Hargeysa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland, Dr. Cabdiraxmaan Maxamed Cabdilaahi (Cirro) oo booqasho rasmi ah ku jooga dalka Kenya, ayaa kulan muhiim ah la qaatay Madaxweynaha Kenya, Dr. William Ruto.

Labada hoggaamiye ayaa ka wada-hadlay arrimo badan oo muhiim u ah labada dhinac, arrimahaasi oo qaarkood ay shaacisay Madaxtooyadda Somaliland.

Labada masuul ayaa ka wada-hadlay iskaashiga labada dhinac iyo xoojinta xidhiidhka ganacsiga, maalgashiga, horumarinta dhaqaalaha iyo isu-socodka diyaaradaha.

Sidoo kale waxay diirada saareen xoojinta nabadda iyo amniga gobolka, gaar ahaan horumarinta xasilloonida, ka hortagga xagjirnimada, iyo taageeridda dadaallada nabad-dhisidda ee Geeska Afrika .

Intii uu socday kulanka labada madaxweyne waxaa kale oo looga hadlay iskaashiga waxbarashada, is-weydaarsiga tacliinta, awood-dhisidda hay’adaha dawliga ah iyo kobcinta tababarka xirfadaha farsamada gacanta ee dhalinyarada.

“Kulankaasi waxa uu ahaa mid ay labada hoggaamiye hoosta ka xarriiqeen xidhiidhka soo jireenka ah ee u dhexeeya Somaliland iyo Kenya,” ayaa lagu yiri bayaan ay Madaxtooyadda Somaliland kasoo saartay kulanka.

Kulanka madaxweynayaasha Somaliland iyo Kenya ayaa ku qotoma sida ay Madaxtooyadda sheegtay “taariikh fac weyn, is-ixtiraam, dano wadaag, iyo aragti midaysan oo ku wajahan horumarka iyo barwaaqada mandaqada.”

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa maanta lagu waddaa in magaalada Muqdisho lagu soo gabagabeeyo shirka muhiimka ah ee u socda siyaasiyiinta mucaaradka ah, kaasi oo furmay maalintii Arbacada.

Shirkan ayaa ujeedkiisu yahay in lagu falanqeeyo xaaladda siyaasadeed ee dalka, amniga iyo arrimaha doorashooyinka, oo ah qodob muhiim ah oo mucaaradka iyo dowladda federaalka isku hayaan. Waxaa shirkan lagu tilmaamay mid xasaasi ah oo saameyn ku yeelan kara jihada siyaasadeed ee Soomaaliya.

Shirkan waxaa guddoominaya Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Shariif Sheekh Axmed. Waxaa sidoo kale qeyb ka ah ra’iisul wasaarayaashii hore ee dalka oo ay kamid yihiin Xasan Cali Kheyre, Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaarke, Maxamed Xuseen Rooble, iyo Saacid Shirdoon, iyo sidoo kale masuuliyiin kale oo miisaan leh.

Kasoo qeyb-galka hogaamiyeyaashan waaweyn ayaa muujinaya sida uu shirkan muhiim ugu yahay mucaaradka iyo guud ahaan geeddi-socodka siyaasadda dalka.

Intii uu shirku socday, madaxda mucaaradka ayaa la kulmay qeybaha kala duwan ee bulshada rayidka ah. Kulammadaasi waxaa ka mid ahaa kuwo lala yeeshay bahda warbaahinta iyo culumada Soomaaliyeed. Arrimahan ayaa qayb ka ah dadaallada lagu doonayo in la helo wada-tashi guud iyo faham mideysan oo ku aaddan marxaladda uu marayo dalka.

Shirkan ayaa lagu faah-faahiyay dhibaatooyinka siyaasadeed ee ka jira gudaha dalka iyo sidii xal mideysan looga gaari lahaa.

Waxaa sidoo kale lagu lafa guray doorka ay mucaaradku ku yeelan karaan dib-u-habeynta amniga iyo qaabeynta doorashooyinka la filayo. Waxaana la isla gartay in loo baahan yahay is-afgarad iyo midnimo siyaasadeed si loo wajaho caqabadaha horyaalla dalka.

Maanta ayaa la filayaa in si rasmi ah loo soo xiro shirkan. Waxaa la sugayaa in laga soo saaro war-murtiyeed rasmi ah oo ay ku cad yihiin go’aamada laga gaaray arrimaha laga hadlay.

Go’aamadan ayaa la rajeynayaa inay noqdaan kuwo dhaxal-gal ah, isla markaana muujinaya aragti mideysan oo ka imaaneysa dhinaca mucaaradka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyaha Hay’adda Sirdoonka iyo Nabad Sugidda ee NISA, Cabdullaahi Maxamed Cali (Sanbalooshe) ayaa ka soo laabtay jiidda hore ee dagaalka ee Degmada Moqokori, isagoo shalay yimid Muqdisho.

Imaanshaha Sanbaloolshe ayaa la xiriirta  kulan uu la qaadanayo Madaxweynaha Jamhuuriyadda Xasan Sheekh Maxamuud, oo la filayo inuu dhawro 24-ka saac ee nagu soo fool leh.

Sanbalooshe oo maalmihii lasoo dhaafay ku sugnaa furin dagaal ee Gobolka Hiiraan ayaa ku hawlanaa abaabulka Macawiisleyda iyo xoojinta dadaallada looga difaayo kooxaha argagixisada deegaanada beeshiisa ee gobolka Hiiraan.

Ilo-wareedyo lagu kalsoon yahay ayaa xaqiijinaya in Sanbalooshe uu ka fekerayo in uu booska banneeyo, haddii uu isfaham kasoo bixi waayo kulanka Madaxweynaha.

Isbeddelka NISA ayaa laga yaabaa in lagu soo beego waqtiga mucaaridka Muqdisho ku shirsan ay shaacinayaan Warmurtiyeedkooda, sida ay qorsheysay Villa Somalia.

Natiijadda kasoo baxda Kulanka Madaxweynaha iyo Agaasime Sanbaloolshe ayaa saamayn ku yeelan karta qorshaha iyo jadwalka Madaxtooyada, maadaama ninkaan uu aad u diidan yahay in xilka laga qaado.

Labadii toddobaad ee ugu dambeysay, Hay’adda Nabad Sugidda waxay lahayd laba Agaasim, kuwaas oo kala Sanbaloolshe oo Moqokori kasoo shaqeynayey iyo Mahad Salaad gurigiisa hay’adda ka dhex hagaya oo shaqaalihii saf ugu jiraan, maadaama la siiyey kursiga.

Mid si macnawi ah ayuu Agaasime u yahay oo kalsooni buuxda ayuu ku shaqeystaa, midka kalena in shaqada laga qaaday ayuu ogyahay oo shaacin kaliya dhiman tahay, balse wuu garawsan yahay inaan lagu dhiirran karin shaacinta go’aankaas inta uu furin dagaal ku jiro.

Xaaladda NISA ayaa maalmahaan ku jirtay jaha wareer maamul oo ka dhashay kala bedelka daahay ee labada agaasime, dadka xog ogaalka u ah arrimaha ammaanka ayaa muujinaya khatar badan oo ka dhalan karta arrintaan, maadaama uusan jirin Agaasime si dhab ah ay u dhibeyso masuuliyadda wixii dhaca.

Garoowe (Caasimada Online) – Wasiirka Warfaafinta Puntland, Maxamuud Caydiid Dirir ayaa si cad u beeniyay wararka sheegaya in maamulka Puntland uu ka waddo howlo macdan qodis ah buuraha silsiladda Golis, gaar ahaan deegaanada Calmiskaad iyo Calmadow ee gobollada Bari iyo Sanaag. Wasiirku waxa uu wararkaas ku sifeeyay kuwo aan sal iyo raad toona lahayn.

Isagoo ka jawaabayay su’aal la xiriirtay arrimaha macdan qodista ee lagu faafiyay baraha bulshada, ayuu Wasiir Maxamuud Caydiid sheegay in wararkaasi yihiin borobagaando ay faafinayaan kooxo ujeeddooyin gaar ah leh.

Waxa uu tilmaamay in kooxahaasi ay yihiin kuwo ka soo horjeeda dadaalka dowladda Puntland ee lagula dagaallamayo argagixisada ku sugan buurahaas.

“Ma jiro wax macdan baaris ama qodis ah oo ka socda buuraha Calmiskaad iyo Calmadow ee dhaca Puntland,” ayuu yiri Wasiirku. “Wararka arrintaasi sheegaya waa been abuur ay faafinayaan kuwa ka xun guulaha laga gaaray hawlgalladii argagixisada looga sifaynayay buurahaas.”

Wasiir Caydiid waxa uu xusay in mar kasta oo Puntland ay tallaabo ka qaaddo la-dagaallanka argagixisada ay kooxahaasi warar been abuur ah la soo shir tagaan si loo jahawareeriyo bulshada, loogana leexiyo ujeeddooyinka saxda ah ee dowladda. Waxa uu intaas ku daray in xilligii hawl-gallada Calmiskaad la bilaabayay ay isla beentan horay u faafiyeen.

Sida uu wasiirku sheegay, sheegashada ku saabsan macdan qodis waa xeelad ay kooxahaasi u adeegsanayaan si ay hoos ugu dhigaan guulaha Puntland ka gaartay dagaalka ka dhanka ah argagixisada.

Sidoo kale waxa uu ku eedeeyay kooxahaasi inay yihiin kuwa aan doonayn in deegaanka laga suuliyo khatarta kooxaha xagjirka ah.

Wasiirka ayaa ugu dambeyn ugu baaqay shacabka Puntland inay ka digtoonaadaan wararka been abuurka ah ee lagu faafinayo baraha bulshada, isla markaana ay garab istaagaan dowladda dadaallada ay ugu jirto nabadgelyada iyo horumarka gobolka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Mudane Nisa Cumar Xasan Maxamuud oo ah baxsad ay ku raad-joogaan hay’adaha ammaanka, ayaa lagu eedeeyey dilka Marxuum Ex-Labo Xidigle Hanad Axmed Muuse. Dilkaan ayaa ka dhacay degmada Dharkiinleey, Labaatankii bishii July ee sanadkii 2024.

Warbixintu waxay sheegaysaa in sababta dilka ay ahayd muran sababay gacan ka hadal, kaasoo ka dhashay Boosaneer ku yaallay waddo luuq ah oo la maro. Waddadaas ayaa ahayd meel uu deganaa marxuumka, halka eedeysanuhu uu si joogto ah ugu mari jiray Moto Fekon ah.

Dooddaas oo isu beddeshay rabshad ayaa horseeday dilka marxuumka, taasoo keentay in hay’adaha ammaanka iyo garsoorka ay arrinta si gaar ah u baaraan. Eedeysanaha oo baxsad ah ayaa weli lagu raad-joogaa, iyadoo lagu wado in la qabto si loo fuliyo xukunka maxkamadda.

Baaris dheer kadib, Xafiiska Xeer Ilaalinta Ciidamada Qalabka Sida ayaa codsaday in kiiska la qaado, codsigaasna waa laga ogolaaday.

Garsoorka Maxkamadda Darajada 1-aad ee Ciidamada Qalabka Sida ayaa fadhiyo kala duwan kadib, iyadoo waqti ku filan la siiyey dhinacyada dacwadda, waxay ugu dambeyn xukun ku ridday Ex-Mudane Nisa Cumar Xasan Maxamuud (Baxsad), iyadoo lagu xukumay dil toogasho ah oo ah qisaasta marxuum Hanad Axmed Muuse.

G/dhexe Muxumad Maxamed Cumar oo ka tirsan garsoorka Maxkamadda Darajada 1-aad ee Ciidamada Qalabka Sida ayaa warbaahinta u xaqiijiyey xukunkaasi, isagoo xusay in go’aanka maxkamaddu uu yahay mid waafaqsan cadaaladda isla markaana lagu saleynayo qaanuunka u yaalla ciidamada qalabka sida.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka Qaranka ayaa si cad u beeniyay eedeymaha la xiriira isticmaalka awood si loogu qasbo ardayda jaamacadaha Magaalada Muqdisho inay qaataan kaarka codbixinta doorashada Golaha Deegaanka ee Gobolka Banaadir.

Guddigu wuxuu sheegay in wararkaasi yihiin kuwo aan sal iyo raad toona lahayn, isla markaana lagu dhaawacayo hufnaanta iyo madax-bannaanida howlaha doorashada.

Cabdullaahi Salaad Yaroow, oo ka tirsan Guddiga Doorashooyinka Qaranka ayaa isagoo safar ku jooga magaalada Dhuusamareeb warbaahinta u sheegay in wararka sheegaya in ardayda si khasab ah loo diiwaan-gelinayo ay yihiin been abuur aan waxba ka jirin.

Wuxuu sheegay in guddigu uusan marnaba isticmaalin xoog ama cabsi gelin si dad loo diiwaan-geliyo, isla markaana howlaha diiwaan-gelinta ay ku saleysan yihiin hannaan xor iyo xalaal ah.

Mas’uulkan ayaa caddeeyay in guddigu xarumaha waxbarashada u tagay codsi uga yimid dhanka ardayda iyo maamulka, maadaama maalmaha shaqada ee diiwaan-gelintu tahay Sabti ilaa Khamiis, ardayduna ay yihiin kuwo aan helin waqti ku filan oo ay xarumaha diiwaan-gelinta tagaan. Sidaa darteed, ayuu sheegay, waxaa lagama maarmaan noqotay in la fududeeyo habka ay ku qaadan karaan kaarkooda codbixinta.

Cabdullaahi Salaad Yaroow wuxuu ugu baaqay ururada siyaasadeed inay si mas’uuliyad leh u abaabulaan taageerayaashooda, ayna ka qayb qaataan geedi-socodka doorashada si nabad ah. Isagoo ugu yeeray inay tagaan xarumaha dowlad goboleedyada, si ay uga qayb qaataan diyaarinta doorasho xor ah oo lagu kalsoonaan karo, halkii ay eedeyn aan sal lahayn ku furi lahaayeen guddiga.

Hadalkaan ayaa imaanaya xilli ay siyaasiyiinta mucaaradka si kulul u cambaareeyeen guddiga doorashooyinka, iyagoo ku eedeeyay inay isticmaalayaan qasabka iyo cabsi-gelinta ardayda jaamacadaha, isla markaana uu guddigu si sharci darro ah u marayo xuduudda awoodda uu leeyahay.

Guddiga Doorashooyinka ayaa mar kale adkeeyay in howlaha doorashooyinka lagu wado hufnaan, xorriyad iyo hab waafaqsan xeerarka dalka. Waxay sheegeen in eedeymaha siyaasadeed aysan caqabad ku noqon doonin hannaanka dimuqraadiyadeed ee dalka, ayna sii wadi doonaan dadaallada ay ugu jiraan in shacabka Soomaaliyeed fursad xor ah u helaan inay codkooda dhiibtaan.

Nairobi (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Cirro ayaa si rasmi ah xadhigga uga jaray dhisme cusub oo uu yeelanayo xafiiska Somaliland ee dalka Kenya.

Xafiiskan ayaa horey loogu qorsheeyay in la furo 27-kii bishan, hase yeeshee dowladda Kenya ayaa hakisay furitaankiisa maalmo ka hor sababo la xiriira isbeddel lagu sameeyay heerka xafiiska.

Xafiiska cusub ayaa loo dalacsiiyay heer diblomaasiyadeed oo la mid ah “Mishanka Jamhuuriyadda Somaliland ee Kenya,” taas oo ka sarreysa heerkii hore ee xafiiska, kaasoo ahaa xafiis isgaadhsiineed (liaison office).

Dowladda Kenya ayaa markii hore diidday furitaanka xafiiska sabab la xiriirta darajada cusub ee loo beddelay, taasoo abuurtey dareen siyaasadeed, maadaama ay Nairobi sidoo kale xiriir wanaagsan la leedahay Muqdisho.

Xadhig-ka-jarista uu madaxweynaha sameeyay ayaa loo fasiray in Kenya ay ogolaatay heerka cusub ee xafiiska, taasoo siinaysa Somaliland miisaan siyaasadeed oo dheeraad ah. Hase yeeshee, socdaalkii uu Madaxweyne Cirro ku tegay Kenya 26-kii bishan, ayaa sababay in dowladda Kenya ay si cad u muujiso in ay taageersan tahay midnimada Soomaaliya.

Qoraallo rasmi ah oo ka soo baxay dowladda Kenya ayaa lagu adkeeyay mowqifkaas, iyadoo si dadban u muujisay in aanay diyaar u ahayn inay aqoonsi siyaasadeed siiso Somaliland.

Xisbiga mucaaradka Somaliland ee Kulmiye ayaa dhalleeceeyay socdaalka Madaxweyne Cirro, iyaga oo sheegay in safarka uu ku tegay Kenya aanu ku imaan casuumaad rasmi ah oo ka timid Madaxweynaha Kenya, William Ruto. Xisbiga ayaa ku tilmaamay arrintaasi khalad diblomaasiyadeed oo dhaawici kara xiriirka dibadda ee Somaliland.

Warar kala duwan oo warbaahinta gudaha ay baahiyeen ayaa sheegaya in weli la filayo kulan dhex mara Madaxweyne Cirro iyo Madaxweynaha Kenya, inkasta oo aan si rasmi ah loo xaqiijin.

Dowladda Kenya, dhankeeda, waxay mar kale ku celisay in xidhiidhka ay la leedahay Somaliland uu muhiim u yahay xasilloonida gobolka iyo kobaca ganacsiga, balse ay ilaalinayso mowqifkeeda ku aaddan midnimada Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Hoggaamiyeyaasha Mucaaradka Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa maalintii labaad shir ku leh magaalada Muqdisho, iyaga oo kulammo wadatashi ah la qaadanaya qaybaha kala duwan ee bulshada.

Shirkan ayaa diiradda lagu saarayaa xaaladda siyaasadeed ee dalka iyo sidii xal waara loogu heli lahaa caqabadaha taagan. Maalintii labaad ee shirka, hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa kulan gaar ah la leh madaxda warbaahinta madaxa-bannaan ee ka howlgasha caasimadda.

Kulankan ayaa ujeedkiisu ahaa in la is dhaafsado xogaha la xiriira doorashooyinka, amniga dalka, iyo doorka warbaahinta ee dhinaca wacyigelinta iyo tebinta wararka.

Wararka laga helayo kulanka ayaa tilmaamaya in mucaaradku ay warbaahinta kala hadleen baahida loo qabo in si hufan oo dhexdhexaad ah loo tebiyo arrimaha siyaasadda, isla markaana la dhowro xorriyadda saxaafadda oo qeyb ka ah tiirarka dowlad-dimoqraadiyadeed.

Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Shariif Sheekh Axmed ayaa kulanka maanta ka sheegay inuu aad uga xun yahay sida warbaahinta madaxa-bannaan uu mararka qaar cadaadis uga imaanayo laanta fulinta ee dowladda. Wuxuu xusay in arrimaha noocaas ah aysan kor u qaadeyn hanaanka dimuqraadiyadeed ee dalka.

Shariif Sheekh Axmed wuxuu hoosta ka xarriiqay in warbaahinta xor ah ay tahay mid lagama maarmaan u ah bulsho furan oo ka hadli karta arrimaheeda siyaasadeed, dhaqan-dhaqaale iyo wax kasta oo taabanaya noloshooda. Waxa uu ku baaqay in la ixtiraamo kaalinta saxafiyiinta iyo doorkooda muhiimka ah.

Dhankiisa, Xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame oo ka mid ah hogaamiyeyaasha mucaaradka, ayaa sheegay in kulammada socda ay yihiin wadatashi la xiriira xaaladda dalka, gaar ahaan marxaladda kala guurka.

“Bahda warbaahinta ayaan iska waraysanay xaalka dalka iyo sida xal loogu heli karo ismaandhaafka siyaasadeed,” ayuu yiri Xildhibaan Warsame.

Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Wasiirrada ee Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta yeeshay kulankoodii toddobaadlaha ahaa, kaas oo looga hadlay arrimo dhowr ah oo muhiim u ah xasiloonida iyo horumarka dalka.

Kulanka waxaa guddoomiyey Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda, Mudane Xamsa Cabdi Barre. Qodobka ugu horreeya ee kulanka lagu lafa guray wuxuu ahaa amniga guud ee dalka.

Golaha ayaa warbixin dhameystiran ka dhageystay hay’adaha amniga oo ka warbixiyay guulaha laga gaaray howl-gallada socda ee lagula dagaallamayo kooxaha argagixisada. Waxaa la xusay in Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed iyo kuwa deegaanka ay ku guuleysteen in ay fuliyaan hawl-gallo wax ku ool ah oo wax ka beddelay xaaladda amniga.

Sidoo kale, kulanka waxaa lagu soo bandhigay warbixinno muhiim ah oo la xiriira badqabka diyaaradaha ka howl-gala gudaha dalka. Golaha ayaa ka dooday caqabadaha jira iyo sida ugu habboon ee xal loogu heli karo, si loo sugo badqabka shacabka iyo shaqaalaha la xiriira howlaha duulista hawada.

Doodda Golaha Wasiirrada ayaa sidoo kale ku saabsanayd fulinta Siyaasadda Jaangoynta Darajooyinka iyo Mushaaraadka Shaqaalaha Dowladda. Waxaa la adkeeyay muhiimadda ay leedahay in nidaamkaas loo fuliyo si hufan, si kor loogu qaado hannaanka shaqo ee dowladda iyo dhiirrigelinta shaqaalaha.

Dhinaca kale, Golaha Wasiirrada ayaa ansixiyey dallacsiinta Axmed Jaamac Cumar oo la siiyay darajada Safiir. Go’aankan ayaa lagu saleeyey aqoonta iyo waayo-aragnimada uu u leeyahay howlaha diblumaasiyadda iyo adeegga dowladda.

Kulanka Golaha Wasiirrada ayaa ugu dambeyntiina lagu muujiyay sida ay Xukuumaddu ugu heelan tahay sugidda amniga, hagaajinta adeegyada dowladeed, iyo horumarinta siyaasadaha lagu tayeynayo shaqaalaha. Waxaana la isla qaatay in laga wada shaqeeyo hirgelinta qorshayaashaas si dalka loogu horseedo horumar iyo xasillooni waarta.

Muqdisho (Caasimada Online) – Fal-celin aan caadi ahayn ayaa ka dhalatay magacaabista guddoomiyaha cusub ee gobolka Banaadr, ahna duqa Muqdisho Jeneral Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) oo uu xalay soo magacaabay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Madaxweynaha ayaa sheegay in uu ku saleeyey magacaabistan aqoonta iyo waayo-aragnimada shaqo ee uu leeyahay Guddoomiye Dr. Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) oo horey xilkan u soo qabtay, door wanaagsanna ka soo qaatay dib u dhiska magaalada Muqdisho iyo guud ahaan horumarinta adeegyada uu bixiyo maamulka gobolka Banaadir.

“Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa kula dardaarmay Guddoomiyaha cusub in uu mudnaan siiyo harumarunta caasimadda, dib u heshiisiinta, xoojinta wadashaqeynta laamaha ammaanka iyo bulshada Gobolka Baanaadir, bilicda iyo baahinta adeegyada aas-aasiga, kuwaas oo dhammaantood hortabin u leh dowladda,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Muungaab ayaa xilkan horay usoo qabtay waxaana xilka guddoomiyaha gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho loo magacaabay sannadkii 2014, isaga oo intii uu hayay ku guuleystay hirgelinta qorsheyaal dib-u-habeyn ah oo lagu hagaajinayay maamul-wanaagga, nadaafadda magaalada, iyo amniga Muqdisho.

Waxaa kale oo uu horay usoo noqday guddoomiyaha Maxkamadda Ciidamada Qalabka Sida, isaga oo xilligaas caan ku noqday adkeynta sharciga iyo la dagaalanka dambiyada la xiriira amniga qaranka.

Haddaba, sidee looga fal-celiyay magacaabista Jeneral Xasan Muungaab?

Cumar Naaji Aadan: “Hambalyo Muungaab waa nin gobolka Banaadir wax badan ka fahamsan Abuu khaliifa ayaad ku wareeriseen shacabkii gobolka”.

Zakariye Cabdifitaax: “Eebe sw ha ku asturo xilka culus ee loo magacaabay, kana dhigo kii dadkiisa la dareen ah insha allah”

Nuur Xasan: ayaa isna fal-celintiisa ku yiri “Shirka mucaradka ay qabsadeen ayaa lagu daminayaa”.

Qaali Curre: “Soo dhawoow waxaan rajaynayaa in aad magaalada isbeddel ku samayso wasaqda iyo burburka waddooyinka”.

Sayid-Cali Jimcaale: “Dowlad warkeedu suuqa sii yaallo oo la sii ogyahay tan ka hor ma arag”.

Beledweyne (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya Hiiraan ayaa sheegaya in maanta ciidamada Dowladda iyo kuwa Macawiisleyda ay weerar culus ku qaadeen gudaha deegaanka Aboorey ee gobolkaasi, kadibna ay dagaal la galeen maleeshiyada Al-Shabaab.

Dagaalka ayaa si gaar ah uga dhacay fariisin ay weerareen ciidamada huwanta oo ay ku sugnaayeen horjoogayaal iyo maleeshiyaad ka tirsan kooxda Al-Shabaab.

Ilo dadka deegaanka ah ayaa innoo sheegay inay dagaalameen labada dhinac, iyada oo khasaae culus la gaarsiiyay maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab.

Wararka ayaa intaasi kusii daraya in dagaalka lagu dilay horjooge sare oo magaciisa lagu soo koobay Abuu Xaniifa iyo maleeshiyaad kale oo tiradoodu la shaacin.

Abuu Xaniifa ayaa la sheegay inuu ahaa sarkaalkii hoggaaminayay xubnaha Al-Shabaab ee gacanta ku hayo deegaanka Aboorey oo hoostaga degmada Buulo-burde ee gobolka Hiiraan.

Xaaladda ayaa weli kacsan, waxaana lasoo warinayaa in ciidamada Xoogga dalka iyo kuwa xaq-u-dirirka deegaanka ay haatan ku sugan yihiin afaafka hore ee deegaanka Aboorey, iyaga oo qorshahoodu yahay in gebi ahaan deegaankaasi ay ka xoreeyaan argagixisada.

Aboorey ayaa ah deegaan muhiim u ah isku socodka kooxda ee gobollada Hiiraan, Shabeellaha Dhexe iyo Galmudug, halkaas oo dagaalamayaal kale ay uga go’doonsan yihiin, taas oo keentay in dagaalka ka scoda deegaankan oo qaato muddo aad u dheer.

Dagaalka maanta ayaa daba socda howlgallo culus oo maalmihii lasoo dhaafacay ciidamada Macawiisleyda Hiiraan ay ka wadeen xadka gobolkaas uu la wadaago Shabeellaha Dhexe, kuwaas oo khasaaraha ugu badan lagu gaarsiiyay maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab.

Dagaalkii ugu khasaaraha badnaa oo dhowaan ka dhacay soohdinta labada gobol ayaa waxaa lagu laayay Al-Shabaabkii ugu badnaa, waxaana muuqaalo laga soo duubay meydadkooda oo daadsan hulka howdka ah iyo dhiigooda oo meel kasta yaalla.

Waxaa kale oo loo daatay talisyadoodii oo dhiigga iyo meydadku is dhexyaallaan, waxaana loo gudbay dhanka Aadan-yabaal oo duleedkeeda aydifaac uga jiraan ciidamada qaranka iyo kuwa deegaanka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee dowladdii KMG ahayd Sheekh Shariif Sheekh Axmed oo khudbad ka jeediyay shirweynaha mucaaradka ee ka socda hoteelka Jasiira ee magaalada Muqdisho ayaa eedeyn culus oo la xiriirta ciidamada iyo dagaalka Al-Shabaab u jeediyay dowladda uu hoggaamiyo madaxweyne Xasan Sheekh.

Shariif ayaa Xasan ku eedeeyay hoggaan xumo, wuxuuna tilmaamay in ciidamadu ay furimaha dagaalka uga soo baxeen musuq-maasuq dartiis, sida uu hadalka u dhigay.

“Waxaan aad uga xunahay hoggaan xumada iyo musuq-maasuqa keenay ciidanku inay niyad jabaan oo furimaha ay kasoo cararaan iyagoo aan hubno inay diyaar u ahaayeen inay difaacaan dalkooda” ayuu yiri Sheekh Shariif Sheekh Axmed.

Sidoo kale wuxuu ugu baaqay hoggaanka dalka inay talada dhexda soo dhigaan, isla markaana ay soo fariistaan miiska wada-hadalka, si loo badbaadiyo dalka.

Madaxweynihii hore ee dalka ayaa xusay in dagaalka looga horeeyay Xasan Sheekh, ayna haboon tahay in talo uu waydiisto dadka, si argagixisada looga ciribtiro dalka.

“Waa u deynay shaqadoodii, waana kasoo bixi waayeen waxay bilaaben inay eed tamaan oo darbiyada madaxa ku dhuftaan waxaan leenahay taas waxaa idinkaga fudud miiska soo fariista diyaar ayaa la’idin yahay, waa la’idinkaga horeeyay dagaalka” ayuu mar kale yiri.

Dhinaca kale, wuxuu boggaadiyay Macawiisleyda Xawaadle ee dagaalka adag kula jira kooxda Al-Shabaab, isaga oo u tacsiyeeyay askarta ka dhimatay, kuwa dhaawac ahna u rajeeyay caafimaad deg-deg ah.

Shariifka ayaa xusay in loo baahan yahay in lagu daydo reer Hiiraan, isla markaana loo midoobo dagaalka adag ee lagula jiro kooxda Al-Shabaab.

“Waxaan rabaa inaan si gaar ah u xuso qabaa’ilka daga Hiiraan ee runtii u dhabar adeegay la dagaallanka Al-Shabaab inaan ku hambalyeeyo dadka dhintana allaha u naxariisto kuwa dhaawac ahna alle ha caafiyo” ayuu yiri isaga oo ka hadlay halganka ay ku jiraan reer Hiiraan.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo dhowaan Al-Shabaab ay dib u qabsatay deegaanno iyo degmooyin muhiim ah oo dhaca gobolka Shabeellaha Dhexe, kadib markii ay isaga soo baxeen ciidanka Xoogga dalka Soomaaliyeed iyo kuwa dadka deegaanka ee Macawiisleyda

Gaalkacyo (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya weerar culus oo ay saaka maleeshiyaad hubeysan ku qaadeen xabsi ay maamusho Puntland oo ku yaalla waqooyiga magaalada Gaalkacyo ee xarunta gobolka Mudug, waxaana xigay dagaal toos ah.

Maleeshiyaadka ayaa beegsaday xabsiga oo ay ku xiran yihiin maxaabiis xukuman iyo kuwa kale oo xukun sugayaal ah, waxaana kadib iska caabin ay kala kulmeen ciidamada ammaanka ee Punland.

Wararka ayaa sheegaya in ujeedka kooxda weerarka qaaday uu ahaa inay xoog kusoo furtaan nin ku xiran xabsigaasi oo dil lagu xukumay xukumay, kadib markii lagu helay inuu horay dil uga gaystay deegaanka lagu magacaabi Daarul Salaam ee gobolka Mudug .

Ilo deegaanka ahaa ayaa inoo sheegay in dagaalka uu qaatay muddo ku dho hal saac oo xiriir ah waxaana jira khasaare kala duwan, inkastoo aan la caddeyn karin inta uu la’eg yahay.

Dhanka kale, ma jio wax hadal ah oo kasoo baxay saraakiisha laamaha ammanka Puntland iyo mas’uuliyiinta waqooyiga Gaalkacyo ee ku aadan weerarka lagu qaaday xabsiga dhexe.

Xaaladda ayaa haatan ah mid kacsan, waxaana lasoo wariyay in ciidamo dheeraad ah ay Puntland gaysay aagga lagu dagaalamay, si u xoojiyaan ilaalada xabsiga la weeraray.

Horay ayaa sidaan oo kale loo weeray xabsigan, waxaana taas ay keentay inay baxsadeen qaar kamid ah dadkii ku xirnaa oo ay ku jiraan xubno ka tirsanaa kooxda Al-Shabaab oo qaarkood ay ku xukumanaayeen dil toogasho ah.

Ragga baxsaday ee ka tirsanaa Al-Shabaab waxaa kamid ahaa Cabdiqani Saleebaan Jaamac (Sayloor) oo muddo kadib dhowaan uun laga soo qabtay aagga magaalada Camaara ee gobolka Mudug, kadibna lagu wareejiyay ciidamada ammaanka ee Puntland.

“Howlgal si taxadar leh loo qorsheeyay oo ay si wadajir ah u u fuliyeen Ciidamada Booliska,  shacabka ku dhaqan deegaanada Wisil iyo Bacaadwayne ayaa lagu soo qabtay xukumanaha, kaasi oo muddo ku dhuumaaleysanayey gudaha Gobolka Mudug” ayay tiri Puntland oo faah-faahin dheeraad ah horay uga bixisay howlgalka lagu soo qabtay Sayloor.

Waxaa kale oo lasoo raaciyay “Xukumane Cabdiqani Saleebaan Jaamac (Sayloor) ayaa ka tirsanaa shabakad falal dilal qorsheysan ah ka geysatay magaalada Gaalkacyo iyo nawaaxigeeda, waxaana uu horey uga baxsaday gacanta Dawladda”.

Muqdisho (Caasimada Online) – Halyeeyadii hore ee kubadda cagta Afrika ee ka soo ciyaaray horyaalada qaaradda Yurub iyo tartamada caalamiga ah, ayaa booqasho taariikhi ah ku jooga magaalada Muqdisho, iyaga oo sidoo kale booqday islamarkaana ka soo dukaameystay suuqa casriga ah ee Hayat Market, oo ah suuqa ugu weyn uguna casrisan Soomaaliya.

Xiddigii hore ee kooxda Barcelona, haatanna ah madaxa xiriirka kubadda cagta Cameroon, Samuel Eto’o, halyeeygii xulka qaranka Nigeria Jay-Jay Okocha, iyo weeraryahankii hore ee xulka qaranka dalka Togo Emmanuel Adebayor, ayaa ka soo dukaameystay qeybaha kala duwan ee uu ka kooban yahay Suuqa Hayat Market.

Waxaa xiddigahan caalamiga ah booqashadooda Suuqa ku wehliyay mas’uuliyiin ka tirsan dowladda Soomaaliya, oo ay ka mid ahaayeen Wasiirka Dhalinyarada iyo Isboortiga Maxamed Cabdiqaadir Cali, Guddoomiyaha Xiriirka Soomaaliyeed ee Kubadda Cagta Mudane Cali Cabdi Maxamed (Shiino), iyo xubno kale. Waxaa sidoo kale halkaas si diirran ugu soo dhaweeyay howlwadeennada Hayat Market.

Halyeeyadii hore ee kubadda cagta Afrika ayaa si weyn ula dhacay tayada iyo baaxadda Suuqa Hayat Market, iyagoo sheegay inaysan filayn in noociisa oo kale laga heli karo dal sida Soomaaliya oo kale ah oo ka soo kabanaya burbur iyo dagaallo. Waxay xuseen in uu yahay suuq casri ah oo la mid ah kana tartami kara suuqyada waaweyn ee qaaradda Yurub.

Xiddigaha Afrika ayaa ku bogaadiyay ganacsatada Soomaaliyeed horumarka ay ku tallaabsadeen iyo sida ay u aamineen una maalgasheen dalkooda hooyo. Waxay sheegeen in arrintaasi ay ka tarjumeyso waddaniyadooda iyo sida ay uga go’an tahay inay u adeegaan bulshadooda. Waxayna Soomaaliya u rajeeyeen horumar ka sii wanaagsan kan hadda jira.

Xiddigahan ayaa qeyb ka ahaa wafdi ka socda xiriirka kubadda cagta adduunka ee FIFA, kuwaas oo shalay soo gaaray magaalada Muqdisho, iyagoo qiimeynaya xaaladda amniga iyo sida ay Soomaaliya diyaar ugu tahay in ay marti-geliso tartamada caalamiga ah.