Muqdisho (Caasimada Online) – Isxaaq Sheekh Cali Cabdullaahi oo tirsanaa Al-Shabaab ayaa maanta isku soo dhiibay ciidanka dowladda Soomaaliya.

Ninkan oo muddo 14 sano kamid ahaa kooxda Al-Shabaab ayaa waxa hadda gacanta ku haya taliska qeybta 60-aad ee ciidanka xoogga dalka, oo uu isku soo dhiibay.

Isxaaq Sheekh ayaa dagaalo badan kala qeyb qaatay kooxda, isaggoo muddo dheer kamid ahaa Shabaabka ku dhuumaaleysata gobolada Baay iyo Bakool, sida ay baahisay warbaahinta dowladda.

Ninkan ayaa la sheegay inuu u adkeysan waayey xaaladda adag ee soo wajahday kooxda iyo sidoo kale gulufka ka dhanka ah, ee ay iska kaashanayaan ciidamada dowladda iyo kuwa deegaanka.

Isxaaq Sheekh Cali ayaa sidoo kale wuxuu saaxiibadiis kula taliyey inay isku soo dhiibaan dowladda, ayna ka faa’iideystaan fursada cafis ee loo fidiyay xubnaha ka barbar dagaalamaya kooxda.

Isa-soo dhiibista Isxaaq oo muddo dheer kamid ahaa kooxda ayaa qeyb ka ah Shabaab badan oo dhowrkii bilood ee la soo dhaafay u soo gacan galayey ciidamada dowladda.

Dowladda ayaa muddooyinkii dambe soo bandhigaysay xubno ka tirsanaa kooxda oo isku soo dhiibayay, kuwaasi oo inta badan sheega in lagu qalday fikrad Diimeed ay salkeeda soo taabteen in aysan waxba ka jirin iyo inay u adkeysan waayeen gulufka ay kooxda wajaheyso.

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah-faahino dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa isku dhac dhex-maray ciidamada ammaanka iyo qaar kamid ah ardayda galeysa imtixaanka shahaadiga ah ee dugsiga sare, oo ka dhacay afaafka Jaamacadda Ummadda, qaybta Gaheyr.

Isku dhaca ayaa yimid, kadib marlii ardayda oo kasoo dib dhacay waqtiga imtixaanka laga celiyay inay galaan fasalka, waxayna markaasi is qabteen ciidanka ammaanka.

Intaas kadib waxaa goobta ka bilowday fowdo iyo dibad-bax ay sameeyeen ardayda oo aad u badnayd, waxaana hakad galay isku socodka waddada laamiga ah.

Mid kamid ah ardayda oo la hadlay warbaahinta ayaa ka warbixiyay sida ay wax u dhaceen iyo cabashadooda, wuxuuna sheegay in culays ka jira wadooyinka ay usoo daaheen, kadibna loo diiday imtixaanka.

“Saaka halkan dhibaato ayaa ka dhacday oo weliba dhanka ardayda ah boqolaal arday ah ayaa laga celiyay imtixaanka, cilado jiro aawgeed waxay dib uga soo dhaceen waqtiga” ayuu yiri.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in haatan la xalliyay cabashadooda, ayna galeen fasalka, kadib markii ay goobta tageen saraakiil ka tirsan laamaha amniga Soomaaliya.

“Magaalada waa laga dareemay oo ardayda waxa ay sameeyeen waddooyinka ayay xirteen, rabshado ayay sameeyeen taayaro ayay gubeen. Hadda waa la xalliyay waa xaroodeen” ayuu mar kale yiri mid kamid ardayda oo la hadlay warbaahinta.

Dhinaca kale hooyo kamid ah dadka deegaanka ayaa sheegtay in wax laga xumaado ay tahay in waddooyinka oo xiran, kadib roob ka da’ay ardayda laga celiyo imtixaankooda.

“Saaka meeshaan waxaa ka dhacay wax aan la filaneyn, waalidna uusan filaneynin shalay oo dhan arday uu roob ku da’aayay in saaka albaabka laga xirto waa wax aan la qaadan karin oo laga fiican yahay” ayay tiri hooyo kamid ah dadka deegaanka.

Waxaa kale oo ay tiri “Ardaydii marka laga xirtayne waxay sameeyeen banaanbax, kaas oo gaystay khasaare oo baabuur ayaa la jajabiyay ilaahey mahaddiisa ciidamada ka hortaga rabshadaha ee dowladda ayaa meesha soo gaareen, haddana waa la xaliyay”.

Xaaladda ayaa haatan ah mid deggan, mana jiro wax hadal ah oo kasoo baxay wasaaradda waxbarashada iyo saraakiisha booliska oo ku aadan dibadbaxa ay dhigeen ardaydaasi.

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya khasaaraha ka dhashay dagaal beeleed goordhow ka qarxay duleedka magaalada Dhuusamareeb ee caasimada Galmudug, kaas oo u dhexeeyo laba maleeshiyo beeleed oo hubeysan.

Dagaalka ayaa si gaar ah uga soca deegaanka lagu magacaabo Taragaduud oo dhaca bariga gobolka Galgaduud, waxaana ka dhashay khasaare dhimasho iyo dhaawac leh.

Inta la xaqiijiyay waxaa dagaalka oo ah mid xoogan ku dhintay ugu yaraan hal qof oo shacab ah, halka uu ku dhaawacmay mid kale, sida ay sheegeen dadka deegaanka.

Xaaladda ayaa ah mid kacsan, waxaana sii xoogeysanaya dagaalka ayada oo gurmadyo ay helayaan labada beeleed oo kasoo kala jeeda magaalooyinka Dhuusamareeb iyo Ceelgaras.

Ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay saraakiisha ciidamada dowladda iyo kuwa Galmudug oo ku aadan dagaalka ka qarxay aagga magaalada caasimada ah ee Dhuusamareeb.

Dagaalkan ayaa daba socda dil argagax leh oo shalay ka dhacay deegaanka Bulacle oo isna u dhow Dhuusamareeb, kaas oo loo gaystay Macallin Dugsi Qur’aan iyo xaaskiisa, waxaana lasoo wariyay inay dileen maleeshiyaad hubeysan oo kadib goobta isaga baxsaday.

Isku dhacyadan ayaa uga sii daraya xiisadaha colaadeed ee haatan ka jira gobollada dhexe, kuwaas oo noqday tusbax furtay oo kale, waxaana dhowaan dagaal lagu hoobtay uu ka dhacay duleedka Caabudwaaq, kaas oo hal maalin oo kaliya lagu dilay illlaa 50 qof.

Galmudug ayaa haatan wadda dadaallo dheeri ah, waxaana haatan gogol nabadeed oo uu dhigay  Qoor Qoor ay taallaa Dhuusamareeb, balse weli colaadda kasii dareysa.

Hargeysa (Caasimada Online) – Waxaa shalay shil gaari ku geeriyooday Cabdishakuur Maxamed Axmed oo ku magac dheeraa Boqole iyo Cabdirixmaan Yaasiin Cali Gadhle oo labadu ahaa shaqsiyaad caan ka ahaa bahda ciyaaraha ee Somaliland.

Shilka labada marxuun ku geeriyoodeen ayaa ka dhacay inta u dhaxaysa magaalooyinka Sheekh iyo Burco ee Somalilnd sida ay BBCda u xaqiijiyeen ehelladooda.

Geerida labdan ciyaaryahan ayaa si weyn u gilgishay baraha bulshada iyadoo ay dad badani muujiyeen doorka ay ku dhex lahaayeen ciyaaraha.

Cabdishakuur Boqole, ayaa ka mid ahaa shaqsiyaadka ugu caansan dhulka Soomaalida ee ka tirsan ciyaaraha kubada cagta isagoo ahaa gool ilaaliye ka tirsan kooxda heerka kowaad ee wasaaradda maaliyada ee jamhuuriyada iskeed madaxbannaanida ugu dhawaaqday ee Somaliland.

Guddoomiyaha Kooxda uu ka tirsanaa Boqole, Kamaal Maxamed Yuusuf oo BBCda la hadlay isagoo safar u sii ah halkii shilku ka dhacay ayaa xusay in ciyaaryahan Cabdishakuur geeriduusu ay si weyn u taabatay dhammaan bahda ciyaaraha gaar kooxdiisa.

“Wuxuu kooxda u ahaa lafdhabar, waxaana geeriduusu nagu noqotay mid naxdin leh, runtii aniga iyo kooxda inteeda kalaba way na taabay waxaase la dhaafayn qadarta” ayuu yiri Kamaal.

Boqole iyo booskii uu ugu jiray ciyaaraha kubada cagta

Sida uu BBC-da u sheegay Maxamed Cabdi Cabdilaahi, oo yaraantii ay garoomo ku yaalla magaalada Burco ka wada ciyaari jireen kubada Allaha u raxmadee Cabdishakuur Boqole, ayaa ku tilmaamay in uu ahaa qof lahaa hibo hibo gooniya oo kubada cagta.

“Cabdishakuur, wuxuu ahaa dhalinyaradii ciyaaryahannadii hayaanka kubadda cagta ka soo bilaabay magaalada Burco, waxaan xasuusta inuu ka mid ahaa dhalinyaradii ku ciyaari jirtay garoonka Alamze Studium ee Burco.”ayuu yiri Maxamed.

Axmed Maxamed Iidaan, waa tababaraha allah u raxmadee Cabdishakuur Maxamed Boqole, wuxuu BBCda u sheegay in kooxdiisu wayday halbowlihii isku hayey kooxda.

“Aniga naftay sida geeridiisu ii taaman horre iima taaban, qofksta oo bahda ciyaarahana waa mid taabatay, anigoo macallinkiisaa maalintii waxaan is maqli jirnay muddo badan anagoo ka wada hadli jirnay kooxda iyo nolosha adduunka ee kale” ayuu yiri.

Tababare Iidaan ayaa intaa ku daray in gool ilaaliye Boqole uu ku suntanaa qof jecel isku haynta dhalinyarada “ Kooxkasta wuxuu la ahaa saaxiib xitaa kuwa ay xifaaltamayaan ee ay ku tartagamayaan koobabka”

“Runtii waxaan dhihi karaa wuxuu ahaa qof xirfadiisa kubada cagtu ay dhaxalsiisay inuu qofkasta jeclaado, shaqsiyadiisa ayaa ahayd mid macaan oo dad isku wad leh” ayuu yiri Tababare Iidaan.

Isagoo ka hadlayey doorkiisii kooxda iyo guulaha uu la gaaray ayuu xusay inuu boos muhima u yahay kooxda.

Boqole, ayaa kooxda wasaaraddda Maaliyada ee Somalilnad ku soo biiray saddex sano ka hor isago la qaaday koobka horyaalka caasimada oo ay tobban kooxood oo heerka kowaada wada ciyaarayeen xilli ciyaareedka 2023/2024 oo ay ku guulaysteen.

Ciyaaraha gobolada Somaliland, Cabdishakuur Boqole, wuxuu u saftay gobolka Howd oo ka mida gobolada ku caana kubadda cagta ee Soomaaliland.

Boqole, ayaa ka soo ciyaaray Muqdisho, Puntland iyo dowlad deegaanka Soomaalida isagoo sidoo kale gudaha Soomaliland ka ciyaaraha kooxaha, dowladda hoose ee Hargaysa , asluubta, iyo kooxda duulista hawada.

Kumu ahaa Cabdishakuur Maxamed Axmed ‘Boqole’

Cabdishakuur Maxamed Axmed oo loo yaqaaney Boqole, waxaa uu deegaanka Yaroowe oo u dhow magaalada Burco ee gobolka Togdheer ku dhashay dhammaadka bishii afaradad sanadkii 1996-dii, sida ay BBCda u sheegtay walaashiis Bilan Maxamed Axmed.

Marxuunka ayaa ifka ugu tagay saddex carruura, wiil iyo laba gabdhood.

Sida ay noo sheegay maamulka kooxdii uu ka tirsanaa waxaa maalinta bari lagu wadaa in lagu aaso marxuunka magaalada Burco ee gobolka togdheer.

Ka sokow inuu ahaa gool ilaaliye, wuxuu sidoo kale lahaa xirfada dhiggida garoomada rooga cagaaran ee macmalka kaas oo sidoo kale caan kaga ahaa Somaliland.

Howshii ugu danbaysay ee dhigida rooga cagaaran ayuu shaqadeeda soo dhammeeyey degaanka wadaamo go oo u dhow Caynaba sida uu BBCda u sheegay tababe Iidaan.

Iidaan, wuxuu kale oo sheegay in allaha u raxmadee Boqole, uu aha darawal xirfadaas sidoo kale ku shaqeeya oo kaxeeya gawaarida.

Isha: BBC

Kismaayo (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta ciidamo horleh ka dajisay garoonka diyaaradaha Sayid Maxamed Cabdulle Xasan ee magaalada Kismaayo, kuwaas oo ah guuto ka tirsan qaybta 43-aad ee ciidamada Xoogga dalka.

Ciidamadan oo aad u qalabeysan ayaa waxaa Kismaayo kusoo dhaweeyay saraakiil ka tirsan milatariga Soomaaliya iyo kuwa daraawiishta maamulka Jubbaland.

Ujeedka ciidamadan loo geeyay Kismaayo ayaa ah inay ka qayb-qaataan howlgallada xoereynta ee ka socda Jubbaland, waxayna xoojin doonaan ciidamada ku sugan halkaasi.

Qorshaha ciidamada ayaa waxaa sidoo kale qayb ka ah xoojinta wajiga labaad ee dagaalka oo haatan ka billowday Jubbaland, sida ay sheegtay dowladda Soomaaliya.

Shalay sidaan oo kale waxaa dowladda dhexe ay laba diyaaradood oo siday ciidamo uga dajisay degmada Ceelwaaq ee gobolka Gedo, kuwaas oo iyagana amniga degmadaas kala wareegaya ciidamada howlgalka ATMIS oo la filayo inay isaga baxaan halkaasi.

Wasiirka amniha gudaha Soomaaliya, Cabdullahi Sheekh Ismaaciil Fartaag oo dhowaan hadal jeediyay ayaa sheegay dowladdu qaaday wajiga labaad ee dagaalka, uuna ka socd aagga magaalada Kismaayo ee xarunta gobolka jubbada Hoose.

Fartaag ayaa shaaca ka qaaday in ciidamada ay dhaq-dhaqaaqeen, kuna sii socdeen aagga degmada Badhaadhe oo hadda ay ku sugan yihiin maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab.

Si kastaba, waxaa dhawaan ciidamada huwanta ay la wareegeen deegaanka Buulo Xaaji oo 90 KM u jira magaalo xeebeedka Kismaayo ee xarunta gobolka Jubbada Hoose.

Muqdisho (Caasimada Online) – Magaalada Muqdisho ee caasimada Soomaaliya waxaa maanta ka furmay shirwaynaha xoojinta iskaashiga ee urur goboleedka iskaashiga dhaqaalaha bariga Afrika ee EAC, kaas oo ay dhowaan xubin ka noqotay Soomaaliya.

Shirkan ayaa waxaa furitaankiisa ka qayb-galay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, oo daa-furay kulanka, kaas oo muddo laba cisho ka socon doono Teendhada Afisyoone.

Sidoo kale waxaa shirka qayb ka ah wasiirro, xildhibaanno, safiirada caalamka, madaxda jaamacadaha dalka iyo aqoonyahanno ka socda Bariga Afrika iyo caalamka.

Inta uu socdo shirkan waxaa looga hadlayaa sidii Soomaaliya ay uga faa’iideysan lahayd ku biirista ururka dhaqaalaha ee Bulshada Bariga Afrika.

Guddoomiyaha Rugta Ganacsiga Soomaaliya Maxamuud Cabdikariin Gabayre oo madasha ka hadlay ayaa yiri “Rugta Ganacsiga waxa ay xubin ka tahay rugta ganacsiga Urur Goboleedka Iskaashiga Dhaqaalaha Bariga Afrika, ku biiradda ururka wax badan ayey u tartay ganacsatadeena”.

Gabagabada ayaa la filayaa in shirka laga soo saaro go’aanno waxtar u leh Soomaaliya iyo sida ay uga faa’iideysan karto fursaddan muhiimka ah.

Soomaaliya ayaa dhowaan noqotay xubintii 8-aad ee ku biirta urur-goboleedka iskaashiga dhaqaalaha bulshada bariga Afrika ee EAC.

Si kastaba, Soomaaliya waa mid kamid ah dalalka aan weli kheyraadkooda la isticmaalin ee ku yaalla caalamka. Waxaana dhinaca kale dalalka ku jira dalladan ay iyaguna sugayaan inay wax badan ka faa’iidaan dalkaan hodanka ah ee kheyraadkiisa weli ku nacfin.

Matabaan (Caasimada Online) – Wararkii ugu dambeeyey ee aan ka heleyno ciidamadii Itoobiya ee Jimcihii lagu celiyey degmada Matabaan waxay sheegayaan in shalay ay dib ugu laabteen gudaha dalkaas.

Ciidankaan oo ka yimid gudaha Itoobiya ayaa Jimcihii waxaa celiyey ciidanka booliska Soomaaliya ee ku sugan degmada Matabaan ee gobolka Hiiraan, kuwaas oo hor istaagay kana dalbaday inay cadeeyaan sababta ay ugu gudbayaan Galmudug.

Saraakiil Soomaali ah oo ka timid dowlad deegaanka ayaa la socotay ciidankaas oo tiradiisa lagu qiyaasay ilaa 5,000 (shan kun), waxayna ku guul-dareysteen inay faahfaahin lagu qanco ka bixiyaan safarkooda, taasi oo sababtay in booliska Soomaaliya ay go’aankooda ku adkeystaan.

Ciidamada Itoobiya ayaa dib uga laabtay Matabaan markii loo diiday, waxayna shalay ka gudbeen deegaanka Kalabeyr oo 20 KM waqooyi ka xiga Beledweyne, iyagoo u jaheystay dhanka dalka Itoobiya.

Dadka ku nool deegaanka Feerfeer ayaa galabta sheegay in ciidankaas ay ka talaabeen xuduuda Soomaaliya iyo Itoobiya, isla markaana ay ku laabteen dalkooda oo markii hore ay ka yimaadeen.

Itoobiya ilaa hadda ma cadeyn sababta ciidankaas ay ugu soo dirtay Soomaaliya, dowladda Soomaaliya ayaa sidoo kale ka gaabsatay in arintaas ay faahfaahin ka bixiso, markii laga reebo in ciidamada Soomaaliya lagu amray in Matabaan aysan ka gudbin ciidamada Itoobiyaanka ah.

Maamulka degmada Matabaan oo wareystay saraakiisha Soomaalida ah ee ku jirtay ciidanka Itoobiya ayaa warbaahinta u sheegay in ciidankaas ay cadey waayeen sababta ay ugu gudbayaan Galmudug.

Ciidamo badan oo howlgalka ATMIS aan ku jirin ayaa ku sugan Soomaaliya, sidoo kale ciidamada ATMIS ayey qeyb ka yihiin, markii la isku daro waxay gaarayaan kumanaan, ku kala sugan gobollada bartamaha iyo koonfurta dalka.

Hiiraan, Bay, Bakool, Gedo iyo qeybo ka mid ah Jubbada Hoose ayey Soomaaliya ka joogaan ciidamada Itoobiya, dowladda Soomaaliya ayaa qorsheyneysa in bisha 12-aad ee sanadkana dalka laga saaro dhamaan ciidamada Itoobiya.

Garoowe (Caasimada Online) – Taliska ciidamada booliska Puntland ayaa ka warbixiyay howlgallo culus oo indhowaanahan ciidamada ammaanka ay ka wadeen gudaha magaalada Garoowe ee xarunta gobolka Nugaal, waxaana taliska uu shaaciyay natiijada laga gaaray.

Afhayeenka Booliska Puntland Gaashaanle Sare Xassan Cabdullahi Maxamed oo shir jaraa’id u qabtay wariyeyaasha ayaa sheegay in ujeedka howlgalladan uu ahaa mid lagu xaqiijinayay amniga, isla markaana ay ka gaareen guullo waa wayn.

Gaashaanle Sare Xassan Cabdullahi ayaa xusay in lagu guulaystay in ammaanka Garoowe uu ku soo laabto sidii looga bartay, isla markaana ay sii wadi doonaan howlgalladooda.

Sidoo kale waxa uu tilmaamay in howlgallada inta ay socdeen ay gacanta ku soo dhiigeen kooxo cabtooy ah, kuwa dhac u geysan jiray gaadiidka iyo shaqsiyaad watey hub sharci darro ah, wuxuuna tilmaamay in dhammaantood lala tiigsan doono sharciga.

Afhayeenka oo hadalkiisa sii wata ayaa baaq u diray shacabka Puntland, gaar ahaan kuwa dhaqan magaalada Garoowe, wuxuuna ka codsaday inay ka gacan siiyaan amniga guud.

“Nolosha fureheedu waa in ammaan la helo, lama soo ganacsan karo, cid lama soo booqan karo waxkalena lama qabasan karo haddaan nabad lahelin, cidkasta oo dalkaan lexejeclo ka haysaana waa inuu la shaqeeyaa ciidanka”, ayuu yiri Afhayeenka boooliska Puntland.

Howlgalladan ayaa si wayn looga dareemay Garoowe, waxaana aad usoo dhaweeyay bulshada deegaanka oo u mahadceliyay ciidamada amniga iyo saraakiisha horkaceysa.

Garoowe oo caasimad u ah Puntland ayaa kamid ah magaalooyinka ugu amniga wanaagsan Soomaaliya, waxaana howlgallo joogta ah ka sameeya ciidamada ammaanka ee Puntland

Muqdisho (Caasimada Online) – Duulimaadyadii garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho ayuu maanta dib u dhac ku yimid, maadaama roob xoog leh magaalada.

Sidoo kale ceeryaamo badan ayaa maanta qabsatay hawada magaalada Muqdisho, taas oo keentay in hawada Muqdisho ay diyaaraduhu soo geli waayaan.

Duulimaadyada caalamiga ah qaarkood ee Muqdisho ku soo wajahnaa ayaa loo weeciyay magaalada Nairobi ee dalka Kenya.

Wararka qaar ayaa sheegaya in kala bar duulimaadyadii garoonka la joojiyay sababo la xiriira cimilada oo aan la filayn.

Roob aad u xoogan oo socday 10 saacadood ayaa Axadii maanta ka da’ay magaalada Muqdisho, kaas oo saameyn ku yeeshay isku socodka dadka iyo gaadiidka gudaha.

Saacadihii la soo dhaafay roob xoog leh oo ka da’ay magaalada Muqdisho ayaa keenay in ay go’aan wadooyin muhiim ah, waxaana culeys weyn ku yimid isku socodka gaadiidka dadweynaha.

Wadooyin badan ayuu roobku biyo dhigay, halka kuwa kale uu burbur u geystay, waxaana la mari waayey wadooyinka qaar.

Wadooyinka burburay waxaa ka mid ah kuwo dhowaan la dhisay, waxaana ka dhalatay hadal-heyn oo ka socota baraha bulshada.

Qiimaha lagu raaco gaadiidka ayaa kordhay, waxaana yar gaadiidka dadweynaha ee maanta shaqeynayey.

Sidoo kale roobka ayaa saameeyey maanta imtixaanka dugsiyada sare ee socda Muqdisho, waxaana ardayda lagu daabulay gaadiidka ciidamada booliska ah.

Ceeldheer (Caasimada Online) – Ciidamada xoogga dalka iyo kuwa dib u xoreynta deeganka ee ku sugan degmada Ceeldheer ee gobolka Galgaduud ayaa gacanta ku dhigay nin ajanebi ah oo ka tirsan Khawaarijta Al-Shabaab.

Ninkaan ayaa lagu qabtay deegaanka Mareeg oo ah deegaan ku yaalla xeebta, isla markaana hoos taga degmada Ceeldheer ee gobolka Galgaduud.

Ciidanka Qaranka iyo kuwa xaq u dirirka ah ee deegaanka oo helay xogta dhagarqabaha ayaa howlgal baadi-goob ah ka sameeyay xeebaha gobolka Galgaduud, kuwaas gacanta kusoo dhigay ninkaan.

Saraakiisha Ciidamada ayaa Caasimada Online u sheegay in ninkaan uu ka mid yahay tiro maleeshiyaad ah oo ka lumay Khawaarijta markii ay ku jabeen dagaalkii dhawaan ka dhacay degmada Ceeldheer.

Dhowr habeen ayey ciidanku ku raad-joogeen ninka hadda la qabtay iyo labo kale, kuwaas oo go’doon ku ahaa howdka degmada Ceeldheer.

Ninkaan ayaa sheegay inuu ka soo jeedo dalka Yemen, sidoo kale wuxuu sheegay inay la socdeen labo nin oo mid Soomaali yahay, midna ka soo jeedo dalka Yemen, kuwaas oo maalmo badan ay duurka ku wadajireen.

Sida ay saraakiishu noo sheegeen waxaa duurka gaajo ugu geeriyooday labadii nin ee kale, xogta sheegeysa in raggii kale ay dhinteen waxaa saraakiisha ciidanka la wadaagay ninka la qabtay ee u dhashay dalka Yemen.

Muqdisho (Caasimada Online) – Saacadihii la soo dhaafay roob xoog leh oo ka da’ay magaalada Muqdisho ayaa keenay in ay go’aan wadooyin muhiim ah, waxaana culeys weyn ku yimid isku socodka gaadiidka dadweynaha.

Wadooyin badan ayuu roobku biyo dhigay, halka kuwa kale uu burbur u geystay, waxaana la mari waayey wadooyinka qaar.

Wadooyinka burburay waxaa ka mid ah kuwo dhowaan la dhisay, waxaana ka dhalatay hadal-heyn ka socota baraha bulshada.

Qiimaha lagu raaco gaadiidka ayaa kordhay, waxaana yar gaadiidka dadweynaha ee maanta shaqeynayey.

Sidoo kale roobka ayaa saameeyey maanta imtixaanka dugsiyada sare ee socda Muqdisho, waxaana ardayda lagu daabulay gaadiidka ciidamada booliska ah.

Imtixaanka ayaa saakay dib loo dhigay muddo hal saac ah, balse wuxuu bilowday roobka oo weli socda, roobkaas ayaa soo gaalay maanta gelinkii dambe.

Suuqyada waaweyn iyo mehradaha ganacsiga ayaa badidood xirnaa maanta, lamana soo werin khasaare nafeed oo ka dhashay roobka da’aya.

Maamulka Gobolka Banaadir ayaa dhaleeceyn badan kala kulmay wadooyinka uu maanta roobku ku burburiyey halka gelin, kuwaas oo dhowaan la dhisay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guud ahaan Soomaaliya walaac badan ayaa ka jiray bixitaanka ciidanka ATMIS labadii sano ee u dambeysa.

Dowladdaha deriska la’ah Soomaaliya waxay muujiyeen cabsi ku saabsan waxa dhici doona haddii ATMIS baxdo iyada oo ciidanka Soomaaliya ku filnaanin amniga guud ee dalka, balse xalay akhbaar kale ayaa ka timid dhanka Midowga Afrika.

Dowladdii hore ee madaxweyne Farmaajo waxay waqti gelisay dhismaha ciidanka dowladda waxayna kadib dalbatay inay ciidanka Midowga Afrika ka baxaan dalka, iyaga oo qabay kalsooni ah in ciidanka dowladda ku filnaanayaan amniga guud ee dalka.

Laakiin dhibaataddii nidaamkii hore ee Farmaajo waxay aheyd in aanay si dhab ah ula diririn kooxaha argagixisada. Dagaaladdii la qaaday labadii sano ee u dambeysay ee tallada uu joogay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud waxaa laga gartay miisaanka ciidanka dowladda iyo in weli loo sii baahan yahay gacan ciidan oo Midowga Afrika ka timaada, waxaana ay dowladda dalbatay ciidan kale oo lagu beddelo kuwa hadda jooga ee baxaya.

Golaha Ammaanka iyo nabada ee Midowga Afrika ayaa shalay ku dhowaaqay inuu aqbalay codsiga Soomaaliya ee ah in ciidan kale iyo howl-gal kale oo Midowga Afrika ah laga hirgeliyo Soomaaliya.

Goluhu ma sheegin cadadka ciidanka cusub iyo magaca howl-galka, laakiin wuxuu sheegay in howl-galkan cusub ee bilaaban doona Janaayo 2025 inuu kaabi doono ciidanka dowladda Soomaaliya, gaar ahaan inuu ka qeyb qaadan doono xaqiijinta amniga guud ee dalka iyo in laga adkaado argagixisada.

Arrintaan waxay hoos u dhigaysaa walaacii laga qabay sida uu noqon doono xaalka amni ee Soomaaliya haddii ay ka wada baxaan ciidanka Midowga Afrika. Waxay kale oo tani ka dhigan tahay in Soomaaliya ay markii saddexaad aqbashay howl-gal ka socdo Midowga Afrika.

Horey AMISOM, haatan ATMIS, wixii ka dambeeya December 2024 howl-gal saddexaad ayaa bilaaban doona.

Ciidanka hadda jooga Soomaaliya ee ka socda Midowga Afrika ayaa waxa uu howl-galkooda ku eegyahay bisha December ee sanadkaan. Sanadkii 2007 ayay ciidanka Midowga Afrika tageen Soomaaliya.

17 sano oo taageero ciidan ah, wuxuu howl-galkan saddexaad ka dhigan yahay in ciidanka Soomaaliya aanay weli ku filnaanin ammaanka dalkood. Dhawaan dowladda federaalka ah ee Soomaaliya waxay sheegtay in ciidanka Itoobiya aanay qeyb ka noqon doonin howl-galka saddexaad ee Midowga Afrika, laakiin arrintaasi sooma hadal qaadin golaha amniga iyo nabadda ee Midowga Afrika.

Go’aankan wuxuu kusoo aadaya, iyada oo dhawaan uu madaxweynaha waddanka Kenya William Ruto sheegay in haddii ay ciidanka Midowga Afrika ka wada baxaan Soomaaliya inay argagixisada dalka wada qabsan karto.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha maamulka gobolka Banaadir, ahna duqa Muqdisho Yuusuf Xuseen Jimacaale (Madaale) ayaa sheegay inuu dacwo ka yahay hal qabsiga magaciisa, marka ay dhibaato ka dhacdo magaalada Muqdisho ama wasaq lagu arko waddooyinkeeda.

Madaale ayaa sheegay in haddii la arko nadaafad darro iyo ama roob loogu qaylo dhaamiyo isaga, wuxuuna tilmaamay in dhibaatadaas oo dhan ay ku dhaceyso maamulkiisa, balse dadka qaylo dhaamiyo qudhooda ay sameeyaan qaladaadka, sida nadaafad darrada.

“Magaaladan haddii nadaafad darro lagu arki waxaa la fiiriyaa xaggaas waxaa la leeyahay aaway Madaale?, haddii biyo lagu arko Madaale ayaa la leeyahay, guryaha dumaya ayaa la leeyahay Madaale kaalay dhibka waa nagu dhacayaa? ayuu yiri duqa magaalada Muqdisho.

Sidoo kale wuxuu ku baaqay in la’iska daayo qashinka lasoo raaciyo biyaha roobka oo uu tilmaamay in dhibaato wayn uu ku hayo bilicda caasimada.

“Qofka isaga haddii uu maareeyo inta nafaafad darrada ah ee uu soo kordhiyay magaaladeena nadiif ayay noo noqoneysaa, laakin anaga ayaa hadda kow ka ah roob ayaa da’aayo waxaa lasoo raacsinaa qashinka xaafadda oo dhan” ayuu mar kale yiri.

Waxaa kale oo uu duqa Muqdisho ugu baaqay shacabka inay sameeyaan isku tashi, ayna ka qayb qaataan nadaafadda iyo hurumarka ka socda caasimada Muqdisho.

“Waxaan u sheegaya shacabka Soomaaliyeed oo aan farayaa inaan isku tashi wax u wada qabsano aan wax ku dhisanyo aan ku nafiisano Muqdisho” ayuu sii raaciyay.