Somalia in 1991 but is not recognized by any country.

The agreement sparked outrage in Mogadishu, where the federal government of Somalia condemned it as a “blatant violation” of its sovereignty and territorial integrity. The move reignited historical tensions between the two neighbors, who have fought two wars over the past century. For more on the initial deal, read the analysis from the International Crisis Group.

Ethiopia has been without a coastline since Eritrea gained independence in 1993 following a lengthy war, making access to the sea a core strategic priority for the nation of over 120 million people.

Faced with a spiraling crisis, Türkiye, which maintains strong ties with both nations, initiated a mediation process. This culminated in the Ankara Declaration, committing both sides to dialogue and a peaceful resolution.

While diplomatic relations have improved, with Mohammed highlighting the recent appointment of an Ethiopian ambassador to Mogadishu as a positive step, he acknowledged that progress on technical talks has been slow.

“There is no agreed date yet for the second round of technical talks,” the ambassador stated, but he quickly added that the overall process remains on track. “We believe the Ankara Declaration is operational.”

He emphasized that high-level discussions have continued between leaders and ministers, creating a foundation for future progress. Asked if he was optimistic about the future of bilateral relations, Mohammed was resolute.

“Why not? We have no other choice,” he said, underscoring the necessity of peaceful coexistence.

The ambassador also took the opportunity to discuss the upcoming Second Africa Climate Summit, scheduled to be held in Ethiopia’s capital, Addis Ababa, from September 8-10.

Organized in cooperation with the African Union, the summit aims to accelerate global climate solutions and secure financing for green development across Africa, a continent that Mohammed said bears a disproportionate burden from the impacts of climate change despite contributing minimally to its causes.

He stressed the summit’s goal of producing “African solutions” and unifying the continent’s voice in global climate negotiations.

Mohammed noted that the summit also presents an avenue to bolster environmental cooperation within the broader Africa-Türkiye strategic partnership, which he said is built on pillars including development aid, food security, infrastructure, and peace and security.

Faah-faahinta dagaal culus oo maanta ka dhacay Garoowe

0

Garoowe (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaray gobolka Nugaal ayaa tilmaamaya in dagaal xooggan uu ka dhacay duleedka magaalada Garoowe, gaar ahaan dhanka Bari ee magaalada.

Goobjoogayaal ayaa inoo sheegay in iska horimaadku uu ka dhacay deegaanka Beerta 22-aad, halkaas oo maleeshiyaad hubeysan ay isku fara saareen.

Israsaaseynta ayaa sababtay dhimashada hal qof, iyadoo saddex kale ay ku dhaawacmeen, sida la xaqiijiyay.

Dadka ku dhaawacmay dagaalka ayaa la sheegaya in loo qaaday isbitaallada magaalada Garoowe, halkaas oo xaaladdooda lagula tacaalayo.

Dagaalka ayaa salka ku hayay muran dhuleed oo u dhexeeyay kooxo hubeysan, sida ay wararku sheegayaan.

Ciidamada ammaanka ayaa gaaray goobta colaadu ka dhacday, hase yeeshee weli ma jiraan faah-faahin rasmi ah oo ay bixiyeen laamaha ammaanka.

Magaalada Gaorowe ayaa waxaa mararka qaar ka dhaca dilalka ay geysanayaan kooxaha isku haya dhulka, mana jirto wax tallaabo adag ama maaro ah oo arrintaan uu ku wajahayo maamulka Puntland.

Ciidamo gadoodsan oo 10 maalin xoog ku haysta kastam canshuur oo ku yaalla Puntland

0

Boosaaso (Caasimada Online) – Ku dhawaad 10 maalmood wuxuu kastamkii canshuuraha degmada Xarfo ee gobolka Mudug u xiran yahay ciidamo gadoodsan oo ka cabanaya mushaar la’aan.

Ciidamadan oo u xiran yahay laamiga muhiimka ah ee degmada, halkaasi oo ay ku xaniban yihiin gaadiidkii ugu badnaa oo xamuul ka keenay dekedda Boosaaso.

Ciidankan gadoodsan ayaa dalbanaya mushaar iyo xuquuq kaga maqan xukuumadda Puntland, iyadoo xanibeen boqollaal gaadiid xamuul ah oo rar culus saaran yihiin.

Gadoodka ciidamadan oo aysan ka hadlin dowladda ayaa waxaa haataan lala xiriirinaya qaar kamid ah Isimada dhaqanka gobolka Mudug, sida uu ku eedeeyay Guddoomiyihii hore degmada Xarfo, Cabdiqaadir Cumar Maxamed (Jeylaani).

Jeylaani ayaa sheegay in Isimada dhaqanka gobolka oo aanu magacaabin in ay ka danbeeyaan dhibaatada ka taagan Xarfo iyo soo noq-noqoshada gadoodka ciidamada, oo muddooyinkii dambe isa-soo taraysay.

“Gadoodka ciidankan waxa la sheegaya in ay ka dambeeyaan Isimada gobolka Mudug, waana wax xaqiiq ah, haddii caqliga saliimka lagu fiiriyo dadkani dad la’aan maaha qabiilo bay ka soo jeedaan,” ayuu yiri guddoomiye Jeylaanim

Waxa uu intaas kusii daray “Waxaa jooga odayaashii beelaha oo fadhiya, marka waa qandaraas weyn oo ay odayaasha gobolku ka dambeeyaan.”

Jeylaani ayaa si adag uga horyimid tallaabada ay qaadeen ciidanka gadoodsan, isagoo xusay in gaadiidka la xanibay ay yihiin canshuur bixiyaal. “Baabuurka jidka maraya ee canshuurtii bixiyay xaq ay ku lee yihiin ma jiro waa dulmi cad oo lagu sameynayo dad masaakiin ah, haddii xaq ka maqan yahay meeshay ku leeyihiin ha u doonteen, balse in ay muwaadiniin canshuur-bixiyaal ah dulmiyaan waa qalad,” ayuu yiri.

Guddoomiyaha ayaa maamulka ku dhaliilay in uu ku guul-dareystay wax ka qabashadan arrintaan, oo ku dhowaad 10 maalmood ay ciidamo gadoodsan xoog ku haystaan kastamkii canshuuraha ee Xarfo.

“Meeshan waxa ku xanniban baabuur khudaar sida, qaarkood waa banjareen. Waa muwaadiniin canshuur bixiyaal ah oo aysan jirin sabab loo dhibaateeyo. Kan jidka xirtay wuxu khasaarinaya hantidii mushaarkiisa laga biilayay,” ayuu yiri.

Dowladda oo ku dhawaaqday go’aan ay uga hortagayso in mucaaradka uu is-hubeeyo

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta ku dhawaaqday go’aan cusub oo ay uga hortageyso in mucaaradka uu isku hubeeyo gudaha magaalada Muqdisho ee caasimadda dalka.

Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi ayaa sheegay in aysan marnaba dowladdu aqbali doonin in mucaarad uu hub ku dhex qaato magaalada Muqdisho.

Fiqi oo daba socda is-weerarada siyaasadeed ee hoggaanka dowladda iyo siyaasiyiinta mucaaradka ayaa si cad u sheegay in jaanis ku filan la siiyay mucaaradka, isla markaana muddo shan jeer ah lala kulmay.

“Nin qori qaadan karo ma jiro, Aniga oo Wasiirka Gaashaandhigga ah ayaa dhahaya ‘nin qori magaalada Muqdisho dhexdeeda ku qaadan kara ma jiro,” ayuu yiro Wasiir Fiqi.

Wasiirka oo hadalkiisa sii wata ayuu yiri “Yuhuud maa tahay ayaa dhacayso, bootadaas way dhammaatay.” Tan ayaa sida muuqata ah farriin cad oo haddii uu mucaaradka isku dayo inuu hub ku dhex qaato caasimadda ay ka sheekeyn doonaan.

Dhinaca kale, Fiqi oo difaacaya Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa adkeeyay in aysan jirin sabab dib u dhigi karta doorashada qof iyo cod. Hanaankan doorasho ayey ku kala tageen mucaaradka iyo Madaxweyne Xasan Sheekh, oo isagu ku adkeystay in aan dib loogu noqon doonin doorasho dadban.

“Weli waxaa jirta dhibaatada laga dhaxlay doorashooyinkii dadbanaa oo xitaa jufooyinkii lahaa kuraasta xubnaha baarlamaanka ay qaarkooda ku kala go’een,” ayuu yiri Fiqi oo u qiil dayaya doorasho qof iyo cod, oo uu sheegay inay 100% ka wanaagsan tahay hanaankii hore ee hoggaanka tallada haya uu kusoo baxay.

Si kastaba, arrimahan ayaa imanaya xilli ay kasii dareyso xiisadda siyaasadeed ee u dhaxeysa mucaaradka iyo dowladda Xasan Sheekh, kadib markii lagu kala kacay wada-hadalladii xalka loogu raadinayay khilaafka taagan, ayna dhinacyadu hadallo kulul hawada isku mariyeen, iyadoo mid walba dhinaca kale ku eedeynayo fashilka wada-xaajoodyada.

Cawaaqibta aan la mahdin ee ka dhalan karta weerarada Xasan Sheekh iyo mucaaradka

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Saacadihii u dambeeyay, mas’uuliyiinta Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo xubnaha Mucaaradka ayaa warbaahinta isku dhaafsaday hadallo adag.

Hadalladan ayaa dhaliyay buuq iyo falcelin xooggan oo ka dhex abuurmay bulshada. Tan iyo markii lagu kala kacay wada-hadalladii u dhaxeeyay Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, iyo Madasha Samatabixinta ee ku mideysan siyaasiyiinta mucaaradka, ereyada labada dhinac isu adeegsadeen ayaa noqday kuwo aad u kulul.

Ra’iisul Wasaare hore, Maxamed Xuseen Rooble ayaa dowladda ku eedeeyay inay diidan tahay in doorasho wadar-ogol ah la gaaro, iyadoo cutubka 4-aad dib loogu celinayo ka hor inta wax ka beddel lagu sameyn, taasoo uu ku tilmaamay mid caqabad ku ah hannaanka doorashooyinka.

Xasan Sheekh ayaa dhankiisa mucaaradka ku eedeeyay inay gabeen kaalintoodii dagaalka Al-Shabaab, taasoo ay iska fogeeyeen mucaaradka. Sidoo kale, Madaxweynaha oo ku sugan Dhuusamareeb, ayaa mucaaradka ku tilmaamay “kuwa aan lahayn aragti mideysan oo lagu horumarin karo dalka”.

Madaxweynaha ayaa fashilka wada-hadalladii siyaasadeed u saariyay mucaaradka, oo uu sheegay inay rabaan in loo laabto amuurtii dastuurka 2012-kii. “Aan ka doodno xitaa waa diideen,” ayuu yiri.

Sidoo kale, Siyaasi Cabdiraxmaan Cabdishakuur oo kamid ah siyaasiyiinta mucaaradka, qeybna ka ahaa kulamadii u dambeeyay ee Madaxweyne Xasan ayaa mucaaradka ka fogeeyay inay horseedeen fashilka, isagoo madaxweynaha u saariyay in fashilka uu sababteeda leeyahay.

“Madaxweyne dadku waa ogyihiin in dagaalka argagaxisada laguugu garab taagnaa, lagaase yeeli maayo in guuldarradii ka dhalatay khilaafka dastuurka, musuqa, eexda iyo boobka dhulka danta guud aad cid kale dusha ka saarto,” ayuu yiri Cabdiraxmaan Cabdishakuur oo ka jawaabay eedeynta Madaxweynaha.

Wasiirka Dekedaha Soomaaliya, Cabdulqaadir Jaamac ayaa dhankiisa qoraal uu soo dhigay bartiisa Facebook uga jawaabay eedeymaha mucaaradka, isagoo sheegay in mucaaradku doonayo in aan doorasho qof iyo cod ah dalka ka dhicin, taasoo ku dooday inay tahay mid ay xaq u leeyihiin shacabka Soomaaliyeed, ayna muddo badan sugayeen.

Maxaa ka dhalan kara is-weerarka labada dhinaca?

Dowladda iyo mucaaradka ayaa mid walba saxnaanta dhankiisa u arka. Iyadoo dowladda Xasan Sheekh ay ku doodeyso inay abuurtay fursado badan oo wada-hadal ah, welina ay diyaar u tahay in laga wada-hadlo xaaladda dalka, balse aysan ogolaan doonin in Soomaaliya lagu sii hayo halkeeda.

Mucaaradka oo shirar kala duwan la yeeshay Madaxweynaha Soomaaliya ayaa dhankooda ku doodaya in sida hadda wax u socdaan aan lagu aadi karin doorasho, isla markaana aysan aqbaleyn in “hoggaanka dalka uu gacantiisa ku dhisto nidaam doorasho oo u xaglinaya”.

Kala fogaanshahan iyo is-weerarka ay warbaahinta isku marinayaan labada dhinac ayaa meesha ka saaraya in miiska wada-hadalka xal looga gaaro xiisadda siyaasadeed ee taagan, xilli wax ka yar sanad ay ka harsan tahay muddo xileedka Madaxweyne Xasan Sheekh.

Dad badan ayaa ka cabsi qabay in hadallada adag ay sii fogeeyaan labada garab, inkastoo horey ay isugu soo dhawaayeen una wada-hadleen arrimaha doorashooyinka iyo xaaladda guud ee dalka.

Dhinacyada ayaa laga cabsi qabaa in mid walba uu awood ciidan wax ku raadiyo, taasoo horey uga dhacday Muqdisho kadib markii uu Farmaajo diiday inuu kubadda dhexda keeno, taasoo sababtay khasaare isugu jira dhimasho, dhaawac, iyo weliba burbur hantiyeed.

Sovereignty for sale: The silent surrender to Somalia’s dismemberment

MOGADISHU, Somalia — In the gilded corridors of Washington, D.C., a sophisticated and foreign-financed machine is methodically working to dismantle the Somali Republic. A recent report by Caasimada Online has pulled back the curtain, revealing a multi-million dollar lobbying campaign, bankrolled by the United Arab Emirates and executed by the powerhouse firm FGS Global, with a single, devastating objective: to legitimize the secession of Somaliland.

This external assault on our national integrity is audacious. Yet, the most profound danger lies not in the ambitions of Abu Dhabi or the guile of its lobbyists, but in the catastrophic paralysis gripping Mogadishu.

The deafening silence of the Somali Federal Government and the abdication of our intellectual class constitute a self-inflicted wound far more grievous than any foreign plot. They are standing idle as our nation’s future is being auctioned to the highest bidder.

The architecture of division

This is no organic independence movement; it is a corporate takeover of a nation’s destiny. The UAE’s strategic investment in Somaliland’s Berbera port is now being secured through a political offensive in the West.

By channeling millions to FGS Global, Abu Dhabi has purchased legitimacy, buying a seat for its regional proxy at the tables of the Wall Street Journal, the New York Times, The Economist, The Daily Telegraph, Bloomberg, and the Washington Post.

It has commissioned favorable narratives from influential think tanks like the Hudson Institute and the Atlantic Council, which now market the dismemberment of Somalia as a “rare opportunity” for American interests.

This well-oiled machine of influence is manufacturing a reality for Western policymakers. It sells a sanitized vision of a stable Somaliland, deliberately juxtaposed against the complex struggles of greater Somalia.

They are not merely lobbying; they are authoring the official story, ensuring that the only narrative that reaches the world’s most powerful decision-makers is the one that serves their strategic and financial agenda.

A dereliction of duty in the capital

Confronted with this existential threat, the response from the Somali Federal Government has been a symphony of inadequacy. Where is the strategic counter-offensive? Where is the robust, well-funded diplomatic campaign to defend the sanctity of our borders?

While our soldiers bleed to protect our territory from extremists, our sovereignty is being diplomatically outmaneuvered and sold off in Washington.

The prime directive of any government is to protect the nation’s integrity. This duty is not confined to the battlefield; it is fought and won in the op-ed pages, the policy forums, and the backrooms of international diplomacy.

By failing to mount a serious challenge to this separatist lobby, Mogadishu is not practicing statecraft; it is overseeing a managed decline. This passivity is an abdication of its most sacred responsibility, allowing a regional administration’s PR campaign to eclipse the voice of a sovereign state on the world stage.

The crippling silence of the scholars

Equally complicit are the Somali intellectuals, academics, and public thinkers. In a contest that is fundamentally a war of ideas, their silence is a national tragedy. Our nation is blessed with brilliant historians, lawyers, and economists who possess the intellectual firepower to dismantle the lobbyists’ arguments piece by piece. Yet, this arsenal remains locked away.

Where are the intellectual antibodies to this political poison? Where are the compelling, data-driven papers submitted to the very think tanks being co-opted? Where are the sharp, incisive articles defending the legal, historical, and economic necessity of our union?

This is not a moment for academic neutrality; it is a moment for patriotic intellectualism. Their failure to enter the fray is a betrayal of their role as guardians of the national consciousness.

A national summons to action

This grim reality is not a eulogy, but a summons. The fight for Somalia’s unity must be waged with the passion, professionalism, and strategic resolve that our adversaries have demonstrated.

First, the Somali Federal Government must awaken from its slumber and unleash a diplomatic and intellectual counter-offensive. This requires immediate, significant investment in professional representation in key capitals to champion our cause relentlessly.

Second, our scholars and public intellectuals must answer the call. They must form a united front to reclaim the narrative, engaging with global media and policy circles to present an irrefutable, evidence-based case for a unified and prosperous Somalia.

Finally, the Somali diaspora and media must be mobilized into a global force. We must use every platform to expose the foreign interests driving this division and rally a global chorus of support for our sovereignty.

The battle for our nation’s soul is being fought not with guns, but with narratives. Our opponents are disciplined, funded, and determined. We must meet their challenge with a unified and unwavering national will. History will not forgive the generation that allowed its nation to be lost, not in a war of arms, but in a war of words it refused to fight.

Caasimada Online Editorial Team 

Xogta nin Soomaali ah oo lagu qabtay Talyaaniga, loona haysto kiis xasaasi ah

0

Rome (Caasimada Online) – Ciidamada ammaanka ee Talyaaniga ayaa qabtay nin Soomaali ah oo lagu tuhunsan yahay inuu ku lug leeyahay tahriibinta sharci-darrada ee dadka soo galaya dalkaas.

Masuuliyiinta dowladda Talyaaniga ayaa sheegay in ninkan uu qayb ka yahay shabakad ka shaqeysa keenista dadka ka imanaya Afrika, gaar ahaan Soomaaliya, kuwaas oo qaarkood khatar weyn u gala gaarista Yurub.

Ilo-wareedyo dowladeed ayaa xaqiijiyay in ninkaan hadda lagu hayo baaritaan rasmi ah, iyadoo magaciisa aan la shaacin, maadaama uu baaritaanku socdo.

Waxa kale oo la sheegay in si dhow loo daba-galayo dhaq-dhaqaaqyadiisa iyo wareejinta lacagaha ee laga shakisan yahay inuu ku lug leeyahay.

Haddii caddeymo ku filan la helo, kiiska ayaa la filayaa in loo gudbiyo maxkamad, halkaas oo dambiga lagu helo uu keeni karo xabsi muddo dheer ah.

Qabashada ninkan ayaa mar kale muujinaysa sida ay Talyaanigu uga go’an tahay la-dagaallanka tahriibka iyo shabakadaha dadka ka ganacsada, iyadoo sidoo kale la tacaalaysa cadaadiska socdaalka ee sii kordhaya.

Sanadihii u dambeeyay, Talyaanigu wuxuu xoogga saaray xakameynta qulqulka muhaajiriinta, kuwaas oo intooda badan ka soo cararaya xaalado adag sida; dagaal, saboolnimo iyo dhibaatooyin siyaasadeed, gaar ahaan Soomaaliya.

Dadka badbaaday ee tahriibka ayaa sheegay in safarkoodu ahaa mid halis badan, ayna la kulmeen duruufo naxdin leh, halka waraysiyo lala yeeshay qaar kamid ah muhaajiriinta ay muujinayaan in dad horey Talyaaniga u joogay ay si dadban ama toos ah uga qeyb qaataan hagidda dadka cusub ee tahriibka ku yimid, taasoo adkaynaysa dagaalka lagula jiro shabakadaha ka ganacsada tahriibka sharci-darrada ah.

Dhaq-dhaqaaq ciidan oo xoog leh oo ka socda HIIRAAN

0

Beledweyne (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Hiiraan ee maamulka HirShabelle ayaa sheegaya in halkaasi ay ka socdaan abaabul ciidan oo xoog leh.

Abaabulkan ayaa lagu xoojinaya howl-gallada lagu doonayo in dib looga saaro kooxda Al-Shabaab deegaannada ay weli gacanta ku hayaan, sida ay xaqiijiyeen saraakiil ciidan.

Howl-galkan ayaa lagu sheegay mid ka duwan kuwii hore, iyadoo qorshuhu yahay in deegaannada la qabsado lagu wareejiyo ciidamo boolis ah oo Dowladda Federaalka iyo maamulka HirShabelle si wadajir ah u diyaarinayaan.

Ciidamada Dowladda Federaalka iyo kuwa deegaanka ee loo yaqaan Macawiisleyda ayaa dhisaya saldhigyo ku yaalla duleedka magaalooyinka, si ay uga hortagaan weerarrada ka iman kara Al-Shabaab, isla markaana loo adkeeyo amniga goobahaas.

Saraakiil ka tirsan ciidamada dowladda ayaa tilmaamay in isku-xirka howl-galada Hiiraan iyo kuwa ka socda gobollada deriska ah uu noqday mid mudnaan leh, halka masuuliyiinta maamulka ay xoogga saarayaan kicinta bulshada iyo xoojinta wada-shaqeynta bulshada deegaanka.

Dowladda Soomaaliya ayaa dardar-gelinaysa dagaalka Al-Shabaab oo bilihii lasoo dhaafay uu gaabis ku yimid, iyadoo maalmo ka hor ay ciidamadu howl-gal ku dileen in ka badan 100 xubnood oo ka tirsanaa kooxda, kuwaas oo ay ku jireen horjoogayaal muhiim ah.

Si kastaba, howl-gallada ayaa qeyb ka ah dadaallada joogtada ah ee Dowladda Federaalka iyo Ciidanka Xoogga Dalka ay ku wadaan sidii loo ciribtiri lahaa Al-Shabaab, loona xaqiijin lahaa amniga shacabka Soomaaliyeed.

Soomaaliya oo Mareykanka u dirtay digniin culus oo ka dhan ah aqoonsiga Somaliland

Washington, (Caasimada Online) — Danjiraha Soomaaliya u fadhiya dalka Mareykanka ayaa ka digay in aqoonsiga gobolka gooni-u-goosadka ah ee Somaliland uu jabindoono xeerarka caalamiga ah, isla markaana uu wiiqayo iskaashiga la-dagaallanka argagixisada, xilli koox yar balse cod kar ah oo ka tirsan sharci-dejiyeyaasha Mareykanka ay Aqalka Cad ku cadaadinayaan inuu beddelo siyaasaddiisa.

“Soomaaliya waa dal madax bannaan… xuduudaheedana waa kuwo caalamku aqoonsan yahay, sharciga caalamiga ahna uu dhowrayo,” ayuu Danjire Daahir Xasan Cabdi ku yiri qoraal uu daabacay.

“Hindisayaasha lagu doonayo in lagu kala qaybiyo Soomaaliya… waxay halis gelinayaan inay xasilooni darro ka abuuraan, ma aha Soomaaliya oo kaliya, balse qaaradda oo dhan.” Wuxuu ku dooday in tabashooyinka ka jira waqooyiga ay yihiin kuwo siyaasadeed, “laguna xallin karo qaab-dhismeed Soomaali mideysan.”

Olole lagu doonayo in lagu aqoonsado Somaliland

Hadalladan ayaa imaanaya ka dib markii Senatar Ted Cruz (R-TX) uu warqad uu 14-kii Agoosto u diray Madaxweyne Donald Trump ku boorriyay inuu “si rasmi ah ugu aqoonsado Jamhuuriyadda Somaliland inay tahay dal madax bannaan, lehna madaxbannaani ku saleysan xuduudihii 1960-kii.”

Cruz wuxuu ku tilmaamay Somaliland inay tahay “saaxiib dhinaca amniga iyo diblomaasiyadda oo muhiim ah,” kuna taalla meel istiraatiiji ah oo ku teedsan Gacanka Cadmeed. Xafiiskiisa ayaa toddobaadkii hore soo bandhigay warqaddaas iyo qoraal kooban oo ku saabsan.

Dhanka Aqalka Wakiillada, waxaa 12-kii Juun la horgeeyay hindise-sharciyeedka H.R. 3992 — ee loogu magac daray “Xeerka Madaxbannaanida Jamhuuriyadda Somaliland” (Republic of Somaliland Independence Act) — waxaana loo gudbiyay Guddiga Arrimaha Dibedda (Foreign Affairs Committee); xeerkan ayaa madaxweynaha u oggolaanaya inuu Somaliland u aqoonsado dal gooni ah. Hindise-sharciyeedkan weli kama uusan gudbin heerka hordhaca ah.

In kasta oo uu jiro cadaadis ka imaanaya Kongareeska, siyaasadda rasmiga ah ee Washington waxay weli taageersan tahay madaxbannaanida iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya — mowqifkaas oo ay mar kale ku celisay bishii Oktoobar 2024 kooxda loogu yeero Shanta Soomaaliya (the Somalia Quint) (Mareykanka, UK, Midowga Yurub, Qatar, iyo Turkiga), sidoo kalena ka muuqday bayaannada Mareykanka ee lagu soo dhoweeyay Baaqa Ankara ee Turkigu dhex-dhexaadiyay oo ay wada gaareen Soomaaliya iyo Itoobiya bishii Diseembar 2024.

Federaalismka iyo saameynta dagaalkii Laascaanood

Danjire Daahir wuxuu sheegay in Soomaaliya marar badan si qaldan loogu sawiro inay tahay dal qaranimadiisa lagu muransan yahay. “Soomaaliya waa mid ka mid ah dalalka yar ee muwaadiniintoodu ay wadaagaan hal luuqad, diin iyo dhaqan,” ayuu qoray, isagoo ku adkeysanaya in nidaamka federaalku uu bixinayo “is-maamul ballaaran, isla-xisaabtan iyo is-xukun iyada oo aan la luminayn midnimada qaranka.”

Hadalkiisa ayaa daba socda aqoonsigii ay Muqdisho bishii Abriil u fidisay maamulka SSC-Khaatumo — oo ah maamul fadhigiisu yahay deegaannada Sool iyo Sanaag ee ku hareereysan Laascaanood — kaasoo loo aqoonsaday maamul-goboleed federaal ah, iyo tallaabooyin xigay oo ay ergooyin deegaanka ahi bishii Luulyo ay rasmiyeeyeen Dowlad-goboleedka Waqooyi-Bari (North Eastern State) oo fadhigiisu yahay Laascaanood.

Dagaalladii ka dhacay agagaarka Laascaanood sannadkii 2023 ayaa barakiciyay ku dhowaad 200,000 oo qof, sida ay sheegeen warbixinnada Qaramada Midoobay iyo hay’adaha samafalka — waana colaad dhaawacday dedaalkii aqoonsi raadinta ee Somaliland, isla markaana xoojisay mucaaradnimada deegaanka ee ka dhanka ah xukunka Hargeysa.

“Somaliland ma aha isku wada mid,” ayuu ku dooday Danjire Daahir, isagoo sheegay in bulshooyinka ku nool gobollada Awdal, Sool, iyo Sanaag ay si joogto ah uga soo horjeedeen gooni-u-goosadka.

Wuxuu soo dhoweeyay tallaabooyin dib-u-heshiisiin ah oo ay dhowaan qaadday dowladda federaalku, wuxuuna sheegay in tabashooyinka jira lagu xalliyo “wadahadal, ee aan lagu xallin kala qaybsanaan.”

Ahmiyadda amniga ee Washington

Danjire Daahir wuxuu ka digay in taageeridda kala-goynta ay “dhaawici doonto” hawlgallada amni ee wadajirka ah, “ayna adkeyn doonto is-dhaafsiga xogaha sirdoonka, ayna wiiqi doonto Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed” xilli ay la dagaallamayaan al-Shabaab iyo farac maxalli ah oo ka tirsan Daacish.

Wuxuu sheegay in “sannadka 2025 oo keliya, ciidamada Soomaaliya iyo kuwa Mareykanku ay fuliyeen tobannaan hawlgal oo guuleystay.”

Kaalinta Mareykanka ayaa weli udub-dhexaad u ah xaaladda amniga ee Soomaaliya. Bishii Maarso, wakaaladda wararka ee Reuters ayaa tebisay warqad uu diray Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo ku soo jeedinayay in Mareykanka lagu wareejiyo maamulka gaarka ah ee saldhigyo cirka iyo dekedo istiraatiiji ah — oo ay ku jiraan xarumaha Ballidoogle iyo Berbera — si loo xoojiyo la-dagaallanka argagixisada iyo saadka ee Geeska Afrika.

Dekedda Berbera waxay ku taallaa Somaliland, taasoo muujineysa xasaasiyadda siyaasadeed ee ku xeeran arrimaha saldhigyada iyo helitaankooda.

Danjire Daahir wuxuu sheegay inuu soo dhoweynayo bayaan uu dhowaan soo saaray madaxweynaha Mareykanka oo dib loogu xaqiijinayo taageerada midnimada Soomaaliya, loogana digayo dhinacyada doonaya inay xasilooni darro ka abuuraan gobolka.

Ugu dambayn, Danjire Daahir wuxuu hadalkiisa ku soo gabagabeeyay in kala-qaybintu ay “dib u hurin doonto ayna sii qoto dheereyn doonto” colaadda, ayna halis ugu jirto inay dhiirrigeliso dhaq-dhaqaaqyada gooni-u-goosadka ee ka jira meelo kale oo Afrika ah. “Soomaaliya weli ma ahan mid isku dhan, laakiin way soo kabanaysaa,” ayuu qoray.

“Waddada horumarku kuma jirto kala qaybsanaan, balse waxay ku jirtaa xoojinta hay’adaha midnimada. Xuduudo keligood ma xaqiijin karaan nabad — waxaa taas awooda oo keliya Soomaali si wadajir ah u shaqeyneysa.”

 

Soomaaliya illaa Gaza: Xogta shabakadda calooshood u shaqeystayaasha Imaaraadka

Abu Dhabi (Caasimada Online) – Laga soo bilaabo Gaza ilaa Muqdisho, Imaaraadka Carabta wuxuu noqday xarun caalami ah oo looga hago dagaallada calooshood u shaqeystayaasha, isagoo maalgelinaya imbaradooriyad daahsoon oo ku dhisan awood ciidan oo qandaraas lagu bixiyay, taasoo uu aasaasay Erik Prince oo ah ninkii sameeyay shirkadda Blackwater, si uu awooddiisa ugu fidiyo Galbeedka Aasiya, Afrika, iyo meelo ka baxsan.

Isagoo ka cararaya dabagal sharci oo caalami ah kaddib markii lagu eedeeyay dambiyo dagaal oo isdaba-joog ah oo uu ka geystay Ciraaq, ayuu Prince wuxuu shirkaddii ciidammada gaarka ah ee ugu caansanayd adduunku gabaad ammaan ah iyo maalgeliyaha ugu weyn uga helay Abu Dhabi.

Kaddib xasuuqii Fagaaraha Nisour ee Baqdaad sannadkii 2007, Blackwater waxay magacii u beddeshay Xe Services, kaddibna Academi, laakiin qaab-shaqeedkeedii asalka ahaa — oo ahaa qorsheynta hawlgallo sharci-darro ah oo daaha gadaashiisa laga fuliyo — wax isbeddel ah kuma imaan.

Waxaana shirkaddii markii hore ahayd shirkad Maraykan ah oo ciidamo gaar loo leeyahay, laguna eedayn jiray dambiyo dagaal oo Ciraaq ka dhacay, ay hadda, iyadoo gacan ka helaysa Imaaraadka, u xuubsiibatay shabakad caalami ah oo calooshood u shaqeystayaal ah, taasoo saameyn ku yeelanaysa colaadaha ka aloosan Geeska Afrika ilaa Bariga Dhexe.

Markii Blackwater ay magaceeda u beddeshay Xe Services sannadkii 2009, snnad kaddib, aasaasaheedii, Erik Prince, wuxuu u guuray Imaaraadka Carabta, halkaas oo uu ka furay shirkadda Reflex Responses (R2) isagoo weli haystay saamiga ugu badan. Dhaxal-sugaha Abu Dhabi ee xilligaas, Maxamed bin Zayed, ayaa noqday mid ka mid ah maal-geliyayaashiisa ugu waaweyn.

Markii la gaaray 2011, Imaaraadku wuxuu si qarsoodi ah u dhisay ciidan calooshood u shaqeystayaal ah oo ka kooban boqollaal qof oo ka soo jeeda Latin Ameerika, kuwaas oo intooda badan laga soo qoray Colombia, Panama, iyo Chile. Iyadoo uu kormeerayay Prince, dagaalyahannada waxaa dalka Imaaraadka lagu soo geliyay si dhuumaaleysi ah iyagoo laga dhigayo shaqaale caadi ah, waxaana lagu tababaray Magaalada Militariga ee Zayed. Hawlgalkoodu wuxuu ahaa inay ilaaliyaan boqortooyada dalka gudihiisa, cabburiyaan mucaaradka, awooddoodana ku muujiyaan dibedda.

Sannadkii 2022, wargeyska Washington Post wuxuu tebiyay in in ka badan 500 oo ka tirsan militariga Maraykanka oo howlgab noqday ay dowladaha Khaliijku u shaqaaleysiiyeen qandaraasleyaal ahaan, oo ay ku jirto Imaaraadka, iyagoo siinayay mushahar gaaraya ilaa $300,000 sannadkii — taasoo muujinaysa baaxadda uu leeyahay hawlgalkani.

Soomaaliya: Goob tababar iyo marin muhiim ah

Soomaaliya waxay si degdeg ah door muhiim ah uga qaadatay shabakaddan. Sannadkii 2011, Prince wuxuu shakhsi ahaan u kormeeray tababarka 2,000 oo dagaalyahan Soomaali ah, kaasoo qayb ka ahaa barnaamij lagula dagaallamayo burcad-badeedda oo ay Maraykanku taageerayeen, Imaraadkuna maalgelinayay. Hindisahan, oo loo ekaysiiyay mid ammaan oo looga hortagayo afduubka ka dhaca meelaha ka baxsan xeebaha Geeska Afrika, wuxuu sidoo kale Abu Dhabi siiyay fursad ay kaga mid noqoto arrimaha Soomaaliya.

Gaynta calooshood u shaqeystayaasha iyadoo la soo marsiinayo dhulka Soomaaliya halkaas kuma ekaan. Warbixinno soo baxay sannadihii xigay ayaa tilmaamay in dhulka Soomaaliya loo isticmaalayay waddo ay sii maraan dagaalyahannada qandaraaska ku shaqeeya ee ku sii jeeday furimaha dagaalka ee Yemen, Liibiya, iyo markii dambe Suudaan.

Bartamihii 2010-meeyadii, shirkado xiriir la leh Imaaraadka sida Lancaster 6 iyo Opus Capital waxay taageerayeen hawlgallo militari oo ka socday Bariga Afrika. Imaaraadku wuxuu ku dadaalay inuu gacanta ku dhigo dekedo isku xiran oo ku teedsan Badda Cas, oo ay ku jirto saldhig ku yaal Eritrea iyo qorshayaal lagu dhisayo xarumo ku yaalla Somaliland, oo ah gobolka sheegta in uu ka go’ay Soomaaliya.

Soomaalidu waxay sidoo kale ku biireen dadaalladii dagaal ee Imaaraadka ee Yemen. Iyagoo ka barbar dagaallamaya dagaalyahanno ka socda Suudaan, Uganda, iyo Latin Ameerika, ayaa askarta Soomaalida ah waxay xoojiyeen cutubyadii uu Imaaraadku taageerayay. Calooshood u shaqeystayaashan waxaa la geeyay qaar ka mid ah furimaha dagaalka ee ugu adag Yemen, gaar ahaan aagagga xuduudda ee Sacada iyo Najran.

Shabakadda isku-dhafka ah ee militariga iyo shirkadaha ee Imaaraadku waxay sidoo kale door ka ciyaartay ilaalinta dekedaha iyo xarumaha ganacsiga ee ku yaal Geeska Afrika. In la xakameeyo goobahan istiraatiijiga ah waxay Abu Dhabi siisay awood ay saameyn ugu yeelato siyaasadda gobolka iyo ganacsiga badda, iyadoo sii kordhinaysa ku tiirsanaanteeda dagaalyahannada ajnabiga ah, oo ay ku jiraan Soomaalida.

Kooxaha ka firfircoonaa Yemen waxaa ka mid ahaa Spear Operations Group, oo ku caan-baxday barnaamijkeeda dilalka qorsheysan ee lagu beegsanayay mucaaradka siyaasadeed. Falanqeeyayaashu waxay sheegeen in tani ay muujisay in shabakadda calooshood u shaqeystayaasha ee Imaaraadku aysan kaliya dagaal gelin, balse ay sidoo kale fulinaysay dilal qarsoodi ah oo ay u fulinayso cidda maalgelinaysa.

Colaadda Suudaan oo soo bandhigtay xiriirka Soomaaliya

Markii ay colaadda Suudaan sii xumaatay sannadkii 2023, caddeymo cusub ayaa tilmaamay dhaqdhaqaaqa calooshood u shaqeystayaasha ee sii mara Soomaaliya. Warbaahinta Colombia ayaa ku warrantay in dagaalyahanno laga soo qoray shirkado xiriir la leh Imaaraadka loo daabulay Darfur iyadoo la isticmaalayo waddooyin dhuumaaleysi ah oo soo mara Soomaaliya, gaar ahaan Boosaaso, iyo Chad.

Calooshood u shaqeystayaashan waxaa loo ballanqaaday mushahar gaaraya ilaa $3,000 bishii iyo gunnooyin dhan $10,000, waxaana lagu qalabeeyay diyaaradaha aan duuliyaha lahayn (drones) iyo gantaalaha garbaha laga rido. Waxay ka barbar dagaallameen Ciidammada Dhaq-dhaqaaqa Degdegga ah (RSF) ee Suudaan, oo ah maleeshiyo lagu eedeeyay falal arxan-darro ah.

Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ayaa markii dambe xaqiijiyay in shabakadaha Imaaraadku ay ku dhex milmeen silsiladaha saadka ee RSF. Dagaalyahannada dhaawacmay waxaa loo qaadayay isbitaallada Imaaraadka, halka Soomaaliyana ay weli ahayd goob muhiim ah oo ay sii maraan sahayda.

Bishii Agoosto 2025, burburka diyaarad Imaaraadku leeyahay oo ku dhacday Darfur ayaa kashifay baaxadda uu lahaa ka-qaybgalka: waxaa ku dhintay 40 calooshood u shaqeyste oo Colombian ah, taasoo daaha ka rogtay guuto dhan oo Imaaraadku taageero oo la shaqaynaysay RSF. Dhimashadaasi waxay ku kalliftay Madaxweynaha Colombia, Gustavo Petro, inuu si rasmi ah u cambaareeyo, isagoo ku dhawaaqay: “Ma jiro mar dambe ganacs- dhimasho.”

Saameynta ay arrintani ku leedahay Soomaaliya waa mid ballaaran. Hay’adaha dalka ee liita waxay wajahayaan laba caqabadood oo is-barbar socda: kacdoon gudaha ah iyo ku milmidda dagaallo wakaaladeed ah oo ay maalgelinayaan quwadaha Khaliijka. Falanqeeyayaashu waxay ka digayaan in adeegsiga Imaaraadka ee dagaalyahannada iyo dhulka Soomaaliya ay wiiqayso madax-bannaanida Muqdisho, iyadoo isla markaasna sii adkeyneysa gacan ku haynta shisheeye ee hantida istiraatiijiga ah sida dekedaha.

Dadaallada ay dawladda Soomaaliya ku doonayso inay ku nidaamiso dhaq-dhaqaaqyada milatari ee shisheeye waxaa adkeeyay ku tiirsanaanteeda maalgelin iyo kaalmo dibadeed. Dhanka kale, warbixinnada sheegaya in askar Soomaali ah ay ku lug lug-yeelanayaan colaadaha dibedda ayaa kicinaya walaac laga qabo in laga faa’iideysanayo dalkan ay horay u ragaadiyeen tobannaan sano oo xasilooni-darro ah.

Imbaradooriyad daahsoon oo baahsan

Blackwater, oo markii dambe loo bixiyay Academi, ayaa sheegatay inay tobannaan kun oo dagaalyahan ku leedahay gobolka, iyadoo gacan ka helaysa Imaaraadka. Hawlgalladeedu waxay ka soo fidsameen Yemen ilaa Suudaan, dekedaha Geeska Afrika ilaa saldhigyo la qorsheynayay in laga dhiso Somaliland.

Qaabkan, sida ay sheegeen falanqeeyayaashu, wuxuu raacayaa hannaan joogto ah: in la shaqaaleysiiyo ciidamo shisheeye oo qandaraasyo gaar ah lagu keenay, in la geeyo aagagga colaadaha iyadoo aan jirin kormeer badan, iyo in la suurtageliyo in dawladaha maalgelinayaa ay isaga fogeeyaan mas’uuliyadda. In kasta oo loo suuq-geeyo iskaashi dhinaca amniga ah, xaqiiqadu waxay tahay nidaam dagaal oo la sii qandaraaseeyay, kaasoo isku dhex qasaya xuduudda u dhaxaysa difaaca qaranka iyo ganacsiga gaarka loo leeyahay.

Saamaynta Imaaraadku intaas way ka sii fogaatay. Sannadkii 2024, waxaa soo baxay warbixinno sheegaya in Abu Dhabi ay maalgelinaysay qorista calooshood u shaqeystayaal Afrikaan ah si ay ugu dagaallamaan Israa’iil gudaha Gaza iyo Lubnaan. Goobjoogeyaal ayaa tilmaamay in ay arkeen taankiyo ay ka babanayeen calammada Israa’iil iyo Imaaraadka labadaba. Isla mar ahaantaana, maxaabiis ku xirnaa Gaza ayaa ka warramay in ay su’aalo weydiinayeen askar ku hadlaysa lahjad Carabi ah oo u eg tan Imaaraadka.

Sida ay sheegeen diblomaasiyiin reer Galbeed ah, dadaalladani waxay qayb ka ahaayeen qorshayaal loogu talagalay ‘maalinta ka dambaysa’ Gaza oo laga faaruqiyay dadkeedii. Sawirro ayaa markii dambe la faafiyay oo muujinayay gawaari taarikada Imaaraadka leh oo ku sugan Rafah iyo maleeshiyaad taageersan Israa’iil oo helaya maalgelin iyo qalab Imaaraadka ka yimid.

Hindisaha ugu dambeeya ee Prince, Vectus Global, ayaa horay heshiisyo uga helay Haiti, isagoo ku celinaya isla naqshaddii lagu tijaabiyay Geeska Afrika. Diyaaradaha qumaatiga u kaca, diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, iyo cutubyo calooshood u shaqeystayaal ah ayaa hadda amniga ka suga Port-au-Prince, si la mid ah sidii ay mar uga samayn jireen Boosaaso.

Wixii ku bilowday ilaalinta qasriyada Abu Dhabi waxay isu beddeleen qaab ganacsi oo caalami ah. Soomaaliya, oo ah saldhig askarta laga qorto iyo marin muhiim ah labadaba, ayaa weli ah qayb muhiim ah oo ka mid ah hal xiraalahan.

Laga soo bilaabo xerooyinka tababarka ee la-dagaallanka burcad-badeedda ilaa saadka qarsoodiga ah ee dagaalka Suudaan, dalku wuxuu tusaale u yahay sida dawladaha jilicsan loogu beddelo meelo xudun u ah shabakad calooshood u shaqeystayaal ah oo baahsan. Imaaraadka ayaa maalgelinaya, Prince ayaa hagaya, Soomaaliyana, ha ahaato mid ay raalli ka tahay ama aan ahayn, waxay ku dhex jirtaa saameyntiisa.

Maanta, Imaaraadku wuxuu isku adkeeyay inuu yahay xarun caalami ah oo looga haggo dagaallada calooshood u shaqeystayaasha, isagoo hantidiisa u adeegsanaya inuu ku burburiyo mucaaradka, ku khal-khal geliyo kuwa ka soo horjeeda, kuna caawiyo Israa’iil.

SOMALILAND oo ku biirtay olole TRUMP loogu raadinayo abaal-marin caalami ah

0

Hargeysa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi Cirro ayaa shaaciyay inuu taageero ku biirinayo dadaalka madax kala duwan oo doonaya in Madaxweynaha Maraykanka, Donald Trump, lagu abaalmariyo billadda caalamiga ah ee nabadda.

Cirro ayaa sheegay in Trump uu noqday hoggaamiyihii ugu horreeyay ee si cad u muujiyey inuu tixgelinayo arrimaha Somaliland, taas oo uu tilmaamay in madaxdii ka horreysay aysan qaadan dhiirranaan la mid ah.

“Anigu fursad kale oo aan wax badan ku qabto ma haysto, balse waxaan ku go’aansaday in codkayga ku daro si uu u noqdo musharax u taagan abaalmarinta Nobel Peace Prize,” ayuu yiri Madaxweynaha Somaliland.

Dhankiisa, Trump oo dhawaan ka hadlay arrimaha Somaliland ayaa sheegay “inuu hawshaas ku guda jiro” isla markaana uu hoos u eegayo.

Madaxweynaha Maraykanka ayaa si cad u muujiyay damaciisa ku aaddan helitaanka Nobel Peace Prize, isagoo si weyn uga mahadceliyay cid kasta oo ku garab istaagta himiladiisa.

Trump waxa uu ku dooday inuu yahay qof xaq u leh abaalmarinta, isaga oo tusaale u soo qaatay heshiisyo nabadeed oo uu sheegay inuu ka dhex-dhexaadiyay Bariga Dhexe, sida xallinta dagaalkii 12-ka cisho socday ee Iran iyo Israa’iil iyo dejinta xiisaddii u dhexeysay Hindiya iyo Pakistan.

“Heshiisyadaas taariikhiga ah cid kale ma qaban lahayn. Haddii qof kale sidaas sameeyo, durba Nobel Peace Prize waa la siin lahaa, laakiin sababtoo ah anigu waxaan ahay Trump, ma i siinayaan,” ayuu Trump ku nuux-nuuxsaday.

Hadallada Trump iyo taageerada Cirro ayaa loo arkaa qayb ka mid ah ololaha siyaasadeed ee ay Somaliland iyo qaar ka mid ah saaxiibbadeeda Maraykanku ku wadaan sidii loo xaqiijin lahaa aqoonsi buuxa iyo taageero caalami ah.

Jaamac oo mucaaradka ku eedeeyey akhlaaq ka bax, hinaase, quuri-waa iyo ijaafeyn

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Dekedaha iyo Gaadiidka Badda ee XFS, Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac), ayaa qoraal ka soo saaray shirarka jaraa’id ee mucaaradka iyo eedeymaha ay u jeedinayaan dowladda federaalka, gaar ahaan Madaxweyne Xasan Sheekh, isagoo dul istaagay qodobo uu sheegay inay guul u yihiin dalka balse xubnahaasi ay carqaladeynayaan.

Wasiir Jaamac ayaa sheegay in shidaalka u soo baxaya Soomaaliya ay xubnahan mucaaradka ahi carqaladeynayaan, sida sidoo kale doorashada qof iyo cod oo muddo dheer ay dadka Soomaaliyeed ku taamayeen.

Xubnaha uu wasiirku si toos ah ugu jawaabay waa Rooble, oo mar ay saaxiibo siyaasadeed ahaayeen, iyo Kheyre, kuwaas oo labadii maalmood ee ugu dambeysay qabtay shirar jaraa’id oo dowladda federaalka ay ku weerareen, iyagoo si toos ah u beegsaday madaxweynaha, isla markaana saxaafadda kula hadlay isku waqti.

Hoos ka akhriso qoraalka Wasiir Jaamac oo dhameystiran:

Khudbadaha mucaaradku soo qeybsaday oo sida jadwaleysan loo baahinaayo, qofba maalintiisa hadlaayo, waxaa ka muuqda hinaase, quuri-waa, ijaafeyn iyo aragti la’aan.

Waxaa laga baxay akhlaaqdii siyaasadda iyo af-gobaadsiga Soomaalinimada.

Af-lagaadeynta madaxweynaha qaranka ee loo bareeray waxaa dheer midda garaadka iyo caqliga ummadda Soomaaliyeed loo geysanaayo.

Waxaan markhaati ka ahay in mudane madaxweyne Dr. Xasan Sheekh Maxamuud uu yahay waayo-arag xilkas ah, oo horumarinta danaha qaranka ku dhiirran, diyaarna u ah inuu qarannimada u dakanoobo, si adagna u difaaco.

Waxa la hagardaameynayo waa doorashada qof iyo cod oo waqti dheer ahayd himilo muwaadiniinta Soomaaliyeed ku taamayeen. Waxa la carqaladeynayo waa shidaalka iyo khayraadka aan waqti dhow la soo bixi doonno. Waxa dambiga looga dhigaayo madaxweynaha waa dhowrista midnimada dalka iyo ka hortagga kala goyntiisa. Waxa laga been-sheegaayo waa dagaalka aanan maalinna istaagin ee madaxweynuhu hoggaaminaayo laguna ciribtiraayo argagixisada.

Waxaa noo muuqda rajo wanaagsan, amni iyo barwaaqo uu garwadeen ka yahay Birmade Dr. Xasan Sheekh Maxamuud.

Odayaasha aan xog-ogaalka moodnay balse xasarad-abuurka noqday waxaan leeyahay halkii uu Gaarriye oran jiray:

“Hadaan guga kuu kordhaa,
Gabow mooyee ku tarin,
Garaad iyo waayo-arag,
Illayn wax ma dhaantid geed.”

Somalia warns U.S. partition would reignite deadly conflict

WASHINGTON, DC — Somalia’s ambassador to the United States cautioned that recognizing the breakaway region of Somaliland would breach international norms and undercut counterterrorism cooperation, as a small but vocal group of US lawmakers presses the White House to shift policy.

“Somalia is a sovereign state … its borders are internationally recognized and protected under international law,” Ambassador Dahir Hassan Abdi said in an op-ed.

“Proposals to partition Somalia … threaten to destabilize not only Somalia but the wider continent.” He argued that grievances in the north are political and “can be resolved within a united Somali framework.”

A push to recognize Somaliland

The remarks come after Sen. Ted Cruz (R-TX) urged President Donald Trump in an Aug 14 letter to “formally recognize the Republic of Somaliland as an independent state, with sovereignty within its 1960 borders.”

Cruz framed Somaliland as a “critical security and diplomatic partner” along the Gulf of Aden. His office released the letter and a summary last week.

In the House, H.R. 3992 — the “Republic of Somaliland Independence Act” — was introduced on Jun 12 and referred to the Foreign Affairs Committee; it would authorize the president to recognize Somaliland as a separate country. The bill has not advanced beyond introduction.  

Despite congressional pressure, Washington’s stated policy has continued to affirm Somalia’s sovereignty and territorial integrity — a position reiterated by the so-called Somalia Quint (the US, UK, EU, Qatar, and Türkiye) in October 2024, and reflected in US statements welcoming a Turkish-brokered Ankara Declaration between Somalia and Ethiopia in December 2024.

Federalism and Las Anod fallout

Abdi said Somalia is often miscast as a case of contested nationhood. “Somalia is one of the few countries where citizens share a common language, religion and culture,” he wrote, insisting that federalism offers “wide autonomy, accountability and self-governance without sacrificing national unity.”

His comments follow Mogadishu’s April recognition of SSC-Khaatumo — an administration centered on the Sool and Sanaag areas around Las Anod — as a federal entity, and subsequent moves by local delegates in July to formalize a North Eastern State based in Las Anod.  

Fighting around Las Anod in 2023 displaced close to 200,000 people, according to UN briefings and humanitarian partners — a conflict that dented Somaliland’s recognition bid and sharpened local opposition to rule from Hargeisa. 

“Somaliland is not monolithic,” Abdi argued, saying communities across Awdal, Sool, and Sanaag have consistently opposed secession. He welcomed recent reconciliation steps by the federal government and said grievances should be addressed by “dialogue, not division.”

Security stakes for Washington

Abdi warned that endorsing a split would “fracture” joint security operations, “complicate intelligence sharing, and weaken the Somali National Army” as it battles al-Shabaab and a local branch of ISIS. He said that “in 2025 alone, Somali and US forces carried out dozens of successful operations.” 

US involvement remains central to Somalia’s security landscape. In March, Reuters reported a letter from President Hassan Sheikh Mohamud proposing to grant the United States exclusive control over strategic air bases and ports — including facilities at Balidogle and Berbera — to bolster counterterrorism and logistics in the Horn of Africa.

Berbera lies in Somaliland, underscoring the political sensitivities around basing and access.  

Abdi said he welcomed a recent statement by the US president reaffirming support for Somalia’s unity and warning against actors seeking to destabilize the region. 

What is Somaliland?

Somaliland, a self-governing territory in northwestern Somalia, declared independence in 1991 after the fall of the Siad Barre regime. It has its own institutions, currency, and security forces, and has held multiple elections. No country formally recognizes it, though recent US congressional moves and the territory’s ties with Ethiopia and Taiwan have raised its profile. 

Regional tensions escalated after Ethiopia and Somaliland signed an MoU on January 1, 2024, granting Addis Ababa access to the port of Berbera and reportedly including a pathway to Ethiopian recognition — a deal Somalia condemned as a violation of its sovereignty. Turkey later mediated talks that produced the Ankara Declaration to dial down the dispute and commit to dialogue.  

‘Not yet whole, but healing’

Abdi concluded that partition would “reignite and deepen” conflict and risk emboldening separatist movements elsewhere in Africa. “Somalia is not yet whole, but it is healing,” he wrote.

“The path forward lies not in fragmentation, but in strengthening the institutions of unity. Borders alone cannot secure peace — only Somalis, working together, can.”

Rooble oo taageero weyn u muujiyey Somaliland, kana digay qorshe ay waddo DF

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Maxamed Xuseen Rooble, ayaa ka hadlay khilaafka dowladda federaalka kala dhexeeya Somaliland iyo dowlad goboleedyada Puntland iyo Jubbaland, isagoo aad u dhaliilay hoggaaminta madaxweyne Xasan Sheekh iyo muddo kororsiga uu u sameeyey dowlad goboleedyada Galmudug, HirShabeelle iyo Koonfur Galbeed.

Rooble ayaa madaxweyne Xasan Sheekh ku eedeeyey in uu burburinayo maamulka Somaliland, isagoo meesha ka saaray wadahadalladii socday, sidoo kale wuxuu sheegay in horay uu u diiday in wax cilaaqaad ah uu la yeesho dowlad goboleedyada Jubbaland iyo Puntland.

“Waad u jeedaan xaalka Somaliland maanta meesha uu marayo, walaalaheen shalay iyaga ayaa calanka iyo midnimada keenay, laakiin maanta waxay la’yihiin cid tabashadooda kala fariisata, taas bedelkeeda waxaa loogu hanjabayaa in la burburi doono,” ayuu yiri Rooble.

Ra’iisul wasaarihii hore ayaa intaas ku sii daray, “Waa la socotaan burburka iyo caqabadaha lagu jaayo Somaliland, laakiin anaga raali kama nihin madaxweynahana waan u sheegnay.”

Maxamed Xuseen Rooble, intii uu ra’iisul wasaaraha ahaa waxaa lagu xusuustaa in Somaliland uu u fasaxay lacag ka badan 11 milyan oo doolar oo Farmaajo iyo Xasan Cali Kheyre ay ka xanibeen, taas oo ku jirtay qasnadda dowladda federaalka.

Somaliland ayaa si lamid ah dowlad goboleedyada Soomaaliya waxay dowladda federaalka ka heshaa lacag kab miisaaniyadeed ah, taas oo u badan deeqaha caalamku uu siiyo Soomaaliya.

Ra’iisul wasaarihii hore wuxuu eedeyntiisa ku sii daray in dowladda federaalka ay mar kasta is hortaagto macaawinada yar ee caalamku u soo dhiibo Somaliland, taas oo loo marsiiyo dowladda federaalka.

“Intaas waxaa u sii dheer, dacaayado raqiis ah oo madaxda dowladda ay mar kasta warbaahinta u mariyaan Somaliland, marka Somaliland waxaan u sheegayaa inaan uga tacsiyadeynayo aragti la’aanta iyo faham la’aanta dowladda federaalka ka heysata arrimaha Somaliland, marka waxaan idin leeyahay horay u socda, waana idin garab taaganahay,” ayuu yiri Maxamed Xuseen Rooble.

Dhinaca kale, wuxuu Rooble weerar afka ah ku qaaday qaar kamid ah madaxda dowlad goboleedyada, isagoo sheegay in kursiga ay sharci darro ku joogaan, sharaf darrana ay ku yihiin dowladnimada Soomaaliya, iyadoo waxaas oo dhan uu masuul ka yahay Xasan Sheekh, sida uu hadalkiisa u dhigay.

“Dowlad goboleedyada qaar waxaa madaxweynayaashooda loo sameeyey muddo kororsi sharci darro ah, iyadoo aan loo marin hanaan dastuuri ah, mid federaal iyo mid gobol, waa arrin meel ka dhac ku ah dowladnimada, dhowr jeer ayaan kala hadalnay Madaxweyne Xasan Sheekh, wuxuuna si cad noogu yiri aniga waa ii dhisan yihiin, waana sharci,” ayuu yiri Rooble.

Wuxuu sheegay in Jubbaland iyo Puntland ay ka caroodeen wax ka bedelka lagu sameeyey dastuurka, balse markii ay dhex dhexaadi maageen uu Xasan Sheekh, si cad ugu sheegay in labadaas maamul uusan la heshii karin, oo madaxweynaha isaga ka dambeeya uu u deynayo.

Rooble ayaa intaas ku sii daray in Xasan Sheekh ay iyagu dhiseen, maadaama uu ahaa oday dalka soo xukumay oo bulshada ka dhex yimid, balse uu ku noqday “horor aan naxariis laheyn oo ka beensheegay Kitaabkii u uku dhaartay” sida uu hadalkiisa u dhigay.

 

Daawo: Rooble oo Xasan Sheekh ku tilmaamay “horor aan naxariis laheyn”

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Musharax Madaxweyne Maxamed Xuseen Rooble ayaa qabtay shir jaraa’id oo Madaxweyne Xasan Sheekh uu ku weeraray, isagoo si adag uga hadlay bul boobka ka socda Muqdisho, wax ka bedelka dastuurka, khilaafka dowlad goboleedyada qaar, hanaanka doorashada oo aan caddeyn iyo muddo kororsiga loo sameeyey dowlad goboleedyada.

“Boobka iyo barakicinta lagu hayo qoysaska danyarta ah oo ay ugu horeeyaan qoysaska ciidamada qaranka ee dagaalka kula jira Khawaarijta, waan cambaareynayaa, arrintaan waxay toddobaadkii hore sababtay isku dhac ciidan,” ayuu yiri Maxamed Rooble.

Wuxuu sheegay in Xasan Sheekh uu mucaaradka mar ka aqbalay in wax ka bedelka dastuurka uu joojiyo, balse mar kale uu is beddelay, kuna adkeystay go’aankiisa.

“Markii hore Xasan Sheekh waa naga aqblay inuu ka laabto wax ka badelka Dastuurka, shan kulan ayaan la yeelanay, labadii hore wuxuu noo sheegay in qodobka dastuurka uu dhulka dhigayo, laakiin wuxuu isla goobtaas ku codsaday in la tashi uu ugu laabanayo kooxdiisa siyaasadda,  kuwaas soo bedelay aragtidii Madaxweynaha, halkii ayaan taaganahay anaga, waa in dastuurka dhulka la dhigo, kadibna aan ka wadahadalno doorashada,” ayuu yiri Rooble.

Wuxuu weerar qaar kamid ah madaxda dowlad goboleedyada, isagoo sheegay in kursiga ay sharci darro ku joogaan, Sharaf darrana ay ku yihiin dowladnimada Soomaaliya, iyadoo waxaas oo dhan uu masuul ka yahay Xasan Sheekh, sida uu hadalkiisa u dhigay.

“Dowlad goboleedyada qaar waxaa madaxweynayaashooda loo sameeyey muddo kororsi sharci darro ah, iyadoo aan loo marin hanaan dastuuri ah, mid federaal iyo mid gobol, waa arrin meel ka dhac ku ah dowladnimada, dhowr jeer ayaan kala hadalnay Madaxweyne Xasan Sheekh, wuxuuna si cad noogu yiri aniga waa ii dhisan yihiin, waana sharci,” ayuu yiri Rooble.

Rooble ayaa intaas ku sii daray in Xasan Sheekh ay iyagu dhiseen, maadaama uu ahaa oday dalka soo xukumay oo bulshada ka dhex yimid, balse uu ku noqday “horror aan naxariis laheyn oo ka beensheegay Kitaabkii u uku dhaartay” sida uu hadalkiisa u dhigay.

Markii uu ka hadlayey arrinta Gedo, wuxuu sheegay in Xasan Sheekh uu halkaas ka dhisayo Jubbaland cusub, balse arrintaas uu horay ugu hungoobay Farmaajo, “Madaxweynow ka jog ayaan dhowr jeer dhahay, laakiin waa diiday, waana kala dhantaalay reer Jubbaland,” ayuu yiri.

Wuxuu sheegay in Jubbaland iyo Puntland ay ka caroodeen wax ka bedelka lagu sameeyey dastuurka, balse markii ay dhex dhexaadi maageen uu Xasan Sheekh, si cad ugu sheegay in labadaas maamul uusan la heshii karin, oo madaxweynaha isaga ka dambeeya uu u deynayo.

Sidoo kale, Rooble wuxuu madaxweyne Xasan Sheekh u eedeeyey in uu burburinayo maamulka Somaliland, isagoo meesha ka saaray wadahadalladii socday, sidoo kale wuxuu sheegay in horay uu u diiday in wax cilaaqaad ah uu la yeesho dowlad goboleedyada Jubbaland iyo Puntland.

“Waad u jeedaan xaalka Somaliland maanta meesha uu marayo, walaalaheen shalay iyaga ayaa calanka iyo midnimada keenay, laakiin maanta waxay la’yihiin cid tabashadooda kala fariisata, taas bedelkeeda waxaa loogu hanjabayaa in la burburi doono, waana la socotaan burburka iyo caqabadaha lagu jaayo Somaliland, laakiin anaga raali kama nihin madaxweynahana waan u sheegnay,” ayuu yiri Rooble.

Ra’iisul wasaarihii hore wuxuu eedeyntiisa ku sii daray in dowladda federaalka ay mar kasta is hortaagto macaawinada yar ee caalamku u soo dhiibo Somaliland, taas oo loo marsiiyo dowladda federaalka.

“Intaas waxaa u sii dheer, dacaayado raqiis ah oo madaxda dowladda ay mar kasta warbaahinta u mariyaan Somaliland, marka Somaliland waxaan u sheegayaa inaan uga tacsiyadeynayo aragti la’aanta iyo faham la’aanta dowladda federaalka ka heysata arrimaha Somaliland, marka waxaan idin leeyahay horay u socda, waana idin garab taaganahay,” ayuu yiri Maxamed Xuseen Rooble.

Hoos ka daawo

Sawirro: Xasan Sheekh oo tegay 21-aad, hal arrina faray saraakiisha taliska qeybtaas

0

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, ahna Taliyaha guud ee Ciidamada Qalabka Sida, Xasan Sheekh Maxamuud oo uu wehliyo Madaxweynaha Galmudug, Axmed Cabdi Kaariye (Qoor Qoor) ayaa maanta kormeer shaqo ku tagay Taliska Qaybta 21-aad ee Ciidanka Xoogga Dalka.

Taliskaan oo dhowaan dib loo dhisay xaruntiisa ayaa ku yaalla magaalada Dhuusamareeb.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa Warbixin ku saabsan dib u habaynta ciidanka, qaab dhismeedka, hannaanka shaqo iyo qorsheyaasha hortabinta leh ka dhageystay Taliyaha Qaybta 21-aad ee Ciidanka Xoogga Korneyl Maxamed Dhegaweyne.

Madaxweynaha kula dardaarmay Taliyah aiyo saraakiisha kale ee qeybta ka ah hoggaanka Ciidamada in ay laban-laabaan dadaalkooda dib u xoreynta dalka iyo dagaalka Khawaarijta.

Dhanka kale, Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa booqday Garoonka diyaaradaha Ugaas Nuur ee magaalada Dhuusamareeb oo qaab casri ah loo dhisayo, isagoo kormeer ku sameeyey qaab-dhismeedka garoonka oo weli shaqadiisu socoto.

Madaxweyne Xasan ayaa ku bogaadiyey masuuliyiinta iyo howlwadeenada shirkadda gacanta ku haysa dib u dhiska Garoonka, isagoo kormeerkii garoonka kadib ka duulay Muqdisho.

Madaxweynaha Soomaaliya, waxaa kormeeradii Taliska qeybta 21-aad iyo dhismaha garoonka diyaaradaha ee Dhuusamareeb ku weheliyey masuuliyiin ay ka mid yihiin  Wasiirka Gaashaandhigga, Axmed Macallin Fiqi, Wasiir ku xigeenka warfaafinta Cabdiraxmaan Yuusuf Al-Cadaala, Madaxweynaha Galmudug, Axmed Cabdi Kaariye (Qoor Qoor) Taliya Qeybta 21-aad ee Ciidanka Xoogga Dalka Korneyl Maxamed Dhegaweyne iyo xubno kale.

Madaxweynaha ayaa intii uu Dhuusamareeb joogay soo xarig jaray dhismayaal aad u balaaran oo ay ka shaqeysay Galmudug, isagoo galabta dib ugu laabtay Muqdisho.

 

 

Wasiir Beene-Beene oo beeniyay faddeexafdii uu sheegay Xasan Cali Kheyre

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Wasaaradda Qorsheynta, Maalgashiga iyo Horumarinta Dhaqaalaha Xukuumadda Soomaaliya, Maxamuud Cabdiraxmaan Beene-Beene ayaa si adag u beeniyay in nus bilyan dollar oo taageero ah dib looga celiyay dowladda.

Hadalkaan ayaa waxaa hore u sheegay Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Kheyre, isagoo sheegay in lacagtaan looga celiyay dowladda sababo la xiriira gaabis dhanka mashaariicda horumarineed

“Waxaan si adag u beeninayaa hadalka aan sal iyo raadka lahayn ee uu sheegay Ra’iisul Wasaarihii hore, Mudane Xasan Cali Khayre, kaas oo ku andacooday in ku dhowaad nus bilyan doollar oo taageero dibadeed dib loo celiyay sababo la xiriira gaabis dhanka mashaariicda horumarineed,” ayuu yiri Beene-Beene oo beeniyay hadalka kasoo yeeray Kheyre.

Wasiirka ayaa si cad u sheegay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay ka go’an tahay in ay si hufan oo isla-xisaabtan leh u maamusho deeqaha, iyadoo waafajinaysa mudnaanta qaran.

“Si loo hubiyo in taageerada caalamiga ah ee hesho Soomaaliya ay saameyn togan oo muuqata ku yeelato nolosha shacabka Soomaaliyeed, si hufan oo isla xisaabtan leh ayaa loo maamula deeqaha,” ayuu yiri Beene-Beene.

Wasiirka Wasaaradda Qorsheynta, Maalgashiga iyo Horumarinta Dhaqaalaha ayaa ku baaqay dhamaan dhinacyada siyaasadda in marnaba aysan siyaasadayn mashaariicda horumarineed ee qaranka.

“Waxaa naga go’an ilaalinta kalsoonida deeq-bixiyeyaasha, waxaana si xushmad leh ugu baaqeynaa dhammaan dhinacyada siyaasadda in aanay siyaasadayn mashaariicda horumarineed ee qaranka,” ayuu yiri.

Maalin ka hor, Ra’iisul Wasaarihii hore ee dalka, Xasan Cali Kheyre ayaa sheegay in musuq-maasuqa iyo habdhaqanka dowladda Xasan Sheekh ay horseeday in dunidu naga aamin baxdo oo ay dib-u-eegis ku sameyso dhaqaalihii ay ku bixin jiray Soomaaliya.

“Waxaa xusid mudan in lagu fashilmay fulinta mashaariicdii horumarineed ee hay’adaha caalamiga ah u qoondeeyeen Soomaaliya, maadaama aanay dowladdu lahayn karti iyo hufnaan ay ku fuliso, taas oo horseedday in lacag nus bilyan doolar ku dhow ay dib ugu noqoto deeqbixiyayaasha caalamiga ah,” ayuu Kheyre ku yiri war-saxaafadeed uu ku soo beegay 3 sano iyo 3 bilood kadib doorashadii Madaxweyne Xasan.

Dowladda Kenya oo qabatay saddex gaari oo ka baxay Soomaaliya – Maxay siddeen?

0

Nairobi (Caasimada Online) – Dowladda Kenya ayaa gacanta ku dhigtay saddex gaari xamuul ah oo si sharci-darro ah uga soo tallaabay xadka Soomaaliya, kuwaas oo siday sonkor iyo saliid cunto.

Talaabadan ayaa loo arkaa dhirbaaxo xooggan oo soo gaartay shabakadaha ganacsiga sharci-darrada ah ee ka hawl-gala xeebaha dalka. Bayaan kasoo baxay Hay’adda La-dagaallanka Badeecadaha Been-abuurka ee Kenya (ACA) ayaa lagu sheegay in howl-galka lagu qabtay gaadiidkan uu ka dhacay magaalada Malindi, iyadoo lala shaqeynayay Kooxda Isku-dhafka Amniga (Multi-Agency Team).

Intii howl-galka socday, waxaa la soo qabtay 676 kiish oo sonkor ah oo lagu waday saddexda gaari, waxaana xabsiga la dhigay siddeed qof oo lagu eedeeyay falkaas, kuwaas oo hadda ku jira gacanta Booliska Malindi.

Agaasimaha Guud ee ACA, Mbugua Njoroge ayaa sheegay in badeecooyinkaasi oo qiimahoodu gaarayo ku dhawaad Ksh10 milyan ay khatar ku ahaayeen dhaqaalaha iyo amniga dalka.

Sidoo kale wuxuu carabka ku adkeeyay in badeecooyinka si qarsoodi ah loo soo geliyo ay dhaawacaan dakhliga dowladda, halisna ku yihiin ganacsiyada sharciyeysan, isla markaana ay saldhig u noqon karaan dambiyo abaabulan iyo xitaa argagixiso.

“Qabashada badeecooyinkan sharci-darrada ah ma aha oo kaliya ilaalinta shacabka ee sonkor iyo saliid waxyeello leh, balse waa difaac dhaqaale iyo mid amni. Sonkorta sharci darrada ahi waxay dhaawacdaa warshadaha gudaha, taas oo si toos ah u saameysa kumannaan beeraley iyo malaayiin qof oo ku tiirsan qaybtaas,” ayuu yiri Njoroge.

Hay’addu waxay xustay in badeecooyinka sharci darrada ahi sanad walba ku kacaan celcelis ahaan Ksh153 bilyan oo canshuur lumis ah, isla markaana sababaan in ka badan 40,000 oo shaqooyin ah inay lunto.

Intii lagu jiray sannadkii ugu dambeeyay, ACA waxay shaacisay inay qabatay badeecooyin sharci darro ah oo qiimahoodu ka badan yahay Ksh500 milyan, halka 120 qof oo lala xiriiriyay ganacsigan sharci-darrada ahna la xiray.

Mucaaradka oo soo jawaabay kadib eedeyntii Xasan Sheekh

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Mucaaradka Soomaaliya ayaa diiday in lagu eedeeyo fashilka wada-hadalladii siyaasadeed ee ka qabsoomay Muqdisho, iyagoo si adag uga jawaabay hadalkii kasoo yeeray Madaxweyne Xasan Sheekh.

Siyaasi Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame oo kamid ah siyaasiyiinta mucaaradka, qeybna ka ahaa kulamadii u dambeeyay ee Madaxweyne Xasan iyo mucaaradka ayaa sheegay in fashilka uu sababteeda leeyahay Madaxweynaha.

“Madaxweyne dadku waa ogyihiin in dagaalka argagaxisada laguugu garab taagnaa, lagaase yeeli maayo in guuldarradii ka dhalatay khilaafka dastuurka, musuqa, eexda iyo boobka dhulka danta guud aad cid kale dusha ka saarto,” ayuu yiri Cabdiraxmaan Cabdishakuur oo ka jawaabay eedeyntii Madaxweynaha.

Xasan Sheekh ayaa mucaaradka ku eedeeyay in ay gabeen kaalintoodii dagaalka Al-Shabaab, taas oo ay iska fogeeyeen mucaaradka. Sidoo kale, Madaxweynaha oo ku sugan Dhuusamareeb ayaa mucaaradka ku tilmaamay “kuwa aan lahayn aragti mideysan oo lagu horumarin karo dalka”.

Madaxweynaha ayaa fashilka wada-hadalladii siyaasadeed u saariyay mucaaradka, oo uu sheegay in ay rabaan in loo laabto amuurtii dastuurka 2012-kii. “Aan ka doodno xitaa waa diideen,” ayuu yiri.

Xasan Sheekh ayaa ku dooday in dowladdiisa ay abuurtay fursado badan oo wada-hadal ah, isla markaana la tashiyo lala sameeyay qaybaha kala duwan ee bulshada iyo siyaasiyiinta Soomaaliyeed, welina ay diyaar u yihiin in laga wada-hadlo xaaladda dalka, balse “aysan ogolaan doonin in Soomaaliya lagu sii hayo halkeeda.”

Si kastaba, weerarka madaxweyne Xasan Sheekh uu xalay ku qaaday siyaasiyiinta mucaaradka iyo weerar celiska xubnaha mucaaradka ayaa gebi ahaanba burburinaya wada-hadalladii siyaasaddeed ee mudooyinkii dambe u socday labada dhinac.