26.9 C
Mogadishu
Monday, July 6, 2026

Trump oo Netanyahu uga digay arrin uu damacsan yahay

Washington (Caasimada Online) – Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa Arbacadii sheegay inuu toddobaadkii hore uga digay Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu in uu qaado tallaabooyin wax u dhimi kara wadahadallada nukliyeerka ee lala leeyahay Iran.

“Waxaan u sheegay in ay hadda tahay mid aan habboonayn in la sameeyo, maadaama aan aad ugu dhow nahay in xal laga gaaro arrintan,” ayuu Trump u sheegay wariyeyaasha ku sugnaa Xafiiska Oval. “Xaaladduna waxay is beddeli kartaa daqiiqad kasta.”

Israa’iil ayaa hore u beenisay war uu daabacay The New York Times oo sheegayay in Netanyahu uu hanjabaad ku muujiyay inuu carqaladayn doono wadahadallada Maraykanka iyo Iran ee ku saabsan heshiiska nukliyeerka, isagoo qorsheynaya inuu weerar ku qaado xarumaha ugu muhiimsan Iran ee kobcinta nukliyeerka.

Wargeysku wuxuu soo xigtay saraakiil xog-ogaal u ah arrimahaas kuwaasoo sheegay in Israa’iil ay ka walaacsan tahay in Trump uu aad ugu nugul yahay gaarista heshiis, xataa haddii taas micnaheedu yahay in Iran loo oggolaado in ay sii waddo kobcinta nukliyeerka—tani oo ah arrin Israa’iil u aragto khad cas (red line).

The New York Times ayaa sidoo kale sheegay in Israa’iil si gaar ah uga baqeyso in la gaaro heshiis ku-meel-gaar ah oo oggolaanaya Iran in ay muddo bilooyin ama xitaa sanado ah sii wado howlaha nukliyeerka, iyadoo la sugayo heshiis rasmi ah.

Mas’uuliyiinta Maraykanka ayaa sidoo kale muujiyay walaac ah in Israa’iil ay si lama filaan ah u weerari karto Iran, waxaana warbixinta lagu xusay in sirdoonka Maraykanku qiyaasay in Israa’iil ay weerar ku qaadi karto Iran toddoba saacadood gudahood.

Xafiiska Netanyahu ayaa kasoo saaray bayaan kooban oo lagu sheegay: “Warkaasi waa been abuur.”

Wargeyska The New York Times ayaa difaacay warbixintiisa, isagoo sheegay in ay salka ku hayso ilo xog ogaal ah.

“Warbixinta The New York Times waxay ku saleysan tahay xog dhamaystiran iyo wadahadallo lala yeeshay dad si toos ah ugu lug leh arrintan. Waxaan weli ku kalsoonahay wixii aan daabacnay,” ayuu yiri afhayeen u hadlay wargeyska oo email ku bixiyay jawaabta.

Wargeyska ayaa sidoo kale sheegay in Wasiirka Arrimaha Istiraatiijiga Israa’iil, Ron Dermer, iyo madaxa hay’adda sirdoonka dibadda ee Mossad, David Barnea, ay Jimcihii magaalada Rome kula kulmeen ergayga gaarka ah ee Trump, Steve Witkoff.

Labada mas’uul ayaa kadib ugu safray Washington, halkaas oo ay Isniintii kula kulmeen Agaasimaha CIA, John Ratcliffe, iyadoo Dermer uu Talaadadii mar kale la kulmay Witkoff.

Mid ka mid ah caqabadaha ugu waaweyn ee hortaagan wadahadallada Maraykanka iyo Iran ayaa ah shuruudda Maraykanku ku xirayo in Iran gebi ahaanba joojiso kobcinta nukliyeerka—dalab ay Tehran si cad u diidday.

Isniintii, Wasiirka Amniga Gudaha ee Maraykanka, Kristi Noem, ayaa sheegtay in ay “wadahadal furan” la yeelatay Netanyahu oo ku saabsanaa wadahadallada Iran.

Waxay sheegtay in ay u gudbisay Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil fariin uu Trump u dhiibay, taasoo ahayd in “ay aad muhiim u tahay in aynu mideysnaano oo aan fursad siino geeddi-socodkan inuu dhammaado.”

Trump ayaa bishan ka baaqsaday in uu Israa’iil booqdo intii uu ku sugnaa Bariga Dhexe, wuxuuna sameeyay bayaano siyaasadeed oo wiiqay kalsoonidii Israa’iil ay ku qabtay xiriirka kala dhexeeya Maraykanka.

Netanyahu ayaa iska fogeeyay wararka sheegaya inuu khilaaf ka dhex taagan yahay isaga iyo maamulka Maraykanka, halka Trump isna uu meesha ka saaray sheegashooyinka ah in xiriirkoodu xumaaday.

How Turkey’s expanding role in Somalia is costing lives?

MOGADISHU, Somalia – At least 40 Somali civilians have been killed by Turkish drone strikes since late 2022, according to witness accounts reported by The Washington Post — a revelation that is drawing renewed scrutiny of Ankara’s expanding military role in the Horn of Africa.

One of the deadliest strikes occurred in January 2023, when a drone attack on a gathering under a tree in the town of Quracley killed seven civilians, including an 8-year-old child. “I couldn’t even wash my children’s bodies according to the Islamic custom,” said Mohamed Nur Ahmed, 50, who lost three sons and a nephew in the blast, “because they were ripped to pieces.”

Earlier, on September 9, 2022, a strike in the al-Shabab-controlled town of Mubarak killed eight people — mostly drivers and street vendors — according to a local doctor. And in March 2025, two Turkish drone strikes northeast of Mogadishu killed 23 civilians, many of them children, as they broke their Ramadan fast.

The civilian toll has grown so concerning that U.S. Africa Command (AFRICOM), once criticized for its airstrikes, began publicly announcing every U.S. operation in Somalia to distinguish them from Turkish strikes.

As Turkey’s drone campaign intensifies, diplomats and analysts warn that the mounting civilian casualties may inadvertently strengthen al-Shabab’s recruitment efforts. “You’ve got the Somalis telling the Turks to … save Mogadishu at all costs,” one Western diplomat told The Post. “This will inevitably lead to further civilian casualties, which al-Shabab can exploit.”

Ankara’s expanding influence

Turkey’s presence in Somalia began as a humanitarian mission during the devastating 2011 famine, which killed more than 260,000 people. However, that mission has since grown into a deep strategic and economic partnership with the Somali government.

Since 2011, Turkey has:

  • Rehabilitated one of Mogadishu’s main hospitals,
  • Taken over the management of the capital’s airport and port,
  • Built its largest foreign military base in Mogadishu,
  • Trained around 6,000 Somali soldiers across two brigades,
  • And established a military training academy.

Much of Turkey’s influence now rests on its growing military presence. Drone strikes — conducted at the request of Somalia’s National Intelligence and Security Agency — have become a key feature of its strategy. Earlier this month, Ankara delivered two Akinci drones to Somalia, offering greater range and payload capacity than its earlier models. The deployment of 400 Turkish soldiers to Mogadishu last month marked Turkey’s largest military presence in the country to date.

Despite this close coordination with Somali authorities, other international partners say they are often left in the dark about Turkish air operations. “At times, you had multiple UAVs over a target,” one Mogadishu-based diplomat told The Post, referring to unmanned aerial vehicles.

“With traditional powers retreating from parts of Africa, Ankara sees an opportunity to step in,” said Berkay Mandiraci, a senior analyst on Turkey at the International Crisis Group. “Somalia holds strategic value for Ankara, sitting astride key shipping lanes and vital trade routes.”

Strategic stakes and commercial gains

Turkey’s growing role is not limited to military and diplomatic influence. Turkish companies have secured several high-value contracts in Somalia. The operation of Mogadishu’s airport and port generates millions in monthly revenue.

In April, The Washington Post reported on a controversial oil exploration agreement in which Somalia would receive only 5 percent of production — a deal that sparked outrage among opposition lawmakers. Turkish survey ships are now actively exploring offshore oil fields.

“Somalia is resource-rich, but insecurity has prevented the commercialization of those resources,” said Donald Yamamoto, the former U.S. ambassador to Somalia. “If we desert our partners, then others will replace us and reap the rewards when Somalia establishes peace and prosperity.”

As Ankara deepens its presence in Somalia, its influence continues to grow — but so do the consequences. Civilian casualties, opaque military operations, and exploitative business deals are casting doubt on whether Turkey’s expanding role will bring long-term stability or deepen the country’s fragility.

What the U.S. doubts about Somalia’s president reveal?

WASHINGTON, USA — Recent remarks by a senior White House official expressing concern over Somali President Hassan Sheikh Mohamud’s political priorities mark a troubling shift in Washington’s perception of its longtime ally in the Horn of Africa.

While the diplomatic language remains measured, the message is unmistakable: U.S. confidence in President Mohamud is waning.

Since returning to office in 2022, Mohamud has placed political reform at the center of his agenda—notably, a transition to one-person, one-vote elections. While some see the initiative as a step toward democratic normalization, others view it as a means of consolidating presidential power and marginalizing Somalia’s federal states.

His administration’s push for constitutional amendments has deepened these fears, prompting tensions with regional authorities such as Puntland and Jubaland.

These political maneuvers, U.S. officials now warn, are diverting focus from Somalia’s most pressing threat: the resurgence of the al-Qaeda-linked militant group al-Shabab.

Why does this shift in U.S. posture matter?

The United States has long been Somalia’s most significant security partner—providing drone support, military training, and diplomatic backing.

In the early phase of Mohamud’s presidency, this partnership contributed to battlefield successes against al-Shabab in central Somalia. However, as internal disputes escalated and federal-regional cooperation broke down, military coordination began to stall.

Now, al-Shabab is regaining ground. In 2024 and early 2025, the group launched renewed offensives in Middle Shabelle, Lower Shabelle, and Hiraan and even attempted to assassinate Mohamud in a brazen March 2025 attack.

With the African Union’s ATMIS mission transitioning to the underfunded AUSSOM, the Somali government’s ability to lead a unified response is more critical than ever.

When U.S. officials say Mohamud’s emphasis on political centralization is “hindering progress on counterterrorism,” it’s not just a critique—it’s a signal that Washington is reevaluating how closely it can align with Somalia’s current leadership.

What could the consequences be?

A fraying relationship with the United States could have wide-ranging implications. First, it may weaken financial and operational support for Somalia’s security forces, particularly the elite U.S.-trained Danab Brigade.

Second, it could push Somalia to deepen its ties with alternative partners like Turkey and Qatar—states that have already expanded their military and economic presence in the country.

Domestically, the perception that President Mohamud is losing the confidence of key Western backers could embolden opposition groups and further complicate the already fraught effort to implement national elections. It may also encourage federal states to act independently, eroding national unity.

Most dangerously, this loss of alignment risks creating a security vacuum that al-Shabab could exploit—something the group has done repeatedly in Somalia’s recent past.

In short, the United States’ loss of confidence in President Hassan Sheikh Mohamud is not just a diplomatic warning—it’s a strategic inflection point. If Somalia’s leadership cannot realign its focus toward inclusive governance and effective counterterrorism, the consequences could be dire: diminished support, increased political fragmentation, and a resurgence of extremist violence. The window to course-correct is narrowing.

DF oo dagaal yaab leh ku bilowday saameynta mucaaradka iyo Rooble oo tallaabo culus qaaday

Muqdisho (Caasimada Online) – Villa Somalia, ayaa markii ugu horreysay maanta fahantay saameynta Media, waxayna burburisay ama lumisay saameyntii Shireynaha Mucaaradka uga furmay magaalada Muqdisho, iyadoo la magacaabay Guddoomiyaha cusub ee gobolka Banaadir Xasan Maxamed Xuseen Muungaab.

Kooxdii Farmaajo ee Nabad iyo Nolol ayaa caan ku aheyd in warka ugu weyn dalka ee raali aysan ka aheyn ay ku bedelaan war kale oo saameyn leh.

Sida ay sheegayaan ilo wareedyo xog ogaal ah, Villa Somalia ayaa hadda mar kale ka fekereysa dhacdo kale oo weyn oo lagu dili karo warka ka soo bixi doona natiijada shirweynaha mucaaradka dowladda uga socda Muqdisho.

Maxamed Amiir oo galabta la bedelay ayaa noqday guddoomiyihii ugu muddo xileedka yaraa ee soo maray gobolka Banaadir, wuxuuna xafiiska joogay muddo lix bilood ah, waxaana la sheegay inuu sababsaday shaqo gudasho la’aan.

Dhinaca kale, Ra’iisul Wasaare hore ee Soomaaliya Maxamed Xuseen Rooble ayaa noqday Murashaxii ugu horreeyay booqday Ciidamada Macawisleyda ee ku jira Isbitaalka Martiini.

Ra’iisul Wasaare Rooble ayaa Macawiisleyda beesha Xawaadle ee dhaawacyada ah u geeyey daawooyin iyo lacago, taas oo aad ay uga mahadceliyeen.

Sidoo kale, Rooble ayaa mid mid u dul istaagay kana xaal wareystay noloshooda ciidamadaan dhaawacyada ah ee cashirka furimaha dagaalka ee gobolka Hiiraan ugu soo dhigay Khawaarijta, ugu dambeyntiina ku soo dhaawacmay.

Mucaaradka kale oo shirweyne uu Muqdisho uga socdo ayaan weli booqan dhaawacyada ciidamada, waxaana xusid mudan in toddobaadkii hore uu Ra’iisul

wasaare Xamsa ku eedeeyey in uusan mucaaradka ku jirin hal qof oo soo booqday dhaawacyada ama wax taray ciidanka dagaalka kula jira Khawaarijta.

Waa kuma Gen. Muungaab – Guddoomiyaha cusub ee gobolka Banaadir?

Muqdisho (Caasimada Online) –Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa fiidkii hore ee caawa fiidkii hore mar kale Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) u magacaabay xilka Guddoomiyaha Gobolka Banaadir, ahna Duqa Muqdisho.

Guddoomiye Mungaab ayaa xilal kala duwan ka soo qabtay dowladda Soomaaliya, isagoo soo noqday Guddoomiyaha Maxkamadda Ciidamada Qalabka Sida, Gudoomiyaha Gobolka Banaadir, ahna Duqa Muqdisho iyo Wasiiru Dowlaha Wasaaradda Cadaaladda.

Xasan Maxamed Xuseen ayaa sidoo kale muddo dheer wuxuu ka soo shaqeeyay Hay’adaha Garsoorka Dalka iyo Safaarada Soomaaliya ee magaalada Khartuum ee dalka Suudaan.

Dhanka waxbarashada, waa sharci yaqaan shahaadada sare ee PHD ka qaatay Jaamacadda Omdurman ee dalka Suudaan, iyadoo sidoo kale dhammaan heerar kala ee jaamacadahana uu ku qaatay isla dalkaasi Suudaan.

Mungaab wuxuu sidoo kale muddo dheer ka tirsanaa bahda waxbarashada, isagoo qayb ku lahaa dib u soo noolaynta waxbarashada dalka burburkii kadib.

Guddoomiyaha cusub ee gobolka Banaadir Xasan Maxamed Xuseen Mungaab ayaa lagu xasuustaa inuu shaqooyin badan oo wax ku ool ah uu ka soo qabtay Maxkamada Ciidanka Qalabka Sida iyo Gobalka Banaadir oo meel hoose laga soo bilaabay, maadaama uu dalku ka soo kabanayey burburkii baahsanaa ee dowlad la’aanta.

Xamza oo war ka soo saaray geerida Jeneraal Moorgan

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamsa Cabdi Barre, ayaa ka tacsiyadeeyey geerida Allaha u naxariistee Jeneraal Maxamed Siciid Xirsi Moorgan oo galabtay ku geeriyooday dalka Kenya.

“Waxaan uga tacsiyeeynayaa qoyska, Qaranka iyo guud ahaan Ciidanka  qalab-sida geerida naxdinta leh ee ku timid Alle u naxariistee Jeneraal Maxamed Siciid Xirsi Moorgan oo ahaa sarkaal ku tilmaaman karti iyo geesinimo, kaalin weynna ka soo qaatay dhismaha iyo horumarinta Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed,” ayuu yiri.

Xamsa ayaa sheegay in Marxuumku kamid ahaa saraakiishii laf-dhabarta u ahayd xilligii dowladdi dhexe Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.

“waxaa lagu xasuustaa doorkii uu ka qaatay difaaca dalka,” ayuu yiri.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa qoraalkiisa ku sheegay in Moorgan soo qabtay xilal kala duwan oo isugu jira Wasiirka Gaashaandhigga, Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka iyo qeybo kala duwan oo kamid ahaa hoggaankii ciidanka.

“Waxaan Alle uga baryayaa marxuumka in uu ka waraabiyo naxariistiisa Janno, ehelka iyo guud ahaan ummadda Soomaaliyeed ee uu ka baxayna samir iyo iimaan ka siiyo, ” ayaa lagu yiri qoraalka Ra’iisul Wasaaraha.

Marxuumka ayaa muddooyinkii u dambeeyey xanuunsanaa, waxaana la sheegay in xaaladdiisa caafimaad ay sii darsatay kadib markii uu xanuun degdeg ah caloosha kaga soo booday xilli uu ku sugnaa magaalada Boosaaso ee xarunta gobolka Bari. Intaa kadib, waxaa loo qaaday magaalada Nairobi si loogu dabiibo, balse nasiib darro wuu u adkeysan waayey.

Gen. Moorgan waxa uu ku dhashay magaalada Qardho sanadkii 1949. Tababaro sare oo ciidan ayuu ku soo qaatay dalalka Maraykanka iyo Talyaaniga, isagoo ka mid noqday saraakiishii ugu aqoonta sarreysay ee ciidamadii qalabka sida ee Soomaaliya. Waxa uu caan ku noqday doorkii uu ka qaatay dagaalkii 1977 ee Soomaaliya iyo Itoobiya ku dhexmaray gobolka Soomaali Galbeed.

Guddoomiye Amiir oo xilka laga qaaday, iyo Muungaab oo loo magacaabay gobolka

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa xilka ka qaaday guddoomiyihii gobolka Banaadir, ahaana duqa Muqdisho Maxamed Axmed Amiir, isaga oo ku beddelay Jeneral Xasan Maxamed Xuseen Muungaab.

Qoraal ka soo baxay Villa Somalia ayaa lagu yiri “Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo tixraacaya soo-Jeedinta Wasaaradda Arrimaha Gudaha, Federaalka & Dib u Heshiisiinta XFS ayaa u magacaabay Mudane DR. XASSAN MAXAMED XUSEEN MUUNGAAB, Guddoomiyaha Gobolka Banaadir iyo Duqa Caasimadda Muqdisho”

Madaxweynaha ayaa sheegay in uu ku saleeyey magacaabistan aqoonta iyo waayo-aragnimada shaqo ee uu leeyahay Guddoomiye DR. XASSAN MAXAMED XUSEEN MUUNGAAB oo horey xilkan u soo qabtay, door wanaagsanna ka soo qaatay dib u dhiska magaalads Muqdisho iyo guud ahaan horumarinta adeegyada uu bixiyo maamulka Gobolka Banaadir.

“Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa kula dardaarmay Guddoomiyaha cusub in uu mudnaan siiyo harumarunta caasimadda, dib u heshiisiinta, xoojinta wadashaqeynta laamaha ammaanka iyo bulshada Gobolka Baanaadir, bilicda iyo baahinta adeegyada aas-aasiga, kuwaas oo dhammaantood hortabin u leh dowladda,” ayaa lagu yiri qoraalka.

“Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa u rajeeyay Guddoomiyaha cusub ee Gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho, in Eebe uu u fududeeyo masuuliyaddan culus, isagoo ku adkeeyey dhammaan hay’adaha dowladda ee ay shaqo wadaagta yihiin in ay si dhow ula shaqeeyaan Maamulka cusub ee Gobolka Banaadir.”

Xeerkan Madaxweyne ee lagu magacaabay Guddoomiyaha cusub ee Gobolka Banaadir, ahna Duqa Muqdisho Mudane DR. XASSAN MAXAMED XUSEEN MUUNGAAB ayaa dhaqan galay, maanta oo ay taariikhdu ku beegan tahay Arbaco, 28-da May, 2025.

Somalia oo xoojineysa xiriirka militari ee dal kale xilli uu Mareykanka hoos u dhigay…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa dadaal xooggan ku bixinaysa xoojinta iskaashiga milatari iyo amni ee ay la leedahay dowladda Turkiga, iyadoo qorshahaasi uu yahay mid lagu dardargelinayo dagaalka ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab.

Tallaabadan ayaa la sheegay inay qeyb ka tahay istiraatiijiyad cusub oo lagu dhisayo awood ciidan oo gudaha dalka ka dhalata, loogana kaaftoomayo dibedda.

Xiriirka Soomaaliya iyo Turkiga ee dhinaca milatariga ayaa si gaar ah u sii xoogeysanaya, iyadoo ay muuqato in Dowladda Federaalka ay u jiheysanayso iskaashi fogaan dheer ah oo dhinacyo badan leh. Arrintan ayaa kusoo beegmaysa xilli Mareykanka uu hoos u dhigay doorkiisii gudaha Afrika, gaar ahaan dhanka taageerada dhaqaalaha ee la siin jiray dalalka qaaradda.

Soomaaliya, oo muddo dheer ka faa’iideysan jirtay taageerada milatari ee Mareykanka, ayaa hadda u muuqata mid si buuxda ugu leexatay dhanka Turkiga. Sida lagu sheegay warbixin uu daabacay wargeyska Washington Post, isbeddelka siyaasadeed ee ka dhacay Mareykanka tan iyo 2024 ayaa hoos u dhigay taageeradii dhaqaalaha ee lagu bixin jiray howl-galka AUSSOM.

Turkiga ayaa horey uga hirgaliyay magaalada Muqdisho saldhig ciidan oo muhiim ah, kaas oo lagu tababaro kumannaan askari oo ka tirsan ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya. Saldhiggan ayaa noqday tiir muhiim ah oo dowladda Soomaaliya ay ku tiirsan tahay dhismaha ciidan qaran oo leh karti iyo awood ku filan la tacaalida kooxaha hubeysan.

Dowladda Federaalka ayaa sidoo kale codsi rasmi ah u dirtay Turkiga, kaas oo ay ku dalbatay in la keeno tababarayaal dheeraad ah iyo ciidamo si ay gacan uga geystaan dagaalka lagula jiro kooxda Al-Shabaab.

Isbeddelladan ayaa muujinaya in Soomaaliya ay dib u qaabeyn ku sameyneyso siyaasaddeeda amni ee dibadda, iyadoo ay muuqato in dowladda ay doorbideyso iskaashi joogto ah oo lagu dhisayo awood ciidan oo xooggan, si loo dardar geliyo dagaalka kooxaha argagixisada ah.

Si kastaba, Turkiga ayaa hadda loo arkaa saaxiibka ugu dhow ee ka jawaabaya baahida amni ee Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Jeneraal Maxamed Siciid Xirsi Moorgan oo geeriyooday

Nairobi (Caasimada Online) – Waxaa magaalada Nairobi ee dalka Kenya ku geeriyooday wasiirkii hore ee gaashaandhigga dowladdii Kacaanka Soomaaliya, General Maxamed Siciid Xirsi “Moorgan”, sida ay xaqiijiyeen xubno ka tirsan qoyskiisa.

Marxuumka ayaa muddooyinkii u dambeeyey xanuunsanaa, waxaana la sheegay in xaaladdiisa caafimaad ay sii darsatay kadib markii uu xanuun degdeg ah caloosha kaga soo booday xilli uu ku sugnaa magaalada Boosaaso ee xarunta gobolka Bari. Intaa kadib, waxaa loo qaaday magaalada Nairobi si loogu dabiibo, balse nasiib darro wuu u adkeysan waayey.

Gen. Moorgan waxa uu ku dhashay magaalada Qardho sanadkii 1949. Tababaro sare oo ciidan ayuu ku soo qaatay dalalka Maraykanka iyo Talyaaniga, isagoo ka mid noqday saraakiishii ugu aqoonta sarreysay ee ciidamadii qalabka sida ee Soomaaliya. Waxa uu caan ku noqday doorkii uu ka qaatay dagaalkii 1977 ee Soomaaliya iyo Itoobiya ku dhexmaray gobolka Soomaali Galbeed.

Kadibna, Moorgan waxa uu noqday taliyaha ciidanka “Koofiyo Cas” — guuto ciidan oo si gaar ah u tababaranayd — taasoo kaalin muhiim ah ka qaadatay caburinta kacdoonkii ay sameeyeen jabhadda SSDF ee ka dhisanayd beelaha majeerteen sannadkii 1982.

Laga bilaabo 1986 ilaa 1988, waxa uu ahaa taliyaha milatari ee Sektor 26aad, oo ah dhulka hadda loo yaqaan Somaliland. Sannadkii 1990, waxa uu noqday wasiirka gaashaandhigga Soomaaliya isla markaana loo magacaabay ku-simaha madaxweynaha xilligii uu maamulku jilcay.

Markii uu burburay xukunkii Kacaanka 1991, Moorgan waxa uu hoggaamiyey jabhaddii taageersanayd kaligii-taliyihii xukunka laga tuuray, Maxamed Siyaad Barre, taasoo loo yaqaanay Somali National Front (SNF).

Intii u dhaxaysay 1991 ilaa 2003, jabhaddan oo uu Moorgan u ahaa hoggaamiye ciidan, ayaa lagu eedeeyey tacaddiyo ba’an oo lagula kacay shacabka ku dhaqan inta u dhaxeysa wabiyada Shabeelle iyo Jubba, gaar ahaan beelaha Digil iyo Mirifle.

Tacaddiyadaas waxaa ka mid ahaa dilal, kufsiyo, burburinta nidaamyadii waraabka, iyo boobka raashinkii bakaarada lagu keydin jiray, taasoo ugu dambeyn horseeday abaar ba’an oo loo yaqaanay “Cagabarar” sannadkii 1992 — abaar lagu tilmaamo tii ugu dhimashada badnayd ee Soomaaliya ku dhufata, iyadoo in ka badan 300,000 qof ay u dhinteen gaajo iyo cudurro.

Waxaa sidoo kale la xasuustaa muuqaal uu si dadban u shaaciyey Moorgan xilligii dagaalladaasi socdeen, isagoo si cad u sheegay in maleeshiyaadkiisu ay “ku nool yihiin bakhaaradii laga boobay shacabka Raxanweyn,” si uu u dhiirrigeliyo hoggaamiyaasha beesha uu ka soo jeedo in ay taageeraan maleeshiyaadka.

Sidoo kale, Moorgan waxa uu muddo kooban soo noqday wasiirka hawlaha guud iyo guryeynta intii u dhaxaysay 1990-1991, kahor burburkii dowladdii dhexe.

Sanadihii dambe ee noloshiisa, General Moorgan waxa uu degganaa magaalada Garoowe ee xarunta Puntland, halkaas oo uu ka noqday la-taliye sare oo dhanka ciidamada ah u qaabilsanaa Madaxweynaha Puntland. Waxa uu si muuqata uga qeyb qaatay arrimaha amniga iyo dib-u-dhiska maamulkaasi.

 

Goorta uu joogsanayo dagaalka ay ku jirto beesha Xawaadle oo la shaaciyay

0

Beledweyne (Caasimada Online) – Guddoomiyaha gobolka Hiiraan, Muuse Salaad Wehliye ayaa si adag u sheegay in dadka gobolkaasi aysan jirin meel ay uga laabtaan dagaalka ay kula jiraan kooxda Al-Shabaab.

Wuxuu caddeeyay in dagaalka ay ku jiraan uu joogsan doono marka ay Al-Shabaab ka adkaadan ama iyaga ay ka adkaato kooxdu midkooda. Taas oo ka dhigan in dagaalka Xawaadle uu ku jiro uusan joogsan doonin illaa kooxda laga ciribtiro Hiiraan iyo guud ahaan dalka.

Guddoomiyuhu wuxuu sheegay in shacabka Hiiraan ay si buuxda uga go’an tahay in ay sii wadaan dagaalka, isla markaana aysan marnaba oggolaan doonin in ay kooxda Al-Shabaab ku sii sugnaato deegaanadooda. Wuxuu ku nuux-nuuxsaday in dagaalkaas uu yahay mid natiijo wax ku ool ah laga filayo.

“Anagu dagaalka kama noqonayno ilaa aan guul gaarno ama la naga adkaado, xabadeena ma istaagayso, hal ku dhiggeenuna waa guul ama geeri,” ayuu yiri Muuse Salaad. Wuxuu intaas ku daray in rajo weyn laga qabo in guushu ay u soo hoyato shacabka, isagoo ku booriyay Soomaalida kale inay ku daydaan dagaalka ay wadaan dadka Hiiraan.

Muuse Salaad wuxuu sidoo kale iftiimiyay in Al-Shabaab ay culays xoogan saareen gobolka Hiiraan, isagoo xusay in Hiiraan ay tahay meelaha ugu badan ee xabbaddu kaga socoto kooxda. Taas oo uu sheegay inay muujinayso sida kooxda ay ugu aragto gobolka mid muhiim ah oo la isku hayo.

Wuxuu carrabka ku adkeeyay in istiraatiijiyadda dagaalka ay tahay in xoogga la isugu geeyo halka uu dagaalku ka culus yahay, si guul laga gaaro. Sidaas darteed ayuu sheegay in dadka deegaanka iyo ciidamada difaaca ay si buuxda xooggooda ugu wajahaan halkaas, taasoo ay kooxda Al-Shabaab ugu dambeyn kaga adkaan doonaan.

Hadalkan ayaa imaanaya iyadoo maalmahan dambe ay gobolka Hiiraan ka socdeen dagaallo culus oo u dhexeeya kooxda Al-Shabaab iyo ciidamada deegaanka ee Macawiisleyda oo garab ka helaya ciidanka xoogga dalka, iyadoo shacabka iyo maamulka Hiiraan ay muujinayaan go’aan adag oo aan dib uga noqosho lahayn.

Xogta iyo xaqiiqada xil ka xayuubinta guddoomiyihii hore ee barlamanka Puntland

Garoowe (Caasimada Online) – Xildhibaan Nasiib Muuse oo ka tirsan Baarlamaanka Puntland ayaa si cad u beeniyay wararka sheegaya in mooshin xil ka xayuubin ah laga wado Cabdirashiid Yuusuf Jibriil, oo horey u soo noqday guddoomiyaha Baarlamaanka Puntland, haddana ah xildhibaan ka tirsan golaha wakiillada.

Xildhibaanka ayaa wararka sida weyn u baahay ku tilmaamay mid been-abuur ah oo aan sal iyo raad toona lahayn. Tan ayaa meesha ka saareysa inuu jiro ama socdo qorshe xil ka xayuubin ah oo ka dhan ah guddoomiyihii hore ee Baarlamaanka Puntland.

Nasiib ka hadlayay kulan dadweyne oo lagu qabtay magaalada Boosaaso, ayuu ka sheegay in aysan jirin wax war ah oo la xiriira mooshin ama qorshe xilka looga qaaday Cabdirashiid.

Wuxuu xusay in aan Baarlamaanka la horgeyn wax codsi ah ama mooshin rasmi ah oo ku saabsan arrintaasi. “Warkaasi ma ogin mana maqal, waxaasi waa been abuur aan sal laheyn,” ayuu yiri Nasiib.

Xildhibaanku wuxuu sheegay in xubin kasta oo ka tirsan Baarlamaanka uu leeyahay xuquuq dastuuri ah oo aan la jebin karin haddii uusan jebin sharciga ama dastuurka Puntland. Sidaas darteed, ayuu carabka ku adkeeyay in aysan jirin cid sharci ah oo tallaabo ka qaadi karta xildhibaan Cabdirashiid haddii uusan maxkamad ama xeer ilaalin si cad ugu eedeynin dembi.

Sidoo kale wuxuu sheegay in wararka la faafiyay ay yihiin kuwo ujeedooyin gaar ah laga leeyahay oo aan u adeegaynin midnimada iyo nabadda deegaanka.

Sida uu hadalka u dhigay Nasiib Muuse, Baarlamaanka Puntland ma laha qorshe ah in ay xilka ka qaadaan xildhibaano ku biiray mucaaradka, maadaama dastuurka Puntland uu si cad u dhigayo habraaca loo maro xilka qaadista. Wuxuu tilmaamay in qof kasta oo xil haya laga rabo in haddii wax lagu haysto, arrintaas loo maro dariiqa sharciyeed ee saxda ah.

Xildhibaan Nasiib wuxuu sidoo kale xusay in dastuurka Puntland uu yahay mid ilaalinaya xuquuqda xildhibaannada, isla markaana u oggolaanaya inay aragtidooda siyaasadeed cabbiraan iyagoo aan laga cabsan karin cadaadis. Sidaas darteed, wuxuu ugu baaqay warbaahinta iyo bulshada in aysan faafin warar aan la xaqiijin oo abuuri kara kacsanaan siyaasadeed.

Ugu dambayntiina wuxuu Xildhibaanku shacabka Puntland u xaqiijiyay in Baarlamaanku uu ku shaqeynayo danta guud iyo xasilloonida deegaanka, isla markaana uu Baarlamaanku ka fogaaday wax kasta oo horseedi kara kala qaybsanaan iyo xiisad siyaasadeed.

Sawirro: Madaxweyne Xasan Sheekh oo qaabilay Adebayor, Eto’o iyo Jay-Jay Okocha

0

Muqdisho (Caasimada Online) –  Madaxweynaha Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta qaabilay ciyaartoydii hore ee caanka ka ahaa dhanka kubadda cagta caalamka, Samuel Eto’o oo ah Gudoomiyaha Xiriirka Kubadda Cagta Cameroon, Emmanuel Adebayor,  iyo Jay-Jay Okocha oo shalay soo gaaray magaalada Muqdisho.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa wafdigan culus ku qaabilay xarunta qaranka madaxtooyada, isaga oo uga mahadceliyay xidigaha booqashada ay ku yimaadeen dalka, taas oo ka marag kacaysa amniga iyo dib u kabashada Soomaaliya.

Sidoo kale wuxuu intaasi kusii daray in dowladda federaalka Soomaaliya ay dadaal xoogleh ku bixinayso horumarinta ciyaaraha iyo amniga guud ee dalka.

“Dowladda Federaalka Soomaaliya waxa ay dadaal xooggan ku bixinaysaa sidii loo horumarin lahaa ciyaaraha kala duwan ee dalka, loona suuq geyn lahaa hibada dhalinyarada Soomaaliyeed ee dhanka isboortiga” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay xafiisak madaxweynaha.

Waxaa kale oo uu madaxweynuhu sheegay in booqashada ciyaartooyda caalamiga ah ay muujinayso kalsoonida sii kordheysa ee caalamka uu ku qabo Soomaaliya iyo horumarka ka socda dalka, gaar ahaan dhanka isdhex-galka iyo dhiirrigelinta dhallinyaradda.

Munaasabaddan waxaa ka qeybgalay Wasiirka Wasaaradda Dhalinyarada iyo Ciyaaraha ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Maxamed Cabdiqaadir Cali, Guddoomiyaha Xiriirka Soomaaliyeed ee Kubadda Cagta Mudane Cali Cabdi Maxamed, Gudoomiyaha Xiriirka Kubadda South Sudan Augustino Maduot Parek iyo Guddoomiyaha Xiriirka Kubadda Cagta ee Jabuuti Mudane Suleymaan Xasan Waaberi.

Safarka halyeeyadan ayaa u jeedadiisa lagu sheegay qiimeyn caalami ah oo lagu sameynayo Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada amniga, iyaga oo shalay lagu marti qaaday ciyaar xiiso leh oo ka dhacday Garoonka kubadda cagta ee Stadium Muqdishou.

Bulsho weynta ku dhaqan caasimada ayaa shalay gala aad u camirtay Garoonka kubadda cagta ee Stadium Muqdisho, halkaas oo lagu qabtay kulankaan xiisaha leh oo ay kasoo muuqdeen ciyaariyahannada Samuel Eto’o, Emmanuel Adebayor iyo Jay-Jay Okocha.

Soomaaliya ayaa sanadihii u dambeysay ku tallaabsaneysay horumar ballaaran, tanina waa tallaabo kale oo loo qaaday xagga ciyaaraha oo hadda meel wanaagsan maraya.

Daawo: Qaybdiid oo weerar culus ku qaaday Xasan Sheekh

0

Muqdisho (Caasimada Online ) –  Senator Cabdi Xasan Cawaale (Qaybdiid) oo maanta ka qayb-galay shirka mucaaradka ee ka furmay hoteelka Jasiira ee magaalada Muqdisho ayaa ka hadlay xaaladda cakiran ee dalka, isaga oo weerar culus ku qaadan Xasan Sheekh.

Cabdi Qaydiid ayaa si weyn u dhaleeceeyay maamulka Xasan Sheekh, wuxuuna ku eedeeyay inuu dalka burburiyay, sida uu hadalka u dhigay.

“Waxaan diyaar u nahay inaan ka qayb-qaadano waxa ka socda Soomaaliya oo burburtay iyo rajadii siidii loo soo celin lahaa, sababtoo qadka ayay ka dhacda Soomaaliya” ayuu yiri Senator Cabdi Xasan Cawaale (Qaybdiid).

Sidoo kale, Senatorka ayaa tilmaamay in madaxweynuhu uu isku soo koobay taladii dalka, isla-markaana uu burburiyay hay’adihii kala duwanaa ee dowladda.

“Dowladdan hadda jirto waad ogtihiin ma taagna oo wixii oo dhan hal sanduuq ayay ku jiraan oo hay’ado ma shaqeeyaan” ayuu mar kale yiri.

Waxaa kale oo uu xusay mucaaradka shiraya looga baahan yahay inay keenaan isbeddal dhab ah, si loo helo hoggaan dalkan samata bixin kara dalka.

“Hadii ay baahashu tahay sidii hore oo awelba inta la’isku yimaado baahasha la kala kacsado, oo hayd qofbaa qof beddali jiray, waxna isma beddali jirin” ayuu sii raaciyay.

Shirweynaha maanta u furmay mucaaradka ayaa waxaa looga hadli doonaa arrimo ay kamid yihiin doorashooyinka, wax ka beddelka dastuurka iyo amniga guud ee dalka, iyada oo la filayo in go’aanno xasaasi ah ay soo saaraan xubnaha mucaaradka Soomaaliya.

Soomaaliya ayaa haatan ku jirto marxalad siyaasadeed oo aad u cakiran, waxaana la’isku hayaan hannaanka loo wajahayo doorashooyinka dalka ee 2026.

Soomaaliya oo halis ugu jirta in ay lumiso malaayiin dollar

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Soomaaliya ayaa wajahaysa khatar ah inay lumiso malaayiin doollar oo aan weli la isticmaalin, haddii aysan dedejin hirgelinta dib-u-habeynta maamulka dowladeed oo uu maalgelinayo Bangiga Horumarinta Afrika (AfDB).

Muddo 18 bilood ah kadib markii la bilaabay mashruuca Taageerada Hay’adaha Dowliga ah ee Maareynta Dhaqaalaha (ISEGP) oo lagu maalgeliyay $13 milyan, Soomaaliya waxay illaa hadda isticmaashay kaliya 15.2% lacagtaas. Tani waxay ku khasbaysaa Wasaaradda Maaliyadda Federaalka inay saddex jibbaarto xawaaraha kharash-garaynta bishii, si loo gaaro himilada mashruuca ee ku eg December 2026.

Warbixin uu Bankiga AfDB soo saaray bishii May 2025 ayaa sawir isugu jira horumar iyo caqabado ka bixinaysa mashruuca: dakhliga canshuuraha dalka ayaa sare u kacay ilaa 2.8% GDP-ga sanadka 2023, halka darajada isla xisaabtanka hay’adaha dowladda ee Soomaaliya ee tusmada Ibrahim Index ay gaartay 20.1%, taasoo ka sareysa heerkii bartilmaameedka ahaa ee 2026. Si kastaba ha ahaatee, khubarada falanqeeya dhaqaalaha ayaa ka digaya in kororkaasi uu ka dhashay tallaabooyin ku-meelgaar ah sida sixitaanka cashuuraha iyo dib-u-cabbirka GDP-ga, halkii ay ka iman lahaayeen isbeddello maamul oo joogto ah.

Inta badan wax-soo-saarka mashruuca ayaa weli ku jira marxalado hore. Kaliya hal natiijo oo ka mid ah 16-ka la qorsheeyay ayaa la dhameystiray—taasoo ah Istaraatiijiyadda Dakhliga Dhexe ee Muddada-Dhexe, oo la daahfuray 2024.

Warbixinta AfDB ayaa xaqiijinaysa in istaraatiijiyaddan ay sal u tahay saadaasha dakhliga ee 2025, isla markaana lagu sameeyay wadatashi lala yeeshay dowladda federaalka iyo daneeyayaasha muhiimka ah.

Khilaaf siyaasadeed oo Puntland ah oo caqabad ku noqday hirgelinta

Qayb muhiim ah oo mashruuca ISEGP ka mid ah—casriyeynta xafiisyada canshuuraha gudaha ee dowlad-goboleedyada—ayaa wajahaya caqabado siyaasadeed.

Sida lagu sheegay warbixinta AfDB ee May 2025, naqshadaha hore ee xarumahan waxaa oggolaaday dhammaan dowlad-goboleedyada marka laga reebo Puntland, oo weli ka caga-jiidaysa ansixinta qorshaha guud ee dhexe.

Dib-u-dhaca waxaa loo sababeynayaa “is-faham la’aan siyaasadeed” oo u dhaxaysa Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Puntland.

Wasaaradda Maaliyadda Federaalka ayaa hadda wadahadallo la leh Puntland si ay u eegaan saameynta dhaqaale ee dib-u-dhacaas iyo sidii xal loo heli lahaa. Wadahadalladaas ayaa lagu ballamay in la soo afjaro ugu dambeyn 31-ka December 2025.

Haddii la xallin waayo, khilaafkan wuxuu si weyn u wiiqi karaa yoolalka mashruuca, gaar ahaan kuwa la xiriira sinnaan ku dhisan qeybinta kaabeyaasha dhaqaalaha iyo midnimo lagu dhisayo nidaamka uruurinta dakhliga dalka oo dhan.

Arrintan waxay si gaar ah u culus tahay maadaama dekedda magaalada Boosaaso ee ku hoos jirta Puntland ay si weyn uga qayb qaadato dakhliga kastamyada dowladda federaalka.

Haddii Puntland ka baxdo mashruuca, qiyaasihii muhiimka ahaa ee la xiriiray kordhinta dakhliga gudaha ayaa la burin karaa—kuwaasoo saldhig u ah saadaasha dakhliga 2025 ee lagu hago istaraatiijiyadda cusub ee muddada-dhexe.

Ilaa ansixinta Puntland la helo, looma gudbi karo qorsheyaasha faahfaahsan ee dhismaha iyo liisaska agabyada (BOQs) ee loogu talagalay xafiiska Boosaaso. Shirkadda Ecotech Ltd. oo loo xilsaaray qaybtaas ayaa shaqadeeda bilowday Agoosto 2024, waxayna dhameystirtay wadatashiyo hordhac ah oo ay la sameysay dowlad-goboleedyada kale. Si kastaba, horumarka Puntland wali waa hakad. 

Ciidamada Soomaaliya iyo Mareykanka oo weerar culus ka fuliyay duleedka Kismaayo

0

Kismaayo (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa faah-faahin dheeraad ah ka bixisay duqeyn culus oo Talaadadii ka dhacday waqooyi galbeed ee magaalada Kismaayo, taas oo ay iska kaashadeen Soomaaliya iyo Mareykanka.

Warsaxaafadeed kasoo baxay dowladda ayaa waxaa lagu sheegay in weerarka oo ka dhacay meel qiyaastii 40 km u jirta Kismaayo lagu beegsaday maleeshiyaad ka tirsan kooxda Al-Shabaab, balse lama shaacin khasaaraha rasmiga ah e la gaarsiiyay kooxda.

“Iyadoo la kaashanayo Dowladda Federaalka Soomaaliya, Taliska Ciidamada Mareykanka ee Afrika (AFRICOM) ayaa duqeyn dhanka cirka ah ka fuliyay meel qiyaastii 40 meel  waqooyi-galbeed kaga beegan magaalada Kismaayo, si loo beegsado maleeshiyaadka Khawaarijta Al-Shabaab” ayaa lagu yiri qoraalka.

Ujeedka weerarka ay iska kaashadeen Dowladda Federaalka iyo Mareykanka ayaa lagu sheegay mid lagu wiiqayo awoodda kooxaha Khawaarijta oo loo arko inay khatarta ku yihiin shacabka Soomaaliyeed.

“Duqeyntan ayaa qeyb ka ah dadaallada wadajirka ah ee lagu ciribtirayo awoodda maleeshiyaadka Khawaarijta ah ee Al-Shabaab ee qorsheynta iyo  fulinta weeraro argagixiso oo khatar ku ah shacabka Soomaaliyeed, ciidamada qalabka sida iyo saaxiibada caalamiga ah” ayaa lasii raaciyay warsaxaafadeedka kasoo baxay dowladda Soomaaliya.

Dhanka kale, Soomaaliya ayaa u mahadcelisay taliska AFRICOM, waxayna sheegtay inuu sii socon doono iskaashiga labada dhinac, ayna ka go’an tahay xoojinta dagaalka Al-Shabaab

“Dowladda Federaalka Soomaaliya waxay u mahad celinaysaa howlgalka AFRICOM, waxayna mar kale adkaynaysaa sida ay uga go’an tahay la dagaallanka kooxaha Khawaarijta ah, iyadoo kaashaneysa shacabka Soomaaliyeed iyo saaxiibada caalamiga ah, si loo xaqiijiyo nabadgelyada iyo xasilloonida dalka” ayaa lagu soo gabagabeeyay warsaxaafadeedka.

Soomaaliya ayaa waxaa haatan ka socda guluf culus oo ka dhan ah argagixisada, waxaana iska kaashana ciidamada dowladda iyo kuwa dadka deegaanka, iyada oo sidoo kale dhanka hawada ay ka taageerayaan saaxibada caalamiga ah.

Dagaallada xoogooda ayaa haatan waxa ay ka socdaan deegaanno ka kala tirsan maamullada HirShabelle, Galmudug, Koonfur Galbeed iyo Jubbaland ee Soomaaliya.

Sawirro: Shirkii mucaaradka oo furmay iyo SHARIIF oo hoggaanka la wareegay

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxa goordhow hotelka Jasiira ee magaalada Muqdisho ka furmay shir ay leeyihiin mucaaraadka, kaas oo looga hadlayo xaaladda cakiran ee dalka.

Shirweynahan oo ah mid xasaasi ah ayaa waxaa u dhan inta badan xubnaha mucaaradka oo ay ku jiraan madaxweyneyaal iyo ra’iisul wasaareyaal hore oo dhowaan uun kusoo laabtay magaalada Muqdisho.

Wararka ayaa sheegaya in hoggaaminta mucaaradka uu hadda la wareegay Sheekh Shariif Sheekh Axmed oo in muddo ah diidanaa qorshaha uu wado madaxweyne Xasan Sheekh.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, shirweynahan maanta u furmay mucaaradka ayaa waxaa looga hadli doonaa arrimo ay kamid yihiin doorashooyinka, wax ka beddelka dastuurka iyo amniga guud ee dalka.

Xildhibaan Cabdulqaadir Cosoble Cali, sidoo kalena ah musharrax madaxweyne oo faah-faahin ka bixiyay shirkooda ayaa sheegay inay uga wada-hadayaan sidii dalkan loo badbaadin lahaa, isla markaana madaxweyne Xasan Sheekh loogu sheegi lahaa inuu kusoo laabto xeyndaabka sharciga.

“Waxa aan ka hadleyno waxa ay tahay maamulka hadda jiro oo uu madaxweynaha ugu wayn yahay oo uu Ra’iisul wasaarihiisu ku xigo qaabka ay wax u wadaan oo ay rabaan waddanka inay doorasho uga dhacdo waa qaab waddanka uusan horay ugu sii socon karin” ayuu yiri Xildhibaan Cabdulqaadir Cosoble Cali.

Cosoble ayaa ku eedeeyay madaxweynaha iyo ra’iisul wasaaraha in dalka ay ku wadaan waddo khaldan, isla markaana ay tahay in laga hortago goor hore.

“Ujeedkeenna waxa weeye aan wada badbaadino dalkan aan isku imaano, madaxweynaha aan u nasteexeyno oo aan ula talino oo aan u sheegno waddadan inay tahay waddadii shalay ee uu isaga hortaagnaa oo uu diidanaay waayey yuu na qaadsiin ayuu sii raaciyay.

Dhinaca kale waxa uu soo hadal qaaday arrinta doorashada, isaga oo ku eedeeyay in Villa Soomaaliya ay waddo boob, taasina ay diidan yihiin.

“Doorasho qof iyo cod ah ayaa lagu dhowaaqayaa, laakiin xaqiiqda dhabta ah ay tahay doorasho la rabo in lagu shubto ama la boobo” ayuu yiri Cabdulqaadir Cosoble.

Soomaaliya ayaa haatan ku jirto marxalad siyaasadeed oo aad u cakiran, waxaana la’isku hayaan hannaanka loo wajahayo doorashooyinka dalka ee 2026.

AQALKA CAD oo walaac ka muujiyey halka uu XASAN SHEEKH ku wado Soomaaliya

Washington (Caasimada Online) – Aqalka Cad ee Mareykanka ayaa niyad ka muujiyay siyaasadda Madaxweyne Xasan Sheekh ku hagayo Soomaaliya, sida uu qoray wargeyska Washington Post oo soo xiganaya saraakiil sare.

Sarkaal sare oo ka tirsan Aqalka Cad ayaa muujiyay walaac isa soo taraya oo ku saabsan sida uu Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud mudnaanta u siinayo arrimaha siyaasadda gudaha, taasoo uu sheegay inay carqaladeynayso dadaallada lagu horjoogsanayo kooxda Al-Shabaab, xilli khatarta kooxdaasi ay sii kordheyso.

“Waxaan ka walaacsannahay sida uu Madaxweyne Xasan Sheekh u doorbidayo siyaasadda gudaha halkii uu xoogga saari lahaa la-dagaalanka Al-Shabaab, gaar ahaan iyadoo khatarta kooxdaasi ay kor u sii kacayso,” ayuu yiri sarkaalka, oo la hadlay The Washington Post.

Dhanka kale, Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka ayaa xaqiijisay in inkasta oo uu jiro walaacan uu Mareykanku “sii wadi doono wadashaqeynta dhow ee uu la leeyahay ciidamada Soomaaliya iyo kuwa Midowga Afrika.”

Sida ay tiri warbixinta Washington Post, Tan iyo markii uu dib ugu soo laabtay xafiiska sanadkii 2022, madaxweyne Xasan Sheekh ayaa xumeeyey xiriirka saaxiibada reer galbeedka, kaddib markii uu xoogga saaray hirgelinta nidaamka doorasho ee hal qof, hal cod ah — qorshe ay dhaliilayaashu ku eedeeyaan in marar badan loo adeegsaday dib u dhigista doorashooyinka.

Xukuumaddiisu waxay sidoo kale khilaaf la gashay maamullo goboleedyo saameyn leh, iyadoo muran xooggan uu ka dhashay wax ka beddelka dastuurka oo lagu eedeeyay in lagu ururinayo awoodda dowladda dhexe.

Tallaabooyinkan siyaasadeed ayaa si weyn u wiiqay howlgalka mideysan ee lagula dagaalamayo Al-Shabaab — koox si xeel dheer uga faa’iideysata kala-qaybsanaanta beelaha si ay u wiiqdo amniga qaranka. Taariikh ahaan, doorashooyinka Soomaaliya waxay marar badan curyaamiyey dadaallada amniga, inkasta oo saraakiisha Mareykanka ay dhowr jeer u dhexgaleen dhinacyada si ay u dejistaan xiisadaha.

“Madaxweyne kasta marka uu xafiiska la wareego, wax walba si wanaagsan ayay ku bilaabmaan, laakiin siyaasadda beelaha ayaa hadhow dumisa wax walba,” ayuu yiri Larry Andre, safiirkii hore ee Mareykanka u fadhiyay Soomaaliya.

Waxa uu xusuustay shir jaraa’id oo ay wada qabteen sannadkii 2022 isaga iyo ra’iisul wasaaraha Soomaaliya, iyagoo xirtay dhar buluug cirka ah oo is le’eg si ay u muujiyaan midnimo, xilli siyaasadda gudaha ay isu beddeshay dagaallo beeleed dhimasho sababay.

Maanta, iyadoo Soomaaliya ay mar kale wajahayo xaalad siyaasadeed oo kacsan, saraakiisha Mareykanka ayaa ka digaya in xiriirka labada dal uu wajahayo cadaadis isa soo taraya.

Sarkaal ka tirsan Aqalka Cad ayaa sheegay in Mareykanku “marar badan ku booriyay” Madaxweyne Xasan Sheekh in uu dib ugu laabto iskaashiga amni iyo hannaanka dowladnimo ee loo dhan yahay, balse aan la arag wax horumar ah.

“Xoogga uu saaray ururinta awoodda dhexe ayaa caqabad ku ah horumarka dagaalka ka dhanka ah argagixisada,” ayuu yiri sarkaalka. “Waxaan rumeysannahay in isbeddelka mudnaanta siyaasadeed uu yahay mid lagama maarmaan ah si loola tacaalo khatarta sii kordheysa.”

Axmed Madoobe iyo Deni oo heshiis ku gaaray Dubai

Dubai (Caasimada Online) – Madaxweynaha Puntland Siciid Cabdullaahi Deni iyo Madaxweynaha Jubaland Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe), oo muddooyinkii u dambeeyay ku sugnaa magaalada Dubai ee dalka Imaaraadka Carabta ayaa heshiis gaaray.

Warar hoose oo laga helay ilo-wareedyo ku dhow labada hoggaamiye ayaa tilmaamaya in Deni iyo Madoobe ay heshiis isfaham ah ka gaareen khilaafkii siyaasadeed ee ka dhashay doorashadii Soomaaliya, kadib kulamo gaar ah oo ay ku yeesheen gudaha Imaaraadka.

Khilaafkaas ayaa saameyn ku yeeshay xiriirkooda siyaasadeed, balse labada madaxweyne ayaa hadda isku raacay in ay xoojiyaan wada-shaqaynta labada maamul iyo in ay mowqif mideysan ka yeeshaan xaaladda siyaasadeed ee dalka.

Heshiiskan ayaa waxaa dhex-dhexaadiyey Imaaraadka Carabta, oo dhowaan faro-gelin qaawan ka waday gudaha Soomaaliya, taasi oo labada dhinac u sahleysa inay iska kaashadaan danaha Imaaraadka ee gudaha Soomaaliya.

Imaaraadka ayaa caan ku ah in sanadka ugu dambeeya ee muddo xileed kasta ee madaxda dowladda federaalka ay gudaha dalka soo geliyaan dhaqaale badan, faro-gelin siyaasadeed oo toos ah iyo fulinta go’aano cuuryaaminaya dowladnimada Soomaaliya.

Waxaa suurtagal ah in labadaas dowlad goboleed ee Puntland iyo Jubbaland ay isku waafaqeen qorshaha fulinta Imaaraadka ee loogu yeeray, taas oo khatar hor leh ku noqon karta dowladda federaalka iyo guud ahaan dalka.

Labada mas’uul ayaa la filayaa in ay sidoo kale magaalada Nairobi, oo ay gaareen shalay, ay kula kulmaan qaar kamid ah saaxiibada siyaasadeed ee Soomaaliya, iyagoo halkaa ka bilaabi doona dhaq-dhaqaaqyo lagu taageerayo isbaheysiga mucaaradka ah ee fadhigoodu yahay magaalada Muqdisho.

Wararka ayaa sidoo kale sheegaya in dadaalladooda ay salka ku hayaan qorshe ka dhan ah Villa Somalia, kaas oo la filayo in shir looga furmo magaalada Muqdisho maanta oo Arbaco ah.

Socdaalka Deni iyo Madoobe ayaa imaanaya xilli mucaaradka Soomaaliya ay isku dayayaan in ay yeeshaan hal mowqif oo mideysan oo ay kaga hor tagaan siyaasadda Villa Somalia, iyadoo garabkooda laga dareemayo dhanka dowlad-goboleedyada qaarkood.

Golaha Amniga Qaranka Turkiga oo anisixyey qorshe culus oo ku saabsan Somalia

Ankara (Caasimada Online) – Golaha Amniga Qaranka ee dalka Turkiga ayaa xalay ansixiyey duullaan ka dhan ah kooxaha argagixisada ee ka dagaallama Soomaaliya, si loo dhaqaajiyo ajendayaasha labada dal, kuwaas oo ay kooxahaasi caqabad weyn ku yihiin.

Kulan xasaasi ah oo uu shir-guddoomiyey Madaxweynaha Turkiga, Recep Tayyip Erdoğan, ayaa lagu ansixiyey in Turkigu qaado duullaan degdeg ah oo ku wajahan argagixisada Soomaaliya, taasoo ka dhigan in ciidamo Turki ah loo soo dirayo gudaha Soomaaliya.

Qorshaha duullaanka la ansixiyey waxaa qeyb ka ah dalalka Suudaan iyo Liibiya, halkaas oo ay ka dagaallamaan kooxo ka soo horjeeda dowladaha rasmiga ah ee dalalkaas, kuwaas oo Turkigu taageero siiyo.

Soomaaliya waxaa bilihii lasoo dhaafay la sheegay in la keenay ciidamo hordhac ah oo Turki ah, kuwaas oo hadda la go’aamiyey in la kordhiyo, si ay ula dagaallamaan Khawaarijta.

Dagaalka ka dhanka ah argagixisada Soomaaliya waxaa Turkiga ku kallifaya qorshihiisa shidaal qodista oo uu dhawaan ka bilaabi doono deegaanada Galmudug iyo HirShabeelle.

Hadda waxaa la qorsheeyey in degdeg looga xoreeyo argagixisada dhulka labadaas dowlad-goboleed, si loo bilaabo qodista shidaalka Soomaaliya ee loo saxiixay Turkiga, kaasoo baaritaankiisa la soo gabagabeeyey.

Gabagabada toddobaadkan ayaa la filayaa in si rasmi ah loogu dhawaaqo in baaritaankii shidaalka ee baloogyadii lagula heshiiyey Turkiga la soo gabagabeeyey, iyadoo la bilaabi doono marxaladda qiimeynta.

Qiimeynta natiijooyinka baaritaanka kadib, ayuu Turkigu bilaabi doonaa qodista. Wararka hordhaca ah ee natiijada ayaa sheegaya in shidaal badan laga helay badda Soomaaliya, gaar ahaan qeybihii la baaray.

Maxkamadda nin loo haysto dilka 5 gabar oo Soomaali ah oo ka billaabatay Mareykanka

Minneapolis (Caasimada Online) – Derrick Thompson, oo 29 jir ah, ayaa toddobaadkan wajahaya maxkamad kaddib markii lagu soo oogay dacwado la xiriira shil baabuur oo dhacay 2023, kaas oo ay ku dhinteen shan gabdhood oo Soomaali Mareykan ah.

Maxkamaddiisa ayaa bilaabatay Talaadadii iyadoo la guda galay xulista xeer-beegtida. Hadallada furitaanka iyo marqaati furka ayaa la filayaa in ay billowdaan maalmo gudahood. Thompson wuxuu wajahaa 15 eedeymood oo dambi, oo ay ka mid yihiin eedeymo dil iyo dil baabuur lagu sababay. Maxkamaddu waxay socon kartaa toddobaadyo.

Sidee ayuu shilku u dhacay?

Sida ku xusan dokumentiyada maxkamadda, Thompson wuxuu waday gaari SUV ah oo la kireystay markii uu 16-kii Juun 2023 uu askari boolis ah ku arkay isagoo ku socda 95 mayl saacaddii, meel xadiga xawaaruhu ka yahay 55 mayl, gudaha waddada weyn ee Interstate 35W.

Abbaare 10kii fiidnimo ayuu ka baxay waddada weyn, isagoo si toos ah u dhaafay nalka casaanka ee isgoyska Lake Street iyo 2nd Avenue ee magaalada Minneapolis, halkaas oo uu si xoog leh ugu dhacay gaari Honda Civic ah, sida lagu sheegay galka maxkamadda. Dadka saarnaa gaarigaas — dhammaantood saaxiibo ahaa — ayaa soo marsaday cilaan iyagoo isu diyaarinayay aroos dhici lahaa maalinta xigtay.

Saraakiisha ayaa sheegay in Thompson uu lug uga baxsaday goobta shilka balse lagu qabtay meel baarkin ah oo ku dhow.

Maxay yihiin eedeymaha loo haysto Thompson?

Thompson waxaa lagu soo oogay 10 dacwadood oo ah dil gaari lagu sababay, iyo sidoo kale in uu ka baxsaday goobta shilka.

Bishii Agoosto 2024, xafiiska Xeer Ilaaliyaha Hennepin County wuxuu u soo bandhigay Thompson heshiis dacwadeed oo lagu tirtiri lahaa shan dacwadood haddii uu qirto dambiyada shanta kale. Isla waqtigaas, waxaa lagu daray shan eedeymood oo cusub oo ah dil darajo saddexaad ah.

Thompson wuu diiday heshiiskaas bishii Nofeembar.

Yaa ku dhintay shilka?

Shilkaas waxaa ku dhintay shan gabdhood oo Soomaali Mareykan ah:

  • Sahra Gesaade, 20 jir
  • Salma Abdikadir, 20 jir
  • Sagal Hersi, 19 jir
  • Siham Odhowa, 19 jir
  • Sabiriin Ali, 17 jir

Gabdhahaasi waxay ahaayeen saaxiibo iyo qaraabo aad isugu dhow. Waxaa lagu tilmaamay “tiirar bulshada u taagan,” “xiddigo ifaya,” iyo hoggaamiyeyaal dhanka waxbarashada iyo diinta. Kumannaan qof ayaa ka qayb galay aaskooda oo ka dhacay xarunta Islaamiga ah ee Dar Al Farooq.

Qoysaskooda waxay si joogto ah uga soo qayb galeen dhageysiyada maxkamadda ee kiisaska Thompson, heer federaal iyo gobolba.

Xulista xeer-beegtida oo bilaabatay

Talaadadii, 50 qof oo u tartamaya xeer-beegtinimo ayaa isugu yimid maxkamadda degmada Hennepin ee bartamaha Minneapolis. Thompson, oo xiran suud madow, ayaa salaamay xubnaha suurtagalka ah ee xeer-beegtida, iyadoo Garsoore Carolina Lamas ay ku soo bandhigtay isaga iyo qareenkiisa.

“Subax wanaagsan,” ayuu yiri Thompson isagoo garab taagan qareenkiisa, Tyler Bliss.

Xubnahaas ayaa buuxiyay su’aalo xog ururin ah kahor intaan la fasixin. Waxaa dib loogu soo wargelin doonaa haddii looga baahdo inay ku soo laabtaan maxkamadda. Xulista xeer-beegtida ayaa la filayaa inay dib u billaabato Arbacada 9:00 subaxnimo.

Difaaca: Thompson ma ahayn darawalka

Qareenka Thompson, Bliss, ayaa sheegay inuu maxkamadda ka hor sheegi doono in Thompson uusan ahayn darawalkii gaariga, balse uu darawalku ahaa walaalkiis, Damarco Thompson.

Bliss wuxuu ku dooday in xeer ilaalintu ay tahay iney si cad u caddayso in Derrick uu waday gaariga si dambiga loo caddeeyo.

Wuxuu saadaaliyay in ay adag tahay in la helo caddayn buuxda oo muujinaysa in Derrick uu ahaa darawalka.

Dacwad oogayaasha ayaa codsaday in Bliss laga hor istaago in uu isticmaalo doodda ah “dambiile kale,” maadaama uusan horey si rasmi ah ugu wargelin in Damarco uu noqon doono qofka kale ee la eedeeyo.

Laakiin Garsoore Lamas ayaa diiday codsigaas, waxayna u oggolaatay Bliss in uu difaaciisa keeno. Dacwad oogayaashu waxay intaas kaddib sheegeen inay keeni doonaan caddaymo cusub oo muujinaya in Derrick uu ahaa darawalka.

Go’aan racfaan ah oo adkayn kara dacwadda

Maxkamadda Racfaanka Minnesota ayaa dhawaan go’aamisay in dacwad oogayaashu aysan maxkamadda keenin caddaymo la xiriira shil dhacay California sanadkii 2018, kaasoo Thompson lagu helay dambiga ah in uu dhaawac culus u geystay qof isagoo ka cararay goobta.

Arrintan ayaa maxkamadda racfaanka loo geeyay kaddib markii Garsoore Lamas ay horey u diiday in caddaynta la isticmaalo.

Dacwad oogayaashu waxay ku doodayeen in shilkaas uu muujinayo qaab-dhaqan is daba joog ah, isla markaana uu cadeeyo in Thompson uu ogaa khatarta wadistiisa, taasoo muhiim u ah caddeynta in uu “maskax xun” u lahaa falka — shuruud la xiriirta dacwadda dilka darajada saddexaad.

Bliss wuxuu ku dooday in labada shil ay kala duwanaayeen: kii California wuxuu dhacay xilli booliska ay ku raad joogeen oo ay hoonka ay shidnaayeen, wuxuuna dhacay maalintii iyadoo waddooyinku ay mashquulsanaayeen. Wuxuu sheegay in caddayntaasi ay abuuri karto eex maxkamadeed, iyadoo la doonayo in Thompson lagu sawiro “nin shar leh.”

Maxkamadda racfaanka, oo soo saartay go’aan 19-bog ah, ayaa sheegtay in inkastoo labada shil ay ahaayeen kuwo halis ah oo keentay dhaawac, “isku ekaanshahoodu aad ayuu u guud yahay” mana muujinayo qaab-dhaqan is-daba-joog ah.

Si kastaba, maxkamaddu waxay qirtay in go’aanka lagu reebay caddayntaasi uu si weyn u yareeyay fursadda dacwad oogayaasha ee ku guuleysiga dacwadda dilka darajada saddexaad.

Maxkamaddu waxay sidoo kale go’aamisay in Garsoore Lamas aysan si khaldan u adeegsan awooddeeda sharciyeed markii ay caddaynta diiday.

Thompson oo horay loogu helay dambiyo federaal ah

Bishii Oktoobar 2024, maxkamad federaal ah ayaa ku heshay Derrick Thompson dambiyo la xiriira hub iyo daroogo. Eedeymahaasi ma aysan saameynin dhimashada shanta gabdhood.

Markii la baaray SUV-ga uu waday, waxaa laga helay in ka badan 2,000 kaniini oo fentanyl ah, 13 kaniini oo MDMA ah, 35 garaam oo kokeyin ah, iyo bastoolad leh xabbado dheeri ah, sida lagu sheegay dokumentiyada maxkamadda.

Thompson waxaa lagu helay dambiyada ah:

  • in uu fentanyl u haystay ujeeddo iibin,
  • in uu ahaa dambiile sitay hub,
  • iyo in uu hub sitay xilli uu ku lug lahaa fal daroogo ah.

Wuxuu hadda sugayaa xukunkiisa federaal.

Dambiyadiisii hore ee gobolka Minnesota waxaa ka mid ahaa: ka carar boolis, falal hub ah, iyo xadgudubyo badan oo la xiriira shuruucda waddo-marista. Laysinka darawalnimadiisa ayaa laga qaaday 2018 kaddib markii lagu helay dambiga ka cararida booliska, balse waxaa loo soo celiyay Maarso 2023 — saddex bilood kahor shilkii dhimashada sababay.

Wiilka xildhibaan hore

Derrick Thompson waa wiil uu dhalay xildhibaankii hore ee xisbiga DFL, John Thompson, oo caan ku noqday taageerada uu u muujiyay saaxiibkiis Philando Castile, kaasoo booliska St. Anthony ay dileen intii lagu guda jiray baaritaan gaari oo dhacay sanadkii 2016.

Waxaa intii lagu guda jiray maxkamaddii federaalka la shaaciyay in walaalkiis, Damarco Thompson, uu sidoo kale la socday gaariga xilligii shilku dhacay. Qareennada difaaca Derrick ayaa sheegay in dadaallo lagu raadinayay Damarco ay guuldareysteen. Ilaa hadda, Damarco laguma soo oogin wax dambi ah kiiskan.