Boosaaso (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Bari ayaa sheegaya in deegaanno horay looga saaray Daacish, kana tirsan gobolkaasi, gaar ahaan aagga Calmiskaad mar kale dib loogu arkay kooxda, sida ay xaqiijiyeen saraakiil amni.

Maleeshiyada kooxda ayaa si dhuumaaleysi ah kusoo galay agagaarka togga Jacayl oo ay horay howlgallo culus kula wareegeen ciidamada difaaca ee maamulka Puntland.

Saraakiisha bixiyay xogtan ayaa shaaca ka qaaday in xubnaha kooxda Daacish ee deegaannadaas kusoo laabteen, iyagoo gabbaad ka dhiganaya dadka reer guuraaga ah ee kusoo guryo noqday goobihii horay looga saaray kooxda ee buuraha gobolka Bari.

Dhinaca kale, Puntland oo arrintan ka war-heshay ayaa isla markii qaaday tallaabo deg-deg ah, iyada oo kaashaneyso saaxibada caalamiga ah, waxayna si wadajir ah u fuliyeen howlgal culus.

Howlgalka oo ay duqeymo barbar socdeen ayaa lasoo wariyay in xalay, illaa saaka laga fuliyay deegaannada lagu arkay maleeshiyada kooxda Daacish, iyada oo lagu beegsaday bartilmaameedyo muhiim ah, sida ay innoo sheegeen ilo wareedyo xilkas ah.

Deegaannada ay howlgallada iyo duqeymaha ka dhaceen ayaa waxaa kamid ah Gacan Cad, Shilalay, Suradka, Aroorka Daylaan oo dhammaan ka agdhaw Ceelasha Dhaban-caddo iyo Il, halkaas oo ay haatan dhaq-dhaqaaqyo culus ka bilaabeen argagixisada.

Xaaladda ayaa haatan ah mid aad u kacsan, mana cadda khasaaraha rasmiga ah ee ka dhashay howlgallada iyo duqeymaha ka dhacay halkaasi.

Shalay ayay aheyd markii ay Dowladda Federaalka Soomaaliya ay sheegtay in iyada oo kaashaneyso Mareykanka ay duqeyn culus ay ku beegsaday kooxda Daacish, taas oo ka dhacday qaybo kamid ah buuraha Calmiskaad ee gobolka Bari ee maamulka Puntland.

Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa shaaca ka qaaday in duqeynta lala beegsaday bartilmaameedyo ay ku sugnaayeen maleesshiyaadka Daacish,iyada oo sheegtay in xubno badan oo Daacish ah lagu laayay, laguna dhaawacay kuwa kale.

“Subixii hore annaga oo kaashaneyno taliska ciidamada Mareykanka ee AFRICOM, waxaan duqeymo ka fulinay Puntland, goob ay ku sugnaayeen Daacish, khasaare ayaa ka dhashay weerarka” ayaa lagu yiri qoraal ka soo baxay Wasaaradda Gaashaandhiga.

Daacish ayaa weli dhaq-dhaqaaq ka wadda buuraha Calmiskaad, waxayna ahayd dhowaan markii laga hortegay weerar is-miidaamin ay maleeshiyaad ka tirsan kooxda ay ku soo qaadeen ciidamo ka tirsan kuwa Puntland oo ku sugnaa aagga aagga Ceelka GuryoSamo oo aad ugu dhow deegaanka Dhasaan, iyada oo dhammaan la dilay xubnaha soo qaaday.

Baydhaba (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya khasaaraha ka dhashay qarax culus oo xalay ciidamo ka tirsan kuwa Itoobiya lagula eegtay agagaarka magaalada Baydhaba ee xarunta KMG ah ee Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya, kaas oo gaystay khasaare isugu jiro dhimasho iyo dhaawac.

Qaraxa oo ahaa mid xooggan ayaa si gaar ah loola eegtay ciidamo ka tirsan kuwa Itoobiya oo ku socdaalayay bannaanka magaalada, waxaana kasoo gaaray khasaare kala duwan.

Wararka ayaa sheegaya in qaraxa oo ahaa miino uu haleelay mid kamid ah kolonyada ay wateen ciidamada, waxaana ku dhintay laba askari, halka ay ku dhaawacmeen kuwa kale.

Sidoo kale waxaa burbur xooggan uu soo gaaray baabuurka la qarxiyay ee ay wateen ciidamada Itoobiya ee lagu weeraray duleedka Baydhaba, kuwaas oo markii dambe isaga dhaqaaqay meesha.

Xaaladda ayaa saaka deggan, mana jiro wax hadal ah oo kasoo baxay Koonfur Galbeed Soomaaliya iyo saraakiisha Itoobiya ee fariisinka ku leh magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay.

Dhinaca kale, looxda Al-Shabaab ayaa sheegatay mas’uuliyadda qaraxan, waxayna shaacisay inay khasaare xoogleh ku gaarsiiyay ciidamada Itoobiya, howlgalkana uu u dhacay sidii loo qorsheeyay.

Ammaanka Baydhaba ayaa muddooyinkii lasoo dhaafay ahaa mid deggan, waxaase inta badan weeraro iyo dagaallo ay ka dhacaan deegaannada hoos yimaada magaaladaas oo ay halis ku hayaan Al-Shabaab.

Dhowaan ayay ahayd markii maleeshiyaad ka tirsan Khawaarijta ay weerar culus kusoo qaadeen deegaanka Burjeed oo u dhexeeya magaalada Baydhaba iyo deegaanka Deynuunaay ee gobolka Baay, halkaas oo fariisimo ku leeyihiin ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliyeed iyo kuwa Daraawiishta Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Al-Shabaab ayaa si weyn loogu jabiyay weerarkaasi, iyada oo looga dilay xubno badan oo kadib maydadkooda la geeyay Baydhaba oo ay isugu soo baxeen boqolaal dadweyne ah.

Garoowe (Caasimada Online) – Ciidamada Booliska Puntland, gaar ahaa qaybtooda gobolka Nugaal oo xalay howlgal culus ka sameeyay gudaha magaalada Garoowe ayaa gacanta kusoo dhigay rag ku eedeysan dilal shalay ka dhacay gudaha magaaladaasi.

Dilka oo loo gaystay laba nin oo uu mid kamid ah ahaa waardiye ayaa si gaar ah uga dhacay bannaanka hore Hoteel ku yaalla Garooowe, iyada oo dilka ay gaysteen dabley hubeysan oo kadib ka baxsaday goobta.

Warsaxaafadeed kasoo baxay Booliska Puntland ayaa waxaa lagu sheegay in falkaasi loo soo xiray laba qof, kuwaas oo loo gudbiyay xarunta C.I.D, waxaana ku socda baaritaanno dheeraad ah

“Ciidanka Booliska oo kaashanaya Laanta Dambi-baarista (CID) ee Gobolka Nugaal ayaa isla markiiba bilaabay howlgallo baaris iyo raadraac ah. Natiijada baaritaankaasi ayaa keentay in la qabto labo ruux oo hadda loo haysto falkaasi, kuwaas oo ku jira gacanta CID-da, iyadoo baaritaanka rasmiga ah uu ku socdo.” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay Booliska Puntland.

Waxaa kale oo lagu yiri warsaxaafadeedka ” Warbixin dhameystiran oo ku saabsan natiijada baaritaanka ayaa laga soo saari doonaa marka la dhammeeyo hawlaha baarista”.

Sidoo kale taliska Booliska ayaa farriin u dira shacabka Garoowe, wuxuuna ugu baaqay inay kala shaqeeyaan nabad-gelyada, si looga hortego wax kasta oo halis ku ah.

“Ciidanka Booliska Puntland wuxuu shacabka ugu baaqayaa in ay si buuxda ula shaqeeyaan laamaha amniga, gaar ahaan marka ay jiraan dhacdooyin culus oo sidaan oo kale ah, si loo sugo amniga iyo xasiloonida guud ee dalka” ayaa lasii raaciyay.

Falalka dilka ah ayaa cabsi iyo walaac ku abuuray bulshada ku dhaqan magaalada Garoowe, kuwaas oo marar badan soo wajahday dhacdooyin la xiriira amni-darro.

Si kastaba, Puntland ayaa haatan qaaday tallaabo deg-deg ah, si wax looga qabto dhacdooyinka dilalka ah ee soo kordhay ee ka dhacaya magaalooyinka maamulkaasi.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Cabdisalaan Dhabancad oo ka tirsan golaha shacabka ayaa ku taliyey in wadahadal lala furo kooxda Al-Shabaab, isagoo sheegay in dagaalka Al-Shabaab uu ka soo gaaray dhaawac uu weli ka soo kabsa la’yahay, balse nimanku ay yihiin wiilal Soomaaliyeed.

Xildhibaan Dhabancad ayaa ku dhaawacmay deegaanka Laasgacamey oo u dhow magaalada Bacaadweyne ee gobolka Mudug, halkaas oo qarax lagu weeraray isaga, Qoor Qoor iyo Cabdi Qeybdiid, waxaana ayaga dhan ka soo gaaray dhaawacyo fudud.

“Dad badan ayaa yiraahda Al-Shabaab waxaa hoggaamiya xubno ajanebi ah, meelo badana ajanebiga waa lagu arkay, laakiin waxaan qabaa hadii kuwa talinaya ay Soomaali yihiin in loo yeero oo wadahadal lala furo, kuwa ajanebiga ah waa in la dilo, laakiin kuwa Soomaalida ah waxaan jeclaan lahaa in Ilaahey soo hanuuniyo oo la wadahadlo,” ayuu yiri Xildhibaan Cabdisalaan Dhabancad.

Xildhibaanka oo wareysigaan siiyey TV-ga Shabelle ayaa la weydiiyey sida uu u arko fashilka dowladda ka heysta dagaalka Al-Shabaab iyo deegaanada muhiimka ah ee dib ay u qabsadeen.

“Waxaan maqlayaa in dadka qaar ay deegaanadoodii uga soo carareen cadowga, kuwa Kalena weli waa hortaagan yihiin oo waa la dagaalamayaan, laakiin waxaan qabaa in siyaasad ay soo dhexgashay dagaalka,” ayuu yiri.

Sidoo kale, Xildhibaan Dhabancad ayaa sheegay inuu maqlay in dadka qaar ay diidan yihiin dowladda, isla markaana ay door bideen inay Shabaab-ka wax la farsameystaan oo la noolaadaan, sida uu hadalkiis u dhigay.

Sidoo kale, Xildhibaanka ayaa wareysigaan uga hadlay dhul boobkii ay maalmo ka kor ku eedeeyeen dowladda federaalka iyo shaqada baarlamaanka oo kulamadii ugu dambeeyey uu buuq hareeyey.

Hoos ka daawo

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Cabdirisaaq Cabdullaahi Ciid oo ka tirsan Golaha Shacabka ayaa madaxda dowladda federaalka ku eedeeyey in dagaalka Al-Shabaab laga ganacsado, taasina ay cadowga u fududeysay inay dib u qabsadaan dhul muhiim ah.

Xildhibaanka ayaa wax aad loola yaabo ku tilmaamay sababta ganacsatada qaadka ay u joogaan furimaha dagaalka iyo sababta saraakiisha aan loogu xisaabin jabka ciidamada.

“Dagaalka waxaa cuuryaaminaya siyaasadda, maxaa nin qaadka ka ganacsada dhex geeyey ciidanka iyo furimaha dagaalka, muxuu ku soo kordhinayaa?” ayuu yiri.

Xildhibaan Ciid ayaa sheegay in Shabaab aysan wax tiro ah ku soo kordhin, balse ay ka faa’iideysteen dayaca iyo maamul xumada dowladda, isagoo tusaale u soo qaatay weerarkii ay kula wareegeen Aadan-yabaal.

“Wiilal baahan oo kaba la’aan socda ayaa ciidankeenii u jebinaya si aysan u qalmin, tusaale Aadan-yabaal iyagoo inta gees ah ka soo degay ayaa loo gurma waayey ciidankii joogay, awood yari kama ahan dowladda ee waa dayac jira,” ayuu yiri.

Xildhibaanka ayaa sheegay in goobihii lagu jebiyey ciidamada qaranka ay maanta difaac uga jiraan Ciidamada Macawiisleyda gobolka Hiiraan, oo maalin ka hor halkaas ku laayey Khawaarijtii soo weerartay.

“Anigu waxaan qabaa jabka ciidamadeena soo gaaray laga soo bilaabo Cawsweyne, in dad loo dilo, dad loo xiro, dad shaqada looga eryo, dadna loo maxkamadeeyo, madax, saraakiil ama wasiir waa in la helaa qof qaata masuuliyadda jabka dhacaya,” ayuu yiri Xildhibaan Ciid.

Sidoo kale, Xildhibaanka ayaa beeniyey in dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh ay si gaar ah u taageerto macawiisleyda reer Hiiraan.

“Dadka reer Hiiraan waa lagu hagraday dagaalka, xitaa Madaxweynuhu wuxuu naga diiday in ciidanka macawiisleyda ah uu noo qarameeyo, wax kale oo la siiyo ma jiraan, ilaa hadda dadka Kalena ee Shabaab hortaagan waa ayaga,” ayuu hadalkiisa ku sii daray Xildhibaan Cabdirisaaq Ciid.

Hoos ka daawo wareysiga oo dheer

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha degmada Xamarweyne ee Maamulka Gobalka Banaadir Cisman Muriidi Cali ayaa madaxda gobalka ku eedeyay takoor, faquuqid iyo cadaalad darro ay kula kaceen degmada Xamarweyne.

Mashruuc uu bixiyey Bangiga Adduunka oo dhismaha waddooyinka degmada Xamarweyne ahaa ayaa loo leexiyay degmada Dayniile, halkaas oo maanta laga dhagax dhigay laami cusub.

Caasimada Online, waxay heshay farriimo cabasho ah oo Guddoomiyaha degmada Xamarweyne uu ku qoray Group WhatsApp ay ku wadajiraan masuuliyiinta maamulka gobolka Banaadir.

Guddoomiyaha Xamarweyne ayaa arrintaas toos ugu eedeeyey waaxda howlaha guud ee maamulka gobolka Banaadir, balse waxaa u jawaabay guddoomiye ku xigeenka waaxdaas oo u sheegay in amarka lagu leexiyey mashruucaas uu iyaga ka sareeyo.

Isla qoraalkaas Guddoomiye Howlaha Guud ee Gobalka Banaadir wuxuu Guddoomiyaha degmada Xamarweyne ku amray in uu raali gelin bixiyo, isagoo sheegay in mashruucaas ay Dayniile u leexiyeen madax ka sarreysa iyaga.

Eedeynta waaxda howlaha guud ayaa toos ugu socota  Guddoomiyaha Gobalka Banaadir, ahna duqa Muqdisho Maxamed Axmed Amiir oo bulshada reer Xamarweyne dhaafiyey mashruucii ay ka heleen dhismaha laamiyada Muqdisho.

Mashruuca uu duqa Muqdisho ka dhax dhigay Dayniile waxaa soo diyaariyay Guddoomiye Madaale, waxaana loo diyaariyay degmada Xamarweyne, wuxuu qorshuhu ahaa in lagu dhiso ilaa 4 waddo, balse waxaa loo weeciyay Dayniile.

Maamul xumada ka jirta Gobalka Banaadir ayaa gaartay ilaa heer ay masuuliyiinta gobolka isugu jawaabaan Group-yada shaqada iyo in loo hanjabo Guddoomiyaha degmada Xamarweyne oo raali gelin lagu qasbayo, iyadoo mashruuc muhiim u ahaa degmadiisa laga dhacay.

Guddoomiyaha degmada Xamarweyne ayaa qoraalkiisa cabashada ah ku sheegay inuu u dacwoonayo madaxda sare ee dalka, isla markaana uusan aqbali doonin waxa dhacay, sidoo kale wuxuu qoraalkiisa ku sharaxay muhiimada ay degmadiisa wadadaasi u laheyd.

Hoos ka eeg farriimaha la isku dhaafsaday Group-yada maamulka gobolka Banaadir

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha maamulka degmada Kaaran, Faarax Cadaani oo galabta shir jaraa’id ku qatay xafiiskiisa ayaa mar kale ka hadlay khudbad carro xooggan dhaliyay oo uu maanta jeediyay, isaga oo bixiyay raallgelin buuxda.

Guddoomiye Cadaani ayaa goor sii horreysay si toos ah weerar ugu qaaday xubnaha mucaaradka, isaga oo amar ku bixiyay in lagu weeraryo guryahooda, taas oo abuurtay xasaasiyad wayn.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in ay u adeegaan argagixisada, ayna kasoo horjeedaan horumarka iyo dowladnimada dalka, sida uu hadalka u dhigay.

“Qofka mucaarad ku ah Dowladda Gurigiisa ku weerara, Dila maqaro u qaata waad u fasaxan tihiin, argagexiso ayaa soo dirtay, lafaha ka tuma, Degmada Karaan ma degna ruux sidaas oo kale ah hadii ay dhacdadana waa inaad soo xirtaan oo saldhiga keentaan aadna garaacdaan” ayuu goor sii horeysay yiri Guddoomiyaha Degmada Kaaraan.

Intaas kadib guddoomiyaha oo mar kale soo hadlay ayaa raalligelin rasmi ah ka bixiyay hadalkiisa, wuxuuna ka cudur daartay khaladka maanta ka dhacay.

“Waxaan rabaa inaan ka hadlo oo maanta waddo xarig jar ah oo khudbad aan ka jeediyay oo si kale loo dhigay waxaan caddeynaa haddii ay khaladaad ahayd inaan raalligelin ka bixiyo dhammaan wax allaale iyo wixii dhib loo arkay” ayuu yiri Cadaani.

Waxaa kale oo uu intaasi kusii daray “Cid aan ula jeeday ma jirto cid gooni aan u dulminaayana ma jirto waxaan mar labaad iyo mar saddexaad leeyahay in hadalkaas oo dhibka loo arkay inaan raalligeli ka bixshay”.

Cadaani ayaa horay qayb uga ahaa doorashadii hoore ee May, 2022-kii, waxaana lagu xasuustaa in isaga oo ahaa taliyaha saldhigga Booliska degmada Yaaqshiid inuu ku biiray ciidankii Badbaado Qaran, kadibna uu kasoo jeestay aagga Miranaayo halkaas oo ay ku sugnaayeen ciidamo badan oo xilligaas kasoo horjeestay madaxweynihii hore Farmaajo.

Muqdisho (Caasimada Online)  – Wakiilada Beesha Caalamka ee fadhigoodu yahay magaalada Muqdisho ayaa haatan wada dadaallo dheeraad ah oo ku aadan xal u helidda muranka siyaasadeed ee ka taagan dalka, gaar ahaan hannaanka doorashooyinka.

Beesha Caalamka ayaa si gaar ah cadaadis ugu haysa qaar kamid ah madaxda maamul goboleedyada, si ay u yimaadaan magaalada Muqdisho, uguna qayb-galaan shirka uu ku baaqay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ee looga hadlayo xaaladda dalka.

Dadaallada socda ayaa waxaa hoggaaminayo Ergayga gaarka ah ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Soomaaliya, James Swan oo maalmihii u dambeeyay booqashooyin ku tegay magaalooyinka Dhuusamareeb, Baydhabo iyo Boosaaso, halkaas oo uu kula soo kulmay madaxda maamulada, si uu uga dhageysto aragtiyadooda ku aaddan amniga iyo doorashooyinka.

Maamullada Jubbaland iyo Puntland ayaa hadda maqan, kuwaas oo uu khilaaf xooggan kala dhexeeyo Villa Soomaaliya, iyada oo meeshii uu ka baxay xiriirkii kala dhexeeyay Dowadda federaalka.

Sidoo kale dadaallada Beesha Caalamka ayaa waxaa qayb ka ah xal u helidda xiisadda taagan, si looga gudbo khilaafaadka hareeyay doorashooyinka dalka ee 2026.

Dhankooda siyaasiyiinta mucaaradka ayaa iyaguna si weyn u diiday qorshaha madaxda dowladda ee ku aadan doorashooyinka qof iyo codka ah oo haatan diiwaanlgelintooda ay ka socoto magaalada Muqdisho, taas oo lasoo gabagabeynayo dhammaadka Juun, 2025.

Si kastaba ha’ahaatee berri oo ay ku beegan tahay 5-ta May ayaa qorshuhuu yahay inuu Muqdisho ka furmo Shirka Golaha Wadatashiga Qaran, waxaana markii ugu horreysay ka qayb-galay hoggaamiyaha maamulka SSC-Khaatumo oo shalay soo gaaray caasimada.

Soomaaliya ayaa haatan ku jirto marxalad siyaasadeed oo cakiran, waxaana usii dheer halista Al-Shabaab oo haatan culeys soo saartay gobollada Shabeellooyinka oo daris la ah magaalada Muqdisho.

Lama oga sida ay wax noqon doonaan, waxaase laga war sugayaa natiijada kasoo baxda shirka haatan loo ballansan yahay oo ku soo aaday, xilli xasaasi ah oo loo baahnaa.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya oo warsaxaafadeed soo saartay ayaa sheegtay in duqeyn ay iska kaashadeen iyada iyo Mareykanka ay ka dhacday aagga buuraha Calmiskaad ee gobolka Bari, halkaas oo ay ka socdaan howlgallo culus ka dhan ah kooxda Daacish.

Wasaaradda Gaashaandhigga dalka ayaa shaaca ka qaaday in duqeynta lala beegsaday bartilmaameedyo ay ku sugnaayeen maleesshiyaadka Daacish,iyada oo sheegtay in la gaarsiiyay jab culus.

Sidoo kale waxa ay Wasaaraddu intaasi ku dartay in xubno badan lagu laayay, laguna dhaawacay weerarka cirka ah ee ka dhacay buuraha gobolka Bari ee Puntland.

“Subixii hore annaga oo kaashaneyno taliska ciidamada Mareykanka ee AFRICOM, waxaan duqeymo ka fulinay Puntland, goob ay ku sugnaayeen Daacish, khasaare ayaa ka dhashay weerarka” ayaa lagu yiri qoraal ka soo baxay Wasaaradda Gaashaandhiga.

Waxaa kale oo ay Dowladda Federaalka boggaadiyay iskaashiga milatari ee haatan kala dhexeeya Mareykanka, iyada oo ballan qaaday inay sii ballaarin doonto, si ay usii socdaan howlgallada wadajirka ah ee ay ugu qaadaan kooxaha Al-Shabaab iyo Daacish.

“Wasaaradda Gaashaandhigga waxay bogaadinaysaa iskaashigan, waxayna xaqiijinaysaa sida ay nooga go’an tahay in aan ka adkaano argagixisada” ayaa mar kale lagu yiri.

Weerarkan ayaa kusoo aadayo, saacado uun, kadib markii shalay ciidamada Puntland ay ka hortageen weerar ismiidaamin ah oo ay kooxda Daacish ku qaaday fariisimo ay ku leeyihiin aagga aagga Ceelka GuryoSamo oo aad ugu dhow deegaanka Dhasaan, waxaana kadib xigay dagaal toos ah oo u dhexeeyay labada dhinac.

Xubnaha weerarka soo qaaday ayaa qaarkood waxa ay isku qarxiyeen bannaanka xerada, halka kuwii kale ay toogteen ciidamada, sida uu sheegay sarkaal sare oo u hadlay Daraawiishta Puntland.

“Tiro kamid ah argagixisada ayaa is qarxiyay ka hor inta aysan soo gaarin difaacyadii hore ee ciidamada, waxaana ciidamadu toogasho ku dileen dhammaan intii soo hartay oo isku dayay in ay weerar toosa fuliyaan, kuwaasi oo meydadkooda la soo bandhigay markii waagu baryo” ayuu yiri sarkaal ka tirsan guutada labaad ee ciidamada difaaca Puntland ee ku sugan Dhasaan.

Horay sidaan oo kale Puntland ayaa uga hortegtay weerar is-miidaamin ah oo ay soo abaabushay kooxda Daacish, kaas oo ay la damacsaneyd ciidamadii la wareegay  Togga Miraale, waxaana la fashiliyay weerarkaas,, iyada oo la laayay xubnihii abaabulayay/

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha degmada Kaaraan ee gobolka Banaadir oo maanta hadal kulul jeediyay ayaa soo saaray amar culus oo ka dhan ah siyaasiyiinta mucaaradka ee ku sugan gudaha magaalada caasimada ah ee Muqdisho.

Faarax Cadaani ayaa shacabka degmada Kaaraan faray inay beegsadaan dadka mucaaradka ah ee degmadaas ku sugan, isaga oo kula taliyay inay tallaabo ka qaadaan.

Guddoomiyaha ayaa tilmaamay in dadkaasi ay u adeegaan argagixisada, ayna kasoo horjeedaan horumarka iyo dowladnimada dalka, sida uu hadalka u dhigay.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in shacabka ay u fasaxan yihiin inay weeraraan oo ay guryaha ugu daataan, ama ay kusoo xiraan saldhigga degmada.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “Degmada Kaaraan nin dowladda mucaaradaayo oo been sheegaayo haddii uu deganaado mas’uuliyadda idinka ayaa qaadaayo shacabka,”.

Dhinaca kale, wuxuu wax laga xumaado ku tilmaamay in la diido diiwaan-gelinta ka socda degmooyinka gobolka oo uu xusay inay tahay fursad muhiim ah oo awoodda loogu soo celinayo shacabka Soomaaliyeed, si ay usoo doortaan dadka berri hoggaaminaya.

Cadaani ayaa horay qayb uga ahaa doorashadii hoore ee May, 2022-kii, waxaana lagu xasuustaa in isaga oo ahaa taliyaha saldhigga Booliska degmada Yaaqshiid inuu ku biiray ciidankii Badbaado Qaran, kadibna uu kasoo jeestay aagga Miranaayo halkaas oo ay ku sugnaayeen ciidamo badan oo xilligaas kasoo horjeestay madaxweynihii hore Farmaajo.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud oo magaalada Muqdisho kulan xasaasi ah kula yeeshay Wakiilka KMG ah ee howl-galka Midowga Afrika (AUSSOM), Adebayo Kareem ayaa caddeeyay in marnaba la aqbali karin xad-gudub ka dhan ah madax-bannaanida dalka.

Kulankan ayaa ka dhacay xarunta Madaxtooyada, waxaana uu qeyb ka yahay dadaallada dowladda federaalka ee ku aaddan xoojinta iskaashiga caalamiga ah ee la-dagaalanka kooxaha argagixisada.

Madaxweynaha ayaa soo dhoweeyay Wakiilka cusub ee AUSSOM, isagoo muujiyay sida ay dowladda uga go’an tahay wada-shaqeyn dhow oo lala yeesho howlgalka Midowga Afrika. Xasan Sheekh ayaa caddeeyay in iskaashi dhab ah oo lala yeesho AUSSOM uu yahay furaha guusha dagaalka lagula jiro kooxda Al-Shabaab.

Intii uu socday kulanka, labada masuul waxay si qoto dheer uga wada-hadleen xaaladda amniga dalka, gaar ahaan hawlgallada socda ee ka dhanka ah argagixisada. Waxaa sidoo kale la isla meel dhigay baahida loo qabo in la dardargeliyo howlgalka ciidamada qalabka sida ee Soomaaliyeed iyo taageerada AUSSOM si amniga dalka loo adkeeyo.

Madaxweyne Xasan Sheekh iyo Adebayo Kareem waxay si isku mid ah u muujiyeen muhiimadda ay leedahay wada-shaqeyn joogto ah, isfaham buuxa iyo is-ixtiraam ku saleysan xiriirka labada dhinac.

Dhankiisa, Wakiilka AUSSOM, Adebayo Kareem, ayaa uga mahadceliyay Madaxweynaha iyo shacabka Soomaaliyeed sida diirran ee loogu soo dhaweeyay dalka. Waxa uu ballan-qaaday in AUSSOM ay sii wadi doonto garab istaagga dowladda Soomaaliya, isaga oo xusay in ay ka go’an tahay taageeridda dadaallada lagu xoojinayo amniga iyo xasilloonida dalka.

Kulankan ayaa imaanaya iyadoo dhowaan dowladda Soomaaliya ay dalka ka eriday wakiilkii hore ee AUSSOM, ka dib markii lagu eedeeyay inuu ku xadgudbay madax-bannaanida Soomaaliya. Tallaabadaas ayaa u muuqatay mid ay dowladda uga dan lahayd in ay muujiso in wada-shaqeynta caalamiga ah ay ku saleysan tahay is-ixtiraam iyo mas’uuliyad wadaag.

Iskaashiga Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo howlgalka AUSSOM ayaa weli ah mid muhiim u ah xasilinta dalka, xilli uu marxalad xasaasi ah marayo dagaalka kooxda Al-Shabaab.

Garoowe (Caasimada Online) – Faahfaahino dheeraad ah ayaa ka soo baxaya dil argagax leh oo lagu khaarajiyay laba qof oo rayid ah, kuwaas oo lagu toogtay bartamaha magaalada Garoowe ee xarunta gobolka Nugaal.

Goob-joogayaal ayaa sheegay in labada qof ay toogteen dabley hubeysan, xilli ay ku sugnaayeen xarun ganacsi oo ku dhow xarunta maamulka gobolka. Weerarka ayaa dhacay si lama filaan ah, iyadoo dadka deegaanka uu argagax ku dhacay.

Dableyda falka geystay ayaa la tilmaamayaa inay si deg-deg ah goobta uga baxsadeen, ka hor intii aysan halkaasi soo gaarin ciidamada ammaanka. Lama oga weli cidda rasmiga ah ee ka dambeysa falkaasi dilka ah.

Ciidamada booliiska gobolka Nugaal ayaa durba bilaabay baaritaanno ku aaddan sida uu falku u dhacay iyo sababta ka dambeysay. Wararka hordhaca ah ma sheegin in la hayo dad loo qabtay falkaas, balse saraakiisha amniga ayaa sheegay inay wadaan baaritaanno dhammeystiran.

Falalka noocan oo kale ah ayaa cabsi iyo walaac ku abuuray bulshada ku dhaqan magaalada Garoowe, kuwaas oo marar badan soo wajahday dhacdooyin la xiriira amni-darro.

Maamulka gobolka iyo laamaha amniga ayaan weli si rasmi ah uga hadlin dilkan, marka laga reebo wararka sheegaya inay socdaan howlgallo lagu raadinayo dambiilayaasha dilka geystay si loogu soo gacan geliyo cadaaladda.

Wixii faahfaahin ah ee ku soo kordha dhacdadan, kala soco Caasimada Online.

Dimishiq (Caasimada Online) – Diyaaradaha dagaalka ee Turkiga ayaa habeenimadii Jimcaha la soo dhaafay la sheegay inay fuliyeen faragelin elektaroonik ah iyo hawlgallo xannibaad isgaarsiineed, iyagoo isku dayaya inay ka hortagaan diyaaradaha Israa’iil ee ka hawlgala hawada Suuriya, xilli uu socday weerar cirka ah oo ballaaran.

Tallaabadan naadirka ah ayaa ku soo beegantay iyadoo diyaaradaha Israa’iil ay duqeymo ka fuliyeen goobo dhowr ah, oo ay ku jiraan gobollada Hama iyo Dimishiq, taasoo si weyn dib ugu soo celisay su’aalaha ku saabsan ku xad-gudubka joogtada ah ee madaxbannaanida Suuriya.

Wakaaladda wararka rasmiga ah ee Suuriya, SANA, ayaa sheegtay in hal qof rayid ah lagu dilay weerarrada Israa’iil ka geysatay duleedka Harasta iyo magaalada al-Tall ee u dhow caasimadda Dimishiq, iyadoo ay jiraan dhaawacyo kale oo dad shacab ah soo gaaray.

Hay’adda Warbaahinta Israa’iil ayaa xaqiijisay faragelinta Turkiga, iyagoo ku waramay in “diyaarado Turkiga ah ay dirayeen digniino elektaroonik ah isla markaana ay joojinayeen isgaarsiinta diyaaradaha dagaalka ee Israa’iil si ay uga baxaan hawada Suuriya.”

Mas’uuliyiinta Turkiga ayaa si isa soo taraysa u muujinayay caro ku saabsan howlgallada sii ballaaranaya ee Israa’iil ka waddo gudaha Suuriya, kuwaasoo Ankara ay u aragto inay khatar ku yihiin danaha dalkeeda iyo xasilloonida gobolka.

Laba maalmood uun ka hor, Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Turkiga ayaa ugu baaqday Israa’iil inay joojiso weerarrada cirka ah, iyadoo sheegtay in “xilligan xasaasiga ah ee ay Suuriya marayso ay muhiim tahay in beesha caalamka ay gacan ka geysato nabadeynta iyo xasilinta dalkaasi.”

Bayaanka wasaaradda ayaa lagu daray, “Israa’iil waa in ay joojisaa weerarrada cirka ah ee wiiqaya dadaallada lagu xoojinayo midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Suuriya.”

Sida ay sheegtay Al Jazeera, ilo-wareedyo ayaa xaqiijiyay in helikobtar ciidan oo Israa’iili leedahay ay si kooban ugu degtay magaalada Suweyda, inkastoo aan la shaacin ujeeddada safarkaas degdega ah.

Ciidamada Israa’iil ayaa markii dambe ku dhawaaqay inay beegsadeen saldhigyo gantaalaha difaaca cirka ah iyo nidaamyada gantaallada dhulka-ka-cirka, iyagoo sheegay inay sii wadi doonaan “tallaabo kasta oo lagama maarmaan ah si loo difaaco shacabka Dowladda Israa’iil.”

Weerarkii ugu siyaasadeynta badnaa ayaa dhacay maalintii ka horreysay weerarada kale, meel u dhow qasriga madaxtooyada ee Dimishiq. Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu iyo Wasiirka Difaaca Yoav Gallant ayaa weerarkaas ku tilmaamay “digniin siyaasadeed” oo loo diray dowladda Suuriya, iyagoo ku hanjabay in aysan aqbali doonin wax ciidamo ah oo la keeno koonfurta Dimishiq ama hanjabaado loo geysto qowmiyadda Druze.

Israa’iil ayaa isku dayaysa inay isu muujiso “ilaaliyaha” qowmiyadda Druze ee Suuriya, iyadoo ku andacooneysa in faragelinteedu ay la xiriirto difaacidda beeshaas.

Si kastaba ha ahaatee, inta badan bulshada Druze ee Suuriya ayaa iska fogeeyay xiriirka Israa’iil, iyadoo Jimcihii duqeyn ka dhacday gobolka Suweyda lagu dilay afar qof oo ka tirsan beeshaas.

Dadka falanqeeya arrimaha gobolka ayaa rumeysan in Israa’iil ay isku dayeyso inay sii wiiqdo Suuriya iyadoo hurinaysa khilaafaadka isir-siyaasadeed ee jira. Israa’iil ayaa si cad u muujisay damaceeda ku aaddan kala qeybinta dalka Suuriya iyadoo loo eegayo qowmiyado iyo mad-habo.

Si kastaba, hoggaamiyeyaasha beesha Druze ayaa dhawaan soo bandhigay muuqaal ay ku caddeynayaan daacadnimadooda Suuriya mideysan, iyagoo si cad u diiday baaqyada ku saabsan gooni-isu-taagga ama kala go’a dalka.

Xilliga dhacdooyinkan ayaa si weyn muhiim u ahaa, maadaama xiisado isir-diyaarsan ay ka dillaaceen xaafado ay ku badan yihiin beesha Druze ee magaalada Dimishiq, kadib markii lasoo faafiyay cod lagu eedeeyay nin ka tirsan beeshaas inuu aflagaadeeyay Nabi Maxamed (NNKH).

Inkasta oo codkaasi la tuhunsan yahay inuu yahay been-abuur, haddana wuxuu horseeday dagaallo hubeysan oo dhexmaray maleeshiyaad Sunni ah iyo kuwa Druze ah, gaar ahaan xaafadaha Ashrafieh Sahnaya iyo Jaramana, iyadoo dowladda Suuriya ay ku howlan tahay dejinta xaaladda.

Dhinaca kale, Turkiga ayaa isu muujiyay inuu yahay xulafada muhiimka ah ee dowladda Suuriya, isagoo shaaciyay inuu xiiseynayo inuu ciidan iyo difaac cirka ah geeyo xarumo istaraatijiyadeed sida saldhigyada T4 iyo Hama, kuwaasoo horey ugu jiray bartilmaameedyada duqeymaha Israa’iil.

Dhinaca Israa’iil, joogitaanka sii kordhaya ee Turkiga ayaa loo arkaa mid halis toos ah ku ah ololaha ay muddo dheer ku dooneyso inay ku ballaariso saameynteeda dhuleed iyo siyaasadeed ee gudaha Suuriya, tan iyo markii xilka laga tuuray madaxweynihii hore Bashar al-Assad.

Garoowe (Caasimada Online) – Waxaa magaalada Garoowe lagu soo gaba-gabeeyay shir muhiim ah oo lagu falanqeeyay xaaladda waxbarashada Puntland, gaar ahaan caqabadaha dhaqaale ee haysta nidaamka waxbarasho.

Shirkan ayaa si qoto dheer diiradda u saaray baahida loo qabo in wax laga beddelo hannaanka maalgelinta, si wax looga qabto dib-u-dhaca muuqda ee haysta waxbarashada, taasoo sabab u ah dhaqaale la’aanta baahsan ee la wajahayo.

Wasaaradda Waxbarashada Puntland iyo bah-wadaagta kala shaqeeya horumarinta waxbarashada ayaa ku heshiiyay in la hirgeliyo Sanduuqa Horumarinta Waxbarashada, kaasoo lagu doonayo in lagu taageero horumarinta adeegyada waxbarasho ee hadda wajahaya caqabado dhaqaale.

Inkasta oo uu jiro heshiiskaas, haddana mas’uuliyiinta shirka kama aysan caddeyn cidda bixin doonta dhaqaalaha lagu shubi doono sanduuqa cusub, iyo sida loo xaqiijin doono in maalgelintaasi gaarto meelaha ugu habboon. Tani waxay keentay in su’aalo badan la iska weydiiyo suurtagalnimada hirgelinta sanduuqa iyo waxtarkiisa mustaqbalka dhow.

Warbixinta kasoo baxday shirka ayaa sidoo kale muujisay baahida loo qabo in si gaar ah loo horumariyo dugsiyada sare ee farsamada gacanta, kuwaasoo muhiim u ah dhismaha xirfadlayaal iyo in dhalinyarada lagu haggo suuqyada shaqada. Waxay ahayd arrin si weyn uga doodeen dhammaan ka-qaybgalayaashu.

Dhinaca kale, shirku wuxuu xusay muhiimadda waxbarashada dadka waaweyn iyo xarumaha xirfadaha sida koronto, dhisme, iyo farsamooyin kale, iyadoo la isla gartay in kor loo qaado waxbarashada xirfadeed maadaama ay tahay dariiqa ugu dhow ee looga hortagi karo tahriibka iyo rajo-beelka dhalinyarada.

Gaba-gabadii, shirkan ayaa iftiimiyay baahida degdegga ah ee loo qabo dib-u-habeyn dhaqaale iyo mid nidaam ah, si loo xoojiyo adeegyada waxbarashada Puntland oo haatan wajahaya dib-u-dhac ballaaran.