Muqdisho (Caasimada Online) – Maxkamadda gobolka Banaadir ayaa baafineysa Nadiifo Xasan Cabdiqaadir Cabdulle oo xeer ilaalinta ay kusoo eedeysay kiis xasaasi ah.

Xeer ilaalinta ayaa Nadiifo usoo jeedisay dambiyo ay kamid yihiin lacag dhaqida iyo maalgalinta argagaxisada, sida lagu sheegay warqadda baafinta ee ksaoo baxday maxkamadda gfobolka Banaadir.

“Maxkamaddu waxay baafineysaa kuna wargalinaysaa eedeysane Nadiifo Xasan oo ay dacwad ciqaab ah oo uu dhinac ka yahay ka furan tahay maxkamadda gobolka, uuna kusoo eedeeyay xafiiska xeer ilaaliyaha guud sharciga ka hortagga lacag dhaqista iyo maalgelinta argagixisada.”

Nadiifo ayaa sidoo kale waxaa eedeymaha loo haysto kamid ah “dambi kamid noqosho urur hubaysan oo kasoo horjeeda qarannimada Soomaaliya,” waxaana loo qabtay in muddo soddan maalmood gudahooda ah ay ku hortimaado maxkamadda gobolka.

“Maxkamadda gobolka Banaadir muddo (30) maalmood gudahood ayey fareysaa inay ku hor imaato oo ku eg 07/09/2024 oo ah maalinta Sabti ah, saacaduna tahay: (10:00Am) Subaxnimo, si ay iskaga difaacdo eedda uu kusoo eedeeyay xafiiska xeer ilaaliyaha guud ee qaranka.”

Maxkamadda ayaa sidoo kale waxay ku goodisay in ay qaadi doonto dacwada Nadiifo ayada oo maqane ah haddii ay maxkamadda ku hor imaan weyso mudadda loo qabtay.

Xeer ilaalinta ayaa horey sidan oo kale maxkamadda ugu gudbisay shaqsiyaad ku eedeysan lacag dhaqid iyo maalgalinta argagixisada, xilli ay dowladda federaalka Soomaaliya dagaal dhowr jiho ah kula jirto kooxda Al-Shabaab.

Muqdisho (Caasimada Online) – Midowga Afrika ayaa diiwaan-geliyay musharraxiinta u tartamaya xilka guddoomiyaha ururka Midowga Afrika, kaas oo horey ugu hanqal taageysay Soomaaliya.

Doorashadan oo dhacaysa bisha February ee sannadka soo socda ayaa waxaa loo diiwaan-geliyay afar musharrax, kuwaasi oo noqonaya musharrixiinta rasmi ah ee u tartamaya jagadan, kuma jirto Fowsiya Yuusuf Aadan.

Wasiirkii hore ee arrimaha dibadda Soomaaliya oo kamid ahayd musharrixiintii u horreyay ee sheegay inay jagadan u tartamayaan, rejo fiican ka laheyd ayaa tartankan uga hartay cadaadis uga yimid madaxda sare ee dalka.

Middan oo lagu micneeyay bahdil siyaasadeed iyo dhaawac sumcadeed oo soo gaaray Soomaaliya ayaa waxay madaxda Soomaaliya ku qanceen in musharaxeeda uu booska u banneeyo musharraxa ka socda dalka Jabuuti.

Soomaaliya ayaa muddo nus qarni ah sugi doonto si ay mar kale ay ugu tartanto jagadan.

Musharrixiinta u tartamaysa xilkan ayaa kala ah; Raila Odinga oo u dhashay dalka Kenya, wasiirka arrimaha dibadda Jabuuti Maxamuud Cali Yuusuf iyo musharixiin kale oo ka soo jeeda dalalka Mauritius iyo Madagascar.

Si kastaba, isla dhacdo middaan lamid ah dowladda madaxweyne Xasan ayaa dhowr bilood kahor diiday inay taageerto Xildhibaan Marwo oo isku sharaxday madaxweynaha baarlamaanka adduunka, laakiin markaas dowladda qiil waxay ka dhigatay inay Tanzania uga beddelatay taageerada xubinnimada ururka bulshada Bariga Afrika.

Muqdisho (Caasimda Online) – Golaha Wasiirada Soomaaliya ayaa maanta kulankoodii caadiga ahaa ku yeeshay magaalada Muqdisho, kaas oo uu guddoomiyay ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre waxaana goobjoog ahaa inta badan xubnaha golaha.

Shirka oo ahaa mid xasaasi ah ayaa waxaa go’aan looga gaaray sharciyo taabanaya doorashooyinka soo socda oo la rabo inay noqdaan qof iyo cod, wuxuuna golaha u qaaday tallaabadii ugu horreysay, ayada oo weli ay taagan tahay qaylada mucaaradka.

Xubnaha golaha wasiirada ayaa goordhow si buuxda u meel-mariyay sharciga doorashooyinka iyo sharciga xisbiyada, kaasoo billow u ah qorshaha madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu haatan ku doonayo inuu ku qabto doorashada qof iyo cod ah.

Labadan sharci ayaa sidoo kale la horgeyn doonaa baarlamaanka Soomaaliyeed, si uu u ansixiyo, laakiin waxaa taagan dood xoogan oo caqabad ku noqon karta qorshaha Villa Soomaaliya ee ku aadan meel-marinta shuruucdan oo fure u noqon doono doorashada.

Caqabadda ugu wayn waa xubnaha xildhibaanada garabka mucaaradka oo muddooyinkii ugu dambeeyay dhaq-dhaqaaqyo ka waday Muqdisho, sidoo kale waxaa iyana indhaha la’iska tiri karin qaylo dhaanta siyaasiyiinta mucaaradka oo mar hore ka furtay Xasan Sheekh.

Dhinaca kale waxaa shirka golaha wasiirada lagu soo qaaday xaaladda guud ee dalka, gaar ahaan ammaanka, ayada oo warbixinno laga dhageystay Wasaaradaha Amniga Gudaha iyo Gaashaandhigga, kuwaas oo ka hadlay amniga guud ee dalka iyo dagaalka lagu ciribtirayo kooxda Al-Shabaab ee ka socda qaar kamid ah gobollada.

Xubnaha golaha wasiirada ayaa si weyn u bogaadiyay guulaha ay ciidanku ka gaarayaan sifeynta kooxaha Khawaarijta, gaar ahaan guulihii laga gaaray dhinaca Jubbaland.

Muqdisho (Caasimada online) – Warar soo baxaya ayaa sheegaya in haatan si weyn loo adkeeyay amniga xarunta Villa Soomaaliya ee magaalada Muqdisho, kadib markii ay soo baxeen digniino ku aadan weeraro horleh oo ay qorsheyneyso kooxda Al-Shabaab.

Ciidamada ammaanka, gaar ahaan kuwa ilaalada madaxtooyada ayaa xalay bilaabay dhaq-dhaqaaqyo xoogan oo ay ku sugayaan amniga xarunta Villa Soomaaliya iyo agagaarkeeda, cabsi laga qabo weeraro ay Al-Shabaab ka gaysan karaan halkaasi.

Ilo wareedyo lagu kalsoonyahay ayaa innoo sheegay in ciidamada ay xalay dhaq-dhaqaaqyo ka sameeyeen dhammaan waddooyinka gala xaruntan oo ay dagan yihiin madaxda ugu sarreysa ee dalka, waxaana inta badan gaadiidka iyo dadweynaha laga celinayaa aagga madaxtooyada, maadaama ay feejigaan ku jiraan ciidanka amniga.

Sidoo kale ciidamada ayaan ogoleyn in gudaha loo galo dhismaha madaxtooyada ama in laga soo baxo, waxayna dadka ku wargeliyaan inuu jiro amar guud oo lagu xadiidayo dhaq-dhaqaaqa laga sameeyo aagga Villa Soomaaliya.

Sababta ugu wayn ee arrintan loo sameynayo ayaa ah kadib digniino kasoo baxay xafiiska Qaramada Midoobay ee Soomaaliya oo lagu sheegay in Al-Shabaab ay mar kale weeraro ka fulin karto gudaha caasimada, gaar ahaan baraha koontarool ee laga ilaaliyo madaxtooyada , hoteellada caasimada, baraha koontarool ee KM4  iyo xeebta Liido.

Qaramada Midoobay waxa ay sheegtay inay heshay digniin cusub oo ku aadan in magaalada Muqdisho ay ku jiraan illaa 5 gaari oo ay ka buuxaan walxaha qarxa, isla markaana la qorsheyneynayo in lagu fuliyo weeraro cusub.

Xafiiska QM ayaa shacabka uga digtay inay tegaan goobahaasi oo ay sheegtay inay suuragal tahay in maalmaha soo socda ay beegsato kooxda Al-Shabaab.

Farriintan digniinta ah ayaa sidoo kale lagu sheegay in xafiiska ay waajib ku tahay inuu mar kasta soo gudbiyo dhaq-dhaqaaq kasta oo shaki abuuri karo, si looga digtoonaado.

Jimcihii lasoo dhaafay ayay ahayd markii weerar xoogan oo lagu hoobtay ay kooxda Al-Shabaab ka fulisay xeebta Liido ee magaalada Muqdisho, kaas oo lagu laayay dad badan oo shacab ah, una badnaa dhalinyaro ku caweynayay halkaasi.

Waxaa sidoo kale ka horreeyay weerar kale oo lagu beegsaday maqaayadda Top Cofee ee degmada Boondheere, halkaas oo iyana lagu laayay dad badan oo aan waxba galabsan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa maanta dib loo furay waddooyin ku yaalla magaalada Muqdisho, kuwaas oo xirnaa muddo dheer, waxaana si sharci darro ah guryo uga dhistay dad leh dano gaar ah, taas oo keentay inuu xirmo isku socodka deegaanka.

Maamulka degmada Kaaraan oo howlgal culus qaaday ayaa ku guuleystay inuu furo waddooyin ku yaalla gudaha degmadaas oo ay shaqsiyaad gaar ah ay guryo ka dhisteen.

Guddoomiye Faarax Cadaani Maxamed oo howlgalkan horkacaya ayaa sheegay in dhammaan waddooyinka xiran ee degmada  ay furi doonaan, si loo isticmaalo, wuxuuna tilmaamay in xaafadaha qaar aan la geli karin ciriiro xoogan oo ka jira aawgiis.

“Meeshaan aad u jeeddaan malaha meel dab-damiska uu galo, haddii uu guri gubto malaha meel ay Ambalaas soo gasho, haddii uu dhaawac dhaco sida aad arkeysaan waxaa la xirtay guryihii hortooda oo si sharci darro ah loo dhistay” ayuu yiri Cadaani.

Sidoo kale wuxuu sii raaciyay “Qof kastaa waxaa la rabaa inay sharciga u hoggaansato ninkii waddo ku jiraa waa inuu ka baxaa horay ayaan u sheegnay kii hadda kadib dhisan doonana aan laga ogolaanin”.

Faarax Cadaani oo hadalkiisa sii wata ayaa sidoo kale digniin u diray dadka weli deggan jidadka dhexdooda, wuxuuna sheegay inay cagta marin doonaan maalmaha soo socda.

“Xaafadda waxaan rabnaa inay qurxoonaato bilicdeeda oo ay waddooyinka furmaan si loo heli karo gaadiidka gurmadka deg-degga ah” ayuu mar kale yiri guddoomiyuhu.

Waxaa sidoo kale tallaabadan soo dhaweeyay shacabka ku dhaqan degmada Kaaraan oo maamulka ku boggaadiyay furista waddooyinka xiran ee degmadaasi.

Si kastaba, maamulka gobolka Banaadir ayaa haatan wada qorshayaal guud oo lagu hormarinayo caasimada, laguna furayo waddooyinka halbowlaha ah ee Muqdisho.

Garoowe (Caasimada Online) – Dowlad-goboleedka Puntland ayaa soo saartay digniin culus oo ku aadan roobab xooggan oo saacadihii lasoo dhaafay ka da’ay degmada Laas-qoray oo ka tirsan gobolka Sanaag ee waqooyiga dalka Soomaaliya.

Qoraal kasoo baxay wasaaradda gargaarka iyo maaraynta masiibooyinka Puntland ayaa waxa lagu sheegay in roobabkani ay gaysan karaan waxyeelooyin isugu jiro khasaare nafeed iyo burbur hantiyeed, ayna uga digayaan bulshada deegaanka.

Wasaaradda ayaa sidoo kale sheegtay in shacabka deggan gudaha iyo deegaannada hoos yimaada magaalada Laas-qoray looga baahan yahay in taxadar muujiyaan, si ay uga fogaadan khasaaraha ka dhalan kara roobka.

Sidoo kale waxa ay wasaaraddu si gaar ah farriin ugu dirtay dadka deegan xeebaha iyo meelaha biyo mareenka ah, iyada oo ka codsatay inay taxada muujiyaam.

“Waxaan shacabka ku nool nawaaxiga degmada laas-qoray ku wargelinaynaa inay ka fogaadaan xeebaha iyo meelaha biyo mareenka ah ee kuteedsan Laasqoray taxadar dheeri ahna muujiyaan” ayaa lagu yiri qoraal ka soo baxay wasaaradda gargaarka iyo maaraynta musiibooyinka dowlad goboleedka Soomaaliyeed ee Puntland.

Qoraalka ayaa intaasi kusii daraya “Hadaba waxaa bulshada ku dhaqan degaanada Puntland ku wargelinaynaa inay ka digtoonadaan meelaha biyo mareenka ah miyi, magaalo iyo xeebahaba sidoo kale dhamaan dadka degaanada Puntland dagan ayaa laga codsanayaa inay ogaadaan oo ka digtoonaadan khatarta ka dhalan karta roobabka xooggan oo sii kordhi kara.”

Marka laga yimaado digniinta kasoo baxday maamulka Puntland, ayaa haddane waxaa cabsi iyo xaalad adag ay soo wajahday dadka deegaanka ee ku dhaqan goobaa laga digay.

Horay Puntland ayaa waxaa ugu dhuftay roobab dabeylo wata oo khasaarooyin dhaliyay, waxaana kamid ah meelaha ay ku dhufteen magaalada Qardho oo ku taalla meel biyo mareen ah, waxaana labadii sano ee u dambeeyay soo gaaray khasaare kala duwan oo u badan burbur soo gaaray kaabayaashii magaalada, iyada oo dad badani ay ku cayroobeen, kadib markii daadadku ka burburiyeen hantidoodii ay ku tiirsanaayeen.

Maxaas (Caasimada Online)  – Taliska howlgalka ATMIS ee Midowga Afrika ayaa saldhigga Degmada Maxaas ee gobolka Hiiraan ku wareejiyay ciidamada Xoogga dalka Soomaaliyeed, taas oo qayb ka ah qorshaha ku aadan bixitaanka ciidamadan oo hadda ku socdo si tartiib ah.

Munaasabad ka dhacday Maxaas ayaa waxaa si rasmi ah saldhigga kula wareegay cutubto ka tirsan ciidamada Xoogga dalka oo qaaday mas’uuliyadda amniga xeradaas.

Warsaxaafadeed kasoo baxay ATMIS waxaa sidoo kale lagu sheegay in wareejinta saldhiggan uu qayb ka yahay wajiga saddexaad ee dhimista ciidamadooda, sidoo kalena saldhiigan uu noqday kii lixaad ee lagu wareejiyo ciidamada Xoogga Soomaaliyeed.

“Hawlgalka ATMIS ayaa saldhigga Maxaas ku wareejiyey Ciidanka Qalabka Sida ee Soomaaliya, tallaabadan ayaana qeyb ka ah Wajiga Saddexaad ee Ciidan Dhimista ee haatan socdo. Saldhigga oo ku yaalla gobolka Hiiraan waa xaruntii lixaad oo milatari ee lagu wareejiyey ciidanka qaranka Soomaaliyeed” ayaa lagu yiri warsaxaafadeed kasoo baxay taliska ciidamada ATMIS ee Soomaaliya.

,Gaashaanle Sare Bosco Sibondavyi oo mas’uulka qeybta Milatariga ATMIS u qaabilsan arrimaha Saadka oo madasha ka hadlay ayaa ku ammaanay ciidanka ENDF iyo kuwa Qaranka Soomaaliyeed sida ay u ilaaliyeen bulshada deegaanka una xaqiijiyeen amniga gobolka.

Dhankiisa wakiilka ciidanka Xoogga dalka Xiddigle Xuseen Maxamed ayaa mar kale ku celiyey sida ciidanka Soomaaliya ay uga go’an tahay la wareegista mas’uuliyadda amniga iyo dagaalka ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab ee haatan ka socda dalka.

Sidoo kale mas’uul ka socday xafiiska UNSOS ee qaabilsan qorshaynta kalaguurka Patrick Duah ayaa madasha ka sheegay muhiimadda doorka UNSOS ee taageeridda qorshaha kalaguurka Soomaaliya ee geeddi socodka nabad dhisidda Soomaaliya.

ATMIS ayaa horay u wareejisay dhowr saldhig oo ku kala yaalla HirShabelle, Koonfur Galbeed iyo Jubbaland, waxaana haatan ka howlgala ciidamada Xoogga dalka.

Ciidamada ATMIS ee haatan baxaya ayaa waxaa beddalaya howlgal cusub oo magaciisa loosoo gaabiyo AUSSOM, kaas oo hoostagi doono isla Midowga Afrika, iyada oo Masar iyo Jabuuti ay noqdeen dalalkii ugu horreeyay ee ciidamo ka yaboohan howlgalkan.

Howlgalka bedeli doona kan haatan jira ee ATMIS ayaa loogu talo galey inuu taageero dedaalada dowladda federaalku ugu jirto la dagalaanka kooxaha Khawaarijta ah iyo xasilinta dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – War-murtiyeed ka soo baxay Midowga Afrika ayaa lagu sheegay in ururku soo dhoweynayo saameynta howlgal qaabilsan dhinaca xasilinta oo loo bixiyey howlgalka taageerada iyo xasilinta ee Soomaaliya.

Howlgalkaas oo bedeli doona ATMIS ayaa magaciisa loosoo gaabiyaa AUSSOM.

Midowga Afrika ayaa soo dhaweeyey dalalka Masar iyo Djibouti oo iyagu ku yaboohay in ay ciidamo ku biirin doonaan howlgalkan.

Howlgalkaan oo bedeli doona kan haatan jira ee ATMIS ayaa loogu talo galey inuu taageero dedaalada dowladda federaalku ugu jirto la dagalaanka kooxaha Khawaarijta ah iyo xasilinta dalka.

Howlgalgaas ayaa sidoo kale qeyb ka noqon doona nabadeynta iyo xasilinta goobaha laga xoreeyo Al-Shabaab.

Ka mid noqoshada Masar ee howlgalkan ayaa ku soo beegmaysa xili ay xiisadi ka dhex taagan tahay Somalia iyo Ethiopia.

Xiisadda labada dal ayaa ka dhalatay heshiis isfaham oo ay Ethiopia la gashay maamulka Somaliland oo ka tirsan Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Dhinaca kale Masar iyo Ethiopia ayaan xiriirkoodu wanaagsaneyn, kadib is afgaran waagii ka dhashay sida loo qeybsanaayo biyaha wabiga Nile oo labada dalba mara.

Jowhar (Caasimada Online)- 17-July-2024, Safar dhulka ah oo Muqdisho uga bilowday wafdi uu hoggaaminayo Madaxweynaha dowlad goboleedka HirShabeelle Cali Cabdullaahi Xuseen (Cali Guudlaawe) oo qaatay 21 maalmood oo xiriir ah ayaa 6-dii bishaan Agoosto ku soo dhamaaday caasimada maamulkaas ee Jowhar, wuxuu noqday safar taariikhi ah oo muujiyey guusha laga gaaray soo nooleynta nabadii luntay ee Soomaaliya iyo halganka dalkaan looga xoreynayo cadowga Khawaarijta ah.

Deegaanada HirShabeelle sanado ka hor waxaa adkeed in la isaga safro khatarta Khawaarijta awgeed, laakiin maanta Madaxweynihii ugu sareeyey dadka deegaanadaas ayaa horfariisana bulshada, oo dhageysanaya, aragtida, codsiga, dalabka iyo talooyinka bulshada.

Kadib xoreyntii HirShabeelle soo bilaabay wixii ka dambeeyey May 2022, markii la doortay Madaxweyne Xasan Sheekh, bilo kooban gudahoodna lagu guuleystay, waxaa soo noolaatay kalsoonidii amni iyo noloshii bulshada, maadaama dadku ka xoroobeen arxan darradii Khawaarijta.

Safarkii Muqdisho uga bilowday wuxuu madaxweynaha HirShabeelle ku maray Shabeellaha Dhexe: Warsheekh, Raagaceelle, Cadale, Masjid Caligaduud, Aadan-yabaal, Alkowthar, Ceelbaraf, Biyacadde, Miir-taqwo Mahadaay iyo deegaano kale oo muhiim ah,  Hiiraan: Moqokori, Tardo, Mabaax, Xaawo-Gadiid, Gumarre, Ceelqooxle, Mooro-Ari iyo Jalalaqsi, ugu dambeyntiina waxay Madaxweynaha iyo wafdigiisa 21 cisho kadib waqooyi ka soo galeen caasimadda Jowhar.

Deegaan ama degmo kasta wuxuu Madaxweynuhu ka qeyb gelayey kulamo dadweyne oo shacabku si furan su’aalo uga weydiinayeen waxa ay qabaan, isagoo si kalsooni iyo sareexa leh uga jawaab celinayey, hadii shalay dadku codsa jireen in laga xoreeyo oo laga dulqaado cadowga laayaanka ah ee Khawaarijta, maanta waxay ka fikirayaan hormarka deegaankooda, adeeg dowladeed oo bilaash ah, dalaga beeraha iyo iftiinkii waxbarashada ee dam-yiri waayihii Khawaarijta oo hadda lasoo yabyabayo.

Madaxweyne Cali Guudlaawe, inta degmo ee uu tegay 21-kaas maalmood wuxuu ku dhex jiray, dhagaxdhigga mashaariic cusub oo hadda hirgelintooda la bilaabay iyo xarig Jarka kuwo hir-galay, waana talaabooyin cajiib ah muujinaya guulaha taariikhiga ah ee nolosha ay ka gaareen reer HirShabeelle muddo labo sano ah dowladda Soomaaliyeed ay gunta-dhiisha isaga dhigtay, kuna guuleysatay inay dadkaas ka dul-qaado oo ka xoreyso cadowgii jiqayey dhiigooda ee Khawaarijta.

Degmo ama deegaan kasta ee 21-kaas maalmood uu tegay Cali Guudlaawe wuxuu ka xarig-jaray ama ka dhagax-dhigay, Dugsiyadii Tacliinta, Xarumihii Maamulka, Saldhigyadii Booliska, Isbitaaladii adeegga caafimaadka iyo xarumihii Hooyada iyo Dhallaanka MCH, Garoomadii Cayaaraha, Goobihii Garsoorka, Nalalka Cadceeda, Ceelashii Biyaha, Suuqyadii iibka iyo Xanaanada Xoolaha, Buundooyinka looga gudbo togaha biyaha, Suuqyadii Kalluunka, Aargooyinka astaanta u ah magaalooyinka dalka iyo goobo kale dan-guud ah.

HirShabeelle, inta badan Magaalooyinka aan soo tiriyey oo dadka ku nooli ay maanta heystaan neecowda xoriyadda, labo sano kahor waxay ku jireen gumeysiga Khawaarijta, qofka ugu aragtida dheer ayaa lagu hor-gowrici jiray dadka, si loo gumeysto, loomana ogoleyn nolosha xoriyadda badan ee maanta ay ku fekerayaan, iskadaa inay Madaxweyne su’aalaane, dadkani ma arki jirin muuq dowladeed.

Nolosha qurxoon iyo hormarka bulsho ee ka soo ifbaxay HirShabeelle, wuxuu dadka ay deegaanadooda weli joogaan arxan laa-wayaasha Al-Shabaab ku dhiiri-gelinayaa inay kacaan oo dagaalamaan, kolkaas ayey harsa doonaan hooska halgankooda, waxaana marag madoonto ah in qof ama qoys kasta oo maanta u istaagay dagaalka Khawaarijta uu hiil iyo hooba ka heli doono dowladiisa.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya Mudane Xamza Cabdi Barre ayaa maanta markale guddoomiyey kulan aan caadi aheyn muddo 24 saac gudahood.

Kulankan oo looga hadlayey u diyaar-garowga shirka caalamiga ah ee COP-29, kaasi oo bisha November lagu qaban doono magaalada Baku ee dalka Azerbaijan.

Kulanka ayaa diiradda lagu saaray sidii Soomaaliya ay ula tagi lahayd COP-29 barnaamijyo cad cad oo wax looga qabanayo saameynta isbeddelka cimiladu ay ku yeelatay dalkeenna, iyada oo lagu soo bandhigay fursadaha jira iyo caqadaha u baahan in wadajir wax looga qabto.

Ra’iisul Wasaare Xamza ayaa kula dardaarmay wasaaradaha uu quseeyo shirka in ay la yimaadaan qorshayaal cad cad oo la taaban karo.

Sidoo kale wuxuu ku boorriyay in ay si wada-jir ah u shaqeeyaan, si Soomaaliya ay uga faa’iidaysato fursadaha uu shirka COP-29 soo bandhigi doono.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa sidoo kale xusay in Soomaaliya ay u baahan tahay in ay sii xoojiso xiriirka ay la leedahay dalalka iyo hey’adaha caalamiga ah, si ay u hesho taageero ballaaran oo ku saabsan dadaallada lagu xallinayo isbedelka cimilada.

Ugu dambeyntiina wuxuu hoosta ka xarriiqay in shirka COP-29 uu yahay fursad qaali ah oo ay tahay in Soomaaliya ay si buuxda uga faa’iidaysato, si xal loogu helo dhibaatooyinka ay dalkeenna ku yeelatay saameynta ka dhalatay isbeddelka cimilada adduunka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Faa’iso Maxamed Jayte oo kamid ah mudanayaasha Golaha Shacabka Soomaaliya oo maanta la hadashay Wariyeyaasha ayaa eedeyn culus u jeedisay guddoomiyaha gobolka Banaadir, ahna Duqa Muqdisho, Yuusuf Xuseen Jimcaale (Madaale).

Faa’iso Jayte ayaa sheegtay in Madaale uu hadda kahor Fatwo kasoo saaray xeebta Liido, isla markaana uu sheegay inuu ka socda fisqi xoogan, kadibna uu xigay weerarkii Jimcihii lasoo dhaafay lagu qaaday ee lagu laayay dadka badan.

“Heer waxaa la marayaa dadkii dadka mas’uulka ka ahaa oo nabad-galyadooda iyo hantidooda iyaga lagu aamninay ay dhahaan fisqi ayaa meesha ka socda oo Gudoomiyihii gobolka fatwooday in Liido la qarxiyo oo dhahay fisqi ayaa ka jira waa wax laga xumaado” ayay tiri Xildhibaan Faa’iso Jayte.

Sidoo kale waxa ay xildhibaannadu sii raacisay Meel bannaan ah oo barxad ah oo la’isugu yimiday oo la’isku wada jeedo fisqiga ka socdo muxuu yahay?.

Xildhibaan Faa’iso Jayte oo hadalkeeda sii wadata ayaa xukuumadda ku dhaliishay banaan-bixii Isniintii ka dhacay xeebta Liido, waxayna tilmaamay inuu mid digasho ah, isla markaana dano gaar ah laga lahaa, sida ay hadalka u dhigtay.

“Waxaan rabaa inaa cambaareeyo banaanbixii lagu sheegay in looga banaan baxaayo dhibaatadii Liido ka dhacday, iyada oo dadka banaanbaxaayay ay ahaayeen shaqaalaha rayidka oo lagu yiri haddii aan banaanbixi weysaan waxaa la’idinka joojinayaan xuquuqdiina oo mushaar ma haleysiin” ayuu hadalkeeda kusii dartay xildhibaanadda.

Ugu dambeyn xildhibaanadda ayaa ugu baaqday shacabka Muqdisho inay sameeyaan kacdoon, isla markaana ay ka dhiidhiyaan dhibaatooyinka joogtada ah ee lagu hayo.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, ayada oo saameyn xoogan uu ka dhashay weerarkii xeebta Liido, kaas oo dhaliyay shaki oo laga muujiyay sida ay Al-Shabaab ku gaareen halkaasi, maadaama ay ka sokeeyaan baro koontarool oo lagu hubiyo gaadiidka.

MUQDISHO (SMN) – Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa maanta soo bandhigtay ciidamo cusub oo loo diyaariyay inay sugaan amniga Muqdisho, waxaana tallaabadan ay kusoo aaday maalmo uun kadib weerarkii lagu dhammaaday ee ka dhacay xeebta Liido.

Ciidamadan oo ka tirsan booliska Soomaaliya waxaa maanta tababar usoo xiray wasiirka amniga xukuumadda federaalka Soomaaliya Mudane Cabdullaahi  Sheekh Ismaaciil (Fartaag), kadib munaasabad ka dhacday xarunta taliska ciidanka Booliska.

Waxaa sidoo kale munaasabadda ciidamada tababarka loogu soo xirayey wasiirka ku weheliyey Taliye ku-xigeenka Ciidanka Boliiska Soomaaliyeed Sarreeye Gaas Maxamed Cabdullahi Kaniif iyo saraakiil kale oo ka tirsa ciidanka Booliska Soomaaliya.

Sidoo kale ciidamada tababarka loo soo xiray ayaa kamid noqonayo Booliska gaarka ah ee Haramcad oo qeyb ah ciidanka xasillinta caasimadda.

Taliska booliska ayaa sheegay in ciidamadan ay qaateen tababar sare oo ku aaddan amniga iyo xasillinta caasimada, si ay u xaqiijiyaan amnga guud, ugana hortagaan weerarada Al-Shabaab iyo qaraxyada mararka qaar ka dhacay gudaha Muqdisho.

Wasiir Fartaag oo madasha ka hadlay ayaa ciidamada cusub ku boggaadiyay dadaalka ay muujiyeen muddadii ay ku jireen tababarka, isaga oo kula dardaarmay in ay kaalintooda ka qaataan xaqiijinta amniga caasimadda.

Muqdisho ayaa haatan gashay xaalad amni, kadib bilo ay ka caaganayd falalka ammaan darrida ah, waxaase mar kale dib weeraradeeda u bilowday kooxda Al-Shabaab.

Al-Shabaab ayaa beegsatay xarumo muhiim ah, sida Liido, Maqaayadda Top Coffee ee degmada Boondheere iyo saldhiga dhexe, waxaana ka dhashay khasaarooyin xoogan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaannada Golaha Shacabka Soomaaliya oo maanta kulankoodii caadiga ahaa ku yeeshay xarunta Villa Hargeysa ee  Muqdisho ayaa ansixiyay sharciga shaqada Soomaaliya oo ay usoo gudbisay xukuumadda dalka.

Xubnaa baarlamaanka oo horay doodo kala duwan uga yeeshay xeerkan aya maanta ugu dambeyn ansixiyay, waxaana jira inta ay socotay codeynta xildhibaannada qaar ay buuq sameeyeen, kaas oo kadib uu maareeyay guddoonka sare ee Golaha Shacabka.

“Mudanayaasha sharafta leh waxaan ka codsaneynaa inay fariistaan si uu natiijada u sheegay guddoomiyuhu” ayuu yiri Habdhowraha baarlamaanka Soomaaliya”

Dhankiisa guddoomiye Aadan Madoobe oo soo farogeliyay buuqa ayaa yiri “Aan is dhageysano xildhibaanno hala fariisto, waddada baneeya oo kuraastiina fariista”.

Intaas kadib guddoomiyaha ayaa ku dhowaaqay natiijada codeynta la sameeyay oo gacan taag ahayd, waxaana sharcigan ogolaatay illaa 138 mudane, halka uu ka aamusay hal dhibaan, waxaa sidoo kale diiday afar mudane oo kale.

“Kooramkeena wuxuu ahaa 143, hal qof waa aamusay, afarna waa diideen 138-na waa ogolaadeen, sidaas daraadeed waa ansax sharciga shaqada iyo shaqaalaha” ayuu yiri guddoomiy Sheekh Aadan Madoobe oo kadib si deg-deg ah usoo xray kulanka.

Baarlamaanka Soomaaliya ayaa muddooyinkii u dambeeyay lahaa doodo xasaasi ah oo ku aadan sharciyo iyo heshiisyo ay usoo gudbisay xukuumadda ra’iisul wasaare Xamza.